Кіріспе
Техникалық операцияларды басқаратын лауазым иесі Бас технологиялық директор (CTO) (сондай-ақ бас техникалық директор немесе бас технолог деп те аталады) – ұйымның техникалық операцияларын басқарумен тапсырылған лауазым иесі. Олар ғылыми-зерттеу және әзірлемелерді қадағалайды және бас атқарушы директор сияқты жоғары лауазымды тұлғаға техникалық кеңесші болып қызмет етеді. CTO бас ақпараттық директорға (CIO) өте ұқсас. CTO-лар ұйымның мақсаттарымен тығыз үйлесетін технологиялық инфрақұрылымға қатысты шешімдер қабылдайды, ал CIO-лар ұйымның ақпараттық технологиялар ("IT") қызметкерлерімен бірге күнделікті операцияларды жүзеге асыру үшін жұмыс істейді.
A chief technology officer (CTO) (also known as a chief technical officer or chief technologist) is an officer tasked with managing technical operations of an organization. They oversee and supervise research and development and serve as a technical advisor to a higher executive such as a chief executive officer. A CTO is very similar to a chief information officer (CIO). CTOs will make decisions for the overarching technology infrastructure that closely align with the organization's goals, while CIOs work alongside the organization's information technology ("IT") staff members to perform everyday operations.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ірі корпорациялар өздерінің штаб-пәтерлерінен бөлек жерлерде ғылыми-зерттеу зертханаларын құрды. Корпорацияның мақсаты – ғалымдарды жұмысқа алып, оларға компания атынан зерттеулер жүргізу үшін қажетті жағдай жасау болды, соның ішінде күнделікті кеңсе жұмысының ауыртпалығынан босату. Осыдан бастау алған идея – технологиялық инфрақұрылымға баса назар аударатын Бас технологиялық директор (CTO) лауазымы. Сол кезде зертхана директоры компанияның корпоративтік шешімдеріне қатыспайтын корпоративтік вице-президент болды. Ал техникалық директор жаңа ғалымдарды тартуға, зерттеулер жүргізуге және жаңа өнімдерді әзірлеуге жауапты болды. 1980 жылдары осы зертхана директорларының рөлі айтарлықтай өзгерді. Технология көптеген өнімдер мен қызметтерді дамытудың маңызды бөлігіне айналғандықтан, компанияларға өнімнің техникалық жағын түсінетін және оны жақсарту мен дамыту жолдары туралы кеңес бере алатын операциялық басшы қажет болды. Осының нәтижесінде 1980 жылдардың соңында ірі компаниялар ақпараттық технология индустриясы мен компьютерлік (интернет) компаниялардың өсуімен бірге Бас технологиялық директор (CTO) лауазымын құрды. Бұл лауазым IT индустриясының дамуымен қатар танымал болды, бірақ содан бері технологияға негізделген барлық салаларда кең таралды – компьютерлік технологиялар (мысалы, ойын әзірлеушілер, электрондық коммерция және әлеуметтік желілер) және компьютерлік емес технологиялар (мысалы, биотехнология/фармацевтика, қорғаныс және автомобиль өнеркәсібі). Техникалық емес ұйымдарда корпоративтік лауазым ретінде CTO әдетте Бас ақпараттық директорға (CIO) тікелей есеп береді және негізінен ұзақ мерзімді, стратегиялық мәселелермен айналысады (бірақ тиісті саланың терең техникалық біліміне ие). Технологияға бағытталған ұйымдарда CIO және CTO лауазымдары бірдей деңгейде болуы мүмкін, мұнда CIO ақпараттық технологияға, ал CTO негізгі компанияға және оны қолдайтын технологияларға жауапты болады. Компанияның құрылымы мен иерархиясына байланысты, ҒЗМ-нің менеджері, ҒЗМ директоры және инженерлік вице-президент сияқты лауазымдар да болуы мүмкін, олармен CTO өзара әрекеттеседі немесе оларды бақылайды. CTO сонымен қатар нормативтік талаптарға (мысалы, АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы, Қоршаған ортаны қорғау агенттігі, Тұтынушылар өнімдерінің қауіпсіздігі жөніндегі комиссиясы) және зияткерлік меншік мәселелеріне (мысалы, патенттер, коммерциялық құпиялар, лицензиялық келісімдер) жақсы білуі керек, сондай-ақ стратегиялық жоспарлау мен компаниялар арасындағы келіссөздерге осы факторларды ескеру үшін заң кеңесшілерімен байланыс жасау қабілетіне ие болуы керек. Көптеген ескі салаларда (олардың пайда болуы IT автоматтандырудан бұрын болған), мысалы, өндіріс, тасымал немесе банк ісінде, CTO-ның атқарушы рөлі көбінесе қолданыстағы қызметті автоматтандыру процесінен туындайды. Мұндай жағдайларда, CTO-ға ұқсас рөл тек жаңа технологияларды дамытуға күш жұмсағанда ғана пайда болады (ішкі операцияларды жеңілдету үшін немесе ұсынылатын өнімдер мен қызметтерді жақсарту үшін), мүмкін «ішкі кәсіпкерлік» арқылы.