Кіріспе

Des Moines класының ауыр крейсері, АҚШ Әскери-теңіз күштері

USS Newport News (CA–148) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ауыр крейсерлер класындағы үшінші және соңғы кеме. Ол толық кондиционерленген су үстіндегі алғашқы кеме және АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі соңғы қолданылған барлық қарулы ауыр крейсер болды.

Құрылыс және мансап

Ньюпорт Ньюс кемесі 1945 жылдың 1 қарашасында салынды, 1948 жылдың 6 наурызында «Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы және құрғақ док» компаниясы (Ньюпорт Ньюс, Вирджиния) Элиза С. Фергюсонның қолдауымен суға түсірілді және 1949 жылдың 29 қаңтарында капитан Роланд Н. Смут басқаруымен қолданысқа берілді.

1950-1962 жылдар

1950-1961 жылдары Жерорта теңізіндегі алтыншы флотпен бірге жылдық міндеттерді орындаумен қатар, Кариб теңізі мен Батыс Атлантикадағы ірі флоттық жаттығуларға және мичмандық оқу круиздеріне қатысты. 1956 жылдың 4 қаңтарында ол вице-адмирал Ральф А. Офстидің, алтыншы флот командирінің флагманы ретінде Жерорта теңізіндегі міндеттерді орындау үшін шықты. Вице-адмирал Офсти 12 сәуірде Испанияның Барселона қаласында вице-адмирал Гарри Дональд Фелтпен ауыстырылды. 21 мамырда алтыншы флот командирі Гибралтардағы «Салем» кемесіне өз туын көшті. Кеме 1956 жылдың 29 мамырында Норфолкке оралды. Кеме 4 шілде мерекесінде Ньюпорт Ньюс қаласына сапар жасады, 2 шілдеде Норфолктан шығып, 5 шілдеде қайтып келді. Норфолктан Ньюпорт Ньюске дейінгі сапар барысында 250 адам кеме тарихындағы алғашқы тәуелділер круизіне қатысты. 16 шілде мен 24 тамыз аралығында ол 2-ші крейсерлік дивизияның флагманы ретінде «Мидшипман Круз Чарли» жаттығуына қатысты. Жаңа Орлеан (Луизиана), Балбоа (Канал аймағы) және Гуантанамо шығанағына сапарлар жасалды. Панама каналын кешіп өту кезінде контр-адмирал Айра Х. Нанн контр-адмирал Э. Р. Маклиннің орнына 2-ші крейсерлік дивизия командирі болып тағайындалды. 19 қыркүйекте ол Норфолк теңіз кеме құрылыс-жөндеу зауытына күрделі жөндеуге кірді және 1956 жылдың желтоқсанына дейін Норфолкте қалды. 2-ші крейсерлік дивизия командирі 20 қыркүйекте «Дес-Мойн» кемесіне көшті, ал оның штабы 1956 жылдың 1 қарашасында кемеге оралды. 1957 жылдың қыркүйек айының басында «Ньюпорт Ньюс» Сирия дағдарысы кезінде кез келген жағдайға дайындық мақсатында Шығыс Жерорта теңізінде болды. 1960 жылдың наурыз айында Сицилиядан солтүстік-шығысқа қарай 75 мильдей қашықтықта жүзіп бара жатқанда, «Ньюпорт Ньюс» 1960 жылғы жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсету үшін Марокконың Агадир қаласына баруға бұйрық алды. Ол 40,5 сағатта 31 түйін орташа жылдамдықпен 1225 мильді жүзіп өтіп, 3 наурызда медициналық және материалдық көмек көрсету үшін келді. Генерал Рафаэль Трухильоның қазасынан және Санто-Домингодағы тұрақсыздықтан кейін «Ньюпорт Ньюс» 1961 жылдың 4 маусымында жедел түрде жолға шығып, Доминикан Республикасының жанындағы халықаралық сулардағы бекетке барып, одан әрі бұйрық күтті. Дағдарыс аяқталғаннан кейін кеме Норфолкке қайту алдында Пуэрто-Рикода оқу жаттығуларын өткізді. 1962 жылдың қысында «Ньюпорт Ньюс» кемежайлары мен байланыс құрылғылары АҚШ Екінші флоты командирі мен оның штабын орналастыру үшін жаңартылды. 1962 жылдың тамызында ол НАТО-ның RIPTIDE III жаттығуына қатысты және жаттығу аяқталғаннан кейін Солтүстік Еуропа порттарына бір айлық сапар жасады, Атлантика флотының командирінің (COMSTRIKFLTLANT) флагманы ретінде, НАТО-дағы Екінші флот командирінің рөлінде. Норфолкке оралғаннан кейін бір ай өткен соң, «Ньюпорт Ньюс» 22 қазанда Кубалық зымыран дағдарысы кезінде Атлантика флотының флагманы ретінде жолға шықты, «Лири» оның эскорттық жойғышы болды. Екі кеме совет кемесі «Лабинскті» тоқтатып, оған Куба суларынан кетуге бұйырды. Келесі айда ComSecondFlt флагманы ретінде «Ньюпорт Ньюс» Кубаның солтүстік-шығысында бекетте болды. Советтік ЖЖСБ (орта қашықтықтағы баллистикалық зымырандары) бөлшектелгеннен және Кубадан алынғаннан кейін «Ньюпорт Ньюс» зымырандарды санауға көмектесті. Карантин күшін жойғаннан кейін ол алғыс айту күніне бір күн қалғанда Норфолкке оралды.

Пайдаланудан шығару

Ньюпорт Ньюс 1975 жылғы 27 маусымда Форд әкімшілігі кезінде қызметтен босатылды және Картер әкімшілігі кезінде 1978 жылғы 31 шілдеде Әскери кемелер тізілімінен алынып тасталды. Ол өзінің соңғы жылдарын Филадельфия әскери-теңіз кеме жасау қоймасының «Mothball» флоты құрамында өткізді және 1993 жылғы 25 ақпанда Клинтон әкімшілігі кезінде Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында металлға тапсырылды. Массачусетс штатындағы Квинси қаласындағы «Салем» мұражай кемесінде Ньюпорт Ньюс пен оның экипажына арналған қоңырауы және басқа да заттары сақталған. Хэмптон Роудс әскери-теңіз музейінің «Теңіздегі он мың күн: Вьетнамдағы АҚШ Әскери-теңіз күштері, 1950-1975 жылдар» бөлімінде Ньюпорт Ньюстің Вьетнамдағы түріндегі үлкен моделі қойылған.

Мұражай және ескерткіш қоры

2000 жылдың маусым айында USS Newport News кемесінің үш теңізшісі USS Salem кемесіне сапар жасады, бұл кеме News кемесінің әпкесі болып табылады және мұражай кемесі ретінде сақталған. News кемесінің кемелестеріне көрме мен мұражай құру үшін орын беру мүмкіндігі талқыланды. 2000 жылдың шілдесінде USS Salem мұражайы мен USS Newport News мұражайы және Естелік қоры арасында келісімге қол жеткізілді. Заттар, естеліктер, аудио/бейне материалдары және тағы да басқалары сыйлық ретінде беріле бастады. 2000 және 2002 жылдар аралығында мұражай экспонаттарын ұйымдастыру, орнату және реттеу үшін бірнеше жұмыс топтары өткізілді. 2001 жылы USS Newport News мұражайы және Естелік қоры News кемесінен сақталған ілмек бөлігін, сондай-ақ 1972 жылдың қазан айындағы мұнарадағы жарылыста қаза тапқан кемедегілердің құрметіне арналған еске алу тақтасын алуға қол жеткізді. 2002 жылы қор сондай-ақ Ньюпорт Ньюс, Вирджиниядағы Теңізшілер мұражайынан кеме қоңырауын алды. 2002 жылы Қор USS Salem кемесіндегі 2-ші мұнараны қалпына келтіру үшін жұмыс тобын ұйымдастырды және оны жарылыста қаза тапқан Newport News теңізшілеріне арнады. Он жылдықтар бойы жиналған гидравликалық сұйықтық алынып тасталды, мыс жылтыратылды және бояу жағылды.