Кіріспе

Гонконгтағы жыл сайынғы бағдарламалау сайысы – Гонконг информатика олимпиадасы (HKOI; 香港電腦奧林匹克競賽) – Гонконгтағы орта мектеп оқушылары үшін жыл сайын өткізілетін бағдарламалау сайысы, ол мәселелерді шешу тәсілдеріне және бағдарламалау дағдыларына баса назар аударады. Оны Гонконг компьютерлік білім беру қауымдастығы (HKACE) және Гонконг білім беру бюросы (EDB) бірлесіп ұйымдастырады. Бұл Қытай Ұлттық информатика олимпиадасы (NOI) және Халықаралық информатика олимпиадасы (IOI) сияқты халықаралық, ұлттық және аймақтық жарыстарға іріктеу турнирі болып табылады. Алғашқы HKOI 1997 жылы өткізілді.

Тарих

Гонконг алғаш рет 1992 жылы IOI-ге қатысты. Гонконг делегациясы командасының өкілдерін іріктеу үшін жарыстан бірнеше ай бұрын іріктеу сынағы өткізілді. Келесі жылдары Гонконг командаларды басқа да жарыстарға жіберді, соның ішінде 1993 жылы SEARCC International Schools' Software Competition (ISSC), 1994 жылы Жастар арасындағы бағдарламалық қамтамасыз ету конкурсы (SCY) және 1995 жылы Қытайдың Ұлттық информатика олимпиадасы. Бұл жарыстар үшін іріктеу сынақтары бөлек өткізілді, және әрбір сынақтың мақсаты – жарысқа команда мүшелерін іріктеу ғана болды. Бұл сынақтарды ұйымдастыруға көптеген ресурстар жұмсалды. Гонконгтағы студенттер арасында бұл сынақтар аса танымал болған жоқ. 1996 жылы Гонконгтың компьютерлік білім беру қауымдастығы, Гонконгтың компьютерлік қоғамы және Гонконгтың білім беру департаменті (қазіргі білім беру бюросы) барлық іріктеу сынақтарын алмастыру үшін бірлескен іріктеу байқауын ұйымдастырды. Гонконг командаларына 39 студент іріктелді. Олар деректер құрылымы және алгоритмдер сияқты тақырыптар бойынша қарқынды оқытудан өтті. Содан кейін IOI және Қытайдың Ұлттық информатика олимпиадасына қатысу үшін команда құрамын анықтау сынағы өткізілді. SEARCC ISSC және SCY жарыстары үшін де команда құрамын анықтау сынағы өткізілді. 1997 жылы бірлескен іріктеу байқауы Гонконг информатика олимпиадасы деп атала бастады. HKOI-де жақсы нәтиже көрсеткен студенттерге сыйлықтар беріледі, және олар HKOI оқу тобына шақырылады. Мекептерден қатысушылар санының шектелуіне байланысты, кейбір мектептер HKOI-ге қатысу үшін студенттерді іріктеу үшін өздерінің команда құрамын анықтау сынағын ұйымдастырады.

Топтастыру

ХКОИ қатысушылары екі топқа бөлінеді. Жастар тобы 17 жасқа дейінгі студенттерден, ал үлкендер тобы 19 жасқа дейінгі студенттерден құралады. Екі топты жасаудың және біреуінің жас шегін 17 жасқа дейін қоюдың себебі – SEARCC ISSC барлық қатысушылардың жасы 17 жасқа дейін болуын талап етеді. Жас топты құрудың тағы бір артықшылығы – жас студенттердің тәжірибелі үлкен студенттермен бәсекелеспей, ХКОИ дайындық құрамына қатысуға мүмкіндік беру.

Жарыс форматы

1996 жылы Бірлескен іріктеу байқауы енгізілгеннен кейін HKOI байқауының форматы бірнеше рет өзгерді. Бірлескен іріктеу конкурсы жазбаша түрде өткізілді. Барлық бағдарламалар жауап парағына қолмен жазылды. Бұл қатысушыларға да, бағалаушыларға да қиындық тудырды. Қатысушылар бағдарламаларының дұрыстығын компьютерде тексеру мүмкіндігіне ие болмады, ал бағалаушылар бағдарламаның әрбір жолын оқып, жатқан алгоритмді түсінуге тырысты. 1997 жылы байқау іріктеу кезеңі мен финалдық жарысқа бөлінді. Іріктеу кезеңі жазбаша жұмыстан тұрды. Іріктеу кезеңіндегі үздік оқушылар 2 сағаттық финалдық жарысқа өтті, ол IOI-дегідей бағдарламалау тапсырмаларынан құралды. Финалдық жарысқа қарастырылған компьютерлердің саны шектеулі болғандықтан, іріктеу кезеңі маңызды рөл атқарды. Дегенмен, байқау форматының өзгеруі қолмен жазылған бағдарламаларды бағалау қажеттілігін жойған жоқ. 1998 жылы іріктеу кезеңі байқауға дейінгі бағалаумен алмастырылды. Барлық қатысушылар байқауға дейінгі бағалау тапсырмасын орындап, бағдарлама коды мен орындалатын файлы бар дискетені тапсыру керек болды. Финалистер тізімі тек тапсырылған бағдарламалардың нәтижелеріне сүйене отырып анықталды. Алайда, бұл байқаудың әділеттілігіне қатысты алаңдаушылық тудырды, себебі тапсырылған бағдарламаны қатысушының өзі жазғанын растаудың жолы болмады. Сол кезде бағдарламалау үшін тек Паскаль тілі ғана рұқсат етілді. 1999 жылы іріктеу кезеңі қайта енгізілді. Бұл жолы іріктеу кезеңі бір парақтың көмегімен көп таңдаулы сұрақтардан тұрды, бұл бағалау жұмысын тиімді етуді мақсат етті. Бұл қатысушылардың саны бірнеше жүз студентке жеткендіктен маңызды болды. 2000 жылы финалдық жарыстың ұзақтығы 3 сағатқа дейін ұзартылды. 2003 жылы іріктеу кезеңіне бос орындарды толтыру есептері қосылды, бұл сұрақтардың жаңа бағытын ұсынуға бағытталған. 2004 жылы C және C++ тілдері рұқсат етілген бағдарламалау тілдерінің тізіміне енгізілді. 2009 жылдан бастап байқау іріктеу кезеңінен (көп таңдаулы және бос орындарды толтыру есептерімен) және 3 сағат ішінде шешілуге тиіс 5 бағдарламалау тапсырмасынан тұратын финалдық жарыстан құралды. Рұқсат етілген бағдарламалау тілдері – Паскаль, C және C++. Кіші және үлкен топтар үшін есептер жиынтығы әртүрлі болды. 2015/16 жылдан бастап тапсырмалар саны 4-ке дейін азайтылды (0-ші сұрақ, яғни, тізімдеу жойылды), ал форматы IOI форматына (топтық есептеу және нақты уақыттық кері байланыс) жақындады.

Марапаттар

Финалистердің шамамен жартысына жүлде беріледі. Жүлделер алтын, күміс және қола түрлерінде, шамамен 1:2:3 пропорциясында табысталады. Есепке тек финалдық жарыстағы өнер көрсету ғана алынады. Кіші және үлкен топтағы оқушылар жеке-жеке рейтингтеледі. Жүлдегерлер қарқынды оқу үшін ХКОИ жаттығу тобына шақырылады. IOI және NOI делегаттарын іріктеу үшін әдетте мамыр айында команда құру сынағы өткізіледі.

Маңызды адамдар

Пун Винг чи, Ирвин. Ол Гонконгтан шыққан алғашқы Халықаралық Информатика Олимпиадасының (IOI) алтын жүлдегері. Ван Юнг Чун, Джастин. Ол бір жылдың ішінде Гонконг атынан ең көп халықаралық жарыстарға қатысқан. Цзе Чи Юн. Ол Гонконг атынан ең көп халықаралық жарыстарға қатысқан. Сонымен қатар, ол Гонконгтан IOI медальдарының ең көп санына ие адам. 2006 жылы Google компаниясында жұмыс істеген. Лю Чи Ман, alias cx. Ол Гонконгтан шыққан екінші IOI алтын жүлдегері. Лам Чи Кит. Ол Гонконгтан шыққан үшінші IOI алтын жүлдегері. Шындығында, бұл оның Гонконг Информатика Олимпиадасы (HKOI) мен IOI-ге алғашқы қатысу жылы (2006 жыл). Чан Хинг Лун. Ол Гонконгтан шыққан алғашқы IOI жүлдегері (1992 жыл).