Кіріспе
Канадада футбол қатысу көрсеткіші бойынша ең танымал спорт түрі болып табылады; ФИФА-ның үлкен санағы мәліметтері бойынша 2006 жылы Канадада шамамен 2,7 миллион адам ойнаған. Канададағы кәсіби футбол Канада Премьер лигасы және Басты лигасында (Major League Soccer) өтеді. Канадада көптеген жартылай кәсіби және әуесқой футбол лигалары да бар. 2022 жылғы 10 ақпанға дейін ФИФА әлемдік рейтингінде Канаданың ерлер құрамасы 33-орында, ал әйелдер құрамасы 6-орында тұр.
In Canada, soccer is the most popular sport in terms of participation rate; according to FIFA's Big Count, almost 2.7 million people played in Canada in 2006. Professional soccer in Canada is played in the Canadian Premier League and Major League Soccer. Canada also has many semi professional and amateur soccer leagues. Canada's men's and women's national soccer teams are ranked 33rd and 6th respectively in the FIFA World Rankings as of February 10, 2022.
Терминология
Канадада футбол, футбол қауымдастығының ережелері бойынша ойналады. Бүгінде Канадада футбол деп аталатын спорт, спорттың алғашқы жылдарында Канадада футбол деп белгілі болған, бүгінде әлемнің көп бөлігіндегідей. Британдық Колумбия Футбол қауымдастығы 1891 жылы Канадада құрылған алғашқы провинциялық футбол қауымдастығы болды. Одан кейін 1896 жылы Манитоба Футбол қауымдастығы, 1901 жылы Онтарио Футбол қауымдастығы, 1906 жылы Саскачеван Футбол қауымдастығы, 1909 жылы Альберта Футбол қауымдастығы және 1911 жылы Квебек Футбол қауымдастығы құрылды. Канада Доминионы Футбол қауымдастығы 1912 жылы құрылды. Ойынды басқарушы орган 1952 жылғы 6 маусымға дейін осы атауды сақтап келді, содан кейін ол Канада Футбол қауымдастығы деп өзгертілді. Кейіннен 1958 жылы қауымдастық атауын Канада Футбол қауымдастығы деп, ал 1971 жылы – Канада Футбол қауымдастығы деп өзгертті.
Ерте тарих
Ең алғашқы футбол ойындарының бірі 1859 жылы Торонтода Санкт-Джордж қоғамы мен ирланд командасы арасында өтті. Ойындар 1862 жылы Нью-Вестминстерде, ал 1865 жылы Викторияда өткізілді. Қазіргі заманғы ережелерге сәйкес ойналған алғашқы ойын 1876 жылы Торонтода өтті, одан кейін Британ аралдарынан тыс алғашқы футбол қауымдастығы – Доминион футбол қауымдастығы 1877 жылы Торонтода жергілікті командалар арасындағы бәсекелестікті дамыту үшін құрылды. 1880 жылы Берлинде (қазіргі Китченер) Батыс футбол ассоциациясы құрылды және Оңтүстік Онтариода спорттың одан кейінгі дамуында маңызды рөл атқарды. 1900 жылдардың басында WFA командалары Батыс Онтарионың әртүрлі муниципалитеттерінде болды, соның ішінде Сифорт, Милдмей, Листовел, Вудсток, Ингерсолл, Брюссель, Дундас, Айлмер, Айр, Тависток, Престон, Галт және Берлин. 1885 және 1886 жылдары Батыс футбол ассоциациясы Нью-Джерсиге командаларды Америка футбол қауымдастығымен, сол кезде АҚШ-тағы бейресми басқарушы органмен жабық және ашық матчтарда ойнауға жіберді. 1885 жылы екі ел арасындағы алғашқы ресми емес халықаралық кездесуде Канада АҚШ-ты Нью-Джерсидің Шығыс Ньюарк қаласында 1:0 есебімен жеңді. Бір жылдан кейін американдықтар сол алаңда 3:2 есебімен жеңіске жетті. Екі ұйымның командалары шекараның екі жағында да бір-бірімен тұрақты түрде ойнады. 1896 жылы 15 наурызда Сент-Джонс қаласында Ньюфаундленд футбол лигасы құрылды. Манитоба футбол ассоциациясы сол жылы 19 наурызда Брэндон қаласында құрылды. 1901 жылы Торонтода Онтарио футбол ассоциациясы құрылды және Онтарио кубогы үшін бәсекелестік басталды. Галт футбол клубы әлі күнге дейін жалғасып келе жатқан турнирдің алғашқы жарысында жеңіске жетті. Олар WFA-ны 1904 жылы Сент-Луис қаласында (Миссури штаты) өткен Олимпиада ойындарында алтын медальмен марапаттады. Тек екі команда ғана қатысты, екеуі де американдық клубтар. 1905 жылы Саскачеван провинциясында Саскачеван футбол ассоциациясы құрылды, ал 1911 жылы Монреальда Квебек футбол ассоциациясы құрылды. Альберта футбол ассоциациясы сол жылы құрылды. Бірінші кәсіби ойын 1910 жылы Ванкуверде Калли мен Роверс командалары арасында өтті. "Dominion of Canada Football Association", қазіргі уақытта "Canadian Soccer Association" деп аталады, 1912 жылы шілдеде Винипегте (Манитоба) құрылды. "Осы кездесуде Манитоба футбол ассоциациясы Онтарио, Жаңа Онтарио, Квебек, Саскачеван және Альберта провинциялық қауымдастықтарына қосылып, ұлттық қауымдастық құрды". Ұйым 1912 жылы 31 желтоқсанда ФИФА-ның мүшесі болды. 1926 жылы Онтарио мен Квебек командаларымен Ұлттық футбол лигасы құрылды. 1926 жылы 21 маусымда DCFA ФИФА-дан кетіп, әуесқойларға уақытты төлеу туралы даудағы британдық қауымдастықтардың үлгісіне сәйкес, әлемдік басқарушы органнан тыс қалды. 1920 жылдары Шотландияның "Рейнджерс" клубы Хамильтонның "Уайти Макдональд" клубымен келісімшартқа отырды, оны Солтүстік Америкадағы тур кезінде байқаған. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия DCFA-ның қаржылық қиындыққа ұшырауына және 1932 және 1933 жылдары, сондай-ақ 1935 жылдан 1940 жылға дейін жыл сайынғы кездесулер өткізуге мүмкіндік болмауына себеп болды. Сол жылдары жұмыс пошта арқылы жүргізілді. Бір кезде Монреаль президенті Лен Пето банкроттан сақтау үшін ДФА-ға едәуір ақша қарыз берді. Кейіннен ақша толық қайтарылды. Қиындықтарға қарамастан, Монреальда туған қақпашы Джо Кеннавей 1931 жылы шотландтық гигант Глазго Селтик клубымен келісімшартқа отырды және бірден табысқа жетті. Торонто шотландтары 1933 жылы Солтүстік Американың клубтық чемпионатын жеңіп алды, Чикагодағы Soldier Field стадионында U. S. чемпиондары Stix, Baer and Fuller F. C. командасын 2:1 есебімен жеңді.
1945-1979 жылдар
1946 жылдың шілдесінде Канада Доминионы Футбол қауымдастығы Виннипег (Манитоба) қаласында қайта ұйымдастыру жиналыстарын өткізді. 1948 жылдың 24 шілдесінде қауымдастық қайтадан ФИФА мүшесі атанды. 1952 жылдың 6 маусымында қауымдастық ресми түрде өз атын Канада Футбол қауымдастығы деп өзгертті. 1958 жылы қауымдастық тағы бір рет атын өзгертті, бұл жолы – Канадалық Футбол қауымдастығы. 1971 жылы ол үшінші рет атын өзгертіп, сол кезде Канада Футбол қауымдастығы болып қайта аталды. 1957 жылы Канада алғаш рет ФИФА Әлем кубогына іріктеу турниріне қатысып, 1958 жылы Швецияда өткен финалдық турнирге іріктеу кезеңінде АҚШ және Мексика командаларымен кездесті. Канада әлем чемпионатына іріктеу ойынында алғаш рет Торонтода АҚШ-ты 5:1 есебімен жеңіп алды, бірақ Мексикамен екі рет Мексика қаласында ойнап, 2:0 және 3:0 есебімен жеңілді. Топтың соңғы ойынында Канада Сент-Луисте АҚШ-ты 3:2 есебімен жеңді, бірақ топ жеңімпазы Мексика финалдық турнирге өтті. 1940-1960 жылдар аралығында Канаданың төрт ірі лигасы болды: Тынық мұхиты жағалауы лигасы (1939-1940 жылдары қайта құрылды), Онтарио/Квебек ұлттық лигасы (1947 жылы қайта құрылды), Шығыс Канада кәсіби лигасы (1961 жылы құрылды) және Батыс Канада лигасы (1963 жылы құрылды). Канадалық командалар 1940 жылдардың соңында АҚШ-тағы Солтүстік Америка Футбол лигасының ойындарына қатысты. Батыс Канада лигасы үш, кейін төрт провинциядан командаларды біріктірген алғашқы лига болды, бірақ 1971 жылы таратылды. 1960 жылдары Канадада кәсіби футболды дамытуға бағытталған күшті жұмыс жүргізілді. Шығыс Канада кәсіби футбол лигасы 1961 жылы құрылып, Торонто, Монреаль, Гамильтон және (бір маусымға) Нью-Йорктің Буффало қалаларындағы командаларды біріктірді. «Торонто Сити» клубы өзінің алғашқы маусымында Солтүстік Ирландияның халықаралық ойыншысы Дэнни Бланчфлауэр, Англияның халықаралық ойыншылары Стэнли Мэтьюс және Джонни Хейнс, сондай-ақ Шотландияның халықаралық ойыншылары Джеки Муди және Томми Янгер сияқты танымал британдық футбол жұлдыздарын көрсетті. Бұл Англия, Шотландия және Солтүстік Ирландия құрамаларының капитандығын атқарған ойыншылардың бір командада ойнаған соңғы реті болды. 1966 жылғы Әлем кубогының жаһандық көрсетілімінен кейін футболдың танымалдылығы артып, 1968 жылы Солтүстік Америка Футбол лигасы құрылды. Көбінесе АҚШ-та орналасқан лиганың Канадада да клубтары болды және отандық таланттарды күшейту үшін көптеген еуропалық кәсіпқой ойыншыларды шақырды. 1970 және 1980 жылдары Канада Монреаль, Торонто және Ванкувер қалаларындағы кәсіби командалармен өкілдік етілді, ал Калгари мен Эдмонтон қалаларында қысқа мерзімді командалар құрылды. NASL ФИФА мен АҚШ Футбол федерациясымен (USSF) шиеленіскен қарым-қатынасқа ие болды және оның клубтары КОНКАКАФ Чемпиондар кубогына қатыспады. 1976 жылы Монреаль қаласында Жазғы Олимпиада ойындары өткізілді, бірақ Оңтүстік Африканың апартеид саясатына қарсы наразылық білдірген Африка елдерінің бойкот жасауына байланысты футбол турниріне әдеттегі 16 команданың орнына 13 команда ғана қатысты. Канада Олимпиада стадионында Кеңес Одағына қарсы ойынды 2:1 есебімен жеңіліспен аяқтады. Канада Торонтода Солтүстік Кореяға қарсы екінші ойында жеңіліп, турнирден шығарылды. Сол жылы «Торонто Метрос Хорватия» Солтүстік Америка Футбол лигасының чемпионаты – Футбол кубогын жеңіп алды. Финал Сиэтлде өтті, онда Торонто командасы Миннесотаны 3:0 есебімен жеңді, құрамында Эузебио, шабуылшы Иван Лукачевич, канадалық қорғаушы Роберт Иаруски және қақпашы Желько Билечки болды. «Ванкувер Уайткапс» 1979 жылы Футбол кубогын жеңіп алды, Нью-Джерсидегі Гиантс стадионында өткен финалда «Тампа Бей Роудизді» 2:1 есебімен жеңді.
1980 - 1999 жылдар
1983 жылы Торонто Blizzard Ванкувердегі B. C. Place стадионында финалға жетті, бірақ Талса Roughnecks командасына 2:0 есебімен жеңілді. Сондай-ақ 1983 жылы Канадалық кәсіби футбол лигасы екі жыл бойы жеткілікті клубтарды табуға тырысқаннан кейін бір қысқартылған маусым өткізді. 1983 жылы Канада 1986 жылғы әлем чемпионатын қабылдау мүмкіндігінен айырылды, себебі бұл құрлықтық чемпионатты өткізу құқығы Мексикаға берілді. Торонто Blizzard 1984 жылы NASL финалына қайта оралды, бірақ Чикаго Sting командасына жеңіліп, екінші жыл қатарынан жеңіске жете алмады. Лига 1985 жылғы маусымды бастамас бұрын таратылды. Осы қиындықтарға қарамастан, Канада 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен Олимпиадалық футбол турниріне қатысты. Бірінші турда олар Иракпен тең ойнады, Югославиядан жеңіліп, Камерунды жеңіп, ширек финалға өтті. Бразилияға қарсы матчта алғашқы голды соққан Канада, пенальти сериясында жеңіліске ұшырады. 1985 жылғы КОНКАКАФ чемпионаты ФИФА әлем чемпионатына іріктеу турнирі болатын төртінші жарыс еді. Сәтті өтетін кезеңін жалғастырған Канада, 1985 жылдың 14 қыркүйегінде Ньюфаундлендтегі Сент-Джонс қаласында Гондурас командасын 2:1 есебімен жеңіп, 13 000-нан астам көрерменнің алдында Король Георгий V паркінде тарихи жеңіске жетті. Канада финалдық турнирді қабылдауға үміттене білді, бірақ өтініші Мексиканың пайдасына қабылданбады. Мексика автоматты түрде қабылдаушы ел ретінде чемпионатқа қатысу құқығын алды, ал Канада КОНКАКАФ аймағынан қалған бір орынды жеңіп алып, КОНКАКАФ чемпионатында (қазіргі Алтын кубок) тұңғыш рет жеңіске жетті. Әлем чемпионатында Канада C тобында ойнады және Франциядан 1:0, Венгриядан және Кеңес Одағынан 2:0 есебімен жеңілді. 1986 жылы төрт канадтық футболшы Сингапурдағы Мерлион кубогында матчтардың нәтижесіне ықпал ету үшін пара алғаны үшін айыпталды. Канадалық футбол қауымдастығы Крис Чеуден, Гектор Маринаро, Дэвид Норман және Игорь Врабличті бір жылға жарыстан шеттетуге үкім шығарды. Маринаро мен Норман кейіннен құрамаға қайта оралды. Канаданың әлем чемпионатына қатысқаннан кейін 1987 жылы Канада футбол лигасы сегіз канадтық қаладағы командалармен жұмыс істей бастады. 1989 жылы Канадалық футбол төрешілері қауымдастығы құрылды. CSL-дің Ванкувер 86ers командасы 1990 жылы Солтүстік Америка клубтық чемпионатында жеңіске жетті, финалда Британдық Колумбияның Бернаби қаласында өткен матчта Мэриленд Бейс командасын 3:2 есебімен жеңді. Сол жылы Канада құрамасы Солтүстік Америка халықтары кубогына қатысып, үш командадан тұратын турнирді қабылдады. Канада 6 мамырда АҚШ-ты 1:0 есебімен жеңіп, 13 мамырда Мексиканы 2:1 есебімен жеңіп, турнирдің үздік мергені атанған Джон Кэтлифф соққан үш голдың арқасында жеңіске жетті. 1991 жылы Канада екінші рет чемпион атанды. Мексика 1991 жылғы Солтүстік Америка халықтары кубогын жеңіп алды, ал Канада үшінші орынды иеленді. 1992 жылғы маусымнан кейін CSL операцияларын тоқтатуға мәжбүр болды, ал Ванкувер 86ers және Монреаль Impact АҚШ-тың APSL лигасына қосылды. 1993 жылдың қаңтар айында Торонто Blizzard да APSL лигасына қосылды. USSF 1-ші дивизионның нарықтық өлшемдеріне сәйкес келмейтін Виннипег Фьюри және Норт-Йорк Рокетс Ұлттық футбол лигасына қосылды, ол 1993 жылы атын Канада Ұлттық футбол лигасына өзгертті. 1980-жылдардағы жастардың қатысуының артуының нәтижесінде Канада әйелдер құрамасы дамыды, ал 1995 жылы Канада тұңғыш рет ФИФА әйелдер әлем чемпионатына қатысты. Канада Швецияда өткен турнирде Англия мен Норвегиядан жеңіліп, Нигериямен тең ойнады. Канада 1999 жылы АҚШ-та өткен ФИФА әйелдер әлем чемпионатына тағы да қатысты, бірақ Жапониямен тең ойнап, Норвегия мен Ресейден жеңілгеннен кейін жеңіске жете алмады.
2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2000 жылы Канаданың ерлер құрамасы алғаш рет CONCACAF алтын кубогын жеңіп алды. Канада топтық кезеңде Оңтүстік Кореямен тең түсті, бірақ жеңімпазды анықтау үшін тастаған тиында жеңіп, ширек финалға өтті, онда қосымша уақытта Мексиканы 2:1 есебімен жеңді. Жарым финалда Канада Тринидад және Тобагоны 1:0 есебімен жеңіп, финалда шақырылған Колумбияны 2:0 есебімен ұтты. CONCACAF чемпионы атанғаннан кейін Канада 2001 жылы Жапонияда өткен Конфедерациялар кубогына қатысты, алтын кубоктың ең құнды ойыншысы, қақпашы Крейг Форресттің керемет ойынының арқасында Бразилиямен 0:0 есебімен тең түсті. 2002 жылы өткен алтын кубокта Канада екінші рет жартылай финалға шықты, бірақ пенальтилер сериясында АҚШ-қа жеңіліп, турнир жеңімпазы атанды. Алтын кубоктағы табысына қарамастан, Канаданың аға ерлер құрамасы 2002 немесе 2006 жылғы әлем чемпионатына ілікпеді. Сондай-ақ 2002 жылы Канадада алғаш рет ФИФА 19 жасқа дейінгі әйелдер арасындағы әлем чемпионаты өтті. Эдмонтонның Комонвелл стадионында Канада мен АҚШ арасындағы финалда АҚШ алтын голмен жеңіске жетті. Канадалық Кристин Синклер турнирдің ең үздік ойыншысы ретінде «Алтын доп» және гол соққандар тізімінде бірінші орын алғандығы үшін «Алтын бут» жүлдесін алды. 2002 жылы Канаданың әйелдер құрамасы U19 құрамасының бірнеше ойыншыларымен 2002 жылғы CONCACAF әйелдер алтын кубогының финалында АҚШ-пен кездесті, онда АҚШ тағы бір алтын голмен жеңіске жетті. Сол жылы Синклер АҚШ-тың NCAA I дивизионында гол соққандар тізімінде көш бастады, Портленд университетінің ұлттық чемпионатты жеңуіне көмектесті. Аға әйелдер құрамасы 2003 жылы ФИФА әйелдер әлем чемпионатына қайта қатысты. Топтық кезеңде Германияға ұтылып, Жапония мен Аргентинаны жеңіп, әлем чемпионатының тарихында алғашқы жеңістерін (ерлер де, әйелдер де) алды. Ширек финалда Канада Қытайды 1:0 есебімен жеңіп, жартылай финалда Швециядан жеңілді. Олар үшінші орын үшін өткен ойында бұрынғы қарсыластары АҚШ-тан тағы да жеңілді. 19 жасқа дейінгі әйелдер құрамасы 2004 жылы Таиландта өткен әлем чемпионатына қатысып, 1/4 финалда Қытайдан жеңілді. Екінші рет қатарынан канадалық спортшы «Алтын бут» жүлдесін жеңіп алды, ал үздік гол соққан ойыншы – Бриттани Тимко. Синклер 2005 жылы 39 голмен NCAA I дивизионында рекорд орнатты, Портлендті тағы бір NCAA титулына жеткізді және екінші рет Hermann Trophy иегері атанды. Портлендте рекордтық маусымнан кейін Синклер 2006 жылы АҚШ университетіндегі үздік спортшы ретінде Хонда Бродерик кубогын жеңіп алды. Сондай-ақ 2006 жылы ұзақ жылдар бойы қызмет еткен CSA операциялық директоры Кеван Пайп қызметінен босатылды. CPSL Канадалық футбол лигасы болып қайта аталды. 2007 жылы Торонто футбол клубы АҚШ-тан тыс орналасқан алғашқы франшиза ретінде МЛФ-да ойнай бастады. Канада құрамасы 2007 жылғы CONCACAF алтын кубогының жартылай финалына жетті, ал 2002 жылғыдай турнирді тағы да жеңіп алған АҚШ-тан жеңілді. Дейл Митчелл 2007 жылы Канадада өткен ФИФА 20 жасқа дейінгі әлем чемпионатынан кейін Канаданың аға ерлер құрамасының жаттықтырушысы болып тағайындалды. Аймақ жетекшісі гол соқпастан, үш матчта да жеңіліп қалды. Финал Торонтодағы BMO Field стадионында 20 000 адамның алдында өтті, Аргентина Чехияны 2:1 есебімен жеңді. 2008 жылдың мамырында CSA Канада чемпионатын ашты – Канададағы кәсіби клубтарға ашық ішкі кубок жарысы. Монреаль Импакт алғашқы маусымда жеңіске жетіп, 2008-09 CONCACAF Чемпиондар Лигасының маусымға жолдама алды. Әйелдер футболында Канада алғаш рет әйелдер Олимпиадалық футбол турниріне қатысты. Команда қосымша уақытта бірінші орынды иеленген АҚШ-ты ширек финалда жеңіп шықты. Жастар арасында Канада екінші рет CONCACAF әйелдер U-20 чемпионатында жеңіске жетті. 2011 жылдың наурызында Канада 2015 жылғы FIFA әйелдер әлем чемпионатын алғаш рет өткізетіндігі туралы хабарланды, онда олар ширек финалға жетті. 2013 жылдың 31 қаңтарында Канада футбол қауымдастығы 2013 жылғы маусымнан кейін Канада футбол лигасына (CSL) 3-ші дивизион лигасы ретінде санкциялауды алып тастайтынын мәлімдеді, өйткені CSA директорлар кеңесі Канададағы жаңа футбол құрылымын қабылдады. Санкциядан босату алдында CSL матчтарды реттеуге қатысты жанжалға қатысқан және командалардың көпшілігі 2012 жылғы маусымда CSA талаптарын орындамаған. CSL 2014 жылы ФИФА-ның санкциясынсыз өз футбол федерациясын құрғаннан кейін ойнауды жалғастырды. 2017 жылдың 6 мамырында Канада Премьер-лигасының құрылуы Канада футбол қауымдастығымен бір ауыздан мақұлданды және 1-ші дивизион лигасы ретінде санкцияланды. 2017 жылдың 9 желтоқсанында Торонто ФК MLS Кубогында Сиэтл Саундерс ФК-ны 2:0 есебімен жеңіп, MLS-тегі үш жүлделі командаға қол жеткізген алғашқы команда атанды, сондай-ақ MLS Кубогын жеңіп алған алғашқы канадалық команда атанды. 2018 жылдың 13 маусымында Канада, Мексика және АҚШ-тың бірлескен өтінімі 2026 жылғы FIFA Әлем чемпионатын өткізуге таңдалды, Мәскеудегі FIFA Конгресінде 134-65 дауыспен Мароккодан басым түсті. Канада Ванкувер мен Торонтода 10 матч өткізеді. Канада Премьер-лигасының алғашқы маусымындағы алғашқы матч 2019 жылдың 27 сәуірінде Тим Хортонс Филд стадионында Forge FC және York9 FC командалары арасында өтті, нәтижесі 1:1 тең түсті. 2021 жылдың 6 тамызында әйелдер құрамасы 2020 жылғы Жазғы Олимпиадада алғашқы олимпиадалық алтын медалін жеңіп алды. 2022 жылдың 27 наурызында ерлер құрамасы 2022 жылғы FIFA Әлем чемпионатына ілігу үшін 13-ші күні Ямайканы 4:0 есебімен жеңді. Бұл Канаданың 1986 жылғы FIFA Әлем чемпионатына қатысқаннан бергі 36 жылдық құрғақшылығын аяқтады. Турнирде F тобының құрамында Канада тағы да үш жеңіліске ұшырады, Бельгиядан 1:0 есебімен, Хорватиядан 4:1 есебімен (онда Альфонсо Дэвис турнир тарихындағы алғашқы голын соқты) және Мароккодан 2:1 есебімен. Канада 2026 жылғы FIFA Әлем чемпионатын АҚШ және Мексикамен бірге өткізеді.
Танымалдық
Ұлыбританиядан тыс ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде, футбол дәстүрлі түрде жергілікті тамыры бар қарсылас ойын түрімен қалып қойды. Австралияда австралиялық футбол қалыптасқандай; Ирландияда гейл футболы ойналатындай; Жаңа Зеландияда регби үлкен танымалдылыққа ие болғандай, Канадада канадалық футбол ассоциациялық футболды ығыстырды. 1869 жылы Гамильтон футбол клубының құрылуы, ол кейіннен канадалық футболға айналды, ХХ ғасырдың басында бұл спортты Канададағы басты футбол түріне айналдыруға көмектесті. Кәсіби лигаларының танымалдылығындағы айырмашылыққа қарамастан, футбол 1980 және 1990 жылдары елдегі ең көп тіркелген ойыншысы бар спорт түрі ретінде шайбалы хоккейден озып кетті. 2008 жылы Канадада 873 032 футболшы болды, ал 2008–2009 жылдары 584 679 хоккейші тіркелді.
Канада премьер-лигасы
Канадалық Премьер-лига (CPL) – Канададағы кәсіби футболдың жоғарғы деңгейі. 2019 жылы құрылған бұл бірінші лигаға сегіз канадалық команда қатысады: «Атлетико Оттава» (Оттава, Онтарио), «Кавалерия ФК» (Футхиллс округі, Альберта), «Фордж ФК» (Гамильтон, Онтарио), «HFX Wanderers» (Халифакс, Новая Шотландия), «Пасифик ФК» (Лангфорд, Британдық Колумбиясы), «Валур ФК» (Виннипег, Манитоба), «Ванкувер ФК» (Лангли, Британдық Колумбиясы) және «Йорк Юнайтед ФК» (Торонто, Онтарио). CPL Саскатун және Виндзор қалаларындағы командаларды кеңейту мүмкіндігін қарастырып жатыр. Лиганың басты мақсаты – канадалық футбол таланттарын дамыту, сондықтан әр команда тізімінде белгілі бір саны канадалық ойыншылар болуы міндетті, сондай-ақ U Sports студенттерінен жыл сайынғы іріктеу өтеді.
Үлкен футбол лигасы
МЖЛ (Major League Soccer) – АҚШ-тағы кәсіби футболдың ең жоғары лигасы. Канадада үш МЛС командасы бар. 2007 жылы «Торонто» футбол клубы Канаданың алғашқы клубы атанды. 2009 жылы «Ванкувер» клубына МЛС франшизасы берілді және ол 2011 жылғы маусымда ойынға қатыса бастады. «Монреаль» клубына 2010 жылы МЛС франшизасы берілді және ол 2012 жылғы маусымда ойынға қатыса бастады. «Ванкувер» және «Монреаль» клубтары бұрын USSF санкциялаған 2-ші дивизион лигаларында – Солтүстік Америка футбол лигасы мен USL чемпионатында ойнаған ұйымдар еді.
MLS Next Pro-ның ойыншылары
2022 жылы Торонто ФК II және Уайткапс ФК 2 MLS Next Pro лигасында ойнай бастады, бұл АҚШ Футбол федерациясы бекіткен үшінші лига және MLS резервтік лигасы. Торонто ФК II 2018 жылға дейін екінші дивизиондағы USL Чемпионатында, ал 2019 жылдан 2021 жылға дейін үшінші дивизиондағы USL League One лигасында өнер көрсетті.
Канаданың 1-лигасы
Жартылай кәсіби лигалар 2012 жылдан бері провинциялық футбол қауымдастықтарымен басқарылып келеді және Канадалық футбол қауымдастығы оларды «pro-am» деп атады. Қазіргі таңда төрт мұндай лига бар: Ligue1 Québec, League1 Ontario, League1 British Columbia және League1 Alberta – барлығында ерлер мен әйелдер арасында жарыстар өтеді. Төрт ерлер лигасының чемпиондары Канада кубогіне жолдама алады. 2022 жылдан бастап үш әйелдер лигасының чемпиондары, сондай-ақ қабылдаушы лигадан екінші команда, провинцияаралық чемпионатта бір орында бәсекелеседі. 2022 жылы League1 Canada альянсы құрылды, ол Ligue1 Québec, League1 Ontario және League1 British Columbia лигаларын біріктіру және ресурстарды бөлісу, ең жақсы тәжірибелерді қолдану және ұлттық коммерциялық серіктестіктерді үйлестіру арқылы футбол спортын «pro-am» деңгейінде дамыту мақсатында жұмыс істейді.
Біріккен әйелдер футбол құрамасы
United Women's Soccer — АҚШ-тағы әйелдердің кәсіби-әуесқой лигасы. Калгари Футхиллс WFC – лигадағы жалғыз канадалық команда.
Ұлттық құрамалар
Ерлер ұлттық футбол құрамасы FIFA-ның үш ірі турниріне қатысқан: 1986 жылғы Мексикадағы FIFA әлем чемпионаты, 2001 жылғы Жапониядағы FIFA Конфедерациялар кубогы және 2022 жылғы Катардағы FIFA әлем чемпионаты. Әйелдер ұлттық құрамасы FIFA-ның он турниріне қатысқан: жеті FIFA әйелдер әлем чемпионаты және үш әйелдер Олимпиадалық футбол турнирі. Квебек провинциясының ресми футбол командасы Квебек және француз канадалықтарын FIFA-ға кірмейтін турнирлерде өкілдік етті.
Стадиондар
Канаданың көптеген футбол стадиондары мен көп функциялы стадиондары футболға пайдаланылады. Жоғары лига футболдың (Major League Soccer), Канада премьер лигасының және үш деңгейлі провинциялық футбол лигаларының дамуымен Канадада футболға арналған бірнеше стадион пайда болды.