Кіріспе

Шри-Ланкалық крикетші Дешабанду Ранджан Сенарат Мадугале (; 1959 жылдың 22 сәуірінде туған) – Шри-Ланканың бұрынғы крикетшісі, қазіргі таңда ICC матч төрешілері алқасының басшысы қызметін атқарады. Ол Кандидегі Тринити колледжінде және Коломбодағы Корольдік колледжінде білім алған. 1979-1988 жылдар аралығында Шри-Ланка құрамасы атынан халықаралық крикетте өнер көрсетіп, 1979 жылғы ICC Trophy финалында Канадаға қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 1982 жылы Шри-Ланканың алғашқы тестілік құрамасына енген құрметке ие болды және бірінші иннингте 65 ұпай жинап, Арджуна Ранатунгамен 99 ұпайлық серіктестік құрды. Мадугале 21 тестілік матчта және 63 бір күндік халықаралық матчта Шри-Ланка намысын қорғады, сондай-ақ екі тестілік матчта және 13 бір күндік матчта Шри-Ланка ұлттық құрамасының капитаны болды. Мадугалле 1988 жылы 29 жасында халықаралық крикеттен зейнеткерлікке шықты. Кейіннен 1993 жылы Халықаралық крикет кеңесінің матч төрешісі болып жұмыс істеді және қазіргі уақытта ICC матч төрешілері алқасының басшысы қызметін атқарады. 2001 жылы ICC-нің бас матч төрешісі лауазымына көтеріліп, рекордтық ұзақ мерзімге қызмет етті, бірақ мансабының басында Үндістан және Пәкістан құрамаларына қатысты бейтараптық танытпады деген айыптамаларға ұшырады.

Бір күндік ойындары

Мадугалле 1979 мен 1984 жылдар аралығында бір ғана халықаралық ойынды өткізіп алғаннан басқа, Шри-Ланканың Тест және бір күндік командасының маңызды ойыншысы болды. Дегенмен, оның бір күндік ойындардағы өнімділігі Шри-Ланка таңдаушыларын уайымдады, ол 25 иннингте тек бір рет 50 ұпайдан асты. Оның формасын жақсарту үшін оны команда құрамында әртүрлі орындарға қойды, бірақ 1984 жылы Жаңа Зеландияға қарсы өткен екінші және соңғы бір күндік ойында нөл ұпай жинағаннан кейін, 1984-85 жылғы Әлем сериясы кубогының Австралиядағы алғашқы үш матчынан шығарылды. Одан кейін бірнеше маусым бойы командаға кіріп-шығып жүрді, бірақ 1986-87 жылдары Үндістанға жасаған турдан кейін команданың жаңадан құрылуы оған тағы да мүмкіндік берді, ол оны Жаңа Зеландияға қарсы Тест матчында 60 ұпай жинап пайдаланды.

Шри-Ланкадан тыс орындалған жұмыстар

Мадугалле ешқашан жақсы турист болған емес, шетелдегі ойындарда тек 21,50 орташа ұпай жинаса, ал дәстүрлі түрде қиын Шри-Ланка шаңбағында 42,76 орташа ұпай жинаған. Шындығында, оның жалғыз ғана жүздігі 1985 жылы Үндістанға қарсы өткен 3 матчтық серияның алғашқы ойынында, өз алаңында болды. Мадугалле 103 ұпай жинауға шамамен жеті сағат жұмсады, бірақ бұл матч тең нәтижемен аяқталды. Келесі ойында ол тек бір рет соғып, үшінші нөмірде 54 ұпай жинап, келесі ойыншыларға берік негіз жасады, нәтижесінде команда 149 ұпаймен жеңіске жетті. Үшінші тест матчы тең аяқталды – Мадугалледен 5 және 10 ұпай жиналғанша, Шри-Ланка өз тарихындағы алғашқы тесттік сериясын жеңіп алды.

Капитандық қызметі

1988 жылы ол Шри-Ланка крикет командасының капитаны болып тағайындалды, бірақ Мадугалле басшылығымен оның командасы Австралияға да, Англияға да ешқандай қиындық тудырмады. Мадугалле өзі капитан ретінде 20-дан төмен 4 нәтиже көрсетті, ал ол басқарған екі тест матчы оның үшін соңғысы болды. Ол сондай-ақ соңғы 13 матчта бір күндік (ODI) командасының капитаны болды, екеуін жеңіп, он біреуінде жеңіліске ұшырады, бірақ капитандық лауазымын нәтижелерімен қолдау көрсетпеді – тек екі рет 25 ұпайдан асты. Дегенмен, Шри-Ланка оның соңғы матчында жеңіске жетті, 1988 жылғы Азия кубогында Пәкістанды 5 қақпамен жеңді, бұл матчта Мадугалле соқпады. Ол Англияда лигалық крикетпен де ойнады, әсіресе 1979 жылы Саддлворт лигасындағы Флоуэри Филд Крикет клубы үшін.

Зейнетақы және матч төрешісі

Мадугалле 1985 жылғы Үндістан сериясынан кейін халықаралық аренада тек екі рет 50-ден асты, олардың екеуі де тест матчтарында болды. Соңында ол көпұлтты корпорацияда маркетинг директоры болып жұмыс істеді. 1993 жылы ол матч төрешісі қызметін бастады. Ол 30 жыл ішінде 750-ден астам халықаралық матчта төрелік етіп, Халықаралық крикет кеңесінің қатарында өрледі. Осылайша, ол өзі ойнағаннан гөрі көбірек халықаралық матчтарды басқарды. 2001 жылы ол ICC-нің бас матч төрешісі болып тағайындалды. Оның биліктегі адам ретінде қаралуына қоса, оның бейтараптығы Азия жанкүйерлері тарапынан күмәндану тудырды – ол Үндістан және әсіресе Пәкістан командаларына қатал, ал Австралия командаларына көбінесе жеңілдікпен қарады. Мадугалле 2019 жылғы әлем чемпионатының финалында төрешілік етіп, бір күндік матчтардағы ең тәжірибелі төреші рекордын орнатты, ал 2024 жылы 400-ші матчта төрешілік етеді, 2024 жылдың қаңтарында ол 397 матчта төрешілік еткен рекордты ұстап тұр. Ол бір күндік матчтарда төрешілік еткен рекордты иеленеді (304).

Сонымен қатар, ол 100-ден астам тест матчтарына ресми қатысқан алғашқы матч төрешісі болды. Шындығында, ол тест тарихында 100, 150 және 200 тест матчтарында қатысқан жалғыз матч төрешісі. Ол әлі де ең көп тест матчтарында (214 матч) төрешілік еткен рекордты сақтап тұр. Ол сондай-ақ 142 Т20I матчта төрешілік еткен рекордты иеленеді. Мадугалле ресми түрде ең көп халықаралық крикет матчтарында төрешілік етті, 750-ден астам халықаралық матчта төрешілік еткен. 2019 жылы Ранджан Мадугалле 2019 жылғы Крикет әлем чемпионатының финалында матч төрешісі болды.

Даулар

Реферилік мансабының басында Ранджан Мадугале кейде Азия командаларына қатысты жасайтын шешімдері үнді тарапынан жақпаушылық тудырды, оның ең айқын жағдайлары 1999-2000 жылдары Үндістанның Австралияға жасаған туры кезінде орын алды.