Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сөйлеудегі жеке оқиғаларға шолу
Overview of individual events in speech
Сөйлеудегі жеке оқиғаларға көпшілік алдында сөйлеу, шектеулі дайындық, актерлік шеберлік және интерпретация кіреді. Бұл оқиғалар көптеген турнирлер ұсынатын пікірталастың түрлі формаларын қамтымайды. Бұл іс-шаралар жеке оқиғалар деп аталады, себебі олар көбінесе командаларды қамтитын пікірталастан өзгеше, бір адаммен орындалады. Дегенмен, екі адамдық интерпретация мен жеке талқылау формаларының қосылуына байланысты бұл айырмашылық енді толыққанды дұрыс емес. Жарыс сөйлеу байқаулары мен пікірталастар сот-медицина саласын құрайды. Сот-медицина лигаларында географиялық аймаққа немесе лиганың басымдығына қарай әртүрлі сөйлеу оқиғалары ұйымдастырылады. Ұзақ жылдар бойы өткізіліп келе жатқан негізгі оқиғалардың қатарында, елде әр жыл сайын жеке турнирлермен шектелген тәжірибелік оқиғалар да болады. АҚШ-тағы сот-медицина лигаларына Ұлттық сөйлеу және пікірталас қауымдастығы, Ұлттық христиандық сот-медицина және коммуникация қауымдастығы, Америка сот-медицина қауымдастығы, Ұлттық сот-медицина қауымдастығы, Штаттар аралық ораторлық қауымдастығы және Stoa USA кіреді. Ұйымдастырылған жарыстар орта мектептер мен жоғары оқу орындарында өткізіледі. Әрбір лиганың ережелерінен бөлек, әр аймақта заңға жазылмаған, бірақ көбінесе сақталынатын мәдени нормалар бар. Уақыт шектеулері оқиғалар мен турнирлерге қарай өзгереді, бірақ уақытты сақтамаудың жазасы барлық оқиғада қарастырылады, бірақ жазаның ауырлығы әртүрлі болуы мүмкін. Сөздердің тақырыбы әлемдегі соңғы технологиялық жаңалықтардан, қатерлі ісікті емдеуден бастап, тіпті Wikipedia сияқты жеңіл тақырыптарға дейін жете алады. Сөз объективті болуы керек, тақырыпқа қатысты пікір білдіруге болмайды. Айналымның басында спикерлерге қазіргі оқиғаларға қатысты үш сұрақ қойылады және олардың біреуін таңдап, сөйлеуге дайындалуы сұралады. Дайындық кезеңінде (әдетте отыз минут) сөйлеуді дайындау үшін мерзімді басылымдарды пайдалануға рұқсат етіледі. Жоғары оқу орындарындағы сөздер 6-8 минутқа созылады. Сөздің басты мақсаты – айналым басында қойылған сұраққа жауап беретін аргументтер келтіру және аудиторияны осы интерпретацияның ең дұрысы екеніне көндіру.
Individual events in speech include public speaking, limited preparation, acting and interpretation are a part of forensics competitions. These events do not include the several different forms of debate offered by many tournaments. These events are called individual events because they tend to be done by one person unlike debate which often includes teams. This distinction however is not entirely accurate any more given the addition of duo interpretation events and forms of single person debate. Competitive speech competitions and debates comprise the area of forensics. Forensics leagues have a number of speech events, generally determined by geographical region or league preference. While there are several key events that have been around a long time, there are several experimental events around the country every year that can be limited to individual tournaments. Forensics leagues in the United States includes the National Speech and Debate Association, the National Christian Forensics and Communications Association, the American Forensics Association, the National Forensics Association, the Interstate Oratorical Association and Stoa USA. Organized competitions are held at the high school and collegiate level. Outside of the rules for each event provided by the individual leagues, there are several cultural norms within each region that are not written into law but are almost always followed. Rules for time limits vary by event and by individual tournaments, but there are penalties in every event for exceeding the time limits though the severity of the penalty widely varies. The speech may range from the newest, high tech inventions from around the world to cure cancer to lighthearted topics, such as Wikipedia. The speech is supposed to be objective, without any judgement or evaluation of the topic. At the beginning of a round, speakers are usually given three questions relating to current events and asked to choose one on which to prepare a speech. During the preparation period (usually thirty minutes), periodicals may be used to prepare the speech. The speech, presented with limited notes, is six to eight minutes long on the collegiate circuit. The main purpose of the speech to make an argument answering the question given at the beginning of the round and convince the audience that this interpretation is the most correct.
Экстремді бағдарламалық оқу
Экспресс-бағдарламалық оқу – Солтүстік Дакота штатындағы орта мектептер арасында өткізілетін турнирлік жарыс. Ол шектеулі дайындық жарыстарына қарағанда интерпретацияға көбірек ұқсас, себебі әр кезең интерпретация болып табылады. Алайда, бұл жарыста әр қатысушыға әр кезең үшін бір сағат бұрын материал беріледі, оны оқып, интерпретация үшін қажетті бөліктерді таңдап кесу қажет. Әртүрлі кезеңдерде үш түрлі интерпретация қолданылады, олардың бірі финалда пайдаланылады: юмористик, мәнді және поэзия. Әр қатысушыға судья алдында өңделген интерпретациясын жеткізуге жеті минут уақыт беріледі.
Extemporaneous programmed reading is a high school tournament event in North Dakota. It is more similar to interpretation than limited preparation events, since each round is an interpretation; however, it differs in that each competitor receives the piece for each round in a one hour draw and read and cut the piece for interpretation. Three kinds of interpretation are represented in different rounds, one of which is used for the finals: humorous, serious, and poetry. Each competitor has seven minutes to deliver the cut interpretation before the judge.
Қисса айту
Әңгіме айтуда, орта мектептегі жарыста, қатысушыларға балалар кітабы, ертегі, мысал, аңыз, жыр немесе қорқынышты оқиға беріледі. Олар берілген мәтінді жарты сағат ішінде оқып, өз сөздерімен қайта айтуға және сегіз минуттан кем уақытта төрешіге өз нұсқасын ұсынуға міндетті. Сахналық макияжға, костюмдерге және құрал-жабдықтарға рұқсат жоқ. Әртүрлі дауыстар мен кейіпкерлер қолданылады, және әр кейіпкерді анық ажырату керек.
In storytelling, a high school event, competitors are given a children's book, fairy tale, fable, myth, legend, or ghost story to read. They have a half hour to read the given piece and recast it in their own words before presenting their version to the judge in under eight minutes. Stage make up, costumes, and props are prohibited. Different voices and characters are used, and each character should be easily distinguished.
Аполлогетика
NCFCA және Stoa USA шарасында қатысушыларға христиандыққа қатысты мәселе бойынша алты минуттық сөйлеуді дайындауға төрт минут уақыт беріледі. Мәселелер алдын ала интернетте жарияланады, ал қағидалары көбінесе импровизациялық сөйлеу ережелерімен үйлеседі.
In this NCFCA and Stoa USA event, competitors are given four minutes to prepare a six minute speech on a question relating to Christianity. The questions are published online in advance, and the rules are generally the same as for impromptu speaking.
Орындау және аударма іс-шаралары
Көрсету немесе түсіндіру шарасы болсын, әр шараның мақсаты әртүрлі болғанымен, олардың бәрі әртүрлі әдебиет түрлерін пайдаланып белгілі бір тақырыпты немесе оқиғаны жеткізуге бағытталған.
Though the purpose of each event differs based on if it is an acting event or an interpretation event, all of these events seek to use different forms of literature to tell a certain theme or story.
Драмалық интерпретация
Драмалық интерпретацияда, қатысушы драмалық театрлық қойылымнан алынған үзіндіні ойнайды. Қатысушы бірнеше рөлді орындайды, олардың арасын түрлі позалар мен дауыстармен ажыратады. Әрбір кейіпкер анық ерекшеленуі керек, сондай-ақ қатысушы бір ғана кейіпкерді де ойнай алады. Қолжазбаны пайдалану турнир мен лига ережелеріне байланысты, бірақ көбінесе жоғары оқу орны деңгейінде талап етіледі.
In Dramatic Interpretation, a competitor interprets a selection from a dramatic theatrical script. A competitor plays several parts, which are differentiated with a variety of positions and voices. Each character should be clearly distinguishable, and a competitor can also play a single character. The use of a manuscript depends on the individual tournament and circuit, though typically it is required at the college level
Құмарлық аударма
Юмористикалық интерпретация (қысқаша HI немесе юмористикалық), жоғары сыныптардағы DI-ге юмористикалық балама ретінде, қатысушы юмористикалық әдеби шығармадан сегіз-он минуттық бөлім орындайды. HI ережелерінің көп бөлігі драмалық нұсқасымен бірдей, жалғыз айырмашылығы – қойылымның күлкілі болуында.
In Humorous Interpretation (shortened to HI or humorous), the humorous alternative to DI at the high school level, a competitor performs an eight to ten minute selection from a humorous literary work. Much of the rules for HI are identical to its dramatic counterpart with the only difference being that the presentation is funny.
Прозалық аударма
Прозаны түсіндіру – бір немесе бірнеше прозалық шығарманы түсіндіру. Көптеген жарыс түрлерінде, қатысушылар әдебиетті мінез-құлқы мен көз тілесімі арқылы түсіндіргендіктен, жаттау көмектеседі; алайда, егер сөз тым жатталған болса және қатысушы оқып тұрғандай көрінбесе, ұпайлар қысқартылуы мүмкін. Дегенмен, MSHSL сияқты көптеген басқа жарыс түрлерінде жаттауға кеңес беріледі. Жоғары білімдегі сот-сараптамалық жарыстарда рұқсат етілген ең көп уақыт 10 минутты құрайды, кіріспемен қоса.
Prose interpretation is the interpretation of a single or multiple works of prose. In many styles of competition, since competitors interpret the literature with facial expression and eye contact, memorization is helpful; however, points may be deducted if a speech is too memorized and the competitor does not appear to be reading. However, in many other styles of competition, such as the MSHSL, memorization is actually encouraged. In college forensics the maximum time allowed is 10 minutes, including an introduction.
Өлеңдерді түсіндіру
Поэзияны интерпретациялау – бір немесе бірнеше поэзия туындысын, ортақ әдеби тақырыпқа бағышталып түсіндіру. Қолданылатын поэзияда дәстүрлі поэтикалық өлшем болуы мүмкін, бірақ бұл міндетті емес. Жекелеген бөліктер колледж деңгейінде кіріспемен бірге 10 минуттан аспайтын біртұтас бағдарламаға жинастырылады.
Poetry interpretation is the interpretation of a single or multiple works of poetry centered around a single literary theme. The poetry used can have traditional poetic meter though it is not required. The separate pieces are cut together into a single program that lasts a maximum of 10 minutes, on the college level, with an introduction
Бағдарламаның ауызша аудармасы
Бағдарламалық ауызша түсіндіру – мәтінаралық байланысқа толы шара. Бұл ерекше жарыс әдеби шығармалардың өзара қарым-қатынасына баса назар аударады, сондықтан ол басқалардан ерекшеленеді. Орындау арқылы, жазылған кез келген нәрсені мәтін деп қарастырамыз. Сөз және дебат жарыстарының басқа түрлерінен айырмашылығы, бұл сізге бағдарламаңызда мәтін болып саналатын кез келген материалды байланысты әңгіме құру үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе проза, поэзия және драмаға қатысты. Бағдарламалық ауызша түсіндіру – әдебиетті іздеу үшін әдеттегі шеңберден шығып, кез келген материалды оқуды білдіреді. Бағдарламалық ауызша түсіндірудің мақсаты – әртүрлі мәтіндердің бір-бірімен қалай байланысып, әңгімелесетінін, алғаш рет тілдескендей көрсету және анықтау. Таңдалған барлық мәтіндер міндетті түрде біртұтас тақырыпқа байланысты болуы керек. Документалды фильмдер, сөздік өнер, статистикалық мәліметтер, жаңалықтар, естеліктер және басқа да материалдар сіздің құрастыруыңыз арқылы бірігіп, тұжырымды аргумент құрайды. Бұл шараның мәні – аргументацияға назар аудару және мәтінді сіздің аргументацияңызды итермелейтін құрал ретінде пайдалану. Бұл жарыс жоғары оқу орындарында және кейбір мектептерде ұйымдастырылады.
Program Oral Interpretation is an event all about intertextuality—this specific event differs from the rest because it focuses on the interrelationship between works of literature. Through the medium of performance, we take what constitutes a text to be almost anything when recorded somehow. Unlike other categories in the Speech and Debate medium, this means you can use anything that is considered text throughout your program to construct a cohesive story. That specifically allows prose, poetry and drama. Program Oral Interpretation means going above and beyond the usual places to find literature and reading anything for all intents and purposes. The intention of Program Oral Interpretation is to seek and demonstrate how different texts relate and speak to one another as if they were having a conversation for the first time. All texts chosen should inevitably be related upon on cohesive topic. Documentaries, spoken word pieces, statistics, news reports, memoirs, and almost anything else, speak to one another through your arrangement to form a cohesive argument. The core of this event is to focus on the argumentation and have the text be a catapult to drive your argumentation. This event is offered at the college level as well as in some high school regions.
Жеке турнирлер
Жекелеген жарыстар әдетте толық аяқталуына алтыдан он екі сағатқа дейін уақыт кетеді, ал ең ұзақ жарыстар бірнеше күнге созылуы мүмкін. Жарыстарда іріктеу кезеңдерінен кейін, әр түрден жартылай финал және финал өтеді. Сөз сөйлеу кезеңінде бес-сегіз қатысушы өнер көрсетеді, олар судьямен бағаланады. Бір мектептен келген қатысушылар көбінесе іріктеу кезеңдерінде бір-бірімен жарыспайды және судьялардың жақпаруын болдырмау үшін әріптік-сандық кодтармен сәйкестендіріледі. Кезеңде қатысушы өз командасы үшін судья бағалаған орнына қарай ұпай жинайды. Әр команданың ең үздік қатысушылары әр түрден ұпай алады. Марапаттау салтанатында жеке тұлғаларға медальдар немесе кубоктар табыс етіледі, ал ең көп ұпай жинаған командаларға командалық сыйлықтар беріледі.
Individual events tournaments usually last for six to twelve hours to complete, with the longest tournaments lasting several days. Tournaments have preliminary rounds, followed by possible semifinal and final round for each event. A speech round consists of performances by five to eight competitors, who are then ranked by a judge. Competitors from the same school usually do not compete against each other in preliminary rounds, and are identified by an alphanumeric code to prevent bias by judges. In a round, a competitor earns points for themselves and their team according to their ranking by a judge. The top competitors from each team in each event score points. At the awards ceremony, medals or trophies are given to individuals and team awards are given to the teams with the most points.