Кіріспе

Канадалық саясаткер

Фрэнк Стронах (6 қыркүйек 1932 жылы туған) – австриялық және канадтық миллиардер бизнесмен және саясаткер. Ол Канаданың Онтарио штатындағы Аврора қаласында орналасқан халықаралық автомобиль бөліктерін өндіретін Magna International компаниясының, Granite Real Estate және Stronach Group компанияларының негізін қалады. 2017 жылдың желтоқсанына қарай шамамен 3,06 миллиард CAD таза байлығымен Стронах Canadian Business журналы бойынша Канаданың 31-ші ең бай адамы деп саналды. 2011 жылы ол австриялық саясатқа қатысты: классикалық либерализмді қолдау және евроға қарсы науқан жүргізу үшін Stronach институтын құрды. 2012 жылы ол Австрия үшін Team Stronach саяси партиясын құрды.

Жас шағы мен отбасы

Хорват тегінен туған ол Франц Штрохсак ретінде Австрияның Штирия штатындағы Клейнземмеринг қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келді. Стронахтың балалық шағы Ұлы экономикалық дағдарыс пен Екінші дүниежүзілік соғысқа толы болды. 14 жасында ол мектепті тастап, құрал және қалып жасаушының шегірткесіне оқуға түсті. 1954 жылы Монреальге (Квебек) келді, кейін Онтариоға көшіп өтті.

Отбасы

Ол австриялық Эльфриде Саллмуттерге үйленді. Олардың екі баласы бар: бұрынғы либерал (ал бұрын консервативті) парламент депутаты және Magna компаниясының бұрынғы бас директоры Белинда Стронах, сондай-ақ Адена Спрингс Фермс шаруашылығы арқылы таза қанаты жылқы жарыстарымен айналысатын Эндрю Стронах. Ол уақытын Австрияның Обервальтерсдорф қаласы мен Онтарионың Аврора қаласы арасында бөліп жүреді. Фрэнк пен Эльфриде Стронахтың үш немересі бар: Белинда Стронахтың балалары Фрэнк Уокер мен Николь Уокер, және Эндрю Стронахтың жалғыз баласы Селена Стронах.

Іскерлік мансап

1956 жылы Стронах өзінің алғашқы бизнесін, Multimatic Investments Ltd. Торонтоның ескі өндірістік ауданында ашты. 1969 жылы оның фирмасы алғашқы автокөлік бөлшектеріне қатысты келісімшартқа қол жеткізіп, Magna Electronics компаниясымен бірікті. 1973 жылы атау Multimatic Investments Ltd.-ден Magna International Ltd.-ге өзгертілді.

Қазіргі уақытта Magna International компаниясының атқарушы емес төрағасы болып табылатын Стронах компанияның көп дауыс беретін акцияларын иеленеді, бұл оған акционерлер жиналысында қаралатын мәселелер бойынша көпшілік дауыс беру құқығын береді. Magna акционерлері арасында дауыс беру құқығын бақыласа да, Стронах Magna акцияларының барлық 4% ғана иеленеді. Оның соңғы бірнеше жылдағы жалақысы 30 мен 50 миллион CAD аралығында болды. 2018 жылдың қазан айында ол Stronach Group компаниясын сотқа берді. 2018 жылдың 1 қазанында ол әйелімен бірге қызы Белинда, немерелері Николь және Фрэнк Уокер, сондай-ақ Алон Оссипке қарсы The Stronach Group (TSG) басқару мәселелері бойынша міндеттемелерді орындамағаны үшін сотқа шағымданып арыз берді. Франк Стронах 2013 жылы Австрияда сайлауға түскен кезде TSG-ның сенімді тұлғасы лауазымынан кеткен еді. [4] Сот ісі бойынша келісім 2020 жылдың 13 тамызында жарияланды. Келісімге сәйкес, Франк пен Эльфриде есек және асыл тұқымды мал өсіру бизнесіне, Солтүстік Америкадағы барлық шаруашылық операцияларына және Еуропадағы барлық активтерге толық иелік етеді. Белинда Стронах The Stronach Group компаниясының жылқы жарыстары, ойын бизнесі, жылжымайтын мүлік және осымен байланысты активтерін толық бақылайды.

Австриядағы қызмет

1986 жылы Стронах Magna Europa компаниясын құрды, штаб-пәтері Төменгі Австрияның Обервальтерсдорф қаласында орналасқан. Ол 1990-шы жылдардың соңында австриялық қоғамда да белгілі бір тұлғаға айналды. 1997 жылы ол Эбрехсдорф қаласында ойын-сауық паркін салу жобасын жариялады, онда Жер шарын бейнелейтін алып глобус болған, оның биіктігі 110 метрге жетер еді және Вена алабының кез келген нүктесінен көрінетін. Жоба көптеген қоғамдық наразылықтарға байланысты сәтсіз аяқталды. 1998 жылы Magna компаниясы Steyr Daimler Puch компаниясын өзіне қаратып алды. Жаңа құрылған Magna Steyr компаниясында ол австриялық еңбек заңнамасын бұза отырып, кәсіподақтармен ынтымақтасқан қызметкерлерді жазалап, кәсіподақ кеңестерін құруға кедергі келтірді. 2003 жылы Стронах VOEST компаниясын сатып алуды жоспарлады, бірақ бұл жоба да сәтсіз аяқталды. 2004 жылы Эбрехсдорф қаласында демалыс орталығы және Magna Racino атқарушылық жарыс алаңы ашылды.

Толыққанды жылқы жарысы

2011 жылы Стронах қызы Белинда Стронахпен бірге The Stronach Group атты ат жарысы, ойын-сауық және пари мутуэль ставкалары технологиясы компаниясын құрды. The Stronach Group ат жарысы индустриясының брендтері: Santa Anita Park, «Ұлы жарыс орны»; Pimlico Race Course, Preakness Stakes-тің үйі; Gulfstream Park, Флориданың ойын-сауық орталықтарының бірі және әлемдегі ең бай толыққанды тұқымды жылқы жарысы – $16 миллиондық Pegasus World Cup Invitational; Laurel Park; Golden Gate Fields; Portland Meadows; және Rosecroft Raceway. The Stronach Group еншілес компаниялары AmTote және Xpressbet арқылы пари мутуэль технологиясын ұсынады, ал Monarch Content Management арқылы көрермендерге ат жарысы контентін таратады. Стронахтың 2018 жылдың 1 қазанында бастаған сот процесіне қатысты келісім 2020 жылдың 13 тамызында жарияланды. Келісімнің шарты бойынша Стронах толық бақылауға және иеліке алуға жеребе және асыл тұқымды шаруашылық бизнесін, Солтүстік Америкадағы барлық шаруашылық операцияларын және барлық еуропалық активтерді иеленді, ал Белинда Стронах The Stronach Group-тың ат жарысы, ойын, жылжымайтын мүлік және осымен байланысты активтердің толық бақылауын сақтап қалды. Стронах енді The Stronach Group ішіндегі қызметке қатыспайды. 2011 жылдың қараша айында ол Австрияда «интеллектуалдық революцияны» қажет ететінін мәлімдеді және студенттер басқаратын саяси партияны қаржыландыруға дайын екенін білдірді. Стронахтың жаңа партия құру жоспары 2012 жылы кеңінен танымал болды. Ол 20%-дық бірыңғай салық салуды, бюрократияны бес жыл ішінде 10%-ға қысқартуды және теңгерілген бюджетті ұсынды. Стронах Австрияның Еуроодақта қалуын жақтады, бірақ евроны «қасірет» деп сипаттады. Оның бағдарламасы Австрияның болашағы үшін альянс (BZÖ) партиясымен салыстырылды; Стронах BZÖ жетекшісі Йозеф Бухерді Австриядағы экономикалық либерализмді ұстанатын жалғыз саясаткер деп есептеді. Бұл Стронахтың 2013 жылғы сайлаулардан бұрын BZÖ партиясын өз қозғалысына қосып алып, парламентте орын алуы мүмкін деген болжамдарға әкелді. «Team Stronach» деп аталған жаңа партия 2012 жылдың қыркүйегінде іске қосылды. Төрт депутат – Социал-демократиялық партиядан Герхард Кёфер, BZÖ-ден Элизабет Кауфман-Брукбергер және тәуелсіз саясаткерлер Роберт Лугар мен Эрих Тадлер партияға қосылуға келісті. Партияның жалпы сайлауға қатысуы үшін Ұлттық кеңестің кем дегенде үш мүшесінің қолдауы қажет болды (немесе партияның кандидатурасын қолдау үшін 2600 қол жинау қажет еді). Стронах партия үшін үгіт жүргізді, бірақ оны басқармады. Партия 2013 жылғы жалпы ұлттық сайлауға қатысып, 11 орын жеңіп алды. Стронах бір мандат алды және Австрия парламентінің депутаты болды, бірақ 2014 жылға қарай мандатын басқа біреуге өткізді. Партия 2017 жылы келесі сайлаулардан бұрын таратылды.

Футбол

Стронах футболға да қызығушылық танытады. 1999 жылдан 2005 жылға дейін «Вена Австрия» футбол клубының бас демеушісі болды. Ең жақын бәсекелестерінен үш есе үлкен бюджетке және Стронахтың сонымен бірге Австрия Бундеслигасының президенті болғанына қарамастан, клуб Австрия чемпионатын тек екі рет жеңіп алды. «Вена Австрия» клубының көрнекті мүшелерінің қарсылығына байланысты Стронах 2005 жылғы 21 қарашада клубтан шығуды шешті. 2005 жылғы 24 қарашада ол Австрия Бундеслигасының президенті лауазымына қайта сайлануға түспеуді шешті. Сондай-ақ, Стронах Холлабрунн қаласында жасөспірім ойыншыларды оқыту және дамыту үшін Франк Стронах атындағы футбол академиясын құрды. Академия 2009 жылы жабылды.

Катрина даулы

2005 жылдың 6 қыркүйегінде Стронах өзі және Magna International компаниясы «Катрина» даулынан үйсіз қалған адамдар үшін үлгілі қауымдастық құруға 2 миллион доллар бөлшегін жариялады. «Торонто Стар» газеті хабарлағандай, «Magna Entertainment Corp. қазіргі уақытта Флорида штатының Палм-Бич округіндегі жарыс жолының жаттығу кешенінде Нью-Орлеан аймағынан эвакуацияланған шамамен 260 адамды баптауда және оларды қараша айында жаңа қауымдастыққа көшіреді. Автокөлік бөлшектерінің ірі өндірушісі Magna International Inc. және MEC Луизиана штатының Батон-Руж аймағында трейлерлер мен инфрақұрылым орнату үшін жер іздеуде. Стронах «The Star» газетіне берген сұхбатында: «Біз келесі 5-7 жылға дейін демеушілік жасауға тырысатын шағын қауымдастық құруды қалаймыз» деді. 2005 жылдың 6 қазанында қосымша мәліметтер жарияланды және жаңа құрылыс ресми түрде «Магнавилл» деп аталатын болды. Кейін «Канадавилл» атауы қабылданды.

Құрметтер

1999 жылы Стронах Канада орденінің мүшесі атанды. 1997 жылдың желтоқсан айында Стронах Кеттеринг университетінен инженерлік ғылымдарының құрметті докторы дәрежесін алды.