Кіріспе

Кәсіби күрестегі кейіпкердің түрі

Кәсіби күресте "бет" (бала бет) – жанкүйерлердің ықыласына бөленуі үшін промоушенмен жоспарланған (сценарийленген) "жақсы жігіт" немесе "көрікті жанкүйер" күрескер. Олар жауыздарға (хилдерге) қатысты батырлар ретінде бейнеленеді, олар өз кезегінде жамандықтар сияқты болады. Дәстүр бойынша, "бет" кейіпкерлер ережелерге сәйкес күреседі, алдасудан аулақ болады және төреші мен көрерменге құрметпен қарастырады. Мұндай кейіпкерлер британдық күресте "көк көздер", ал "луча либреде" – "техникалар" деп аталады. "Бет" күрескерінің барлық әрекеті батырлыққа толы болуы міндетті емес: көрермендер қол соғып немесе ықылас білдірсе, ол тиімді кейіпкер бола алады. 1970-ші жылдардың соңында таралған Pro Wrestling Illustrated журналы "бет" күрескерлерін "жанкүйерлердің сүйіктілері" немесе "ғылыми күрескерлер" деп атады, ал "хилдерді" – жай ғана "ереже бұзушылар" деп сипаттады. Күрестік сюжеттердің басым көпшілігі "беттерді" "хилдерге" қарсы қоюды қамтиды, бірақ одан да күрделі жағдайлар (мысалы, екі "беттің" сыртқы күштердің әсерінен бір-бірімен күресуге мәжбүрленуі немесе әділ спорттық жарыс) жиі кездеседі. "Луча либре" күресінде көптеген "техникалар" техникалық шеберлікті қажет ететін әрекеттерді, әсіресе әуедегі маневрлерді пайдалануымен және жағымды ассоциациялармен байланысты жарқын түстердегі (мысалы, қатты ақ) киімдерді киюімен белгілі. Бұл, көбінесе, бұлшық ет күшін немесе дене бітімін көрсетуге бағытталған физикалық қимылдарды қолданатын, кейде жын-шайтандарға немесе басқа да жағымсыз кейіпкерлерге ұқсас киімдерге ие болатын "рудолардың" (жауыздардың) стилінен өзгеше.

Тарих

Дәстүрлі «беттер» – ережелерді сирек бұзатын, төреші сияқты билік иелерінің нұсқауларын орындайтын, жанкүйерлерге сыпайы және әдепті болатын, және көбінесе қарсыластарының ереже бұзу әрекеттерін жеңіп, таза жеңіске жететін классикалық «жақсы жігіттер» кейіпкерлері. Көптеген қазіргі «беттер» осы үлгіге сай болса да, «бет» кейіпкерінің басқа түрлері де жиі кездеседі. Мысалы, Stone Cold Steve Austin, карьерасының басында «жаман жігіт» рөлінде ойнағанмен, жанкүйерлер арасындағы танымалдылығының арқасында антигерой ретінде таныла бастады. Ол ережелерді сақтауды немесе билікке бағынуды жақтамаса да, Austin көптеген жекпе-жектерінде, мысалы, Дүниежүзілік күрес федерациясының (WWF, кейін WWE) иесі мистер МакМахонмен бәсекелесуінде «бет» ретінде қарастырылды. Күресшілердің бейнесі 1990 жылдары Экстремалды Чемпионат Күресінің (ECW) пайда болуымен, Дүниежүзілік Чемпионат Күресінің (WCW) Жаңа Дүниежүзілік Орден (nWo) сюжетімен және WWF-тің «Мәдениет дәуірімен» өзгерді. Осы кезеңде Stone Cold Steve Austin және Sting сияқты күресшілер дәстүрлі түрде «жаман жігіттермен» байланысты тактиканы қолданды, бірақ жанкүйерлер арасында танымал болды. Кәсіби күрес үлкен стероидтық даудан кейін 1980 жылдармен салыстырғанда рейтингі төмендеді, нәтижесінде кәсіби күрес өте өткір, ересек өнімге айналды. Кәсіби күрестің жаңа дәуірінде стандартты «бет» одан да көп сөзді, зорлық-зомбылыққа бейім және бақылаусыз болды. Осы жаңа «беттер» қатарында Курт Англ сол кездегі WWF-ке 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алған американдық батыр рөлінде таныстырылды. Ол өзін үлгі ретінде көрсетіп, армандарды орындау үшін көп еңбек ету қажеттігін айтты. Мұндай мінез «бет» күресшісі үшін лайықты болғанымен, Англдың кейіпкері мақтанғаныш болды және ол өз Олимпиадалық даңқын үнемі еске салып, өзін жанкүйерлерден жоғары санайтын сияқты көрінді. Англдың кейіпкері күрес қалай өзгергенін көрсетеді. Оның кейіпкері «жаман жігіт» ретінде қарастырылып, соған сәйкес әрекет еткенімен, кейбір комментаторлар егер Англ осы кейіпкердің батырлық нұсқасын пайдаланып «бет» ретінде танылуға тырысса, сәтсіздікке ұшырар еді деп болжады. Алайда, Англ «бет» рөлінде осындай батырлық мінез-құлықты көрсетпеді, керісінше, «сүйкімді жеңілген» кейіпкер архетипінің бірнеше элементтері бар антигерой рөлінде ойнады. Көбінесе, төменгі лигадағы немесе жақсы танылмаған «беттер» жұмысшы күресшілер ретінде қолданылады. Бұл күресшілер әдетте белгілі күресшілерге қарсы жекпе-жектерде жеңіледі, көбінесе олардың жолынан шығатын жоғары санаттағы «жаман жігіттерге».

Жарықшылар реакциясы

Жанкүйерлер кейде бет күрескерлерін жақтырмайды, оларды қалай насихаттаса да. Мұның себептерінің арасында рингте қайталама әрекеттер, шектеулі қимылдар жиынтығы, ұзақ титул иелігі, қарсыластарының қимылдарын көрсетпеуі немесе қызықты емес кейіпкер болуы мүмкін. Бұл көбінесе күресшілерге күткендей қолдау орнына жағымсыз реакция немесе реакцияның болмауына әкеледі. Мұндай жағдайда күресшінің кейіпкері өзгеруі мүмкін. Мысалы, 2014 жылы WWE-ге оралған Батистаның бет күрескер ретіндегі өнері жанкүйерлер тарапынан өте жағымсыз қабылданды. Осы күтпеген реакцияға байланысты Батиста оралғаннан кейін бірнеше ай ішінде жауға айналды. Жанкүйерлердің реакциясы күресшінің жарысқа қатысуы мен картадағы орнына да әсер етеді. Күткеннен көп қолдау тапқан бет күрескерлер негізгі жарысқа жақындауы мүмкін, ал күткеннен аз реакция алғандар картада төмен түсуі мүмкін. 2014 жылы Батиста жағымсыз реакция алғанда, Даниел Брайанға керемет қолдау көрсетілді. Брайанмен байланыстырылған "Иә!" деп шулаған жанкүйерлер оның қатысқан кез келген шоуында болды, және ақырында WrestleMania XXX-тің басты оқиғасы WWE Әлемдік ауыр салмақ чемпионы үшін Батиста мен Рэнди Ортон арасындағы жекпе-жектерден Даниел Брайан қатысқан үштік жекпе-жекке ауыстырылды, оны Брайан жеңіп алды. Күресшілерден бөлек, комментаторлар да бет және жау динамикасын көрсетеді. Бет комментаторының міндеті – жау күресшінің тактикасы мен мінез-құлқын сынап, бет күресшіге қолдау жинау. Бет комментаторы күресшінің қаншалықты қиын жағдайда екенін айту арқылы немесе кейіпкердің адалдығы мен батырлығын мақтау арқылы оған қолдау жинап алады.