Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық әнші (1965–1993)
American singer (1965–1993)
Өмір және мансап
Миа Запата Луисвилл қаласында, Кентукки штатында өскен және Presentation Academy орта мектебінде оқыған. Запата тоғыз жасында гитара мен фортепианода ойнауды үйренді және панк-рок, сондай-ақ джаз, блюз және R&B әншілері – Бесси Смит, Билли Холидей, Джимми Рид, Рэй Чарльз, Хэнк Уильямс және Сэм Кук сияқтылардың ықпалына түсті. 1984 жылы Запата Огайо штатының Йеллоу-Спрингс қаласындағы Антиохия колледжінде гуманитарлық ғылымдар студенті ретінде оқуға түсті. 1986 жылдың қыркүйегінде ол үш досымен бірге The Gits панк-рок тобын құрды. 1989 жылы топ Сиэтлге (Вашингтон) көшіп келді. Запатаның музыкасы көбінесе материалдық жайлылықты қабылдамауға алып келді, бірақ мәртебесіне қарамастан, Валери Агню Мианы "ден қойғандардың барлығынан бірден құрмет пен қызығушылықты тудыратын" деп сипаттады. Запата өзінің қоғамымен тығыз байланыста болды. Питер Шихи еске алады: "Мия бірнеше әлеуметтік топтардың орталық тұлғасы болды; ол өзге жағдайда ешқашан кездеспейтін әртүрлі адамдарды бірге тартатын тартымды тұлға еді". Оның жерлеу рәсіміне бара жатқанда, Запатаның әкесі жолын жоғалтқан және көптеген адамдар сары розаларды алып жүргенін еске алады: оның қызметіне кіру билеті. Оның қатқастың ісін қараған судья Шарон Армстронг, Запатаны "өте жандара" және "көзге түсетін дарынға ие" әйел ретінде атап өтті; ол "Запатаның көптеген адамдармен қаншалықты жақын байланыста болғанына таң қалды". Топ АҚШ және Еуропа бойынша кең ауқымды гастрольдерді, сондай-ақ бірқатар жергілікті концерттерді жоспарлаған еді және түрлі жазба компанияларымен келіссөздер жүргізіп жатқан. Топ екінші альбомын – "Enter: The Conquering Chicken" шығаруға үлкермей, Запата қаза тапты. Оның қазасынан кейін топ музыка жасауды жалғастырды және "Seaweed" және "Precious Blood" синглдары арқылы екінші альбомында сәттілікке жетті.
Mia Zapata was raised in Louisville, Kentucky, and attended high school at Presentation Academy. Zapata learned how to play the guitar and the piano by age nine, and was influenced by punk rock as well as jazz, blues, and R&B singers such as Bessie Smith, Billie Holiday, Jimmy Reed, Ray Charles, Hank Williams, and Sam Cooke. In 1984, Zapata enrolled at Antioch College in Yellow Springs, Ohio as a liberal arts student. In September 1986, she and three friends formed the punk rock band The Gits. In 1989, the band relocated to Seattle, Washington. Zapata's music often led to a rejection of financial comfort, but regardless of status, Valerie Agnew describes Mia as "commanding respect and interest immediately". Zapata was well connected to her community. Peter Sheehy recalls: "Mia [was] the hub of several social circles; a magnetic personality who drew all sorts of people together who otherwise might never have met." On his way to her funeral, Zapata's father became lost and recalls many people carrying yellow roses: the admission ticket to her service. Judge Sharon Armstrong, the judge during her killer's trial, highlighted Zapata as an "extraordinarily vibrant" woman, who was "obviously talented"; she was "struck by how closely Zapata had connected to so many people". The band had planned a large U. S. and European tour as well a series of local shows and was being courted by various labels. Before the band could finish and release their second album, Enter: The Conquering Chicken, Zapata was murdered. After her death, the band continued to make music and found success in their second album with singles such as "Seaweed" and "Precious Blood".
Қылмыс және тергеу
1993 жылғы 7 шілдеде таңғы сағат 2 шамасында Сапата Сиэтл қаласының Капитолий төбесіндегі «Комет» тавернасынан шықты. Сапатаның денесі Сиэтлдің Орталық ауданында, 24-ші көше және Оңтүстік Вашингтон көшесінің қиылысынан таңғы сағат 3:30-да табылды. Ол ұрып-сапалап, зорлап, мойнынан қысып өлтірген. Ол шабуылшымен сағат 2:15-тен кейін кездескен болуы мүмкін. Денесін тапқанда оның өзімен куәлігі болмағандықтан, бастапқыда кім екені анықталмады. «Соттық істер» телешоуының бір эпизодында, дәрігер-сарапшы, «Gits» тобының жанкүйері және олардың концерттеріне қатысқан адам, оны танығандығы айтылды. Дәрігер-сарапшының сөзінше, егер оны мойнынан қысып өлтірмегенде, сапалағаннан алған ішкі жарақатынан қайтыс болар еді. Сот құжаттарына сәйкес, жасалған сараптамада Сапатаның қарнына күшті соққы түскендігі және бауырының жараланғандығы анықталды. Сапата өз туған қаласы Луисвиллдегі Кев Хилл зиратына жерленген. Сиэтл музыкалық қауымдастығы, оның ішінде «Nirvana», «Pearl Jam» және «Soundgarden» сияқты танымал топтары үш жылға жеке тергеуші жалдау үшін 70 000 доллар жинады. Қаржы қаражаты біткенімен, істе маңызды прогресс болмады, бірақ тергеуші Ли Хирон өз уақытында тергеуді жалғастырды. 1998 жылы, бес жылдық тергеуден кейін, Сиэтл полициясының детективі Дейл Таллман: «Қылмыс жасалғаннан кейін болғаннан гөрі, істі шешуге біз қазірге ешқандай жақынбыз» деді. ДНК-ға негізделген дәлелдер бойынша, Сапатаның өліміне қатысы бар деген айыппен күдікті ұсталды. Сапатаның денесіндегі тістеу іздерінен алынған сілекейден ДНК профилі алынып, толыққанды алу үшін STR технологиясы дамығанша суық сақтауға алынды. Мезкиа 2021 жылғы 21 қаңтарда Вашингтон ауруханасында 66 жасында қайтыс болды.
Around 2 a. m. on July 7, 1993, Zapata left the Comet Tavern in the Capitol Hill area of Seattle. Zapata's body was discovered near the intersection of 24th Avenue South and South Washington Street at around 3:30 a. m, located in Seattle's Central District. She had been beaten, raped, and strangled. It is believed she encountered her attacker shortly after 2:15 a. m. Her body was not initially identified as she had no identification on her when she was found. An episode of the cable television show Forensic Files revealed that she was identified after the medical examiner, who was a fan of the Gits and had been to their concerts, recognized her. According to the medical examiner, if she had not been strangled, she would have died from the internal injuries suffered from the beating. According to court documents, an autopsy found evidence of a struggle in which Zapata suffered blunt impact to her abdomen and a lacerated liver. Zapata is interred at Cave Hill Cemetery in her hometown of Louisville. The Seattle music community, including some of its most famous bands – Nirvana, Pearl Jam, and Soundgarden – helped raise $70,000 to hire a private investigator for three years. The funds dried up without any major breaks in the case, but the investigator, Leigh Hearon, continued to investigate on her own time. In 1998, after five years of investigation, Seattle police detective Dale Tallman said: "We're no closer to solving the case than we were right after the murder." was arrested and charged in connection with Zapata's murder based on DNA evidence. A DNA profile was extracted from saliva found in bite marks on Zapata's body and kept in cold storage until the STR technology was developed for full extraction. Mezquia died in a Washington hospital on January 21, 2021, at the age of 66.
Салдары
Сапатаның қазасынан кейін достары «Үй тірі» деп аталатын өзін-өзі қорғау тобын құрды. «Үй тірі» көптеген топтардың қатысуымен қайырымдылық концерттерін ұйымдастырды және Nirvana, Pearl Jam, Soundgarden, Heart және Америка Құрама Штаттарының президенттері сияқты топтардың қатысуымен альбомдар шығарды. «Үй тірі» тобының оқытушылары ашуды басқарудан бастап, бұрышқы газды қолдануға дейін, сондай-ақ жекпе-жек өнеріне дейін түрлі курстар ұсынды. 2005 жылы Сапатаның өмірі, Gits тобы және Сиэтл музыкасы туралы «The Gits Movie» атты деректі фильм түсірілді. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі сол жылдың мамыр айында Сиэтл халықаралық кинофестивалінде өтті. Екі жылдан кейін, 2007 жылы SXSW (South By Southwest) кинофестивалінде фильмнің тағы бір нұсқасы пайда болды. Фильмнің соңғы нұсқасы 2008 жылдың 7 шілдесінде, Сапатаның қайтыс болуының 15 жылдығында Солтүстік Американың 20-дан астам қаласындағы кинотеатрларда көрсетілді. Келесі күні фильм DVD форматында, сонымен қатар Liberation Entertainment компаниясынан шыққан Gits тобының үздік әндерінен құралған CD бірге жарық көрді. 7 Year Bitch панк-тобының «¡Viva Zapata!» әні 1994 жылдың маусым айында Сиэтлдегі C/Z Records лейблында Сапатаға арналған құрмет ретінде шығарылды. Альбомдағы кейбір әндер Сапатаның өліміне тікелей қатысты мәселелерді көтеріп, оны талқылайды. Оның қайтысынан кейін Джетт пен Кэтлин Ханна «Go Home» әнін жазды, ол кейіннен 1994 жылы Джетттің «Pure and Simple» альбомында жарық көрді. Кейін «Go Home» әніне клип түсірілді, онда әйелді қуғындап, шабуылдайтын, бірақ соңынан өзін қорғай алатын жағдай бейнеленген. 2013 жылдың ақпан айында Сиэтлдегі ACT театрында Сапата мен басқа да Сиэтлдегі әйел музыканттардың өмірінен шабыттанған «These Streets» атты пьесаның тұсаукесері өтті. Сапатаның өлімі Сиэтл қауымдастығында жеңіліс және үрей сезімін тудырды. «Сиэтл Таймс» газеті бұл оқиғаны «Сиэтл сахнасының өзінің жеңілместігіне сенімінен айырылған сәт» деп сипаттады. Кристен Сторм Сапатаның өлімін шындықтың тексеруі ретінде еске алады: «[Олардың бәрі] өте мықты адамдар еді және әйелдер тобы ретінде [олардың] бәрі өте күшті, ашық, тікелей айта алатын, пікірлері бар әйелдер еді. Біздің ойымызша, «Біз ешқандай да құрбан емеспіз және құрбан болмайтын әйелдерге мұндай жағдай болмайды» деген түсінік болды, және менің ойымша [Сапатаның өлімі] бұл аңызды біз үшін қиратты, [және] мұндай оқиғалар кез келген әйелге орын беруі мүмкін екенін көрсетті». Сапата көбінесе феминистік қозғалыстың символы, шейіт және періште ретінде бейнеленеді. Дрезднер: «[Миа] қасиетті деп жарияланды, және бұл өте ерекше болды, ол феминизмнің және оның өмірінде тікелей қатысы жоқ көптеген нәрселердің символына айналды». Өзінің диссертациясын Сапата туралы жазған Маргарет О'Нил Жируард, ол әйел суретшілердің өнерінің артындағы себептерге байланысты жіктелетініне сенеді. Мориарти: «[Миа] өзінің лирикасында саяси емес, жеке адамдармен байланыс құруды қалады» деп жазды. Бұл қауымдастық оның Солтүстік-Батыстағы «харизматикалық әйел музыкант» ретінде болуымен байланысты болуы мүмкін, ол riot grrrl қозғалысының пайда болуы кезінде өнер көрсетті.
In the aftermath of Zapata's murder, friends created a self defense group called Home Alive. Home Alive organized benefit concerts and released albums with the participation of many bands, including Nirvana, Pearl Jam, Soundgarden, Heart, and the Presidents of the United States of America. The Home Alive group's instructors offered a range of courses, from anger management and use of pepper spray to the martial arts. In 2005 a documentary film, The Gits Movie, was produced about Zapata's life, the Gits, and the Seattle music scene. Its first showing occurred at the Seattle International Film Festival in May of that same year. Another version of the film appeared two years later at the 2007 SXSW (South By Southwest) Film Festival. The final cut was released theatrically in over 20 North American cities on July 7, 2008, the 15th memorial anniversary of Zapata's death. The following day the film was released on DVD along with a Best of the Gits CD (both from Liberation Entertainment). ¡Viva Zapata!, by punk band 7 Year Bitch, was released in June 1994, on C/Z Records in Seattle, as a tribute to Zapata. Some of the songs on the album address the issue of Zapata's murder directly. Following her death, Jett and Kathleen Hanna wrote a song called "Go Home" that was later released on Jett's 1994 album, Pure and Simple. Later, a video for "Go Home" was released which depicts a woman who is being stalked and attacked but is then able to defend herself against the assailant. In February 2013, a play called These Streets, inspired by the stories of and featuring music by Zapata and other female musicians in Seattle, debuted at the ACT Theatre in Seattle. Zapata's death caused a sense of defeat and fear within the Seattle community. The Seattle Times marked the murder as the moment "the Seattle scene lost its sense of invincibility." Cristen Storm recalls Zapata's death as a reality check, stating: "[They were] all very tough people and as a group of women, [they] are all really strong, outspoken, and hard hitting, very opinionated women and that perception of, 'We're not victims at all in any way and this can't happen to women that aren't victims,' and I think [Zapata's death] shattered that myth for us, [and showed] that it happens to all types of women." Zapata is often cast as a symbol for feminist activism, a martyr, and an angel. Dresdner said "[Mia] was sainted, and that was very peculiar she became this icon for feminism and all kinds of things that she had very little to do with in her actual life." Margaret O'Neil Girouard, who wrote her thesis on Zapata, believes she is an example of female artists being classified based on the perceived motivations behind their art. Moriarty wrote that "[Mia wanted] to relate to people on a personal level in her lyrics [rather] than on a political level." It has been speculated that this association may be due to her presence as a "charismatic female musician" in the Northwest, who was performing throughout the emergence of the riot grrrl movement.