Кіріспе
Деректер қоры қарапайым құрылымдалмаған файл ретінде сақталады.
Жазық файл деректер қоры – бұл жазық файл деп аталатын файлда сақталатын деректер қоры. Жазбалар бірыңғай форматта болады, ал деректерді іздеуге немесе жазбалар арасындағы байланыстарды анықтауға арналған құрылымдар жоқ. Файл қарапайым. Жазық файл қарапайым мәтіндік файл (мысалы, csv, txt немесе tsv) немесе бинарлық файл бола алады. Деректер базасындағы деректерден байланыстарды анықтауға болады, бірақ деректер базасы форматы осы байланыстарды нақты көрсете алмайды. Бұл термин көбінесе кішкентай деректер қорына қатысты қолданылады, бірақ өте үлкен деректер қоры да жазық бола алады.
Шолу
Қарапайым мәтіндік файлдарда әдетте бір жолға бір жазба болады. Деректерді көрсетудің әртүрлі тәсілдері бар. Үтірмен бөлінген мәндер және шешілген мәндер файлдарында өрістер үтір немесе табу белгісі сияқты шешілгіштермен бөлінуі мүмкін. Басқа жағдайларда әр өрістің ұзындығы белгілі болуы мүмкін; қысқа мәндер бос орынмен толтырылуы мүмкін. Шешілгіштердің қайталануын болдырмау үшін қосымша форматтау қажет болуы мүмкін. Шешілгіштерді пайдалану оларды әр өңдеу кезінде табуға байланысты қосымша шығындарды тудырады (белгілі ені бар форматтаудан айырмашылығы), бұл өнімділікке әсер етуі мүмкін. Дегенмен, таңбалық шешілгіштерді (әсіресе үтірлерді) пайдалану – деректерді сығудың қарапайым түрі, ол дерек көлемін азайту арқылы жалпы өнімділікті арттыруға көмектеседі, әсіресе деректерді тарату мақсатында. Ұзындық компонентін қамтитын таңбалық шешілгіштерді пайдалану салыстырмалы түрде сирек кездеседі, бірақ әр өрістің мөлшерін анықтаумен байланысты шығындарды айтарлықтай азайтады. Плат файлдардың мысалдары Unix сияқты операциялық жүйелердегі /etc/passwd және /etc/group файлдары болып табылады. Плат файлдың тағы бір мысалы – Аты, мекенжайы және телефон нөмірі өрістері бар атаулар мен мекенжайлар тізімі. Қағаз парағына қолмен жазылған есімдер, мекенжайлар мен телефон нөмірлері – жай файлдық деректер базасы. Мұны кез келген теру машинасымен немесе мәтін өңдеу бағдарламасымен де жасауға болады. Плат файлдық деректер базасын іске асыру үшін электрондық кесте немесе мәтіндік редактор бағдарламасын пайдалануға болады, одан кейін оны басып шығаруға немесе іздеу мүмкіндіктерін жақсарту үшін онлайн қолдануға болады.
Тарих
Герман Холлериттің АҚШ халық санағы бюросы үшін 1890 жылғы АҚШ халық санағында алғаш қолданылған жұмысы, қағаз карточкалардағы тесіктер арқылы деректерді кестелеуді қамтиды, кейде алғашқы компьютерлік жазық файлдық деректер базасы деп есептеледі, себебі ол басқа карточкаларды индекске қоймайды немесе жеке карточкаларды бір-бірімен байланыстырмайды, тек олардың топтық құрамы арқылы байланыстырады. 1980 жылдары конфигурацияланатын жазық файлдық деректер базасы компьютерлік бағдарламалары IBM PC және Macintosh компьютерлерінде кең таралды. Бұл бағдарламалар жеке тұлғаларға өз деректер базаларын жасау және пайдалануды жеңілдету үшін жасалған, және олар мәтіндік редакторлар мен электрондық кестелермен бірдей деңгейде танымал болды. Жазық файлдық деректер базасы бағдарламалық құралдарының мысалдарына FileMaker-дің алғашқы нұсқалары, PC File және танымал dBase жатады. Жазық файлдық деректер базалары оңай жазылуы және өңделуі, сондай-ақ көптеген мақсаттарға қарапайым түрде қолдануға болатындықтан, кең таралған және көптеген жерде қолданылады.
Қазіргі заманғы іске асыру
NoSQL деректерінің сызықтық сақтау орындары, JSON форматталған деректер, қарапайым электрондық кестелер (мысалы, үтірмен немесе табуляциямен бөлінген), және мәтіндік файлдардың бәрін жазық файлдық деректер базасы деп қарастыруға болады, себебі оларда біріктірілген индекстер, дерек элементтері арасындағы сілтемелер немесе күрделі дерек түрлері жоқ. Кітаптар жинағын, кездесулерді немесе телефон кітапшасын басқаруға арналған бағдарламалар, негізінен, бір мақсатқа бағытталған жазық файлдық деректер базасын пайдалана алады, деректерді индекстер немесе сілтемелер жүйесіз жазық файлдарда сақтап және алуға болады. Пайдаланушы мәтіндік файлға мазмұндама жаза алады, бірақ мәтіндік файл форматында мазмұндама ұғымы болмайды. Пайдаланушы Джонның контактілік ақпаратының "Ескерімдер" бөліміне "Кэтимен достас" деп жаза алады, бірақ бұл деректер базасының ендірілген мүмкіндігі емес, пайдаланушының түсіндіруі болып табылады. Деректер базасы жүйесі жазбалар арасындағы қатынастарды тани бастағанда және оларды кодтағанда, ол "жазық" сипаттан алыстай бастайды, ал егер түрлерді және иерархиялық қатынастарды сипаттау үшін толыққанды жүйе болса, онда ол "жазық" деп санауға тым құрылымдалған болып есептеледі.