Мартин Кроу: Жаңа Зеландия крикетінің жұлдызы

Кіріспе

Жаңа Зеландия крикетшісі, Австралия олимпиадалық атлеты

Мартин Дэвид Кроу (22 қыркүйек 1962 – 3 наурыз 2016) – Жаңа Зеландия крикетшісі, тест және ODI капитаны, сондай-ақ комментатор. Ол 1982 және 1995 жылдар аралығында Жаңа Зеландия ұлттық крикет құрамасында ойнады және елдің ең ұлы соққы берушілерінің бірі саналады. Кроу 17 жасында Окленд үшін бірінші сыныптық дебютін жасады, ал 19 жасында Жаңа Зеландия үшін тест дебютін жасады. 1985 жылы ол Wisden журналының «Жылдың крикетшісі» деп аталды және «әлемдегі ең жақсы жас соққы берушілердің» бірі деп есептелді. Кроу 1990 жылы Жаңа Зеландияның капитаны болып тағайындалды және 1993 жылға дейін команданы жетектеді. 1991 жылы Шри-Ланкаға қарсы тест матчында ол 299 ұпай жинап, жаңа зеландиялықтың ең жоғары ұпайының рекордын жаңартты. Сол матчта ол тест крикетіндегі ең жоғары серіктестік бойынша да жаңа рекорд орнатты, Эндрю Джонспен 467 ұпай жинады. 1992 жылғы әлем чемпионатында, Жаңа Зеландия Австралиямен бірге өткізген, Кроу турнирдің үздік ойыншысы деп танылды және командасын жартылай финалға жеткізді. 1995 жылы халықаралық карьерасын аяқтаған кезде ол Жаңа Зеландия үшін тест және бір күндік халықаралық (ODI) матчтарындағы ең көп ұпай жинаған рекордты иеленді. Ойыншылық жолынан кейін Кроу жазушы және комментатор ретінде крикетке қатысып жүрді. 2012 жылы оған лимфома диагнозы қойылды, бірақ келесі жылы рактан құтылды деп жарияланды. Алайда, 2014 жылы ауру қайта оралды және 2016 жылы оның өліміне әкелді. Ол сонымен қатар 2009 жылы ұсынылған, бірақ 2019 жылға дейін іске аспаған ICC World Test Championship тұжырымдамасын бастаудың негізгі ойынкорларының бірі болды.

Ерте өмір

Кроу Окленд қаласының маңындағы Хендерсон елді мекенінде, крикетшілер отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Дейв Кроу, Кентербери және Веллингтон командалары үшін бірінші сыныпты крикетпен айналысты, ал ағасы, Джефф Кроу, тестілік матчтарда ойнады. Ағалардың туысы – актер Рассел Кроу. 1968 жылы Мартин Кроу әкесі мен ағасымен бірге Корнуолл крикет клубына қосылды және өмір бойы осы клубпен байланысын сақтап келді. 1976-1980 жылдары оқыған Окленд грамматикалық мектебінде соңғы курста басшының орынбасары болды. Ол мектеп крикет командасының капитаны болды, сондай-ақ регбиде қанатқа ойнады. Ол кезде 17 жаста болған ол алғашқы ойынында 51 ұпай жинады, бұл командасының ең жоғары көрсеткіші болды. 1981 жылы «Жаңа Зеландияның жас крикетшісі» атанғаннан кейін Кроу Лордс стадионының командасында алты ай жұмыс істеуге мүмкіндік алды, сонымен қатар Мэрилебон крикет клубында да ойнады. Кроу 1982-1983 маусымынан кейін Орталық аймақтарға ауысты. Орталық аймақтардағы карьерасы халықаралық міндеттерімен шектелгенімен, 32 бірінші сыныптық матчта (1983-1990 жылдары) 13 жүздікпен 68,72 орташа ұпай жинады. Команда үшін (және Жаңа Зеландияның барлық ішкі крикеті бойынша) ең жоғары ұпайы – 1990 жылғы қаңтарда Отагоға қарсы өткен матчтағы 242 ұпай. Бұл маусым Орталық аймақтардағы соңғы маусымы болды, себебі ол 1990-1991 маусымы алдында Веллингтонға ауысты. Веллингтон үшін өткізген бес маусымда Кроу тек тоғыз бірінші сыныптық матчқа қатысты, соңғысы 1994-1995 маусымында болды. Алайда, Кроу 1987 жылғы маусымға дейін графтық командаға оралмады. Сол жылы өткен графтық чемпионатта ол жалпы орташа көрсеткіш бойынша үшінші орын алды (командаласы Стив Уо және Нортгемптонширдің Роджер Харперінен кейін), сондай-ақ жалпы ұпай бойынша үшінші орын алды (Грэм Хик пен Грэм Фаулерден кейін). 1987 жылы Бенсон және Хеджес кубогында (шектеулі оверлер турнирі) Хэмпширге қарсы өткен матчта 119 доптан 155 ұпай жинады, бұл оның бір күндік карьерасындағы ең жоғары көрсеткіші болды. Кроу 1988 жылы Сомерсеттегі соңғы маусымға оралды, бірақ тек бірнеше матчқа қатыса алды. Ол айдың соңында Веллингтон қаласындағы Бейсин Ризерв стадионында өткен матчта тұңғыш рет Тест матчына қатысты. Ол кезде Жаңа Зеландиядан бар болғаны алты крикетші осы жасқа дейін Тест матчында алаңға шыққан. 1983 жылғы Англияда өткен Әлем кубогында Кроу командасының барлық алты матчында ойнады, тек Джефф Ховарт одан көп ұпай жинады. Оның ең жоғары ұпайы – Англияға қарсы өткен алғашқы матчтағы 97 ұпай. 1984 жылғы қаңтарда Англия Жаңа Зеландияға келген кезде Кроу өзінің алғашқы Тест жүзін соқты – дәл 100 ұпай. 1985 жылы Кроу екі рет 188 ұпай жинады. Біріншісі жыл ортасында Батыс Индияға жасаған сапарда болды, онда Кроу 462 доп және тоғыз сағаттан астам уақыт бойы алаңда болды. Екіншісі – Ричард Хэдлидің 15 қақпа алғандығымен танымал болған Австралияға жасаған жыл соңындағы сапарда болды. 1987 жылғы ақпанда Батыс Индияға қарсы өткен Тест матчында Кроу мен Джон Райт үшінші қақпаға 241 ұпай жинап, Жаңа Зеландия үшін үшінші қақпа бойынша жаңа рекорд орнатты. Сол жылы Кроу 1987 жылғы Әлем кубогында Үндістанда ойнады. Ол Жаңа Зеландияның үздік ұпай жинаушысы атанды, алты матчта үш жартылай жүздік соқты, бірақ оның командасы күрескендіктен (тек Зимбабвеге қарсы жеңіске жетті).

Crowe was born in Henderson, a suburb of Auckland, to a family of cricketers. His father, Dave Crowe, played first class cricket for Canterbury and Wellington and his older brother, Jeff Crowe, played Test cricket. One of the brothers' first cousins is actor Russell Crowe. In 1968, Martin Crowe joined his father and brother at the Cornwall Cricket Club, with which he maintained a lifelong connection. At Auckland Grammar School, which he attended from 1976 to 1980, he was deputy head boy in his final year. He captained the school's cricket team, and also played rugby union, as a wing. Aged 17 at the time, he scored 51 runs in his first innings, which was his team's highest score. In 1981, having been named New Zealand's Young Cricketer of the Year, Crowe was given the opportunity to spend six months on the ground staff of Lord's, simultaneously playing for the Marylebone Cricket Club. Crowe switched to Central Districts after the 1982–83 season. His career for Central Districts was limited by his international duties, but in 32 first class appearances (from 1983 to 1990), he averaged 68.72, with 13 centuries. Crowe's highest score for the team (and in all New Zealand domestic cricket) was 242, made against Otago in January 1990. That season was his last for Central Districts, as he transferred to Wellington prior to the 1990–91 season. In five seasons for Wellington, Crowe made only nine first class appearances, the last of which came during the 1994–95 season. However, Crowe did not return to the county until the 1987 season. In that year's County Championship, he placed third in the overall averages (behind teammate Steve Waugh and Northamptonshire's Roger Harper), and also placed third for overall runs scored (behind Graeme Hick and Graeme Fowler). Against Hampshire in the 1987 Benson & Hedges Cup (a limited overs competition), he scored 155 not out from 119 balls, which was the highest one day score of his career. Crowe returned for a final season at Somerset in 1988, but was able to play only a handful of matches. He made his Test debut at the end of the month, playing against the same team at Wellington's Basin Reserve. At the time, only six New Zealanders had made their Test debuts at a younger age. At the 1983 World Cup in England, Crowe played in all six of his team's matches, with only Geoff Howarth scoring more runs. His highest score was 97, made in the opening game against England. In January 1984, when England toured, Crowe scored his first Test century – 100 runs exactly. In 1985, Crowe made two scores of 188. The first came on a mid year tour of the West Indies, with Crowe at the crease for 462 balls and over nine hours. The second came in an end of year tour of Australia, in a match that was better known for Richard Hadlee's 15 wicket haul. In a Test against the West Indies in February 1987, Crowe and John Wright put on 241 runs for the third wicket, setting a new third wicket record for New Zealand. Later in the year, Crowe played in the 1987 World Cup in India. He finished as New Zealand's leading run scorer, making three half centuries from six matches, although his team struggled (winning only against Zimbabwe).

Капитандық және 1992 жылғы әлем чемпионаты

1990 жылдың қазан және қараша айларында Пакистанға сапар жасағанда Кроу алғаш рет Жаңа Зеландия құрамасының капитаны болып тағайындалды. Осыған дейін ол халықаралық карьерасының соңына жақындап қалған Джон Райттың ізбасары ретінде қарастырылған еді. Кроудың капитандыққа екінші тағайындалуы 1991 жылдың басында Шри-Ланка құрамасының Жаңа Зеландияға келуімен болды. Веллингтонда өткен алғашқы сынақ матчының екінші иннингінде Кроу 299 ұпай жинап, жаңа зеландиялық ойыншылардың ең жоғары көрсеткіші бойынша жаңа рекорд орнатты. Ол 523 допқа соғып, 10 сағаттан астам уақыт алаңда болды, сонымен қатар 29 төрт және үш алтылық соқты. Кроу мен Эндрю Джонс (186 ұпай жинаған) үшінші қақпаға 467 ұпай қосып, тесттік крикеттегі ең жоғары серіктестік рекордын жаңартты. Бұл дуэт Жаңа Зеландия құрамасына бірінші иннингте 323 ұпайдан қалып қойған күйі 671/4 ұпай жинауға көмектесті, сол кезде бұл тест матчының үшінші иннингіндегі ең жоғары көрсеткіш болатын. 1992 жылғы әлем чемпионатында, Жаңа Зеландия Австралиямен бірлесіп қабылдаған турнирде, Кроу 456 ұпаймен турнирдің үздік мергені атанды және турнирдің ең бағалы ойыншысы деп танылды. Оның ең жарқын сәттерінің бірі – Австралияға қарсы ашылу матчындағы 100 ұпайдан асып түспеген иннингі, онда Жаңа Зеландия 37 ұпаймен жеңіске жетті. Турнирдің топтық кезеңінде Жаңа Зеландия тек бір матчта, Пәкістанға қарсы матчта жеңіліске ұшырады. Олар кестеде бірінші орынды алып, сол командаға қарсы үйде жартылай финалға жолдама алды (1979 жылғы турнирден бергі алғашқы финалға қатысу). Кроу бірінші болып соғып, 83 доптан 91 ұпай жинап, командасына 262/7 ұпай жинауға көмектесті. Алайда, Пәкістан соққы жасағанда, ол алаңнан шығып, жарақат алған тізесін емдеу үшін демалды, ал Джон Райт алаңда оның орнын басты. Пәкістан матчты төрт қақпамен жеңіп алды. Кроу өз командасының жеңілісіне өзін кінәлады және 2014 жылғы мақаласында алаңға шықпау шешімі «екі он жылдан астам уақыт бойы мазалаған қарғыс» болғанын айтты. Кроудың Жаңа Зеландия құрамасының капитаны ретіндегі соңғы сериясы 1993 жылдың ақпан және наурыз айларында Австралияның Жаңа Зеландияға сапары кезінде болды. Ол бірнеше жыл бойы жарақаттармен күресіп, формасын жақсартуға мүмкіндік беру үшін Кен Ратерфордқа алмастырылды. Алайда, ол 1993 жылдың қараша айында Австралияға қарсы серияның алғашқы матчында соңғы рет капитандыққа қайта оралды. Телекомментатор Брайан Уоддл Кроуды «реактивті емес, алдын ала ойлайтын» көшбасшы деп сипаттады, ол «әрқашан жаңашылдыққа дайын» болды. Ол капитандық кезінде БАҚ-пен шиеленіскен қарым-қатынаста болды, бір жағдайда ол ЖИТС-ке шалдыққандығын жорамалдаған мақала жариялаған журналисті қарсыласу үшін баспасөз мәслихатын өткізді.

Crowe was first appointed captain of New Zealand for a tour of Pakistan in October and November 1990. Before that point, he had been regarded as "captain designate" to John Wright, who was nearing the end of his international career. Crowe's second series as captain came in early 1991, when Sri Lanka toured. In the first Test of the series, played in Wellington, Crowe scored 299 runs in his team's second innings, setting a new record for the highest score by a New Zealander. He was at the crease for 523 balls and over ten hours, and scored 29 fours and three sixes. Crowe and Andrew Jones (who scored 186) put on 467 runs for the third wicket, setting a new record for the highest partnership in Test cricket. The pair helped New Zealand, behind by 323 runs on the first innings, to score 671/4 at the end of the final day's play, which at the time was the highest score in the third innings of a Test. At the 1992 World Cup, which New Zealand co hosted with Australia, Crowe finished as the tournament's leading run scorer with 456 runs, and was named player of the tournament. One of his highlights was an innings of 100 not out in the opening match against Australia, which New Zealand won by 37 runs. In the tournament's group stages, New Zealand lost only a single game, against Pakistan. They topped the table, qualifying for a home semi final against the same team (their first finals appearance since the 1979 tournament). Crowe chose to bat first, and scored 91 runs from 83 balls to help his team to a total of 262/7. However, when Pakistan batted, he chose to stay off the field and rest an injured hamstring, with John Wright taking over on the field. Pakistan won the match by four wickets. Crowe largely blamed himself for his team's loss, and in a 2014 article said that his decision not to take the field was "a curse that had tormented me for over two decades". Crowe's last series as captain of New Zealand came when Australia toured in February and March 1993. He had struggled with injuries for several years, and was replaced by Ken Rutherford to allow him to concentrate on his form. However, he returned as captain for one final match in November 1993, the first game of a series against Australia. Crowe was described by broadcaster Bryan Waddle as a "proactive rather than reactive" leader, who was "always prepared to be innovative". He had a troubled relationship with the media throughout his captaincy, in one case using a press conference to confront a journalist who had published an article implying he had AIDS.

Кейінгі жылдар

1994 жылы құрама капитаны қызметінен бас тартқаннан кейін Англияға жасаған алғашқы турда Кроу қатарынан екі жүздік серия жасады, Лордста 142 және Олд Траффордта 115 ұпай жинады. Кроу бірнеше маусым ойнауын жалғастырып, 1995 жылдың қазан және қараша айларында Үндістанға жасаған турдан кейін карьерасын аяқтады. Кроу 5 444 тесттік және 4 704 бір күндік матчтағы ұпай жинап, сол кездегі Жаңа Зеландия рекордтарын жаңартты. Ол зейнеткерлікке шыққан кезде, Ричард Хэдлиден басқа ешкім Жаңа Зеландия құрамасы үшін одан көп тесттік матч ойнаған жоқ. Кроу сол кезде Жаңа Зеландиядан шыққан ойыншылардың арасында ең көп тесттік жүздік соққан рекордын иеленді, ол он жетіге жетті (Оңтүстік Африкадан басқа барлық тесттік ойыншы командаларына қарсы). 1992 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында Кроу Британ империясы орденінің мүшесі болып тағайындалды, крикетке қосқан үлесі үшін. 2015 жылдың 28 ақпанында Кроу ICC Крикет Даңқы залына енгізілді. Ол 2015 жылғы Әлем Чемпионатында Жаңа Зеландияның Австралияға қарсы жеңісі кезіндегі түскі үзілісте өткен салтанатты шарада марапатталды.

Қайта оралу әрекеті

2011 жылдың 19 мамырында Кроу Twitter-де денсаулығын жақсарту үшін бірінші сыныптық крикетпен қайта ойнауды мақсат ететінін жазды. Ол 250 бірінші сыныптық матчтан үш матч қалып қойғанын және 20 мың руннан 392 рун кем екенін айтты. Кроу 49 жасында клуб деңгейінде ойнау арқылы бірінші сыныптық крикетке оралуға алғашқы қадамын жасады (оның дебюті бұрынрақ болуы керек еді, бірақ шатырдың жарақатына байланысты кешікті). Ол Корнуолл резервтік командасы үшін ойнады, оларға капитандық етіп, Оклендтегі екінші дивизиондық клуб матчында Папатоэге қарсы үшінші нөмірде ойнады. Бұл клуб оның әкесінің де крикет ойнаған клубы болған.

Ауру және өлім

2012 жылдың 15 қазанында Кроу лимфомамен ауырғаны белгілі болды. Ол денсаулығының нашарлауын әлсіз иммундық жүйесіне байланыстырады, ол 1980 және 1990 жылдары Үндістанға саяхат жасағанда жұқтырған түрлі аурулардың салдарынан әлсіреген еді. 2013 жылдың 5 маусымында Кроу Campbell Live бағдарламасында қатерлі ісіктен құтылғанын, бірақ крикетпен байланысын үзуге ниеттенгенін хабарлады, өйткені ол өзін "алкоголик сияқты крикетке тәуелді адам" деп есептейді. Кроу 22 жасынан бастап жоғары үміттердің салдарынан "бетперде" таққанын, бірақ 51 жасында "шынайы өзімді көруге" қуанғанын айтады. 2014 жылы Кроу лимфоманың қайтадан пайда болғанын хабарлады, содан кейін 12 айдан артық өмір сүру мүмкіндігінің 5%-дан кем екенін және 2015 жылғы Крикет әлем чемпионатының ақпан-наурыз айларында өтетін ойындарын көруге үміттене бастағанын мәлімдеді. Ол 2015 жылғы Крикет әлем чемпионатының финалдық матчына, Австралия мен Жаңа Зеландия командаларының арасындағы ойынға қатысты, бұл оның соңғы ресми іс-шарасы болды. Кроу 2016 жылдың 3 наурызында Ауклендте аурудың асқынуынан қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі Оуклендтің Парнелл ауданындағы Ұш Тұғыр соборында христиан дінінің қағидалары бойынша өтті.

Жеке өмір

1991 жылы Кроу интерьер дизайнері Симон Куртиске үйленді. Олар бес жылдан кейін, 1996 жылы ажырасып, содан кейін Кроу Сюзан Тейлормен қарым-қатынас бастады, одан бір қызы болды. Ол Тейлормен 2005 жылы ажырасты. 2009 жылы Кроу үшінші рет, бұрынғы «Мисс Әлем» Лорейн Даунзға үйленді. Олар өмірінің соңына дейін некеде тұрды.

Ойын стилі

Ол қайтыс болғаннан кейін "The Guardian" газетінде "Жаңа Зеландияның ең ұлы крикетшілерінің ғана емес, сонымен қатар әлем көріп өткен ең сәнді соққы берушілердің бірі" деп сипатталды. 2012 жылғы Марк Николастың мақаласында ол "түзу, дәстүрлі және өте күшті" деп еске алынды, сондай-ақ "аяқтардың жылдамдығы мен әдемілігі" мен "бас жағдайының мінсіздігі" мақталып айтылды. Николас Кроудың соққы беру өнері оның дене бітіміне қайшы келеді деп ойлады – ол "кішкентай ойынға арналған алып адам" болды. Зейнетке шығар алдында Кроу соққы берудегі сезімнің маңыздылығын және соққыны алдын ала жоспарлаудан қашу қажеттігін баса көрсетті. Карьерасының басында Кроу көбінесе "әр түрлі боулер" ретінде қолданылды, оның "серпімді иілімдері" ағылшын жағдайында ерекше тиімді болды. Ол "керемет" алаң қорғаушы ретінде танылды және 1987 жылғы әлем чемпионатында Зимбабвеға қарсы Дэвид Хоутонды ұзын секіріспен ұстап, ойынды Жаңа Зеландияға жеңіс әкелді делінген. Капитан ретінде Кроу инновациялық тәсілдерді қолдануымен белгілі болды, ең бастысы 1992 жылғы әлем чемпионатында Дипак Пателмен ойынды ашып, спин боулингін бастады. Ол жиі жақсы дамыған боулинг және алаң қорғау жоспарларына ие болды, қарсылас соққы берушілерге қысым көрсету үшін боулерлерін үнемі ауыстырып, алаңдарын өзгертетін. Пәкістанның бұрынғы капитаны Рамиз Раджа Кроуды "ойластырылған басшылық және қалыптан тыс тактика арқылы командасының әлеуетін және ресурстарын барынша пайдаланған, көреген көшбасшы" деп сипаттады.