Кіріспе

Венделл Хэмптон Форд (8 қыркүйек 1924 - 22 қаңтар 2015) - Кентукки штатының американдық саясаткері. Ол АҚШ Сенатында жиырма төрт жыл қызмет етті және Кентукки штатының 53-ші губернаторы болды. Кентукки тарихында ол бірінен соң бірі лейтенант-губернатор, губернатор және АҚШ сенаторы болып сайланған тұңғыш адам болды. 1991 жылдан 1999 жылға дейін Сенаттың Демократиялық партиясының жетекшісі (whip) болды және 1971 жылы губернатор болып сайланғаннан бастап 1999 жылы Сенаттан зейнеткерлікке шыққанға дейін штаттың Демократиялық партиясының көшбасшысы саналды. Зейнеткерлікке шыққан кезде Кентукки тарихында ең ұзақ қызмет еткен сенатор болды, бірақ бұл көрсеткіш 2009 жылы Митч Макконнеллмен басылып өтілді. Ол Кентукки штатынан сенатор болып қызмет еткен соңғы демократ. Кентукки штатының Дэвис округінде туған Форд Кентукки университетінде оқыды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі оқуын үзіліске ұшыратты. Соғыстан кейін Мэрилендтегі сақтандыру мектебін бітіріп, әкесіне отбасылық сақтандыру бизнесін басқаруға көмектесу үшін Кентуккиге оралды. Ол Кентукки армиясының ұлттық гвардиясында әскери қызметін жалғастырды. 1959 жылы Берт Т. Комбстың губернаторлық науқанында жұмыс істеді және Комбс губернатор болып сайланғаннан кейін оның атқарушы көмекшісі болды. Комбстың жақтасы және ізбасары Нед Брейтхитттің ықпалымен Кентукки Сенатына үміткер болған Форд бұл орынды жеңіп алды және 1967 жылы лейтенант-губернаторлыққа үміткер болғанға дейін төрт жыл қызмет етті. Ол республикашыл Луи Б. Наннмен бірге сайлауға түсті. Төрт жылдан кейін Форд Демократиялық партияның алғашқы сайлауында Комбсты жеңіп, губернаторлыққа жол ашты. Губернатор ретінде Форд атқарушы биліктегі кейбір ведомстволарды қайта ұйымдастырып, біріктіру арқылы үкіметті тиімді жұмыс істеуге келтірді. Көмірден алынатын салық арқылы штаттың кірісін арттырып, білім беру жүйесінде реформалар жасады. Штаттық деңгейдегі республикашылдардың көп бөлігін қызметтен шеттетуге көмектесті, соның ішінде республикашыл Джон Шерман Купер зейнеткерлікке шыққаннан кейін босаған Сенат орынды Уолтер Ди Хаддлстонның жеңіп алуына қолдау көрсетті. 1974 жылы Форд өзі де республикашыл Марлоу Кукты сенаторлықтан ығыстырды. Фордтың және оның көптеген саяси одақтастарының қарқынды өрлеуінен кейін, ол және оның лейтенант-губернаторы Джулиан Кэрролл саяси жемқорлыққа қатысты қылмыстық істе күдікпен қарастырылды, бірақ үлкен жюри оларды айыптаудан бас тартты. Сенатор ретінде Форд Кентукки штатының темекі өнеркәсібін қорғады. Сонымен қатар, ол Миссури штатының сенаторы Кит Бондпен бірлесіп Сенаттың Ұлттық гвардиясы клубын құрды. 1991 жылы Демократиялық партияның жетекшісі (whip) болып сайланған Форд 1994 жылы Коннектикут штатының Кристофер Доддты қолдағандықтан, Сенаттағы жетекшілікке үміткерліктен бас тартты. 1999 жылы Сенаттан зейнеткерлікке шығып, Оуэнсбороға оралды, онда Оуэнсборо ғылым және тарих мұражайында жастарға саясаттан сабақ берді.

Ерте өмір

Венделл Форд 1924 жылғы 8 қыркүйекте Кентукки штатының Дэвис округінде, Оуэнсборо қаласының жанында дүниеге келген. Ол Эрнест М. және Ирен Вулфорк (Шенк) Фордтың ұлы болды. Оның әкесі Кентукки губернаторы Эрл К. Клементстің қолдаушысы және штат сенаторы болған. 1942-1943 жылдары Кентукки университетінде білім алды. Олардың екі баласы болды: қызы Ширли (Форд) Декстер 1950 жылы, ұлы Стивен Форд 1954 жылы туған. Ол әкімшілік қызметке дайындалған, және 1945 жылғы 17 қарашада техникалық сержант шеніне көтерілді. Губернатордың орынбасары қызметін атқарып жүргенде, 1969 жылы Ламбда Чи Альфа бауырластығының құрметті мүшесі атанды.

Кентукки штатының губернаторы

Вице-губернатор лауазымынан шыққаннан кейін Форд 1971 жылғы демократтық губернаторлық алға сайлауға қатысқан сегіз үміткердің бірі болды. Ол сондай-ақ Комбстың неліктен жақсы жалақы алатын федералдық судья лауазымынан кетіп, екінші мерзімге губернатор болып сайлануға түсуінің себебін сұрады. 1972 жылғы заң шығару сессиясында ол Кентукки бағдарламасын дамыту кеңсесі мен Қаржы департаментінің функцияларын біріктіріп, Қаржы және басқару департаментін құрды. Бұл заңда 30 күн бойы штатта тұрған азамат сол штаттың тұрғыны болып есептеледі және осылайша дауыс беруге құқылы екендігі айтылды. Кентукки Конституциясы дауыс беруге құқығы бар екендігін анықтау үшін штатта бір жыл, округте алты ай және сайлау округінде алпыс күн тұруды талап етті. Бұл мәселе 1972 жылғы қарашадағы президенттік сайлаудан бұрын шешілуі керек болды, сондықтан Форд қажетті түзетулерді қабылдау үшін арнайы заң шығару сессиясын шақырды. Барлық шаралар мақұлданды. 1972 жылғы маусымда ми аневризмасынан операция жасағаннан кейін, Форд Флорида штатының Майами-Бич қаласында өткен 1972 жылғы Демократтық ұлттық конвенциясына қатысты. Кук бөгет салуға қарсы болды, бірақ Форд оны қолдады және оның құрылысына мемлекеттік бюджеттен артық қаражат бөлді. 1981 жылы прокурорлар Форд пен Кэрроллға қарсы рэкеттік қылмыспен айыпталу туралы ұсыныс жасады, бірақ үлкен жюри бас тартты.

АҚШ Сенаты

Форд 1974 жылы Сенатқа өтті және 1980, 1986 және 1992 жылдары қайта сайланды. Ол 1986 және 1992 жылдарғы Демократтардың ішкі сайлауларында қарсы кандидат болған жоқ. Республикашылар Фордтың қайта сайлануына лайықты үміткерді ұсынған жоқ. 1980 жылы ол жетпіс жастағы бұрынғы штаттық есептеуші Мэри Луиза Фаусты 334 862 дауыспен жеңді. Фордтың 720 891 дауысы сайлаудағы барлық дауыстардың 65 пайызын құрады, бұл Кентукки штатындағы штаттық жарыс бойынша рекордты көрсеткіш. Форд 1983 және 1991 жылдары Сенатты тастап, қайтадан губернаторлыққа үміткер болуды ойлады, бірақ екі рет те бас тартты. Мансабының басында Форд сегрегацияны жою мақсатындағы автобустық тасымалды қарсылаған конституциялық түзетуді қолдады. Форд жарысқа кеш қатысты, ал «Нью-Йорк Таймс» газетінің бір жазушысы оның Кранстонды жеңу мүмкіндігін асыра бағалағанын айтты. Фордтың сөзіне сүйенсек, Миссисипи штатының өкілі Сонни Монтгомери Ұлттық гвардия қауымдастығы және Ұлттық гвардия бюросымен атқарған жұмысын көргеннен кейін ол осы топты құруға ұмтылды. 1999 жылы Ұлттық гвардия бюросы Фордқа ең жоғары наградасы – Сонни Монтгомери сыйлығын табыс етті. Миссури штатының сенаторы Томас Иглтон Форд пен Ди Хаддлстонды «Сенаттағы кез келген штат үшін ең жақсы комбинация» деп атады. Екеуі де Кентукки штатының негізгі ақшалық дақылы – темекі өнімдерін қорғады. Кентукки штатының губернаторы болған кезінде Форд үкіметтің тиімділігін арттыруға баса назар аударды. Ол Баспа жөніндегі бірлескен комитетте жұмыс істеген кезде, Бірінші және Үшінші Конгрестер кезінде баспа шығындарын қысқартып, үкіметке миллиондаған доллар үнемдеді. 1998 жылы Вирджиния сенаторы Джон Уорнер Венделл Х. Фордтың Үкіметтік басылымдарды реформалау туралы заң жобасын ұсынды; Форд оған бірлескен демеуші ретінде қол қойды. Бұл заң жобасы Баспа жөніндегі бірлескен комитетті таратып, оның өкілеттіктерін және функцияларын Сенат ережелері комитетіне, Палата қадағалау комитетіне және Үкіметтік баспа кеңсесінің басшысына беруді көздеді. Ол Вашингтондағы лоббилік және заң фирмасы Дикштейн Шапиро Морин & Ошинскийде кеңесші болып жұмыс істеді. Отставкаға шыққан кезде Форд Кентукки тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен сенатор атанды. 2009 жылдың қаңтарында Митч Макконнелл Фордтың Сенаттағы 24 жылдық қызмет мерзімін арттырды. Батыс Кентукки тас жолы губернатор Пол Э. Паттонның басшылығымен Венделл Х. Фордтың Батыс Кентукки тас жолы деп аталды. 2009 жылы Форд Кентукки тасымалдау құрметінің залына енгізілді. Өмірінің соңында Форд Оуэнсборо қаласының жастарын Оуэнсборо ғылым және тарих мұражайында саясатқа үйретті, онда оның Сенат кеңсесінің көшірмесі сақталған. 2014 жылдың 19 шілдесінде Messenger Inquirer басылымы Фордқа өкпе қатерлі ісігі диагнозы қойылғанын хабарлады. Форд 2015 жылдың 22 қаңтарында 90 жасында өкпе қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол Роузилл Елмвуд зиратында жерленді.