Кіріспе
Газ турбиналы турбо вал қозғалтқыштарын өндіретін француз компаниясы Safran Helicopter Engines, бұрын Turbomeca деп белгілі болған, тікұшақтар үшін төмен және орташа қуатты газ турбиналы турбо вал қозғалтқыштарын шығарады. Компания сондай-ақ ұшақтар мен зымырандарға арналған газ турбиналы қозғалтқыштарды, сондай-ақ құрлықта, өнеркәсіпте және теңізде қолданылатын турбиналарды өндіреді. 1938 жылы Turbomeca ретінде құрылғаннан бері Safran Helicopter Engines 72 000-нан астам турбина өндірді. Үш жылдың ішінде Turbomeca француз авиация өнеркәсібінің кең ауқымды талаптарын қанағаттандыру үшін қолөнер өндірісінен өнеркәсіптік өндіріске жылдам өсті. Компанияның алғашқы жылдардағы өндіріс көрсеткіштері осы жылдам өсуді көрсетеді: 1938 жылы 18 компрессор, 1939 жылы 300, 1940 жылы 1200 компрессор өндірілді. Mézières-sur-Seine зауыты 1940 жылдың маусым айында толыққанды жұмыс істеуге ие болғанымен, француз үкіметі неміс әскерінің шабуылынан сақтану үшін Францияның оңтүстігіне көшуді ұсынды. Сол айда Turbomeca өз қызметін Тарбес қаласындағы Hispano Suiza қозғалтқыш зауытының жанындағы Saint-Pé-de-Bigorre қаласындағы жаңадан иеленген шеберханаға көшірді. Алайда, бұл ғимараттар оның қажеттіліктеріне тым кішкентай болып шықты, сондықтан 1941 жылы Пау қаласының жанындағы Bordes жері сатып алынды. 1950 жылдан бастап Turbomeca 1.6 кН (353 фунт) күшін өндіретін кішкентай центробегтік ағынды Palas турбореактивті қозғалтқышын өндірді. Компанияның өндіргеннен басқа, Palas қозғалтқышы лицензия бойынша Ұлыбританиядағы Blackburn және General Aircraft, сондай-ақ АҚШ-тағы Continental компанияларымен де өндірілді. Blackburn Turbomeca дизайндарының өндірісіне лицензия алды. 1955 жылы Turbomeca компаниясының Artouste II турбо вал қозғалтқышы жаңа Sud Aviation Alouette II тікұшағына орнатылды, ол бір жылдан кейін әлемдегі алғашқы турбиналық тікұшақ болды. Adour Jaguar тікұшағында ғана емес, сондай-ақ BAE Systems Hawk, McDonnell Douglas T 45 Goshawk және Mitsubishi T 2 оқу-жаттығу ұшақтарында, сондай-ақ Mitsubishi F 1 шабуылдық истребителінде де қолданылды. Барлығы 2800-нен астам Adour қозғалтқышы өндірілді, олардың барлығы 7 миллион сағатқа жуық ұшу уақытын жинады. Өзінің жетістігін дамытуға шешім қабылдаған Rolls Royce Turbomeca RTM322 турбо вал қозғалтқышының әзірлемесі мен өндірісін жүзеге асырды. 1995 жылы Rolls Royce Turbomeca RTM322 турбо вал қозғалтқышы Британ армиясының AgustaWestland Apache шабуылдық тікұшақ паркіне қуат беру үшін таңдалды. Келесі онжылдықтарда RTM322 қозғалтқышы әртүрлі операторлармен бірнеше роторлық ұшақтарды, соның ішінде NHIndustries NH90 және AgustaWestland AW101 орташа көлемді көліктік тікұшақтарын, сондай-ақ Eurocopter X³, жоғары жылдамдықты технологиялық демонстрациялық ұшақты қуаттау үшін пайдаланылды. 2003 жылы бірлескен кәсіпорын RTM322-нің жақсартылған нұсқасын әзірлеуді бастайтыны туралы хабарланды, бұл қуатты қазіргі 2400 а.к. (1800 кВт) диапазонынан жақын арада 2500 а.к. астамға және одан әрі жақсартулар аяқталғаннан кейін ұзақ мерзімді перспективада 3300 а.к. дейін көтереді. Rolls Royce Turbomeca халықаралық маркетингінің менеджері Кит Рейд RM322 бастапқыда болашақ өсуді ескере отырып жобаланғанын және операторлар ыстық және биік ұшу мүмкіндіктеріне көбірек мән бергенін, бұл қозғалтқыштың қуатын арттыруды қажет ететінін атап өтті. 1989 жылдың маусым айында тағы бір бірлескен кәсіпорын, MTU Turbomeca Rolls Royce (MTR) француз және Батыс Германия үкіметтерінің тапсырысы бойынша алдыңғы қатарлы көп мақсатты ұрыс алаңы тікұшағы Eurocopter Tiger-ді әзірлеу үшін құрылды. Tiger-дің MTR390 қозғалтқышын әзірлеуге және өндіруге жауапты MTR, қозғалтқыш бағдарламасын басқаруға жауапты компания ретінде тағайындалды және оны серіктес компаниялар Turbomeca, Германияның MTU Aero Engines және Ұлыбританияның Rolls Royce бірлесіп жасақтады. 2000 жылдың басында Германияның қорғаныс технологиясы және сатып алулар жөніндегі федералды кеңсесі (BWB) мен MTR арасында бастапқы өндіріс келісімшарына қол қойылды; құны 430 миллион DM және 320 қозғалтқыштан және қосалқы бөлшектерден тұратын келісімшарт MTU390-ды өндіріске жіберуді білдірді. Кейінгі Tiger үлгілері бастапқы үлгілерге қарағанда MTU390 қозғалтқышының қуаттырақ модельдерімен жабдықталған. 2013 жылы Rolls Royce және Turbomeca арасында Rolls Royce Turbomeca-ға қатысуын 293 миллион еуроға (381 миллион доллар) сату туралы келісім жасалды, содан кейін RTM322 қозғалтқышына қатысты барлық қызметтер, оның ішінде өндіріс және техникалық қызмет көрсету / қызмет көрсету жауапкершілігі Turbomeca-ға берілді. Осыған сәйкес, Rolls Royce Turbomeca қазір Safran Helicopter Engines компаниясының толыққанды еншілес компаниясы болып табылады. 2010 жылға қарай Safran Helicopter Engines турбиналары барлық жетекші тікұшақ өндірушілерінің (негізінен Eurocopter, сондай-ақ AgustaWestland, Sikorsky, Kamov, HAL, NHI) азаматтық, мемлекеттік және қорғаныс тікұшақтарын қуаттады.
Safran Helicopter Engines, previously known as Turbomeca, is a French manufacturer of low and medium power gas turbine turboshaft engines for helicopters. The company also produces gas turbine engines for aircraft and missiles, as well as turbines for land, industrial and marine applications. Since its founding as Turbomeca during 1938, Safran Helicopter Engines has produced over 72,000 turbines. Over the course of three years, Turbomeca expanded rapidly from an artisanal production to an industrial one to meet the extensive demands of the French aircraft industry. The production figures of the company's first few years of operation indicate this rapid expansion: 18 compressors were produced in 1938, 300 in 1939 and 1,200 in 1940. Although the factory at Mézières sur Seine only attaining a fully operational status during June 1940, the French Government had advised the relocation to the south of France to avoid to the German advance. That same month, Turbomeca repositioned its operations to a newly requisitioned workshop in Saint Pé de Bigorre near the Hispano Suiza engine factory in Tarbes. However, these buildings were quickly found to be too small for its needs, thus, in 1941, a site was acquired in Bordes near Pau. From 1950, Turbomeca produced the tiny centrifugal flow Palas turbojet, producing 1.6 kN (353 lbf). In addition to the company's own production, the Palas was also produced under license by Blackburn and General Aircraft in the United Kingdom and Continental in the United States. Blackburn had a licence for producing other Turbomeca designs. During 1955, Turbomeca's Artouste II turboshaft engine was adopted for the new Sud Aviation Alouette II helicopter, which became the world's first production turbine powered helicopter one year later. The Adour would not only be adopted for the Jaguar, but also various other aircraft, such as the BAE Systems Hawk, the McDonnell Douglas T 45 Goshawk, and Mitsubishi T 2 trainer aircraft, as well as the Mitsubishi F 1 ground attack fighter. In excess of 2,800 Adour engines would eventually be produced, reportedly amassing a cumulative total of 7,000,000 flying hours. Deciding to build on its success with another engine, Rolls Royce Turbomeca handled development and production of the RTM322 turboshaft engine. During 1995, it was announced that the Rolls Royce Turbomeca RTM322 turboshaft engine had been selected to power the British Army's fleet of AgustaWestland Apache attack helicopters. Over the following decades, the RTM322 engine was adopted by various operators to power a number of rotorcraft, including the NHIndustries NH90 and AgustaWestland AW101 medium sized transport helicopters, along with the Eurocopter X³, a high speed technology demonstrator. During 2003, it was announced that the joint venture was undertaking the development of an enhanced version of the RTM322, taking the powerplant from the current 2,400shp (1,800 kW) power range to beyond 2,500shp in the near term and potentially 3,300shp in the longer term after further improvements are finalised. Keith Reid, Rolls Royce Turbomeca international marketing manager, noted that the RM322 had been originally designed with future growth in mind, and that operators had been placing an increasing emphasis upon hot and high flight capabilities, which necessitated more engine power is being available. During June 1989, another joint venture, MTU Turbomeca Rolls Royce (MTR) was established as a part of the framework created on behalf of the French and West German governments to developed an advanced multirole battlefield helicopter, the Eurocopter Tiger. Being responsible for developing and producing the Tiger's MTR390 powerplant, MTR was designated as the programme management company responsible for the engine, and was jointly staffed by the partner companies, Turbomeca, Germany's MTU Aero Engines and Britain's Rolls Royce. During early 2000, an initial production contract was signed by the German Federal Office of Defence Technology and Procurement (BWB) and MTR; valued at DM430 million and comprising 320 engines plus spares, the contract represented the MTU390's clearance for production. Later built models of the Tiger are furnished with more powerful models of the MTU390 engine than had been installed upon the initial examples. During 2013, an agreement between Rolls Royce and Turbomeca to buy out the former's involvement in Rolls Royce Turbomeca in exchange for around €293 million ($381 million), after which responsibility for undertaking all activities related to the RTM322 engine, including manufacturing and maintenance/services, was transferred to Turbomeca. Accordingly, Rolls Royce Turbomeca is now a wholly owned subsidiary of Safran Helicopter Engines. By 2010, Safran Helicopter Engines turbines powered civil, parapublic and defence helicopters for all the leading helicopter manufacturers (mainly Eurocopter, but also AgustaWestland, Sikorsky, Kamov, HAL, NHI).
Қозғалтқыштар үлгілері
Safran – азаматтық және әскери тікұшақтар үшін газ турбиналы қозғалтқыштардың әлемдегі жетекші өндірушісі. Олар осы нарыққа арналған турбиналы қозғалтқыштардың толық спектрін жобалайды, өндіреді, сатады және техникалық қолдау көрсетеді. Әлемнің жетекші өндірушілері – Airbus Helicopters, AVIC, Sikorsky, Bell Helicopter, Finmeccanica Helicopters (бұрынғы AgustaWestland), Denel, Russian Helicopters, HAL, Boeing және т.б. құрастырған тікұшақтарды 18 000-нан астам Safran тікұшақ қозғалтқыштары қамтамасыз етеді. Әскери саласында Safran Tiger, NH90, Finmeccanica Helicopters A109 Power, AW101 және тағы да көптеген тікұшақтарға қуат береді. Safran қозғалтқыштарымен жабдықталған тікұшақтар 150 елдегі 2500 клиент қолданбасында пайдаланылады.
Турбовинтілер/турбоағаштар
Turbomeca қозғалтқыштарының көпшілігі Пиреней тауларының аттарымен аталады. Safran бірнеше негізгі қозғалтқыш отбасыларын ұсынады: Arrius және Arriel (1000 ат күшіне дейін), жеңіл және орташа вертолеттер үшін; TM333, Arrano және Ardiden (1000-2000 АҚК дейін бағаланған), 5-8 тонналық сыныптағы азаматтық және әскери машиналар үшін; Makila және RTM322 (2000 АҚК-ден астам), ауыр роторлы ұшақтар үшін.
Модель Кіргізілген жылы. Қолданылу аяқталуы. Ең төменгі ат күші. Ең жоғары ат күші. Қолданылуы.
Artouste 1956 1975 400 550 Alouette II, Alouette III
Astazou 1957 – 523 644 Alouette II, Alouette III, Gazelle, Jetstream
Bastan 1960 1976 650 1048 Nord 260, N 262
Turmo 1962 1987 1200 1800 Puma, Super Frelon
Arriel 1974 қазіргі уақытқа дейін 590 1000 A109, BK 117, EC145, Dauphin және Ecureuil, S 76, Harbin Z 9/Z 19
Makila 1978 қазіргі уақытқа дейін 1800 2100 Super Puma, AS532, EC725, Rooivalk
Arrius 1981 қазіргі уақытқа дейін 450 750 AS355, AS555, EC135, EC635, EC120B, A109, Ka 226T, Bell 505
TM 333 1981 – 750 1100 HAL Dhruv, Cheetah, Chetak
RTM322 1987 қазіргі уақытқа дейін 2100 2600 Apache, AW101 NH90
MTR390 1991 қазіргі уақытқа дейін 1250 1450 Tiger
Ardiden 2007 қазіргі уақытқа дейін 1400 2000 AC352, HAL Dhruv/HAL Prachand, HAL LUH, Ka 62
Aneto 2018 қазіргі уақытқа дейін 2500 3000 AW189K, AW149
Arrano 2019 қазіргі уақытқа дейін 1100 1300 H160