Кіріспе
Жанарлық отын ретінде қолданылатын ағаш. Ағаш отыны (немесе жағар отын) – бұл отын, мысалы, қызыл ағаш, көмір, жоңқа, тілімдер, пеллеттер және аралас ұнтақ. Қолданылатын нақты түрі көздеріне, мөлшеріне, сапасына және қолданылуына байланысты. Көптеген аймақтарда ағаш – ең оңай қол жетімді отын түрі, өлі ағаштарды жинағанда ешқандай құрал қажет емес немесе аздаған құралдар ғана қажет, бірақ кез келген өнеркәсіптегідей, өндірісті механикаландыру үшін арнайы құралдар, мысалы, ағаш тартқыштар және гидравликалық ағаш кескіштер жасалған. Ағаш өңдеу зауыттарының қалдықтары мен құрылыс саласының қосалқы өнімдері де әртүрлі ағаш қалдықтарын қамтиды. Ағашты жағу үшін отты қалай жасау керектігін білу – адамзаттың ең маңызды жетістіктерінің бірі саналады. Жылыту үшін ағаш отынын пайдалану өркениеттен әлдеқайда бұрынғы кезде пайда болған және оны неандертальдықтар қолданған деп есептеледі. Бүгінде ағаш жағу – қатты отын биомассасынан алынатын энергияның ең көп қолданылатын түрі. Ағаш отыны тамақ пісіруге және жылытуға, ал кейде электр энергиясын өндіретін бу машиналары мен бу турбиналарын отынмен қамтамасыз етуге қолданылады. Ағаш үй ішінде пеште, плитада немесе каминде, ал сыртта пеште, отбасында немесе лагерь отында қолданылуы мүмкін.
Wood fuel (or fuelwood) is a fuel such as firewood, charcoal, chips, sheets, pellets, and sawdust. The particular form used depends upon factors such as source, quantity, quality and application. In many areas, wood is the most easily available form of fuel, requiring no tools in the case of picking up dead wood, or few tools, although as in any industry, specialized tools, such as skidders and hydraulic wood splitters, have been developed to mechanize production. Sawmill waste and construction industry by products also include various forms of lumber tailings. The discovery of how to make fire for the purpose of burning wood is regarded as one of humanity's most important advances. The use of wood as a fuel source for heating is much older than civilization and is assumed to have been used by Neanderthals. Today, burning of wood is the largest use of energy derived from a solid fuel biomass. Wood fuel can be used for cooking and heating, and occasionally for fueling steam engines and steam turbines that generate electricity. Wood may be used indoors in a furnace, stove, or fireplace, or outdoors in furnace, campfire, or bonfire.
Тарихи дамуы
Ағаш мыңдаған жылдар бойы отын ретінде қолданылып келеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, оның қолданылуын тек ұшқын тудыруға қажетті технологияның таралуымен шектеушілік болған. Ағаштан алынған жылу әлі де әлемнің көп бөлігінде кең таралған. Ерте мысалдардың бірі – шатырдың ішінде от жағу. Отты жерде тұрғызып, шатырдың үстіндегі түтін шығару тесігі арқылы конвекциялық жолмен түтін шығарылатын. Тұрақты құрылыстар мен үңгірлерде отты жағу үшін тас немесе басқа жанбайтын материалдан жасалған ошақтар салынып немесе пайдаланылатын. Түтін шатырдың түтін шығару тесігі арқылы шығатын. Құрғақ аймақтардағы (мысалы, Месопотамия мен Египет) өркениеттерден өзгеше, гректер, римдіктер, келттер, британдықтар және галдар отын ретінде пайдалануға жарамды ормандарға қол жеткізе алды. Ғасырлар бойы ормандардың жартылай кесуі және қалған бөлігінің ағаш отынының негізгі көзі ретінде стандартты орман алқаптарына айналуы болды. Бұл ормандарда 7 жылдан 30 жылға дейінгі айналымдар бойынша ескі түбірлерден жаңа сабақтарды үнемі жинау жүргізілді. Ағаш шаруашылығы туралы ең алғашқы басылған кітаптардың бірі – Джон Эвлиннің 1664 жылы жарық көрген «Силва, немесе орман ағаштары туралы әңгімесі», ол орман иелеріне орман шаруашылығын дұрыс жүргізу туралы кеңес берді. Х.Л. Эдлиннің 1949 жылғы «Британиядағы орман қолөнерлері» еңбегінде қолданылған ерекше техникалар мен Рим дәуірінен бұрын осы басқарылатын ормандардан өндірілген ағаш өнімдерінің әртүрлілігі сипатталған. Осы кезеңде отынның ең қажетті түрі – кесілген шоқ ағаштардың бұтақтарынан жасалған шоғырлар болды. Орман қолөнершілері үшін пайдасы жоқ, иілген немесе деформацияланған үлкен сабақтар көмірге айналдырылды. Еуропаның көп бөлігіндегідей, осы басқарылатын ормандар Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін өз нарықтарын қамтамасыз ете берді. Содан бері осы ормандардың көп бөлігі кең ауқымды егіс шаруашылығына айналдырылды. Өнеркәсіптік революция кезінде отынға деген жалпы сұраныс күрт өсті, бірақ бұл сұраныстың көп бөлігі жаңа отын көзі – көмірмен қанағаттандырылды, ол ықшамдау және жаңа өнеркәсіптердің үлкен масштабына көбірек бейімделген. Эдо дәуірінде Жапонияда ағаш көптеген мақсаттарда қолданылды, ал ағаш тұтынуы сол дәуірде Жапонияны орманды басқару саясатын дамытуға итермеледі. Ағаш ресурстарына сұраныс отын үшін ғана емес, сонымен қатар кемелер мен ғимараттар салу үшін де өсті, нәтижесінде орманды жою кең таралды. Осының салдарынан орман өрттері, су тасқыны және топырақ эрозиясы болды. 1666 жылға таяу шағын, шогун ағаш кесуді азайту және ағаш отырғызуды көбейту саясатын қабылдады. Бұл саясат бойынша, ағаш пайдалануға тек шогун немесе даймио ғана рұқсат бере алатын. XVIII ғасырға қарай Жапонияда орман шаруашылығы және плантациялық орман шаруашылығы туралы егжей-тегжейлі ғылыми білім қалыптасты.
Ошақтар мен пештер
Шатыр мен ошақтың дамуы түтінді тиімдірек шығаруға мүмкіндік берді. Кирпіштен жасалған жылытқыштар немесе пештер оттың көп бөлігін және шығарындыларды үлкен жылу массасында сақтап, қарапайым ошақтан әлдеқайда тиімді болды. Металл пеш – өнеркәсіптік революциямен бірге дамыған технологиялық жаңалық. Пештер – барлық жағынан отты қоршап, отқа жеткізілетін ауа мөлшерін реттеуге мүмкіндік беретін құралдар. Пештер әртүрлі материалдардан жасалған. Құйма темір – ең көп таралғаны. Тальк, плитка және болат та қолданылған. Металл пештер көбінесе отқа төзімді материалдармен, мысалы, отқа төзімді кірпішпен қапталады, себебі ағаш отының ең ыстық бөлігі бірнеше жылдық пайдалану барысында болатты жарып жібереді. Франклин пешін Америка Құрама Штаттарында Бенджамин Франклин ойлап тапты. Пештен гөрі ошаққа ұқсас, алдыңғы жағы ашық, артқы жағында жертөледен ауаны тартып, оны жылытып, жақтарынан шығаратын жылу алмастырғышы болған. Жылу алмастырғышы аса танымал болған жоқ, кейінгі үлгілерде ол алынып тасталды. Бүгінде "Франклин" деп аталатын пештер әртүрлі үлгілерде жасалады, бірақ ешқайсысы түпнұсқаға ұқсамайды. XIX ғасыр құйма темір пештердің өркендеген кезеңі болды. Әрбір жергілікті құю зауыты өз дизайнын жасап, пештер түрлі мақсаттар үшін – қонақ бөлмелері, қорапша пештер, лагерь пештері, теміржол пештері, көшпелі пештер, тағам дайындау пештері және т.б. үшін шығарылды. Никель және хроммен әшекейленген модельдер дизайнда шексіз мүмкіндіктерді ұсынып, құйма әшекейлер, аяқтар мен есіктермен безендірілді. Пештерде ағаш немесе көмір жағылып, осылайша жүз жылдан астам уақыт бойы танымал болды. Оттың әсері және күлдің коррозиялық қасиеттері пештің уақыт өте келе ыдырауына немесе жарылуына себеп болды. Сондықтан пештерді үнемі алмастыру қажет болды. Пештерді күтіп ұстау, қаралату, түтінділігі және отынды кесу қажеттігі мұнай немесе электр жылуына көшуге ықпал етті. Алғашқыда болаттан жасалған, ауа өткізбейтін пеш сол кездегі басқа пештерге қарағанда тығыз жабылып, жану процесін жақсырақ бақылауға мүмкіндік берді. Ауа өткізбейтін пештер 19 ғасырда кеңінен таралды. Ағаштан жылу алудың танымал болуы еңбекті қажет етпейтін басқа отын түрлерінің қолжетімділігімен байланысты болды. Ағаш жылуы біртіндеп көмірмен, кейіннен жанар-жағармай, табиғи газ және пропанмен алмастырылды, бірақ орманды аймақтардағы ауылдық жерлерде бұл процесс баяу жүрді. 1967 жылғы мұнай эмбаргосынан кейін АҚШ-та көптеген адамдар алғаш рет отын ретінде ағаш пайдаланды. EPA таза пештер туралы ақпарат берді, олар әлдеқайда тиімді жағуға мүмкіндік берді.
chrome edged models took designs to the edge, with cast ornaments, feet and doors. Wood or coal could be burnt in the stoves and
thus they were popular for over one hundred years. The action of the fire, combined with the causticity of the ash, ensured that the stove would eventually disintegrate or crack over time. Thus a steady supply of stoves was needed. The maintenance of stoves, needing to be blacked, their smokiness, and the need to split wood meant that oil or electric heat found favour. The airtight stove, originally made of steel, allowed greater control of combustion, being more tightly fitted than other stoves of the day. Airtight stoves became common in the 19th century. Use of wood heat declined in popularity with the growing availability of other, less labor intensive fuels. Wood heat was gradually replaced by coal and later by fuel oil, natural gas and propane heating except in rural areas with available forests. After the 1967 Oil Embargo, many people in the United States used wood as fuel for the first time. The EPA provided information on clean stoves, which burned much more efficiently.
1970 жылдар
1973 жылғы энергетикалық дағдарыс кезінде және одан кейін оның танымалдылығы қысқа мерзімге қайта жанданды, себебі кейбіреулер табиғи отындардың бағасы тым қымбат болып, оларды қолдану мүмкін болмайды деп ойлады. Содан кейін көптеген шағын өндірушілер ескі және жаңа үлгілерге негізделген пештерді шығара бастаған инновациялық кезең басталды. Сол дәуірдегі маңызды жаңалықтардың бірі – Ашли жылытқышы, ол термостаттық басқаруға ие және ыстық беттерге кездейсоқ тиісуді болдырмайтын, қосымша перфорацияланған болат қаптамасы бар пеш. Одан бөлек, сол онжылдықта үйлер мен басқа да ғимараттарды жылумен қамтамасыз ету үшін арналар мен құбырларды пайдаланатын екі түрлі отынға жұмыс істейтін пештер мен қазандықтар да жасалды.
1980 жылдар
Ағаш отының танымалдылығының артуы отынды кесуге, жаруға және өңдеуге арналған жабдықтардың көбірек түрлерін әзірлеуге және сатуға алып келді. Тұтынушыларға арналған гидравликалық бөлушілер электр қуатымен, бензинмен немесе шаруашылық тракторларының КҚЖ (PTO) арқылы жұмыс істеу үшін жасалды. 1987 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті пеште кептірілген отын өндіру әдісін жариялады, оның негізінде ылғалдылығы төмен ағаштармен жылу беруді жақсартуға және жану тиімділігін арттыруға болады. "Wood Burning Quarterly" журналы бірнеше жыл бойы шығып тұрды, содан кейін "Home Energy Digest" деп аталды және кейіннен жабылды.
Бүгін
Пеллеттік пеш – қысылған ағаш немесе биомасса пеллеталарын жасайтын құрал. Отын көп болатын аймақтарда ағаш жылуын пайдалану әлі де жалғасуда. Жай ғана атмосфера үшін емес, жылыту мақсатында пештер, каминге арналған кірістірмелер мен қазандықтар бүгінде көбірек қолданылады. АҚШ-тың ауылдық, орманды аймақтарында жеке қазандықтар жиі кездеседі. Олар үйден шалқары орнатылып, жер асты құбырлары арқылы үй ішіндегі жылу алмастырғышқа қосылады. Ағаш, қабық, түтін және күлдің барлығы сыртта қалдырылады, бұл өрт қаупін азайтады. Қазандықтар түні бойы отты сақтауға жеткілікті үлкен болып, ірі ағаш кесектерін жағуға мүмкіндік береді, соның салдарынан ағашты кесу және бөлу қажеттілігі төмендейді. Үйдің мұржасын жаңартудың қажеті жоқ. Дегенмен, сыртқы ағаш қазандықтары басқа ағаш жағатын құрылғыларға қарағанда көбірек түтін мен зиянды заттар шығарады. Бұл отты салқындататын және толық емес жануға себеп болатын, от камерасын қоршаған сумен толтырылған қаптама сияқты конструкциялық ерекшеліктерге байланысты. Сыртқы ағаш қазандықтарының мұржасы әдетте басқа ағаш жағатын құрылғыларға қарағанда төмен болады, бұл жер бетіндегі бөлшектердің мөлшеріне әсер етеді. Ағаш газдандыру қазандықтары – бұл жаңа балама, олар ағашты өте жоғары тиімділікпен (85-91%) жағады және үй ішінде немесе шатырлы ғимаратта орналастырылуы мүмкін. Ағаш отынын өңдеудің көптеген тәсілдері бар, ал қазіргі заманғы жаңалықтар осы мүмкіндікті тиімді пайдалануда. Көптеген елдерде ағаш әлі де пісіру үшін қолданылады, пеште немесе ашық отта. Ол сондай-ақ етке дәм беру және клен сиропы жасау сияқты көптеген өнеркәсіптік процестерде отын ретінде қолданылады. Тұрақты энергия көзі ретінде ағаш отыны орман өнімдеріне және қосалқы өнімдерге оңай қол жеткізілетін аймақтарда электр энергиясын өндіру үшін де тиімді болып табылады.
Отынның өлшемі
Метрлік жүйеде отын әдетте текше метрмен немесе стереомен сатылады (1 м³ ≈ 0,276 шнур). АҚШ және Канадада отын көбінесе 128 куб. фут (3,62 м³) көлемде, 8 фут ені × 4 фут биіктігі және 4 фут ұзындығы бар бұйымдардан тұратын шнурмен сатылады. Көптеген АҚШ штаттарында шнур заңмен белгіленген. "Лақтырылған шнур" – үйілмеген отынды білдіреді және оның өлшемдері 4 фут ені, 4 фут биіктігі және 10 фут ұзындығы болып табылады. Қосымша көлем стандартты үйілген шнурға теңестіру үшін беріледі, онда бос кеңістік аз. Сонымен қатар, ағаш "беттік шнур" түрінде де сатылады, бұл көбінесе заңмен реттелмейді және аймаққа қарай өзгереді. Мысалы, бір штаттың ағаш үйірмесі 8 фут ені, 4 фут биіктігі және 16 дюйм ұзындығындағы бұйымдардан тұрса, көбінесе "беттік шнур" ретінде сатылады, бірақ оның көлемі нақты шнурдың үштен бірін ғана құрайды. Басқа штаттарда немесе тіпті сол штаттың басқа аймақтарында беттік шнурдың көлемі айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Сондықтан, осындай тәсілмен сатылатын ағаш сатып алу тәуекелді, себебі мәміле заңмен бекітілген өлшем бірлігіне сүйенбейді. Австралияда отын әдетте тоннамен сатылады, бірақ көбінесе арбамен (көліктік арбамен), шелекпен (әдеттегі скид-стиердің м³ шелегінің 1/3 бөлігі), жүк көлігімен немесе қаппен (шамамен 15–20 кг) сатылады.
Энергиялық құрамы
Қызыл емен – көп тараған қатты ағаш, оның энергия мазмұны (жылу шамасы) 14,9 мегаджоуль/кг (6388 BTU/фунт) құрайды, ал 70% тиімділікпен жаққанда 10,4 мегаджоуль энергияны алуға болады. Батыс Австралия үкіметінің құрамындағы Тұрақты энергияны дамыту кеңсесі (SEDO) ағаштың энергия мазмұны килограммына 16,2 мегаджоуль (4,5 кВт/сағ) екенін хабарлайды. Биоэнергетикалық білім орталығының мәліметінше, ағаштың энергия мазмұны оның түріне қарағанда ылғалдылығына байланысты. Ылғалдылық төмендеген сайын энергия мазмұны артады. 2008 жылы отынға арналған ағаштың бағасы 1 миллион BTU үшін 15,15 АҚШ доллары (1 кВт/сағ үшін 0,041 еуро) болды.
Жанар-жағар майдың қосалқы өнімдері
Кез келген от сияқты, ағаш отынының жануы көптеген қосалқы өнімдерді тудырады, олардың кейбіреулері пайдалы (жылу және бу), ал басқалары жағымсыз, тітіркендіргіш немесе қауіпті. Ағаш жағудың бір қосалқы өнімі – ағаш күлі, ол орташа мөлшерде тыңайтқыш (негізінен калий) болып табылады, минералдарды қосады, бірақ құрамында калий гидроксиді (сілті) болғандықтан күшті сілтілік қасиетке ие. Ағаш күлін сабын жасауға да пайдалануға болады. Түтін, су буы, көмірқышқыл газы және басқа да химиялық заттар мен аэрозоль бөлшектерін, соның ішінде жегіш сілтілі ұшқыш күлді қамтиды, ол жартылай жанып кеткен ағаш отынының салдарынан пайда болатын (және қауіпті болуы мүмкін) қосалқы өнім болуы мүмкін. Ағаш түтінің негізгі құрамы – ұсақ бөлшектер, олар кейбір аймақтарда ауаның бөлшектік ластануының үлкен бөлігін құрайды. Мельбурн қаласында (Австралия) салқын айларда ағашпен жылыту майлы бөлшектердің 60% дейін құрайды. Отынның жануынан үлкен мөлшерде ұшпалы органикалық қосылыстар бөлінеді. Жану процесінде көптеген кішігірім оттегі бар қосылыстар, сондай-ақ лигнинді деполимеризациялау реакциясынан пайда болған органикалық заттар, мысалы, фенолдар, фурандар және фуранондар бөлінеді. Отынның жануы көптеген органикалық қосылыстарды аэрозоль фазасына шығарады. Отынның жануы әртүрлі ұшқырлықтағы органикалық компоненттерді, тиімді қанығу концентрациясы C* 101–1011 мкг/м³ деңгейінде бөліп шығарады. Үндістанның Дели аймағынан алынған отын үлгілерінен шығатын газдар гидроксил радикалымен сұйытылған мұнай газынан шығатын газдарға қарағанда 30 есе күшті реакцияға түсетіндігі анықталды. Сонымен қатар, Делиден алынған отын үлгілерінен шығатын 21 полициклді ароматты көмірсутектерді салыстырғанда, отыннан шығатын газдар сұйытылған мұнай газынан шығатын газдарға қарағанда 20 есе уытты болды. (көміртек моноксидін тұтандыру үшін). Бұл түтін қаупін айтарлықтай азайтуға және процестен қосымша жылу алуға мүмкіндік береді. Катализаторды пайдалану арқылы таза түтін алу үшін температураны төмендетуге болады. АҚШ-тың кейбір юрисдикциялары катализаторлары жоқ пештерді сатуға немесе орнатуға тыйым салады.
Жанар-жағар майдың адам денсаулығына әсері
Халық тығыздығына, жер бедеріне, климаттық жағдайларға және қолданылатын от қондырғыларына байланысты, ағашпен жылыту ауаның ластануына, әсіресе майда бөлшектерге елеулі үлес қосуы мүмкін. Ағаш қалай жағылса, шығарылатын зиянды заттардың мөлшері де соған байланысты болады. Ауадағы майда бөлшектердің ластануы адам денсаулығына кері әсер етеді және астма мен жүрек ауруларынан ауруханаға түсетін адамдардың саны артуына себеп болуы мүмкін.
Жинақтау операциялары
Отынның көп бөлігі әлемдегі табиғи ормандардан алынады. Планетациялық ағаштар отын үшін сирек қолданылады, себебі олар ағаш немесе қағаз массасы ретінде құндырақ. Дегенмен, кейбір отын дақылдар арасында егілген ағаштардан жиналады, бұл агроорман шаруашылығы деп аталады. Осы ағаштарды жинау немесе дайындау жинау орнының экологиясына елеулі әсер ете алады. Бұл мәселелер көбінесе нақты аймаққа тән, бірақ жүйелі ормандарды кесудің тудыратын барлық проблемаларды қамтуы мүмкін. Орманнан көп мөлшерде ағаш алып тастау мекен орындарын жоюға және топырақ эрозиясына әкелуі мүмкін. Алайда, көптеген елдерде, мысалы, Еуропа мен Канадада, орман қалдықтары жиналып, қоршаған ортаға минималды әсер ететін пайдалы отынға айналдырылады. Топырақтың қоректік заттарымен қамтамасыз етілуіне, сондай-ақ эрозияға назар аударылады. Ағаштан отын ретінде пайдаланудың экологиялық әсері оның қалай жағылуына байланысты. Жоғары температурада толық жану жүзеге асып, пиролиз нәтижесінде зиянды газдардың шығарылуы азаяды. Тұрақты көзден алынған ағаштың жағылуын кейбіреулер көміртегі нейтралдығы деп санайды. Ағаш өмірі бойы күйген кезде бөлінетін көміртегінің (немесе көмірқышқыл газының) мөлшеріндей көміртегіні сіңіреді. Кейбір отын арнайы басқарылатын "ағаш алқаптарынан" жиналады, бірақ ормандарға толы аймақтарда ол көбінесе табиғи ормандардың қосалқы өнімі ретінде дайындалады. Шірімеген құлаған ағаштарға басымдық беріледі, себебі олар ішінара кептірілген. Тік тұрған, бірақ құрған ағаштар одан да жақсы саналады, өйткені олар кептірілген және шірігені аз. Мұндай ағаштарды жинау орман өрттерінің қарқындылығы мен таралу жылдамдығын азайтады. Отынға арналған ағаш жинау әдетте қолмен, бензопиламен жүргізіледі. Сондықтан, аз еңбек және аз отын қажет ететін ұзын бөліктер арзанға түседі және тек пештің көлемімен ғана шектеледі. Бағалар сонымен қатар ағаш алқаптарынан алысқатынына және ағаш сапасына байланысты да өзгереді. Отын көбінесе құрылысқа немесе үй салуға жарамсыз ағаштар мен ормандарға жатады. Отын – тұтыну деңгейі тұрақты шектеулерге бақыланатын жаңартылатын ресурс. Кейбір аймақтарда отынның жетіспеушілігі жергілікті халықтың үлкен аумақтағы бұталарды зақымдауына және одан әрі шөлдеуге әкелуі мүмкін.
Парниктік газдар
Ағаш жағу, орманның биологиялық ыдырауынан (белгілі бір уақыт ішінде) атмосфераға көбірек CO2 шығарады, себебі өлі ағаштың қабығы шіріген кезде, оның бөліктерін басқа өсімдіктер мен микроорганизмдер пайдаланып, ағаштан алынған көмірсутектерді өздерінің тіршілік циклына енгізіп, CO2-ны сіңіріп алады. Ағаш жинау және тасымалдау операциялары парниктік газдардың әртүрлі деңгейде ластануына себеп болады. Ағаштың тиімсіз және толық емес жағылуы CO2-дан басқа парниктік газдардың деңгейін көтеруі мүмкін, егер қосалқы өнімдердің көмірқышқыл газына эквиваленттік мәндері жоғары болса, онда бұл оң эмиссияға алып келуі мүмкін. Электр энергиясын немесе үйді жылыту үшін CO2 шығарылымын салыстыруға қатысты сандық ақпарат беру мақсатында, Ұлыбританияның Энергетика және Климаттық өзгерістер департаменті (DECC) 33 сценарий негізінде ағаш (ағаш ұны) және басқа отындардың жағылуын салыстыратын толыққанды модельді жариялады. Модельдің нәтижесі – берілген энергияның бір мегаватт-сағатына жаратылатын CO2-ның килограммы. Мысалы, 33-ші сценарий, Ұлыбританиядағы шағын дөңгелек ағаштан жасалған ағаш ұнынан жылу өндіруге қатысты, ескірген жапырақты ормандарды қайта өндіріске енгізу арқылы, мұнайды жағу 377 кг CO2 шығарады, ал ағаш ұнын жағу 1501 кг CO2 шығарады. Ал, сол дереккөздің 32-ші сценарийі, егер ағаш ұны тақтайшаға айналдырылмаса, жылу өндіруге қатысты, берілген энергияның бір МВт-сағатына 239 кг CO2 ғана шығарады. Сондықтан, биомассадан энергия өндірудің парниктік әсері пайдалану моделіне тікелей байланысты. Ағаштарды қасақана және бақылана отырып, көміртекті тоқтатудың тиімді әдісі, сондай-ақ, әсіресе орманды аймақтарда, ауыл шаруашылығы үшін топырақтың жағдайын жақсартудың маңызды тәсілі болып табылады. Ол Terra preta деп аталатын бай топырақтың негізін құрайды.
Регламенттік және заңнамалық
Ағаш отынын жағудың экологиялық әсері күмәнді. Көптеген қалалар ағаш отынымен жағудың стандарттарын немесе ағаш оттықтарына тыйым салуды қарастырып жатыр. Мысалы, Квебек провинциясының Монреаль қаласы жаңа салынатын үйлерде ағаш оттықтарын орнатуға тыйым салатын қаулы қабылдады. Ағаш отынын қолдайтындар дұрыс жиналған ағаш көміртегінің бейтарап екенін, демек, жану процесінде бөлінетін зиянды бөлшектердің теріс әсерін толықтыратынын айтады. Орман өрттерінің жағдайында, ағаш оттыны ретінде пайдалану үшін орманнан алынған ағаш, ашық жанудың мөлшерін және жанудың күшін азайту арқылы жалпы шығарындыларды азайтуға көмектеседі, ал қалған материалды бақыланатын жағдайда жағуға болады. 2018 жылдың 7 наурызында АҚШ Өкілдер палатасы жаңа тұрғын үйлерге арналған қатаң шығарын стандарттарын күшке енгізуді үш жылға кейінге шегеретін заң жобасын қабылдады.
implementation of more stringent emission standards for new residential wood heaters.
Қолданылуы
Кейбір еуропалық елдер өздерінің электр энергиясына қажеттіліктерінің маңызды бөлігін ағаштан немесе ағаш қалдықтарынан өндіреді. Скандинавия елдерінде отынды өңдеуге жұмсалатын еңбекақы өте жоғары. Сондықтан, отынды арзан жұмыс күші мен табиғи ресурстары бар елдерден импорттау кең таралған. Скандинавияға экспорт жасайтын негізгі елдер – Балтық елдері (Эстония, Литва және Латвия). Финляндияда үй және өнеркәсіптік жылыту үшін ағаш қалдықтарын отын ретінде, ығыстырылған гранулалар (пеллет) түрінде пайдалануға қызығушылық артып келеді. Көптеген төмен және орташа кірісті елдер энергия мақсатында (әсіресе тамақ пісіру үшін) ағашқа сенеді. Ірі өндірушілердің барлығы осы кіріс топтарына жатады және энергия үшін ағашқа жоғары тәуелділігі бар үлкен халқы бар: 2021 жылы Үндістан 300 миллион м³ (жалпы өндірістің 15 пайызы) көлемімен бірінші орынға шықты, одан кейін Қытай 156 миллион м³ және Бразилия 129 миллион м³ (әлемдік өндірістің 8 және 7 пайызы) орналасты. АҚШ-та ағаш отыны жаңартылатын энергияның екінші басты түрі болып табылады (су электр станцияларынан кейін).
Еуропа
2014 жылы Эстонияның Võrumaa аймағындағы Sõmerpalu қаласында Балтық аймағындағы ең ірі пеллет зауытының құрылысы басталды, оның күтілетін жылдық өнімділігі 110 000 тонна пеллетті құрайды. Пеллет жасау процесінде ағаш түрлерінің әртүрлілері қолданылады (жанғаныс ағаш, ағаш ұны, арайма). Warmeston OÜ зауыты 2014 жылдың соңында жұмысын бастады. 2013 жылы Еуропадағы пеллеттің негізгі тұтынушылары Ұлыбритания, Дания, Нидерланды, Швеция, Германия және Бельгия болды, деп Еуропалық Одақтың биоотын туралы жылдық есебінде көрсетілген. Дания мен Швецияда пеллеттер электр станциялары, шаруашылықтар және орташа көлемдегі тұтынушылар үшін орталық жылу жүйесінде пайдаланылады, ал Австрия мен Италияда пеллеттер негізінен шағын жеке тұрғын үйлер мен өнеркәсіптік қазандықтарда жылыту үшін қолданылады. Ұлыбритания, негізінен Drax, MGT және Lynemouth сияқты биомассамен жұмыс істейтін ірі электр станцияларының арқасында, өнеркәсіптік ағаш пеллеттерін тұтыну бойынша ең ірі нарық болып табылады.
Азия
Жапония мен Оңтүстік Корея екеуі де өнеркәсіптік ағаш пеллеталарының дамып келе жатқан нарықтары болып табылады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, үкіметтік саясаттың биомассаны электр энергиясын өндіруде қолдануға бағытталғандығына байланысты, олар ағаш пеллеталарының екінші және үшінші ірі әлемдік нарығына айналуы күтілуде.
Солтүстік Америка
АҚШ-та ағаш отынына деген сұранысты негізінен тұрғын үйлер мен коммерциялық нысандарды жылыту қажеттілігі тудырады. Канада 2017 жылы өнеркәсіптік ағаш пеллеталарын көптеп тұтынбаған, бірақ белсенді декарбонизация саясатын жүргізіп келеді және 2020 жылдары олардың маңызды тұтынушысы болуы мүмкін.