Кіріспе
1950 жылдардағы АҚШ телесериалы. «Суперменнің оқиғалары» – 1938 жылы Джерри Сигел мен Джо Шустер жасаған комикс кейіпкерлері мен идеяларына негізделген американдық телесериал. Бұл шоу Суперменді алғаш рет телеэкранда көрсеткен туынды болды және 1951 жылы Калифорнияда RKO Pathé студияларында және RKO Forty Acres аймағында түсіріле бастады. Шоуға Kellogg's жарнамалық қолдау көрсетті. Шоудың тұңғыш және соңғы эфир күндері нақты белгісіз, бірақ көбінесе 19 қыркүйек 1952 жыл және 28 сәуір 1958 жыл деп қабылданады. Шоудың алғашқы екі маусымы (1–52 эпизод, маусымына 26 бөлім) қара-ақ түсті түсірілді, ал үшіншіден алтыншы маусымға дейін (53–104 эпизод, маусымына 13 бөлім) түсті түсірілді. Джордж Ривз Кларк Кент / Супермен рөлін, Джек Ларсон Джимми Олсен, Джон Гамильтон Перри Уайт, ал Роберт Шейн инспектор Хендерсон рөлін сомдады. Филис Коутс бірінші маусымда Лоис Лейн рөлінде ойнады, ал кейінірек бұл рөлді бұрын «Супермен» (1948) және «Атом адамы Суперменге қарсы» (1950) фильмдерінде Лоис Лейн рөлін ойнаған Ноэлл Нилл енгізді. Сериалда Супермен Метрополис қаласында қылмыскерлермен, бандиттермен және басқа да жаулармен күреседі, ал Daily Planet газетінің тілшісі Кларк Кент кейпінде «демалыста» жүреді. Сериалдың көптеген эпизодтарында Кларктың кеңседегі әріптестері Лоис Лейн мен Джимми Олсен қауіпті жағдайға түсіп, оны тек Суперменнің уақтылы көмегі ғана шеше алады. Шоудың ашылу тақырыбы «Супермен шеруі» деп аталады. 1987 жылы шоудан таңдамалы эпизодтар VHS форматында шығарылды. 2006 жылы сериалдың барлық эпизодтары DVD форматында жарық көрді, бұл шара шамалы екі онжылдықтан кейін шыққан алғашқы «Супермен» көркем фильмі – «Супермен қайтып келді» DVD-сімен бірге өтті. «Голливудленд» (2006) фильмі шоудың түсірілу процесін және Джордж Ривздің өлімін көркемдеп бейнеледі.
Adventures of Superman is an American television series based on comic book characters and concepts that Jerry Siegel and Joe Shuster created in 1938. The show was the first television series to feature Superman and began filming in 1951 in California on RKO Pathé stages and the RKO Forty Acres back lot. Cereal manufacturer Kellogg's sponsored the show. The first and last airdates of the show, which was produced for first run syndication rather than for a network, are disputed, but they are generally accepted as September 19, 1952, and April 28, 1958. The show's first two seasons (episodes 1–52, 26 titles per season) were filmed in black and white; seasons three through six (episodes 53–104, 13 titles per season) were filmed in color. George Reeves played Clark Kent / Superman, with Jack Larson as Jimmy Olsen, John Hamilton as Perry White, and Robert Shayne as Inspector Henderson. Phyllis Coates played Lois Lane in the first season, with Noel Neill, who had previously played Lois Lane in the film serials Superman (1948) and Atom Man vs. Superman (1950), stepping into the role in the later seasons. In the series, Superman battles crooks, gangsters, and other villains in the city of Metropolis while masquerading "off duty" as Daily Planet reporter Clark Kent. In most of the series' episodes, Lois Lane and Jimmy Olsen, Clark's colleagues in the office, find themselves in dangerous situations that only Superman's timely intervention can resolve. The opening theme is known as The Superman March. In 1987, select episodes of the show were released on VHS. In 2006, the series became available in its entirety on DVD to coincide with the DVD release of Superman Returns, the first Superman feature film in almost two decades. The feature Hollywoodland (2006) dramatized the show's production and the death of George Reeves.
Өндіріс
1951 жылдың қараша айында Калифорниялық көрме ұйымдастырушы және B класты фильмдердің продюсері Роберт Л. Липперт Жорж Ривз бен Филис Коутстың басты рөлдерде ойнаған 58 минуттық қара-ақ фильмді шығарды, ол "Супермен және Моль адамдар" деп аталды. Фильм "Суперменнің оқиғалары" сериалының пилоты болды және сол жылдың тамыз-қыркүйек айларында бірінші маусымның түсірілімін бастауға түрткіс берді. Дегенмен, сериал түсірілімін тоқтатты және 1952 жылдың қыркүйегіне дейін эфирге шықпады, сол кезде астық өндіруші "Келлогг" компаниясы бұрынғыдай, "Супермен" радиосериалына демеушілік еткендей, шоуға демеушілік етуге келісті. Сериалдың сәттілігі актерлерді толығымен таң қалдырды. Джек Ларсон сол кезде Нью-Йорк қаласында болғанын және оның жаңа танылуы оны дайынсыз басып алғанын еске алды. Алғашқы көркем фильм, "Супермен және Моль адамдар", кейіннен "Белгісіз адамдар" деп аталған екі бөлімді сюжетке өңделді және маусым ортасында көрсетілуі тиіс болды, бірақ 1954 жылы кейбір телеарналардың синдикациялық жинағына екі бөлім қосылғанға дейін эфирге шықпады. Бұл сериалдың жалғыз көп бөлімді сюжеті болды және кейде бірінші маусымның "бейресми" финалы ретінде көрсетіледі.
Қара-ақ маусымдар, 1952-1954
Филис Коутс, Джордж Ривз сияқты, сол кезеңнің B-сыныптағы фильмдерінде танымал болды. Телесериал үшін Ривз Коутсты Лоис Лейн рөліндегідей бірдей деңгейде көрсетуін сұрады, ол Кларк Кентті маңызды жаңалықтарды алуда басып озуға тырысатын белсенді репортер. Джек Ларсонның Джимми Олсенің Daily Planet-тегі стажеры, ол көбінесе заңбұзушылықтарды тергейді. Злодейлер оны жиі ұстап алады, ал Супермен оны құтқаруға мәжбүр болады. Фильм-нуар стиліндегі алғашқы эпизодтарда Супермен көптеген қылмыскерлерге беймәлім, бірақ ақырында олар оның кім екенін біледі, ол жартылай құпия тұлға ретінде көрінеді. Бірінші маусымның эпизодтары көбінесе экшнге толы, қараңғы, қатал және жиі зорлық-зомбылыққа толы сюжеттерді ұсынады, онда Супермен бандиттер мен қылмыс көшбасшыларымен күреседі. Осы эпизодтарда көптеген кейіпкерлер қаза табады, ал кейбіреулерінің өлімі экранда көрсетіледі.
Түстер мезгілі, 1954-1958
Түсті маусымдарда жаулар көбінесе карикатураланды, ал зорлық-зомбылық деңгейі төмендетілді. Оқ ату тек Суперменге жасалды, сондықтан ол жаулармен жұдырыққа түспеуге бейім болды. Ол күш қолданған кезде, оларды бір соққымен немесе бір-біріне шауып, құртатын. Көбінесе жаулар Суперменнен қашып бара жатқанда өздері есінен айрылып қалатын. Осы кезде көрермендердің арасында өте танымал болған Джимми, шоуда Суперменнің комедиялық серігі ретінде бейнеленді. Көптеген сюжеттерде Джимми мен Лоис тұтқындалып, Супермен оларды соңғы сәтте құтқаратын. Алтыншы және соңғы маусымның сценарийлері шоудың бұрынғы маңыздылығын қайта жаңғыртты, көбінесе криптонитпен қуатталған робот, атомдық жарылыстар және бұзуға келмейтін металл кубтар сияқты ғылыми-фантастикалық элементтерді пайдаланды. Соңғы эпизодтардың бірі, "Суперменнің қауіптері", Джордж Ривз режиссерлік еткен үш эпизодтың бірі болды, онда кейіпкерлер қауіпті жағдайларға түсіп, үлкен тәуекелге тап болды. ABC телеарнасы 1957-58 маусымында "Беске арналған ойын-сауық" сериясы аясында эпизодтарды көрсетті. Ривз "Люси мен Супермен" эпизодында Супермен рөлін ойнады, бұл "Мен Люсиді жақсы көремін" сериалының эпизоды, ол 1957 жылдың 14 қаңтарында эфирге шықты. Эпизодта Ривз теледидардағы Супермен рөлін ойнайды, бірақ Джордж Ривз туралы тізімдерде есімдер келтірілмейді. "Бүгін біздің қонақ жұлдызымыз – Супермен сериалының жұлдызы Джордж Ривз" деген хабарлама эпизодтың алғашқы көрсетілімінен кейін алынып тасталды. Эпизод түсті форматқа ауыстырылып, 2015 жылдың 17 мамырында CBS телеарнасында бір сағаттық Люсиге арналған арнайы бағдарламаның бөлігі ретінде қайта көрсетілді.
Суперменге арналған мөртабан күні
1954 жылы АҚШ Қаржы министрлігінің өтініші бойынша, өндіріс компаниясы Томас Карр режиссерлік еткен арнайы қысқаметражды фильм түсірді. Ол балаларға мектептік үнемдеу бағдарламаларын насихаттау мақсатымен жасалды және 1950-ші жылдары мектептерде көрсетілді. Бұл – серияның жалға алынған домендегі жалғыз эпизоды. Фильмде Кларк Кент/Супермен, Джимми Олсен және Лоис Лейн, сондай-ақ Тристрем Коффин үкімет өкілі және Билли Нельсон қылмыскер рөлінде ойнады. Фильм "The Adventures of Superman" сериалының екінші маусымының соңғы эпизоды ретінде DVD жинағында жарық көрді.
Орналасқан жерлер
Суперменнің оқиғалары 1951 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Калифорния штатының Калвер-Сити қаласында RKO Pathé студиясында, кейіннен Desilu студиясында түсіріле бастады. Ол сол кездегі стандарттар бойынша төмен бюджетті бағдарлама болды, себебі әр эпизод шамамен 15 000 долларға тұсты. 1953 жылдан 1954 жылға дейін шоу Калифорния студиясында, ал 1955 жылы Чарли Чаплин студиясында түсірілді. 1956-1957 жылдары түсірілімдер Ziv студиясында өтті. Бірінші маусымдағы Daily Planet-тің тұрақты кадры Калифорнияның Лос-Анджелес қаласындағы, Уилшир бульварындегі Э. Клем Уилсон ғимараты болды, ол ондаған жылдар бойы Mutual of Omaha штаб-пәтері ретінде танымал болды. Вилширден шығысқа қарай бірнеше блокқа орналасқан Carnation Milk Company ғимараты Daily Planet-тің кіреберісі ретінде пайдаланылды. Екінші маусымнан бастап, 32 қабатты Лос-Анджелес қалалық әкімшілігінің кадрлары Planet ғимараты ретінде қолданылды, ал Planet-ке кіреберіс студияда жасалған "сыртқы көрініс" болды. Бірінші маусымдағы көптеген сыртқы түсірілімдер "Forty Acres" деп аталған RKO Pictures студиясының артқы жағында өтті. Калвер-Ситидегі төбелер, Лос-Анджелес қаласының орталық көшелері және Сан-Фернандо аңғарының тұрғын аудандары кейде сыртқы түсірілімдер үшін пайдаланылды. Кейінгі маусымдарда түсірілімдер дыбыс жазу студияларында жүргізілді, ал сыртқы кадрлар, мысалы, жолмен келе жатқан көліктер, қосымша түсірілімдер ретінде тартылды, көбінесе дублерлермен. Лос-Анджелестің Эхо Парк ауданындағы Queen of Angels Hospital-дың кадрлары екінші маусымдағы "Түс және дауыс" сияқты эпизодтарда жиі пайдаланылды. Лос-Анджелестің тағы бір танымал кадры – Грифит обсерваториясы, ол серияда бірнеше рет пайда болды, мысалы, Jor-El-дің үйі/зертханасы ретінде. "Супермен Жер бетінде" қолданылған Нью-Йорк қаласының бірнеше фрагменттерінен басқа, Метрополисті бейнелеу үшін қолданылған көптеген кадрлар Лос-Анджелес аймағынан алынған.
Музыка
Сериалдың музыкасы әртүрлі музыкалық қоймалардан алынды, көбінесе B фильмдерінен алынған музыканың өңделген нұсқалары болды. Мысалы, "Теңіздегі қауіп" атты эпизодта қолданылған бір музыкалық сүйемелдеме "Гарыштан келген 9 жоспар" фильмінде де кездеседі. Екінші маусымдағы "Қылмыс жасайтын машина", "Жұңғалдың әйбары", "Жылаған клоун" және "Алтын бүркіт" атты эпизодтарда қолданылған тағы бір музыкалық сүйемелдеме Миклос Розаның 1933 жылғы "Тақырып, вариациялар және финал", Op. 13 операсының жетінші вариациясынан алынған. Сериал үшін жазылған түпнұсқа музыка да болды, мысалы, титрлерде қолданылған марш. Бұл тақырып студиялық музыканы реттеуші Леон Клатцкинге жатқызылады, бірақ ол бұрынғы, қазір жоғалған, ешқандай байланысы жоқ тақырыптан өңделген болуы мүмкін. Атау тақырыбынан басқа, музыкалық сүйемелдемелер әр маусымда әртүрлі болды, үшінші маусымды қоспағанда, онда алдыңғы маусымның кейбір сүйемелдемелері бірнеше эпизодтарда қайта қолданылды. Суперменнің "лейтмотиві" ретінде қолданылатын ашылу титрлерінің тақырыбы, оның ұшуы немесе әрекет етуі бейнеленгенде жиі пайдаланылды.
Ұшу әсерлері
Қазіргі стандарттар бойынша қарапайым саналғанымен, "Суперменнің оқиғалары" фильміндегі "ұшу" эффектілері сол кездегі деңгейге жеткен. Сериал бойында Суперменнің "ұшуы" үш кезеңнен тұрды: ұшып көтерілу, ұшу және қону. Түсірілімдердің басында Суперменнің ұшуы үшін кабельдер мен сымдар қолданылды. Бірінші маусымда каскадерлер Ривстің орнына тұрып, кабельдер мен сымдар ұшу сахналарында пайдаланылды. Бірінші маусымның соңында кабельдер мен сымдар қолданудан тоқтатылды, ал екінші маусымның соңына қарай мүлдем алынып тасталды. Сонымен қатар, арнайы эффекттер бөлімінің басшысы Дэниел "Дэнни" Хейс сериалдан кетіп қалды. Осы кезде, сериалдың басқа SFX супервайзері Толь "Си" Симонсон жасаған, ұшып көтерілу сахналары үшін сергіткіш тақта (springboard) әкелінді. Ривз кадрға жүгіріп кіріп, кадрдан шығып кететін сергіткіш тақтаны басып, кейде камераның үстінен өтіп, төсемге түсетін. Бұл сергіткіш тақта жеткілікті күш беріп, камераның дұрыс орналасуымен ол ұшып бара жатқандай көрінетін. Әдеттегі техника Ривстің денесі мен аяқтарына бекітілген, шпательге ұқсас құрылғыны қолдану болды, ол бум-микрофон сияқты қарсы салмақпен басқарылды, бұл оған ұшу кезінде қисайюға мүмкіндік берді. Кейінгі эпизодтарда, мысалы "Атомдық құпия" эпизодында, Ривз ұшуды имитациялады, аяқтарын қолдау үшін қалыпталған құрылғысыз, тек құрылғының үстінде жатуды таңдады, сол эпизодтарда оның аяқтары белінен төмен ілінгендей көрінеді. Екі монохромды маусымда Ривз кейде артқы проекциялық экранда немесе бейтарап фонда әуе түсірілімдерінің алдында түсірілді, бұл оған оптикалық түрде біріктірілетін матты жасады, осылайша жылдам қозғалыс немесе әуе түсірілімдерімен үйлестірілді. Бұл бейнелер әртүрлі фондарға түсіріліп, ол ұшып бара жатқандай көрінетін. Түсті эпизодтар үшін қарапайым және арзан техника – бейтарап циклорама қолданылды, әдетте көк түс күндізгі түсірілімдерге, ал қара түс түнгі түсірілімдерге пайдаланылды. Қону сахналарында Ривз баспалдақтан секіріп түсу немесе камерадан тыс көлденең таяққа ілініп, кадрға төмен түсу әдістері қолданылды.
Негізгі кейіпкерлер
Джордж Ривз – Кал-Эл / Кларк Кент / Супермен, өліп бара жатқан Криптон планетасынан келген, оны ата-анасы Джор-Эл мен Лара нәресте кезінде Жерге жіберген. Ол 1926 жылғы 10 сәуірде Смоллвилл қаласының жанына құлайды және оны Эбен мен Сара Кент тәрбиелеп алады, оған Кларк деп ат қояды. Ересек болған соң, 1951 жылы Эбеннің қайтысынан кейін Кларк Смоллвилльден Метрополиске көшеді. Метрополисте ол Кларк Кент деген есімімен Daily Planet газетінде тілші болып жұмыс істейді. Кларк Кент Супермен емес кезде де, өзіне сенімді және беделді болады, төтенше жағдайларда бастама көтеріп, тәуекелге барудан қорқа қоймайды. Ол супер қабілеттерін Метрополистегі қылмысқа қарсы күреске жұмсайды және жиі өзінің әріптестері Джимми Олсен мен Лоис Лейнді құтқаруға шақырылады. Филис Коутс (1-маусым) және Ноэлл Нилл (2-6 маусымдар) – Лоис Лейн, Daily Planet газетінің тілшісі және Кларк Кенттің әріптесі, ол оның Супермен болуын күдіктенеді. "Захаранның қабірі" атты эпизодта оның 26 жаста екені айтылады. Ол 1-маусымның "Шөлдегі ауыл" эпизодында туған қаласына оралады. Джек Ларсон – Джимми Олсен, Daily Planet газетінің тілшісі және фотографы, Кент пен Лейннің әріптесі. Ол шоудағы комедиялық кейіпкер ретінде танылады. Оның анасы ерте эпизодтың бірінде пайда болады. Оның мінезі мен юморы балалық болғанымен, кейде есейгендігі мен батылдығын көрсетеді. Ларсонның есімі соңғы екі толық түсті маусымда Ноэлл Нилден жоғары актерлік құрам тізімінде бірінші орынға көтерілді. Джон Гамильтон – Перри Уайт, Daily Planet газетінің редактор және баспагері, кейде Лоис пен Джимми жаңалықтарды іздеп жүрген кезде оларға көмектеседі. Ол қылмыскерлерді жек көріп, оларға деген құрметін жоққа шығарады – бір эпизодта ол бұрын қылмыс туралы тілші болғанын айтады. Перридің қарындасы Кейт 1-маусымның "Өлімнің барабандары" эпизодында пайда болады, ал оның екінші маусымның "Jet Ace" эпизодында пайда болатын племяннигі Крис бар. Роберт Шейн – Метрополис полициясының инспекторы Хендерсон, Daily Planet газетінің қызметкерлерімен достық қарым-қатынаста болып, қылмысқа қатысты тергеулерде олармен бірлесіп жұмыс істейді. Оның Рей есімді жасөспірім ұлы бар, ол бір эпизодта пайда болады. Қайта оралатын кейіпкерлердің қатарында профессор Пеппервинкл рөлінде Филлипс Тейд, профессор Оскар Квинн рөлінде Стерлинг Холлоуэй, мисс Бачарак рөлінде Дэнни Сью Нолан, Алин Таун және Альмира Сешнс, ал профессор Люцерн рөлінде Эверетт Гласс бар.
Алу және одан кейінгі жағдайлар
Продюсерлер 1959 жылы "Суперменнің оқиғалары" сериалын жалғастыруды жоспарлады, тағы екі жылға жететін эпизодтарды 1960 жылы эфирге шығаруды көздеді. Актёр Джон Гамильтонның қазасы жоспарды күйретіп жіберді. Актёр Пьер Уоткин Гамильтонның орнына "Перри Уайттың інісі" рөліне шақырылды. Уоткин бұрын Колумбияның екі сериалында Перри Уайттың өзін ойнаған және сериалда эпизодтық рөлдерде де болған. Шоудың жұлдызы Джордж Ривздің 1959 жылғы маусымдағы күтпеген өлімі продюсерлер үшін сериалдың соңы болған жоқ. Ривздің қазасынан кейін Джек Ларсон Еуропадан оралған соң, продюсерлер сериалды "Суперменнің досы, Джимми Олсен" деп атап, жалғастыруды ұсынды, онда Ларсонның кейіпкеріне көбірек назар аударылып, Джордж Ривздің түсірілген кадрлары мен трюктер жасаушының көмегімен жасалған "Суперменмен" бірге ойнайтын еді. Ларсон бұл идеяны қабылдамады. Тағы бір идея 1961 жылы Уитни Эллсворт жасаған пилоттық фильм: "Супербойдың оқиғалары". Джонни Роквелл Смоллвиллде жас Кларк Кент рөлін сомдады. Супербой ретінде ол Джордж Ривздің костюміне ұқсас костюм киді. Он үш сценарий жазылса да, тек пилоттық фильм түсірілді. Ноэлл Нилл мен Джек Ларсон 2006 жылы шыққан "Супермен қайтып келді" фильмінде шағын рөлдерде ойнады. Нилл Кэвин Спейси сомдаған Лекс Лютордың миллиондаған долларлық мүлігін мирас қалдырып, фильмнің басында қаза болатын әйелін ойнады, ал Ларсон бармен рөлінде болды. 2023 жылғы DC Extended Universe фильмінде Ривздің Супермен рөліндегі компьютерлік графикалық нұсқасы пайда болды. Фильм сонымен қатар Джей Гаррик / Флэштің шоу әлемінде бар екенін ретроспективті түрде растайды.