Ирландиядағы бастауыш мектептер: мемлекеттік қаржыландыру, басқару жүйесі, оқу бағдарламасы, мұғалімдер еңбекақысы. Жеке мектептер туралы да ақпарат бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ирландиядағы бастауыш мектептер
Primary level schools in Ireland
Ирландия Республикасында ұлттық мектеп (scoil náisiúnta) – мемлекеттің тікелей қаржыландыратын, бірақ әдетте мемлекет, меценаттық орган және жергілікті өкілдер бірлесіп басқаратын бастауыш мектептің түрі. Ұлттық мектептерде оқу бағдарламалары, мұғалімдердің жалақысы және еңбек жағдайлары сияқты маңызды саясаттар Білім беру департаменті арқылы мемлекет тарапынан басқарылады. Мектептің ең маңызды емес саясатын жергілікті адамдар басқарады, кейде меценаттың өкілі ретінде дін қызметкерінің басшылығымен, жергілікті «басқару кеңесі» арқылы жүзеге асырылады. Ирландия Республикасындағы бастауыш мектептердің көп бөлігі осы санатқа жатады, бұл тәуелсіздік алғанға дейінгі ұғым. Ирландия Республикасында мемлекеттік көмек алмайтын, салыстырмалы түрде аз санды жеке меншік конфессиялық мектептер де бар. 2012 жылы мұндай жеке бастауыш мектептердің саны 34-ке жетті, оларда барлығы 7600 оқушы оқыды. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, Ирландияда 3200-ден астам ұлттық мектеп бар, оларда барлығы 567 000 оқушы білім алып жатыр. Солтүстік Ирландияда ұлттық мектепке балама – бастауыш мектеп.
In the Republic of Ireland, a national school (scoil náisiúnta) is a type of primary school that is financed directly by the state, but typically administered jointly by the state, a patron body, and local representatives. In national schools, most major policies, such as the curriculum and teacher salaries and conditions, are managed by the state through the Department of Education. Minor policies of the school are managed by local people, sometimes directed by a member of the clergy, as representative of the patron, through a local 'board of management'. Most primary schools in the Republic of Ireland fall into this category, which is a pre independence concept. While there are other forms of primary school in the Republic of Ireland, including a relatively small number of private denominational schools which do not receive state aid, there were just 34 such private primary schools in 2012, with a combined enrollment of 7,600 pupils. By comparison there were, as of 2019, over 3,200 national schools in Ireland with a combined enrollment of 567,000 pupils. In Northern Ireland, the equivalent to a national school is a primary school.
Тарих
Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігі үкіметі құрған ұлттық мектептер 1831 жылғы Стэнли хатынан кейін ашылды және көп дінді болуы көзделді. Мектептер мемлекеттік орган – Ұлттық білім беру кеңесімен басқарылды, оның құрамында екі католик, екі Ирландия шіркеуі және екі пресвитериан өкілінен тұратын алты мүше болды. Ұлттық мектептерде діни және діни емес білім берудің қатаң шегі болуы керек еді: мұғалім діни білім берудің басталатынын жариялауға, діни білім беру жүріп жатқанын көрсететін белгіні қабырғаға немесе есікке ілуге, ал діни білім біткеннен кейін барлық діни нышандар мен заттарды көзден алысқа жылжытуға міндетті болды. Сонымен қатар, ата-аналар өз діни сенімдеріне қайшы келсе, балаларын діни білім беру кезеңінен алып тастауға шартты құқықтары болды. Егер осы ережелерді бұзса немесе меценаттарға басқа діндерден оқушыларды қабылдаудан бас тартса, мектептер мемлекеттік қаржыландырудан айырылатын. Бұл ережелердің көп бөлігі бүгінге дейін сақталған, бірақ мемлекет, меценаттар немесе халық оларды тұрақты түрде мойындамайды. 19 ғасырдың басында шіркеулер арасындағы жаулық атмосферасында көп дінді жүйеге қарсы күшті оппозиция болды: үстем шіркеу (Ирландия шіркеуі), азшылықтың шіркеуі болғанымен, ерекше мәртебеге ие болды және аңгликандық дінді насирдеуде үкіметтен қолдау алуға құқылы болды. Ирландиядағы қуғын-сүргіннен шыққан Рим-католик шіркеуі де, жаза заңдарынан зардап шеккен протестант пресвитериандары да өздерінің дәстүрлеріндегі мектептерге мемлекеттік қолдау іздеді. 1831 жылы Эдвард Стэнли (кейіннен Дербидің 14-ші графы), Ирландияның бас хатшысы, Лайнстердің 3-ші герцогы Август Фицджеральдқа жолдаған Стэнли хатында бастауыш білім берудің жаңа мемлекеттік қолдау жүйесін баяндады (бұл хат бүгінгі күні жүйенің заңдық негізі болып табылады). Ұлттық мектеп жүйесінің екі заңдық тірегі: (i) барлық діни конфессиялардың балалары бір мектепте бірге оқытылуы керек, (ii) жеке діни оқыту. Бұл жаңа мектеп жүйесінде дін аударуға ешқандай ыңғай жасалмауы керек еді. Бастапқыда діни конфессиялар жақсы қолдаған жаңа жүйе, шіркеулердің қолдауынан тез айырылды. Алайда, халық үлкен ынтамен жаңа ұлттық мектептерге ағылды. Осы жүзеге асыруды басқаратын мемлекеттік қызметкерлердің бірі – Белфаст қаласында туған, 1-ші баронет сэр Александр Макдоннелл болды. 19 ғасырдың екінші жартысында, алдымен католик шіркеуі, содан кейін протестант шіркеулері мемлекетке мойынсұнып, «барлық діни конфессиялар бірге» заңдық ұстанымын қабылдады. Ата-аналар мүмкіндігінше балаларын жергілікті шіркеу басқаратын ұлттық мектепке жіберді. Нәтижесінде, 19 ғасырдың соңына қарай жүйе күрт діни сипатқа ие болды, ал адамдар көбінесе өз дінінің балаларын қабылдайтын мектептерді таңдады. Бүгінде, көп жылдық көші-қоннан кейін, көптеген ұлттық мектептер бірнеше дінді қамтиды. Бүгінде ұлттық мектептер заң жүзінде де, іс жүзінде де көп дінді болып табылады.
National schools, established by the United Kingdom of Great Britain and Ireland government, post the Stanley Letter of 1831, and were intended to be multi denominational. The schools were controlled by a state body, the National Board of Education, with a six member board consisting of two Roman Catholics, two Church of Ireland, and two Presbyterians. In the national schools, there was to be strict delimitation between religious and non religious education, where the teacher had to declare that religious education was beginning, hang a sign on the wall or door indicating that religious education was in process, and remove all religious symbols and objects from sight when religious education finished. Also, parents had the a notional right to remove their children from this period of religious education if it conflicted with their religious beliefs. Lastly, schools who failed to abide by these rules or who refused admissions of different faiths to the patron were denied state funding. These rules largely remain in place today, but are not consistently recognised by the state, the patron bodies, or the general public. In the early nineteenth century, in a climate of animosity between the churches, the multi denominational system was strongly opposed: the established church (Church of Ireland), though the church of the minority, held a special position and a right to government support in promoting Anglicanism. Both the Roman Catholic Church, which was emerging from a period of suppression in Ireland, and the Protestant Presbyterians, who had also suffered under the penal laws, had sought state support for schools of their own tradition. In 1831, Edward Stanley (who later became the 14th Earl of Derby), Chief Secretary for Ireland, in the Stanley Letter to Augustus FitzGerald, 3rd Duke of Leinster, outlined the new state supported system of primary education (this letter remains today the legal basis of the system). The two legal pillars of the national school system were to be (i) children of all religious denominations to be taught together in the same school, with (ii) separate religious instruction. There was to be no hint of proselytism in this new school system. The new system, initially well supported by the religious denominations, quickly lost support of the Churches. However, the population showed great enthusiasm and flocked to attend these new national schools. One of the civil servants managing implementation was Belfast born Sir Alexander Macdonnell, 1st Baronet. In the second half of the nineteenth century, first the Catholic Church, and later the Protestant churches conceded to the state, and accepted the "all religious denominations together" legal position. Where possible, parents sent their children of a national school under the local management of their particular Church. The result was that by the end of the nineteenth century the system had become increasingly denominational, with individuals choosing to attend schools primarily catering to children of their own religion. Today, following many years of immigration, a majority of national schools cater for more than one religion. Today national schools are both de jure and de facto multi denominational.