Кіріспе

Сәулелену бірлігі
[[Сантиметр-грамм-секунд жүйесінің бірліктері Монреальдің жеңіл метро жүйесі

Рентгендік эквивалент адам (rem) – эквиваленттік дозаның, тиімді дозаның және жинақталған дозаның СГС бірлігі, олар адам организміне иондаушы сәулеленудің төмен деңгейлерінің әлеуетті денсаулыққа тигізетін әсерін бағалау үшін қолданылатын доза өлшемдері. Реммен өлшенетін шамалар иондаушы сәулеленудің стохастикалық биологиялық тәуекелін көрсетуге арналған, бұл негізінен сәулеленуден туындаған қатерлі ісіктер. Бұл шамалар сіңірілген дозадан шығарылады, ол СГС жүйесінде рад бірлігімен өлшендіріледі. Радтан ремге жалпыға қолданылатын түрлендіру тұрақтысы жоқ; түрлендіру салыстырмалы биологиялық тиімділікке (RBE) байланысты. 1976 жылдан бері рем 0,01 зивертке тең деп анықталды, бұл АҚШ-тан тыс жерлерде көбірек қолданылатын СИ бірлігі. 1945 жылға дейінгі бұрынғы анықтамалар Вильгельм Рентгеннің атымен аталған рентген бірлігінен алынған, ол Х-сәулелерін ашқан неміс ғалымы. Бірлік атауы шатастырады, өйткені 1 рентген барлық салмақ коэффициенттері бірлікке тең болған кезде, жұмсақ биологиялық тіндерге шамамен 0,96 рем қалдырады. Басқа анықтамалар бойынша ескі рем бірліктері қазіргі ремге қарағанда 17%-ға дейін кішірек болуы мүмкін. Қысқа мерзім ішінде 100 ремнен жоғары дозалар жедел сәулелену синдромына (ЖСС) әкелуі мүмкін, емделмесе бірнеше апта ішінде өлімге соқтыруы мүмкін. Реммен өлшенетін шамалар ЖСС симптомдарымен байланысты емес екенін ескеріңіз. Сіңірілген доза, радпен өлшенген, ЖСС-тің жақсы көрсеткіші болып табылады. Рем – сәулеленудің үлкен дозасы, сондықтан миллирем (мрем), ремнің мыңнан бір бөлігі, медициналық рентген сәулелері және табиғи фондық көздерден алынатын дозалар сияқты жиі кездесетін дозалар үшін қолданылады.

Денсаулыққа әсері

Иондаушы сәулелердің адам денсаулығына детерминистік және стохастикалық әсерлері бар. Жедел сәулелену синдромына әкелетін детерминистік әсерлер тек жоғары дозаларда (> ~10 рад немесе > 0,1 Гр) және жоғары дозалық қарқында (> ~10 рад/сағ немесе > 0,1 Гр/сағ) ғана пайда болады. Детерминистік тәуекел моделіне эквивалентті және тиімді дозаны есептеуде қолданылатын салмақ коэффициенттерінен өзгеше (әлі белгіленбеген) салмақ коэффициенттері қажет. Сандарды шатастырмау үшін детерминистік әсерлер әдетте радиум емес, рад бірліктерімен өлшенген сіңірілген дозамен салыстырылады. Стохастикалық әсерлер – бұл кездейсоқ болатын әсерлер, мысалы, сәулеленуден туындаған қатерлі ісіктер. Ядролық өнеркәсіптің, ядролық реттеуші органдардың және үкіметтердің пікірінше, иондаушы сәулеленуден туындаған қатерлі ісіктердің пайда болу жиілігі тиімді дозамен сызықтық түрде, 0,055% / рем (5,5% / Св) жылдамдығымен өседі. Жеке зерттеулер, баламалы модельдер және өнеркәсіп консенсусының бұрынғы нұсқалары осы консенсус модельіне жақын басқа да тәуекел бағалауларын ұсынды. Нәрестелер мен ұрықтар ересектерге қарағанда, орта жастағылар қарттарға қарағанда, ал әйелдер ерлерге қарағанда тәуекелге көбірек ұшырайды деген жалпы келісім бар, бірақ бұл мәселе бойынша нақты келісім жоқ. Кардиологиялық және тератогендік әсерлер мүмкіндігі және ішкі дозаны модельдеу туралы деректер аз, ал пікірлер қарама-қайшы. ICRP халықты медициналық және кәсіби әсерлерді ескермей, жылына орташа 100 мрем (1 мСв) тиімді дозамен жасанды сәулелендіруге шектеуді ұсынады. NRC радиациямен жұмыс істейтін қызметкерлерге рұқсат етілген толық денеге түсетін сәулеленудің жылдық тиімді дозасын немесе толық денеге түсетін сәулеленуді (TBR) 5000 мрем (5 рем) деп белгілейді.

Тарих

Рем ұғымы әдебиетте алғаш рет 1945 жылы пайда болды және оған алғашқы анықтама 1947 жылы берілді. 1950 жылы бұл анықтама «жоғары кернеулі рентген сәулесінен туындайтын биологиялық әсерге тең әсер ететін кез келген иондаушы сәулеленудің дозасы» деп нақтыланды. Сол кезде қолда бар мәліметтер бойынша, рем 83, 93 немесе 95 эрг/грамм ретінде әртүрлі бағаланды. 1953 жылы рад енгізілгеннен кейін ICRP ремді қолдануды жалғастыруға шешім қабылдады. 1954 жылы АҚШ-тың Радиациялық қорғау және өлшеу жөніндегі ұлттық комитеті бұл ремнің шамасын радқа (100 эрг/грамм) сәйкес арттыруды білдіретінін атап өтті. ICRP 1962 жылы ремді эквивалентті дозаның бірлігі ретінде енгізіп, ресми түрде қабылдады, ол әртүрлі сәулелену түрлерінің тіндерде энергияны қалай бөлетінін өлшеуге және әртүрлі сәулелену түрлері үшін салыстырмалы биологиялық тиімділік (RBE) мәндерін ұсынуға бағытталған. Іс жүзінде, рем бірлігі бастапқыда рад немесе рентген бірліктерінде берілген санға RBE коэффициенті қолданғанын көрсету үшін қолданылды. Халықаралық салмақтар мен өлшемдер комитеті (CIPM) 1980 жылы сивертті қабылдады, бірақ ремді қабылдамады. NIST бұл бірліктің SI жүйесіне кірмейтінін мойындайды, бірақ АҚШ-та оны SI жүйесімен бірге уақытша қолдануға рұқсат береді. АҚШ Ядролық реттеу комиссиясы әлі күнге дейін SI бірліктерімен қатар курий, рад және рем бірліктерін пайдалануға рұқсат етеді.