1984-1989 жылдардағы Малайзияның Янг ди-Пертуан Агонгы Искандар султан

Кіріспе

Янг ди Пертуан Агонг 1984-1989 жылдары аралығында Сұлтан Искандар ибн Әлмархум Сұлтан Исмаил (жауи: المتوكل على الله سلطان إسكندر الحاج ابن المرحوم سلطان إسماعيل الخالدي; 8 сәуір 1932 – 22 қаңтар 2010) – Жохор сұлтаны, 1981 жылы әкесі Сұлтан Исмаилдың қайтысынан кейін оның орнын басып, билікке келді. Ол 1984 жылдан 1989 жылға дейін Малайзияның конституциялық монархы, сегізінші Янг ди Пертуан Агонг қызметін атқарды. Сұлтан Искандардың билігі 2010 жылы қайтыс болғанға дейін шамамен 29 жылға созылды. Оның балалары Малайзияның түрлі патшалық үйлеріне үйленді. Ұлы қызы Тунку Камария Селангордың Тенгку Лаксаманасы Тенгку Сулейман Шахқа үйленді. Мұрагері және үлкен ұлы Сұлтан Ибрагим Перак патшалық отбасының мүшесі Раджа Зарит Софияға үйленді. Оның қызы Тунку Азиза Амина Маимуна Искандария Пахангтың мұрагері, қазіргі Сұлтан Абдуллаға үйленді. Кіші ұлы Тунку Абдул Маджид Кедах патшалық отбасының мүшесі Тунку Те Мазниге үйленді. Әкесі Сұлтан Ибрагим сияқты, Сұлтан Искандардың тәуелсіз ойлау қабілеті Малайзияның федералды үкіметімен қарым-қатынастың шиеленісуіне көптеген рет себеп болды. Бұл, оның Янг ди Пертуан Агонг қызметін атқарған кезінде одан да айқын байқалды, онда Сұлтан Искандар қатысқан бірнеше маңызды қоғамдық оқиғалар болды. Дегенмен, Сұлтан Искандар халқына зор қамқорлық көрсеткендігі және көптеген азаматтары, әсіресе малайлар мен оранг-аслилер тарапынан жоғары бағаланғандығы айтылады. Жохор сұлтаны болған кезінде зорлық-зомбылық пен қатыгездікке қатысты айыптаулар жиі айтылды. Сұлтан Искандар өзінің шаршағыштық табиғатымен танымал болды, бұл оның қызметкерлері мен жалпы жұртшылыққа қатыгездікпен қарауына себеп болды. 1992 жылғы Гомес оқиғасы Сұлтанның «заңдық иммунитетін» жоюға әкелді. Сұлтан Искандар қатаң тәртіпті адам ретінде танымал болды және кейде үкіметтік мәселелер бойынша жеке пікірін білдіруге дайын болды. Жеке өмірінде Сұлтанға тікелей жүгінгендер оны жылы және жомарт тұлға ретінде сипаттады. Алайда, бұрынғы сыншылар Сұлтан Искандардың тез ашуланғыш адам болғанын да айтты. Бұл мәлімдемелер өткендегі жақсы белгілі оқиғалардың тізімдеріне сілтеме жасау арқылы жасалды, оның ішінде 1961 жылы әкесі оны Жохордың Тунку Махкотасы (немесе Тақ мұрагері) болудан бас тартқан жағдай, сондай-ақ 1970-ші жылдар мен 1990-шы жылдар аралығында болған, баспасөзде жарияланған және Малайзия жұртшылығының кеңінен наразылығын тудырған бірқатар қылмыстық әрекеттер туралы мәліметтер бар. Жас кезінде Искандар ханзада ретінде «Махмуд» деген есімімен немесе толық атымен «Махмуд Искандар» деп танымал болды. 1981 жылы сұлтан болғаннан кейін ол өзінің бірінші есімін пайдалануды тоқтатты, бірақ кейбір адамдар оны кейде толық атымен атады. (Оның екі үлкен ағасы болған, екеуі де нәресте кезінде қайтыс болды.) Махмуд бастауыш және төменгі орта білімін Нге Хенг бастауыш мектебінде және Жохор Бахрудағы Жохор Бахру ағылшын колледжінде (қазіргі Мактаб Сұлтан Әбу Бакар) алды. 1952 жылы ол Австралияға Тринити грамматикалық мектебінде жоғары орта білім алу үшін жіберілді. 1953 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Махмуд Ұлыбританиядағы Уайт аралына барып, үш жыл бойы Үстіңгі Қытай мектебінде оқыды.

Yang di Pertuan Agong from 1984 to 1989

Sultan Iskandar ibni Almarhum Sultan Ismail (Jawi: المتوكل على ﷲ سلطان إسكندر الحاج ابن المرحوم سلطان إسماعيل الخالدي; 8 April 1932 – 22 January 2010) was Sultan of Johor, succeeding his father Sultan Ismail upon the latter's death in 1981. He previously reigned as the eighth Yang di Pertuan Agong, the constitutional monarch of Malaysia, from 1984 to 1989. Sultan Iskandar's reign lasted for almost 29 years until his own death in 2010. His children are married into the different royal houses of Malaysia. His eldest daughter Tunku Kamariah married the Tengku Laksamana of Selangor, Tengku Sulaiman Shah. His successor and eldest son Sultan Ibrahim married Raja Zarith Sofiah of the Perak Royal Family. His daughter Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah married the heir apparent of Pahang, now Sultan Abdullah. His younger son Tunku Abdul Majid married a member of the Kedah Royal Family, Tunku Teh Mazni. As was the case with his grandfather, Sultan Ibrahim, Sultan Iskandar's independent mindset resulted in strained relations with the Malaysian federal government on numerous occasions. This was more so during his days as the Yang di Pertuan Agong, whereby a number of notable public incidents involved Sultan Iskandar. Nevertheless, Sultan Iskandar was reputed to show great concern to his subjects, and was held in high esteem by many of his subjects–particularly the Malays and Orang Aslis. His time as the Sultan of Johor was marred by accusations of violence and brutality. Sultan Iskandar was notorious for his bad temper which often resulted in violent episodes of rage and brutality to members of his staff and the general public. The 1992 Gomez incident surrounding the Sultan eventually culminated in the removal of "legal immunity" for members of the royal family. Sultan Iskandar is reputed to have been a staunch disciplinarian, with willingness to occasionally voice personal opinions on governmental issues. On the personal side, subjects who have personally approached the Sultan in his later years described him as a person with a warm and generous personality. However, past critics had also argued that Sultan Iskandar was a person with a turbulent temper. These claims were made by citing records of past notorious incidents, which include an experience of being disinherited from being the Tunku Mahkota of Johor (or Crown Prince in English) by his father, in 1961, as well as a series of alleged criminal acts occurring between the 1970s and the 1990s which were published in the press and provoked widespread moral outrage within the Malaysian public. During his younger days as a prince, Iskandar was commonly known by his first name, "Mahmood" or his full name "Mahmood Iskandar". He largely discontinued the use of his first name after he became Sultan in 1981, although some people still referred to him by his full name on an occasional basis. (He had two older brothers, both of whom died in infancy.) Mahmood received his primary and lower secondary education in Ngee Heng Primary School and the English College Johore Bahru (now Maktab Sultan Abu Bakar) in Johor Bahru. In 1952, he was sent to Australia for higher secondary education at the Trinity Grammar School. After completing high school in 1953, Mahmood travelled to the Isle of Wight in the United Kingdom, where he was enrolled in the Upper Chine School for three years.

Жохор сұлтаны

Оқуын аяқтағаннан кейін 1956 жылы Махмуд Малайзияға оралып, Жохор мемлекеттік қызметінде қысқа уақыт кадет офицері болып қызмет етті. 1959 жылы мамыр айында Жохордың Тунку Махкотасы болып тағайындалғанға дейін аудандық істер, жер және қазына бөлімдеріндегі мәселелерді басқарды. 1981 жылы 10 мамырда Махмуд әкесінің қайтысынан кейін Жохор регенті болып тағайындалды және бір күннен кейін, әкесі жерленгенге дейін сұлтан болып ант берді. Оның кіші інісі Тунку Абдул Рахман (Малайзияның бірінші премьер-министрі Тунку Абдул Рахманмен шатастырмау керек), бұрын Сұлтан Исмаил тұсында жиырма жыл бойы Жохордың Тунку Махкотасы болған, төменгі лауазымға – Жохордың Тунку Бендахарасына ауыстырылды және ол 1989 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Басқа Жохор сұлтандарының барлығы өз таққа отырғызу рәсімдерін өткізгенімен, ол мұндай рәсімге ие болған жоқ. Малайзияның сайлаулы монархиясы жүйесінде Сұлтан Искандар 1984 жылы 9 ақпанда Янг Ди Пертуан Агонг болып сайланды, оның алдыңғысының өкілеттігі 1984 жылы 26 сәуірде аяқталар алдында. 26 сәуірде ол Паханг сұлтанының орнын иеленді. Одан кейін патшалық инвеститурасы өтті, онда ол Агонгтың дәстүрлі киімін киіп, ресми түрде таққа отырды. Сұлтан Искандар 1989 жылға дейін Янг Ди Пертуан Агонг қызметін атқарды, содан кейін оны Перак сұлтаны алмастырды. Янг Ди Пертуан Агонг ретінде Сұлтан Искандар конституциялық ережелерге сәйкес Малайзия Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы болып автоматты түрде тағайындалды, сонымен қатар Малайзия Корольдік Әуе Күштерінің маршалы, Малайзия Корольдік Әскери-теңіз флотының адмиралы және Армияның фельдмаршалы атағын алды. 2006 жылы 8 сәуірде Сұлтан сол кездегі Тунку Махкотаның ұлы Тунку Исмаил Идристі, туылған күніне орай өткізілген салтанатты шарада Раджа Муда етіп тағайындады. Раджа Муда шені Исмаилдің Жохор патшалық тағына мұрагерлік реті бойынша екінші орында тұрғанын көрсетеді.

Upon completing his studies, Mahmood returned to Malaysia in 1956 and briefly served as a cadet officer in the Johor Civil Service, taking charge of affairs in District Affairs, Land and Treasury departments until his appointment as the Tunku Mahkota of Johor in May 1959. On 10 May 1981, Mahmood was appointed as the Regent of Johor following the death of his father, and was sworn in as Sultan a day later, shortly before his father was buried. In turn, his younger brother, Tunku Abdul Rahman (not to be confused with Tunku Abdul Rahman, Malaysia's first Prime Minister), formerly the Tunku Mahkota of Johor for twenty years under Sultan Ismail, was demoted to a lower position, the Tunku Bendahara of Johor, a post which he held until his death in 1989. Unlike the other preceding Sultan of Johors who had their own coronation ceremony, he did not have one. Under the council of rulers, the elective monarchy system of Malaysia, Sultan Iskandar was elected on 9 February 1984 as the Yang Di Pertuan Agong, shortly before his predecessor's term expired on 26 April 1984. He succeeded the Sultan of Pahang as the Yang Di Pertuan Agong on 26 April. A royal investiture was held shortly after that, in which he donned the traditional suit of the Agong, whereby he was officially installed. Sultan Iskandar served in the capacity as the Yang Di Pertuan Agong until 1989, whereby the Sultan of Perak succeeded him. As the Yang di Pertuan Agong, Sultan Iskandar was automatically designated under constitutional provisions as the Supreme Commander of the Malaysian Armed Forces, holding the rank of the Marshal of the Royal Malaysian Air Force, Admiral of the Fleet of the Royal Malaysian Navy and Field Marshal of the Army. On 8 April 2006, the Sultan appointed his grandson Tunku Ismail Idris—the son of the Tunku Mahkota then—as the Raja Muda during an investiture in conjunction on his birthday. The rank of Raja Muda denotes that Ismail is second in position in terms of the order of succession to the Johor royal throne.

Мемлекеттік істер

Сұлтан Искандар жыл сайын өзінің ресми резиденциясы болған Букит Серене (Истана Букит Серене) немесе Бесар (Истана Бесар) қаласында ашық есік күндерін өткізді. Бұл күндері сұлтан мен оның үлкен ұлы Тунку Махкота арнайы сессиялар өткізді, онда жохорийлер оған құрмет көрсету үшін келді. Сондай-ақ, сұлтан өзінің туған күнінде жыл сайынғы туған күнін атап, белгілі малайзиялықтарға құрмет сыйлықтарын да табыстады. Дәстүр бойынша, мемлекеттік үкімет 8 сәуірді оның туған күнін атап өту үшін мемлекеттік мереке ретінде жариялады. 1984 жылы сәуірде Агонг болғанға дейін Сұлтан Искандар Оранг Аслилерді "Бумипутера Асли" (сөзбе-сөз, топырақтың түпкі ұлдары) деп атау туралы ұсыныс жасады. Бұл ұсыныс Сұлтан Искандар оранг-аслилердің малайлардан ерекшеленетінін, өйткені олардың көпшілігі мұсылман емес екенін айтқандықтан туды. Кейін бұл ұсыныс қабылданбады, ал үкімет оранг-аслилерді негізгі ағыстағы малай қоғамына сіңіруге тырысты. Ол Янг ди Пертуан Агонг болып тағайындалғаннан кейін, Агонгтың жалақысын барлық нәсілдің малайзиялықтарына ашық әртүрлі стипендиялық кеңестерге берді. Сұлтан Искандар 2007 жылы Сұлтан мен Түнку Махкотаға тиесілі резиденциялар мен мүлікті ғана "Истана" деп атауға рұқсат ететін жарлық шығарды, ал патша отбасының басқа мүшелеріне тиесілі мүлік "Кедиаман" деп аталады. "Истана" және "Кедиаман" терминдері ағылшын тілінде тиісінше "Сарай" және "Тұрғын үйлер" деп аударылады. Келесі жылдың желтоқсан айында Сұлтан Искандар мемлекеттік үкіметтің мұсылмандарға йога жасауға тыйым салатын заң жобасын жариялауына қолдау білдірді, себебі бұл жаттығулардағы индуистік элементтер исламдық ұстанымдарға қайшы келеді. Сұлтанның келісімін алу үшін өтініш мемлекеттік діни кеңестен келіп түсті, ол Ұлттық Фатуалар Кеңесінің нұсқауларымен әрекет етті. Сұлтан Искандар 2008 жылдың 1 желтоқсанында Түнку Махкота мен бірнеше маңызды министрлердің қатысуымен Сұлтан Искандар кеден, иммиграция және карантин кешенінің ресми ашылуына қатысты. Кешенге сол сұлтанның құрметіне атау берілді, ол ашылу сөйлесінде оның табысына үміт артты.

Sultan Iskandar held annual open house events either at Istana Bukit Serene, his official residence, or at Istana Besar. On these days, the Sultan and his eldest son, the Tunku Mahkota, held special sessions whereby Johoreans came up to pay their respects to him. The Sultan also bestowed honorary awards on distinguished Malaysians from his annual birthday honours list on his birthdays. As a matter of convention, the state government gazetted 8 April as a state public holiday to mark his birthday. Shortly before he became Agong in April 1984, Sultan Iskandar issued a proposal for the Orang Aslis to be referred to as the "Bumiputera Asli" (literally, Original Sons of the Soil). The proposal was made as Sultan Iskandar suggested that the Orang Aslis maintained a distinct identity from the Malays as the majority of them were not Muslims. The proposal was subsequently scrapped, and the government made subsequent attempts to assimilate the Orang Aslis with the mainstream Malay society. After his inauguration as the Yang di Pertuan Agong, he donated his Agong's salary to various scholarship boards that were open to Malaysians of all races. Sultan Iskandar issued a decree in 2007 which only allowed residences and properties owned by the Sultan and the Tunku Mahkota to be called Istana, while properties belonging to other members of the royal family are to be known as "Kediaman". The terms "Istana" and "Kediaman" are translated as "Palace" and "Residences" in English, respectively. The following December, Sultan Iskandar gave his endorsement for the state government to gazette a proposed legislation which bans Muslims in the state from practising Yoga, citing that Hindu elements in the exercise went against Islamic teachings. Applications to seek the Sultan's consent came from the state religious council, who acted under the instructions of the National Fatwa Council. Sultan Iskandar graced the official landmark opening of the Sultan Iskandar customs, immigration and quarantine complex on 1 December 2008, in the presence of the Tunku Mahkota and several key cabinet ministers. The complex was named in honour of the Sultan, who expressed optimism in its success during his opening speech.

Мұрагерлік

Сұлтан немесе Агонг болғанға дейін, тіпті 1980-жылдар мен 1990-жылдардың басында Махмудтың беделі бірқатар даулы оқиғаларға байланысты шағылысты, оларға бұқаралық ақпарат құралдары кейде назар аударды. Осы оқиғалардың ең алғашқысы – 1961 жылы оның Маһкота мәртебесінен айырылуы. Бұл лауазымға оның әкесі, Сұлтан Исмаил, екі жыл бұрын тағайындаған еді, ал Искендердің кіші інісі Абдул Рахман (Джохордың Тунку Маһкотасы) оның дұрыс мінез-құлық танытпағаны себепті, оның орнына тағайындалды. Дегенмен, 1966 жылы Махмуд Искандар Раджа Муда болып тағайындалды, бұл оны таққа мұрагерлікте екінші орынға қойды – бұл әкесінің бұйрығымен жасалды. Жохордың Menteri Besar-ы Осман Саатпен қарым-қатынас нашарлаған себебі, ол Искандардың таққа талап ету құқығын күмәндандырды, нәтижесінде Сұлтан Исмаилдың қайтысынан кейін Сұлтан Осман Саатқа 24 сағат ішінде кеңсесін босату туралы бұйрық берді. Menteri Besar бұйрыққа бағынды, бірақ Сұлтан оның айтқандай көшпеді. Содан кейін Осман Саат келесі жылы Menteri Besar лауазымынан кетті. Бір жыл өткен соң, тағы бір жас жұпқа шабуыл жасалғаны туралы хабарлар тарады, онда Искандар өзінің күзетшісімен бірге оларды қорлағандықтары үшін шабуыл жасады. Осы шамада тағы бір оқиға болды, онда Махмуд екі полицейді бір күнге иттер қорасына қамап қойды, олар оны ашуландырғаннан кейін. Бес жылдан соң Махмуд жеке тікұшағының жанында адамды атып өлтіргені үшін айыпталып, кінәлі деп танылды, ол оны контрабандашы деп қате түсінді. Екі жағдайда да оның әкесі, Сұлтан Исмаил, араласып, Махмудқа ресми түрде кешірім берді. Сол сияқты, оның үлкен ұлы Тунку Ибрагим Исмаил де 1980-жылдары түнгі клубта жанжал кезінде бір адамды атып өлтіргені үшін сотталған, бірақ тез арада кешірілді. 1987 жылы Сұлтан Искандар Камерон таулы аймағында гольф ойнаушыны өлтіруге себепкер болды деп айыпталды, себебі гольф ойнаушы Сұлтанның соққысы сәтсіз аяқталғанда күлді. Малайзияның бірінші премьер-министрі Тунку Абдул Рахман сол кездегі Ян ди Пертуан Агонг Сұлтанның билеушілерге берілген иммунитетке байланысты соттала алмайтынын атап өтті, сонымен бірге Сұлтан Искандардың әрекеттерін айыптады. Ақырында, бұл мәселе көпшілік назарынан тыс қалды. Гольф ойнаушының бауыры, оқиға кезінде жарақат алған және көргендерінен қатты күйзелген, кейіннен Куала-Лумпурда психикалық денсаулығын жоғалтып, психиатриялық ауруханаға жатқызылды.

Prior to his life as the Sultan or Agong, and even during the 1980s and early 1990s, Mahmood's reputation was more or less marred by a number of alleged controversial incidents which received occasional attention from the media. One of these earliest incidents was the loss of his status as Mahkota in 1961—a position which his father, Sultan Ismail, appointed to him two years earlier, citing reasons of alleged misbehaviour Iskandar's younger brother, Abdul Rahman (Tunku Mahkota of Johor) was appointed as the Tunku Mahkota in favour of him. Nevertheless, in 1966, Mahmood Iskandar was appointed the Raja Muda—which puts him second in line to the throne. under the orders of his father. Relations with the Menteri Besar of Johor, Othman Saat deteriorated when the latter questioned Iskandar's legitimacy to the throne, which led to an incident which saw the Sultan issuing an order to the Menteri Besar to vacate his office within 24 hours, shortly after Sultan Ismail's death, citing reasons for the need for that office space for his own. The Menteri Besar heeded his order, though the Sultan did not move in as he had said. Othman Saat subsequently resigned the following year as the Menteri Besar. A year later, reports surfaced of another similar attack on a young couple, when Iskandar, together with his bodyguard, attacked them after they allegedly offended him. Another incident took place at about this time when Mahmood restrained two policemen in a dog kennel for a day after they had angered him. Five years later, Mahmood was charged and convicted for manslaughter for shooting and killing a man near his private helicopter, whom he took to be a smuggler. In both cases, his father, Sultan Ismail, intervened and granted official pardons to Mahmood. Similarly, his eldest son, Tunku Ibrahim Ismail, was convicted in the 1980s for shooting a man to death in a nightclub during a feud, but was quickly pardoned. In 1987, Sultan Iskandar was further accused of causing the death of a golf caddy in Cameron Highlands by assault, following an incident in which the golf caddy laughed when the Sultan missed a shot. Tunku Abdul Rahman, Malaysia's first Prime Minister, pointed out that the Sultan, then Yang di Pertuan Agong could not be prosecuted due to immunity that was accorded to rulers, while at the same time condemning Sultan Iskandar's actions. Eventually, the matter passed without much further public attention. The brother of the caddy – who also suffered injuries during the incident, being distressed from what he saw, subsequently ran amok in Kuala Lumpur and had to be quarantined in a mental hospital.

Шабуыл жасау

1992 жылдың соңында Сұлтанның өзі және оның кіші ұлы Тунку Абдул Маджид Идристің хоккей жаттықтырушыларына жасаған екі жеке шабуылға қатысты істер билеушілердің қудалаудан иммунитетін жоюға әкелді. Екі оқиға да жергілікті және халықаралық жаңалықтарда кеңінен жарияланды және «Гомез оқиғасы» деп аталды. Оқиға 1992 жылдың 10 шілдесінде басталды, Сұлтан Искандардың екінші ұлы, Тунку Бендахара – Тунку Абдул Маджид Идрис, Перак хоккей командасымен өткен матчта Перак пенальти соққысымен жеңіске жеткеннен кейін ашуланып, Перак қақпашысы Мохамед Джаафар Мохамед Веллоға шабуыл жасады. Қақпашы кейін 30 шілдеде полицияға шағым түсірді. Бұл оқиға көпшіліктің назарына ілікті, әсіресе мәселе парламентте талқыланғанда. Осы оқиғаның нәтижесінде Малайзия хоккей федерациясы Маджидті, ағасынан кейін таққа екінші болып табылатындығын ескере отырып, тергеуден кейін барлық турнирлерге қатысудан бес жылға тыйым салды. 1993 жылдың қаңтарында Тунку Абдул Маджид шабуыл жасағаны үшін сотталды, онда бас судья оны 2000 RM айыппұлмен қоса бір жылға бас бостандығынан айырды. Ол кепілдікпен босатылды, бірақ сол кезде қолданыста болған иммунитет негізінде бұл айыптар кейіннен алынып тасталды. Сұлтан бұл тыйымға жауап ретінде мемлекеттік органдарға Джохор хоккей командаларын барлық ұлттық турнирлерден оқшаулауды жүзеге асыру үшін қысым жасады. Гомез Сұлтанмен кездескеннен кейін, беті мен асқазанына емделді. Содан кейін ол Сұлтанға шабуыл жасағаны үшін полицияға шағым түсірді. Гомез Сұлтанның күзетшілері мен Жохор әскери күшінің мүшелері жай ғана куәгер болғанын, ал жарақаттарға Сұлтан ғана жауапты екенін мәлімдеді.

Қоғамның жауабы және одан әрі іс-қимыл

Бұл шабуылдың салдарынан халық арасындағы наразылық күшейіп, федералды үкіметтің жоғарғы эшелондарына дейін барлық деңгейдегі үкіметке бұл мәселені тергеуге қысым жасалды. 1992 жылдың соңғы айларында және 1993 жылдың басында бірнеше штаттың патшалық отбасыларының, әсіресе Сұлтан Искандардың жасаған қылмыстары туралы ондаған мақала жарияланды. Аталған қылмыстардың ішінде, мысалы, Сұлтанның көлігіне кедерес келтіргендерге заңмен белгіленген шектен асып түсетін, аса жоғары айыппұлдар салу да болды. Дегенмен, Сұлтан Искандар патша отбасының басқа мүшелері жасаған көптеген қылмыстарға қатысты айыптаулардың көп бөлігін өз мойнына алды. Баспасөздің күшті сын-ескертпелері Деван Рахат парламентінің депутаттарын 1992 жылдың 10 желтоқсанында арнайы сессия шақыруға мәжбүр етті. Сол күні қатысқан 96 парламентарийдің барлығы бірауыздан, қажет болған жағдайда билеушілердің өкілеттіктерін шектеуге шақыратын қаулы қабылдады. Арнайы отырыс барысында парламентарийлер Сұлтан Искандар мен оның екі ұлының бұрынғы қылмыстық істерін жариялады. Олардың барлығы кем дегенде 23 қылмысқа қатысқан, оның ішінде Сұлтан 1981 жылдан кейін жасаған бес қылмыс, Махкота жасаған екі қылмыс және Бендахара жасаған үш қылмыс болды. 1993 жылдың 19 және 20 қаңтарында Деван Рахат және Деван Негера заң жобасын қабылдады. Заң жобасы заңдық иммунитетті жоюды ұсынды және оны тоғыз сұлтанның алтысы мақұлдады, бірақ үш сұлтан, оның ішінде Келантан сұлтаны Исмаил Петра және Сұлтан Искандардың өзі қарсылық білдірді. Сұлтан Искандар ұсынылып отырған заң жобасының қабылдануын тоқтату үшін патшалардың қолдауын күшейтуге ұсыныс жасады. Заң жобасында билеушілер мен патша отбасының мүшелерінен заңдық иммунитетті алып тастау көзделген, бұл оларды қылмыстық құқық бұзған жағдайда соттауға мүмкіндік берер еді. Сұлтан Искандар заң жобасының қабылдануын тоқтату үшін халықтан қолдау алу мақсатында сарайдың сыртында митинг ұйымдастыруды жоспарлады. Алайда, үкімет тарапынан көрсетілген қысымнан кейін бұл шара тоқтатылды. Митинг кезінде жасалған мәлімдемеде Сұлтан Искандар барлық жергілікті мемлекеттік қызметкерлерді мемлекеттік және федералды шаралардан бас тартуға шақырып, осы мәселеде өзіне қолдау көрсетуге үндеді. Осы уақытта, федералды үкімет билеушілерге заң жобаларына қол қоюға қысым жасауды жалғастырды, және үкімет заң жобасына бірнеше түзетулер енгізгеннен кейін олар қол қойды. Содан кейін, ұсынылған заң жобасы 1993 жылдың наурыз айында Федералды Конституцияға енгізілді. Бұл заң заңды бұзған билеушілерді соттауға мүмкіндік берді, сонымен қатар 1948 жылғы бүлік туралы заңға түзетулер енгізіліп, билеушілерді көпшілік алдында сынауға рұқсат берілді. Билеушілер мен патша отбасының мүшелерін соттау үшін Федералды сот төрағасы басқаратын арнайы сот құрылды.

The assault resulted in a public outcry over the event which pressured all levels of the government right up to the top ranks of the federal government to investigate into the matter. In the closing months of 1992, and also the opening months of 1993, dozens of articles mentioning misdeeds by the royal families of several states–but in particular Sultan Iskandar himself were published. A good deal of these alleged misdeeds that were mentioned included the charging of exorbitant fines–way above the prescribed legal limits–upon offenders who had obstructed the Sultan's car, amongst others. Sultan Iskandar, nevertheless bore the brunt of the backlash by the numerous references centred towards alleged acts of criminal wrongdoings even though many of the listed acts were committed by other members of the royal family. The vociferous spate of criticisms roused by the press prompted Members of Parliament of the Dewan Rakyat to convene a special session on 10 December 1992. All 96 parliamentarians present on that day passed a unanimous resolution which called for action to curb the powers of the rulers if necessary. During the special meeting, parliamentarians disclosed past criminal records of Sultan Iskandar and his two sons, all of whom had been involved in a total of at least 23 cases of assault and manslaughter, five of which were cases committed by the Sultan after 1981, two cases by the Mahkota and three cases by the Bendahara. A bill was passed by both the Dewan Rakyat and Dewan Negara on 19 and 20 January 1993 respectively. The bill, which proposed to remove legal immunity was approved by six out of nine sultans—but saw stiff opposition from three, two of which included Ismail Petra, the Sultan of Kelantan and the Sultan Iskandar himself. Sultan Iskandar took up the initiative to obtain more royal support to stall the implementation of the proposed bill. The bill, which proposed to strip rulers and members of the royal families of legal immunity, would make them prosecutable by the law in any cases of proven criminal wrongdoings. Sultan Iskandar organised a rally which was to be held outside the palace with the aim of garnering public support to stall the bill's implementation. However, this was cancelled after intense pressure from the government. A report made during the rally quoted Sultan Iskandar calling upon all local civil servants to boycott state and federal functions in a show of support for his motion. Meanwhile, the federal government continued to pressure the rulers into assenting to the bills, which they did after several revisions of the bill were made by the government. Following which, the proposed bill was enshrined into the Federal Constitution in March 1993. The bill allowed rulers who violated the laws to be prosecuted, while the Sedition Act of 1948 was also amended to allow public criticism of the rulers. A special court was created–presided by the Lord President of the Federal Court–to empower and prosecute members of the rulers and immediate members of the royal household.

Салдары

Сұлтан Искандар мен оның отбасы мүшелері бұрынғы заң бұзушылықтары үшін қудаланбады, өйткені сол оқиғалар болған кезде патшалық иммунитет әлі де қолданыста болды. Дегенмен, оқиғадан кейін көп ұзамай Сұлтан Искандар өзінің қоғамдық беделін, оқиғаның салдарынан біраз дақтанған, жақсарту үшін қадамдар жасауға итермеленді. Оқиғадан кейін жасаған публично сөйлеуінде Сұлтан өзінің қатал бейнесін аздап жұмсарып, Джохор халқына оған адал болуын сақтап қалуға үндеді, сондай-ақ көбірек қарапайымдылық танытты. Бірақ, JMF-ті тарату туралы заң жобасы кейіннен парламентте күшін жойды.

Малайзияның Янг ди-Пертуан Агонг ретінде (1980 жылдар)

1983 жылы Янг Ди Пертуан Агонг болып сайланғанға дейін Сұлтан Искандардың үкіметті құлату үшін төтенше жағдай жариялау арқылы төңкеріс жасау ниеті бар деген хабарлар саяси ортада кеңінен тарады, тіпті бұл ақпарат Махатхирге де жетті. Сұлтанның бірнеше маңызды әскери шенеуніктермен, оның ішінде әскер басшысы генерал Зайн Хашиммен жақын байланыста болғаны айтылды. Содан кейін үкімет конституциядағы кемшіліктерді жоюға кірісіп, заңдарды қабылдаудағы корольдік вето құқығын шектеуге тырысты, нәтижесінде 1983 жылдың соңында конституциялық дағдарыс туды. Бірақ 1984 жылы Агонг ретінде таққа отыру рәсімінде сөз сөйлегенде, конституциялық түзетулер парламентте қабылданғаннан кейін шамамен бір ай өткен соң, Сұлтан Искандар жаңа конституцияны қолдайтынын жариялады және Премьер-Министрдің кеңесіне бағынуға уәде берді. 1984 жылы Ұлыбритания мен Малайзия арасында дипломатиялық жанжал болды, себебі бірнеше британдық газеттер Сұлтан Искандардың таққа отыруы туралы мақалалар жариялады, онда "Қатіл патша болды" және "Патша – қатіл" сияқты тақырыптар келтірілді, бұл Малайзия үкіметін ашуландырды және британ үкіметінен ресми кешірім сұрауды талап етті. Британ үкіметі газеттердің атынан кешірім сұраудан бас тартты, соның салдарынан екі ел арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болды. Екі айдан кейін, 1984 жылдың маусымында Сұлтан Искандар Агонг лауазымында отырып, Малайзия халқына күтпеген жаңалықты жеткізді – ол Премьер-Министрдің орынбасары Муса Хитамды Ұлттық мешіттегі барлық қауым алдында ресми түрде кешірім сұрауға шақырды. Сұлтан Искандар 1983 жылғы конституциялық дағдарыс кезінде Мусаның айтқан сөздеріне наразы болды. Муса Агонгтың талабын орындап, батыл түрде кешірім сұрады, бұл бүкіл қауымнан қуатты қолдауға ие болды. Бұл оқиға Малайзия радиосы арқылы тікелей эфирде көрсетілді (бірақ телеарналар эфирді ортасынан тоқтатты), көптеген сарапшылар бұл оқиғаны Агонгтың Мусаны орнына қоюға бағытталған қарсыласу әрекеті деп бағалады. 1988 жылы, Янг Ди Пертуан Агонг лауазымында қызмет етіп, Федералды сот төрағасы Тун Саллех Абас Агонгпен жұмыстан босатылды, бұл 1988 жылғы Малайзия конституциялық дағдарысына әкелді. Алайда, сарапшылар сол кездегі Премьер-Министр доктор Махатхир Мохамад пен Агонг арасындағы тым жақсы қарым-қатынасқа назар салды, олар екеуі де бас судья Салех Абасқа қарсы ортақ наразылық білдірді. 1973 жылы Искандар шабуыл жасағаны үшін айыпталып, алты айға түрмеге жабылды, осы іс бойынша Салех Абас прокурор болып жұмыс істеді. Прокурор ретінде Салех бас судья Раджа Азлан Шахқа (қазіргі Перак сұлтанының әкесі) Искандарға ауыр жаза беруді өтінді, бұл оның ашуын тудырды. Бірақ Лорд-Президентті жұмыстан босату да даулы болды, себебі Агонг пен Премьер-Министрдің бұл мәселені шешу жолы туралы айтылған әңгімелерде Агонг Лорд-Президенттің кешірім сұрауына қарамастан, оны кешіруден бас тартқан оқиға да болды.

Shortly before his election as the Yang Di Pertuan Agong in 1983, a spate of reports alleging Sultan Iskandar's intention to launch a coup d'état by launching a state of emergency to overthrow the government circulated within political circles, which reached Mahathir himself. The Sultan was reportedly having fostered close relations with several key military personnel, including the Army chief himself Jeneral Zain Hashim. The government subsequently took action to curb constitutional loopholes within the constitution and took to task of reducing the power of royal veto in passing legislation, culminating to a constitutional crisis in late 1983. Nevertheless, during his inaugural speech as the Agong in 1984, about a month after the constitutional amendments were passed in parliament, Sultan Iskandar voiced public support for the revised constitution and pledged to act in accordance to the Prime Minister's advise. A diplomatic scandal between the United Kingdom and Malaysia broke out in 1984, when several British newspapers published pieces on Sultan Iskandar's coronation, citing the headlines such as "Killer becomes King" and "King a Killer", which enraged the Malaysian government, who demanded an apology from the British government. The British government refused to apologise on behalf of the newspapers, hence triggering tensions between the two countries. Two months later, in June 1984, Sultan Iskandar in his capacity as the Agong, surprised the Malaysian public when he publicly called upon the Deputy Prime Minister, Musa Hitam, to make a public apology in front of the entire congregation present at the National Mosque. Sultan Iskandar, on his part, was angry over remarks which Musa made during the course of the 1983 constitutional crisis that he deemed to be disrespectful. Musa abided to the Agong's demand and boldly came forward to make the apology, which was greeted by a thunderous applause from the entire congregation. The event, which was broadcast live throughout the nation on Malaysian Radio (although the television stations abruptly terminated its broadcast halfway), was seen by many observers as an act of confrontation by the Agong to put Musa in his place. In 1988, also serving in his capacity as the Yang Di Pertuan Agong, the Lord President of the Federal Court Tun Salleh Abas was sacked by the Agong in what led to the 1988 Malaysian constitutional crisis. However, observers suggested a remarkably warm relationship between then Prime Minister Dr. Mahathir Mohamad with the Agong, both of whom shared common resentment against the chief justice, Salleh Abas. In 1973, Iskandar was convicted of assault and was sentenced to six months imprisonment, of which Salleh Abas served as the public prosecutor hearing the case. As the public prosecutor, Salleh had appealed to the chief justice, Raja Azlan Shah (father to the current Sultan of Perak), for handing down a heavier sentence for Iskandar, which naturally earned his wrath. The sacking of the Lord President, was however not without controversy, given the alleged manner in which the Agong and Prime Minister had handled the matter–including an incident which the Agong had refused to forgive the Lord President in spite of Salleh's willingness to offer his apology to the Agong, which he turned down.

Кейінгі жылдар (2000 жылдан бастап)

Сұлтан Искандардың 2006 жылғы қазан айында Абдулла Бадави үкіметін қолдауға жасаған ашық үндеуі Махатхирдің жақтастары арасында шағын дау тудырды, ол «Махатхир зейнеткер сияқты мінез-құлық танытуы керек» деген пікір білдірді. Бұл үндеу Махатхирдің Абдуллаға қарсы сын-ескертпелері ең күшті болған кезде жасалды. Сұлтан Махатхирдің Абдулла үкіметін сынаған кезеңде үкімет саясатын ашық түрде қорғаған алғашқы штат басшысы болды. Алайда, бұрынғы хабарламалар Сұлтан Искандардың Махатхир мен Абдулла арасындағы шиеленістің күшеюіне алаңдағанын және Жохор-Бахруда өткен Біріккен малай ұлттық ұйымының (БМҰҰ) 60 жылдық мерекелік шарасында олардың екеуінің бірге суретке түсуін сұрағанын көрсетеді. Бір айдан кейін, 2006 жылғы қарашада, Ысқандар даму аймағының ашылу салтанатында Сұлтан Искандар Жохор мен Сингапурды байланыстыратын жолды кемелердің өтуіне және штаттың дамуын ынталандыру үшін алып тастау қажет деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ, адамдардың барлық шетелдіктерге күдікпен қарауы керек екенін, олардың «құстар» сияқты екенін айтты және оларды құрметтемеуге шақырды, өйткені оның ата-бабалары колонизаторлардың Каузвейді салу үшін қолданған жаман тәсілдермен «алданған». 2008 жылғы сәуір айында Жохор штатының 12-ші сессиясының ашылуында шағын дау туды, себебі оппозициялық депутат (ADUN) Гви Тонг Хианг әдеттегі ресми киім мен сонгкок орнына костюм және галстук киіп, киім талаптарын бұзды. Нәтижесінде ол Сұлтан келгенге дейін жақын арада мәжіліс залдан шығарылды. Демократиялық әрекет партиясының (ДАП) депутаты Гви ресми киім мен сонгкок киюге ешқандай бұйрық болмағанын және батыс стиліндегі костюм кигісі келетінін айтты, бұл басқа депутаттар мен министр Абдул Ғани Османнан наразылық тудырды. Олар мәжіліске дейін ресми киім мен сонгкок киюге келіскен, бірақ Гви қатыспады. Сұлтан Гвиге ашуланып, екі күннен кейін оны қатты сынап, онымен жеке кездесуге шақырды.

Sultan Iskandar's public call to support Abdullah Badawi's administration in October 2006 created a minor stir among Mahathir's supporters, when he remarked that "Mahathir should act like a pensioner". The call came at a time when Mahathir's spate of criticisms against Abdullah's were at its most vociferous period. The Sultan was the first state ruler to publicly defend the policy of the government during the period of Mahathir's criticisms against the Abdullah administration. Earlier sources however, noted Sultan Iskandar's concerns with the deepening rift between Mahathir and Abdullah and had asked to be photographed together with the two leaders during the United Malays National Organisations (UMNO) 60th anniversary celebrations in Johor Bahru. A month later, in November 2006, another small stir erupted during the launching ceremony of the Iskandar Development Region, when Sultan Iskandar voiced his opinion that the Causeway, which connects Johor and Singapore, should be removed to allow ships to pass through and promoting development of the state. He also remarked that the people should be wary of all foreigners as they were "vultures" and also urged the people not to hold them in high regard, citing his displeasure that his ancestors were "deceived" by dirty tactics employed by colonialists to build the Causeway. At the inaugural 12th Johor State Assembly Seating in April 2008, a minor controversy erupted when one opposition state assemblyman (ADUN), Gwee Tong Hiang, flouted dress regulations by appearing in a lounge suit and tie instead of the usual official attire and songkok. This resulted in him being dismissed from the assembly chamber shortly before the Sultan's arrival. Gwee, a Democratic Action Party (DAP) ADUN, reportedly argued that there was no stated order to wear the official attire and songkok and stated his desire to wear a western suit, promptly drew flak from other ADUNs and the Menteri Besar, Abdul Ghani Othman who had earlier on met to agree to don in the official attire and songkok prior to the assembly, whereby Gwee was absent. The Sultan, apparently angry at Gwee, sharply criticised him two days later and publicly called upon Gwee to seek an audience with him.

Өмір салты

Агонг болған кезінде Сұлтан Искандар жиі қоғамда белдікке тапанша іліп жүрді, бұл оның бұрынғы қылмыстық құқық бұзушылықтарының тарихына байланысты малайзиялықтардың үлкен алаңдаушылығы мен ыңғайсыздығын тудырды. Ол сонымен қатар әсем әрі той-қуанышқа құмар өмір салғандығы да көптеген күмән тудырды.

Жеке өмір

1956 жылы Махмуд Джозефин Руби Треворроумен үйленді, одан төрт баласы болды, оның ішінде оның мұрагері, Малайзияның Сүлеймен Ибрагим Исмаил патшасы (2024 жылғы 31 қаңтардағы мәлімет бойынша) және Тунку Азиза Амина Маимуна Искандария. 1962 жылы олардың некесі ажырасып кетті. 1961 жылы, Треворроумен ажырасуға аз уақыт қалғанда, ол Келантан патшалық отбасынан шыққан Тенгку Занарияға үйленді. Тенгку Занария Сұлтаннан алты бала тапты. Кейт Уортон сияқты сарапшылар, Сұлтан Искандармен Треворроудың байланысына қатысты нақты сілтемелердің барлық ресми өмірбаяннан мұқият алынып тасталғанын атап өтті. Жастық шағында Махмуд ұшқышқа біліктілік алды, жеңіл және орташа салмақты ұшақтар мен тікұшақтарды басқаруды үйренді. Ол мотоциклдерді де жақсы меңгерген, оларды бөлшек-бөлшекке дейін ажыратып, қайта құрастыра алатын еді. Бұған қоса, ол теннис пен сквошпен үнемі айналысты. Оның ұлы Абдул Маджид әуесқой гольфқа деген ынтасын мұра етіп, бір кезде Малайзия гольф қауымдастығының президенті болды. Ол 1988 жылғы Малайзия конституциялық дағдарысына қатысты, сол кезде премьер-министр Махатхир Мохамад 1992 жылғы Гомезді ұрып-соғу оқиғасын Малайзия сот жүйесін басып алу үшін пайдаланды, Малайзия Федералды сотының төрағасын (қазір Малайзияның Бас судьясы деп аталады) Тун Хажи Мохамед Салех бен Абасты қызметтен босатып, саяси жетістікке жетпек болды. Сонымен қатар, ол Султанамен бірге тұрған Istana Bukit Serene кешенінде, әсіресе тауыстарды қамтитын көптеген үй жануарларын ұстады. Ол Филиппин оппозициясының көшбасшысы Бениньо Акино кішімен жеке достық қарым-қатынас орнатты. Оның ұлы Акиноны Чанги әуежайынан алып, оны Джохорға жеткізіп, Филиппиннің бұрынғы сенаторы қанына қысылғанша соңғы күндері кездестірді.

Тақырыбы

Махмуд Искандардың он баласы болды, бірінші әйелі Халсом бинти Абдулладан төрт үлкен баласы, ал екінші әйелі Тенгку Занариядан алты кіші баласы.

Mahmood Iskandar had ten children, the elder four by his first wife Khalsom binti Abdullah and the younger six by his second wife Tengku Zanariah. Name Birth Date Birth Place Death Date Death Place Marriage Date Spouse Their children Their grandchildren Tunku Puteri Kamariah Aminah Maimunah Iskandariah, Tengku Puan Laksamana Selangor / Tunku Puteri Johor Johor Bahru, Johor 2 May 1977 Yang Amat Mulia Tengku Sulaiman Shah, Tengku Laksamana Selangor YM Tengku Haji Shakirinal'Amin Mahmood Ismail Ahmad Shah YDM Tengku Salehuddin Ismail Shah, Tengku Indera Bijaya Diraja Selangor YM Tengku Shahrain Ismail Ibrahim Iskandar Hishamuddin Shah YM Tengku Shariffuddin Ibrahim Ismail Iskandar Abdul Aziz Shah YM Tengku Kathira Zanariah Ehsan Maimunah Aminah Iskandar Putri YM Tengku Mahmood YM Tengku Sulaiman YM Tengku Abdulaziz YM Tengku Ibrahim YM Tengku Kamiliah Zanariah Ruby Ehsan Putri YM Tengku KamariahYM Tengku Saidatul’Ihsan Zabedah Fauziah Putri Tunku Besar Zabedah Aminah Maimunah Iskandariah Johor Bahru, Johor Sultan Ibrahim, The Yang di Pertuan Agong XVII Sultan Johor Sultanah Aminah Hospital, Johor Bahru, Johor 22 September 1982 Raja Zarith Sofiah, Raja Permaisuri Agong,Permaisuri Johor DYAM Tunku Ismail Idris Abdul Majid Abu Bakar, Tunku Mahkota Johor YAM Tunku Tun Aminah Maimunah Iskandariah YAM Tunku Idris Iskandar Ismail, Tunku Temenggong Johor Almarhum YAM Tunku Abdul Jalil Iskandar,Tunku Laksamana Johor YAM Tunku Abdul Rahman Hassanal Jeffri,Tunku Panglima Johor YAM Tunku Abu Bakar Mahmood Iskandar, Tunku Putera Johor YAM Tunku Khalsom Aminah Sofiah DYAM Tunku Iskandar Abdul Jalil Abu Bakar Ibrahim, Raja Muda Johor YAM Tunku Abu Bakar Ibrahim Layla Sofiah the second child (undeclared name) of Tunku Tun Aminah's YAM Tunku Zahrah Zarith Aziyah Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah, Tengku Ampuan Pahang Istana Bukit Stulang, Johor Bahru, Johor 6 March 1986 Al Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al Mustafa Billah Shah, Sultan of PahangYAM Tengku Amir Nasser Ibrahim (Adopted), Tengku Panglima Raja Almarhum YAM Tengku Ahmad Iskandar Shah (Born And Died 24 July 1990) Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah, Tengku Mahkota Pahang YAM Tengku Muhammad Iskandar Ri’ayatuddin Shah,Tengku Arif Bendahara YAM Tengku Ahmad Ismail Mu’adzam Shah,Tengku Panglima Muda YAM Tengku Puteri Afzan Aminah Hafizatullah YAM Tengku Puteri Jihan Azizah Athiyatullah YM Tengku Adam Ibrahim Shah YM Tengku Sulaiman Abdullah Shah YM Tengku Nuh Muhammad Shah YAM Tunku Mariam Zahrah Johor Bahru, Johor 1999 divorced Yang Mulia Tengku Ahmad Zainul Abidin YM Tengku Sofiyya Meryam Zanariah YAM Tunku Noraini Fatimah Johor Bahru, Johor 2000 Mr. Ramlan YAM Tunku Maimunah Ismailiah Johor Bahru, Johor 7 May 2004 divorced Dato’ Mizan Puteri Wan Makhzanah Huriyah YAM Tunku Abdul Majid Idris Ismail Ibrahim, Tunku Aris Bendahara Johor Sultanah Aminah Hospital, Johor Bahru, Johor 13 January 2006 Yang Mulia Tunku Teh Mazni YM Tunku Mahmood Iskandar YM Tunku Aisha Menjalara Iskandar YM Tunku Abdul Mateen Idris Ismail Ibrahim Iskandar YAM Tunku Muna Najiah Johor Bahru, Johor 5 October 2001 Captain Dr. Shaftdean Lufty Putera Wan Iskandar Abdul Rahman Uwais Sirajuddin Puteri Wan Zanariah Imanina Munawarrah Nora Iskandariah Putera Wan Muhammad Umayr Sharaf uddin Puteri Wan Najiah Umayra Munawarrah YAM Tunku Aminah Kalsom Masera Marian Zahira Iskandariah Johor Bahru, Johor

Аты Туған күні Туған жері Қайтыс болған күні Қайтыс болған жері Неке Күні Жұбайы Олардың балалары Олардың немерелері

Тунку Путери Камария Амина Мaimунах Искандария, Тенгку Пуан Лаксама Селангор / Тунку Путери Джохор Джохор Бахру, Джохор 2 мамыр 1977 Янг Амат Мулия Тенгку Сулайман Шах, Тенгку Лаксама Селангор YM Тенгку Хаджи Шакиринал'Амин Махмуд Исмаил Ахмад Шах YDM Тенгку Салехуддин Исмаил Шах, Тенгку Индера Бижая Дирая Селангор YM Тенгку Шахраин Исмаил Ибрахим Искандар Хишамуддин Шах YM Тенгку Шариффудин Ибрахим Исмаил Искандар Абдул Азиз Шах YM Тенгку Катира Занария Эхсан Maimунах Амина Искандар Путри YM Тенгку Махмуд YM Тенгку Сулайман YM Тенгку Абдулазиз YM Тенгку Ибрахим YM Тенгку Камилия Занария Руби Эхсан Путри YM Тенгку КамарияYM Тенгку Саидатул’Ихсан Забеда Фаузия Путри Тунку Бесар Забеда Амина Maimунах Искандария Джохор Бахру, Джохор Сұлтан Ибрахим, Янг ди Пертуан Агонг XVII Сұлтан Джохор Сұлтанха Амина Ауруханасы, Джохор Бахру, Джохор 22 қыркүйек 1982 Раджа Зарит София, Раджа Пермаисури Агонг,Пермаисури Джохор DYAM Тунку Исмаил Идрис Абдул Маджид Абу Бакар, Тунку Махкота Джохор YAM Тунку Тун Амина Maimунах Искандария YAM Тунку Идрис Искандар Исмаил, Тунку Темменгонг Джохор Алмархум YAM Тунку Абдул Жалил Искандар,Тунку Лаксама Джохор YAM Тунку Абдул Рахман Хассанал Джефри,Тунку Панглима Джохор YAM Тунку Абу Бакар Махмуд Искандар, Тунку Путера Джохор YAM Тунку Халсом Амина София DYAM Тунку Искандар Абдул Жалил Абу Бакар Ибрахим, Раджа Муда Джохор YAM Тунку Абу Бакар Ибрахим Лейла София екінші бала (аты жарияланбаған) Тунку Тун Аминаның YAM Тунку Захра Зарит Азия Тунку Азиза Амина Maimунах Искандария, Тенгку Ампуан Паханг Истана Букит Стуланг, Джохор Бахру, Джохор 6 наурыз 1986 Ал Сұлтан Абдулла Ри’аят уддин Ал Мустафа Билла Шах, Паханг СұлтаныYAM Тенгку Амир Насер Ибрахим (Асыранда алынған), Тенгку Панглима Раджа Алмархум YAM Тенгку Ахмад Искандар Шах (Туған және қайтыс болған 24 шілде 1990) Тенгку Хассанал Ибрахим Алам Шах, Тенгку Махкота Паханг YAM Тенгку Мухаммад Искандар Ри’аят уддин Шах,Тенгку Ариф Бендахара YAM Тенгку Ахмад Исмаил Му’азам Шах,Тенгку Панглима Муда YAM Тенгку Путери Афзан Амина Хафизатулла YAM Тенгку Путери Жихан Азиза Атиятулла YM Тенгку Адам Ибрахим Шах YM Тенгку Сулайман Абдулла Шах YM Тенгку Нух Мухаммад Шах YAM Тунку Мариам Захра Джохор Бахру, Джохор 1999 ажырасып кетті Янг Мулия Тенгку Ахмад Зайнул Абидин YM Тенгку Софийя Мeryам Занария YAM Тунку Норайни Фатима Джохор Бахру, Джохор 2000 Мырза Рамлан YAM Тунку Maimунах Исмаилиа Джохор Бахру, Джохор 7 мамыр 2004 ажырасып кетті Дато’ Mизан Путери Ван Махзана Хурия YAM Тунку Абдул Маджид Идрис Исмаил Ибрахим, Tунку Арис Бендахара Джохор Сұлтанха Амина Ауруханасы, Джохор Бахру, Джохор 13 қаңтар 2006 Янг Мулия Тунку Те Мазни YM Тенгку Махмуд Искандар YM Тенгку Айша Менжалара Искандар YM Тенгку Абдул Матин Идрис Исмаил Ибрахим Искандар YAM Тунку Муна Нажиа Джохор Бахру, Джохор 5 қазан 2001 Капитан доктор Шафтдин Луфти Путера Ван Искандар Абдул Рахман Увайс Сиражуддин Путери Ван Занария Иманина Мунаварра Нора Искандария Путера Ван Мухаммад Умайр Шарафуддин Путери Ван Нажиа Умайра Мунаварра YAM Тунку Амина Калсом Масера Мариан Захира Искандария Джохор Бахру, Джохор

Денсаулық

2000 жылы АҚШ-та жүрек тамырларын айналдырып жасалған операциядан кейін, жақын көмекшілері Сұлтан Искандар өмір салтын біршама баяулатқанын және гольфпен сирек ойнайтынын мәлімдеді.

Өлім

Сұлтан Искандар 2010 жылғы 22 қаңтарда сағат 19:15-те Жохор-Бахрудағы Путери мамандандырылған ауруханасында 77 жасында ауруға шалдыққаннан кейін сол күні ауруханаға түскен соң қайтыс болды. Оның өлімі туралы ресми түрде түнгі 23:20-де Джохордың Menteri Besar Datuk Abdul Ghani Othman хабарлады және таңғы сағат 6:00-ден кешкі сағат 6:00-ға дейін Жохордағы тулардың жартылай төмен түсірілуіне бұйрық берді. Ол Жохор-Бахрудағы Istana Besar-ға әкелінді, содан кейін келесі күні сағат 14:00-де Махмудях корольдік мазарында жерленді. Осыған дейін, жұртшылыққа Сұлтан Искандарға соңғы құрмет көрсетуге мүмкіндік берілді. Қатысқан патшалық отбасының мүшелері мен басқа да жоғары лауазымды тұлғалар: Пертуан Агонг Туанку Мизан Зайнал Абидин мен Раджа Пермайсури Агонг Туанку Нур Захира, Бруней сұлтаны Хассанал Болкия, Перлис патшасы Туанку Сайид Сиражуддин, Паханг сұлтаны Ахмад Шах, Кедах сұлтаны Абдул Халим Муадзам Шах, Перак сұлтаны Азлан Шах, Селангор сұлтаны Шарафуддин Идрис Шах, Негери Сембиланның Янг Дипертуан Бесар Туанку Мухриз, Перлис регенті Туанку Сайид Файзуддин Путра Джамалуллаил, Пахангтың Тенгку Маһкотасы Тенгку Абдулла және Келантанның Тенгку Маһкотасы Тенгку Мұхаммед Фарис Петра. Премьер-министр Дато Сери Нажиб Тун Разак оның жерлеу рәсіміне қатысу үшін Үндістанға жасаған сапарынан оралды. Сонымен қатар, Сингапур премьер-министрі Ли Сянь Лун мен аға министр Го Чок Тонг та қатысты.

Жолдар

Лебухрая Сұлтан Искандар, Искандар жағалау автожолының Данга шығанағынан Искандар Путериге дейінгі бөлігі. Лебухрая Сұлтан Искандар (бұрын Лебухрая Махамеру), Куала-Лумпурдың 1-ші орталық айналма жолының бір бөлігі. Джалан Сұлтан Искандар, Саравак штатындағы Бинтулу қаласындағы маңызды жол.

Шығу тегі

Сұлтан Искандар – Әбу Бәкер сұлтанның төртінші буын ұрпағы, ал ол өз кезегінде Жохор теменгонгы Даң Ибрагимнің ұлы. Даң Ибрагимнің кейбір әке шежіресі бойынша аталары да сол кездегі сұлтандарының басшылығымен қызмет еткен Жохор теменгонгдары болған. Осы ата-тектік мұрадан оның әулетінің династиялық атауы – Теменгонг әулеті деп белгілі болды. Әбу Бәкер сұлтанынан бұрынғы Әли және 17-19 ғасырларда Жохорды билеген оның арғы тектілері бендахара Абдул Жалилдің ұрпақтары еді. Абдул Жалил 1699 жылы Махмуд II қайтыс болғаннан кейін сұлтан атанды және Сұлтан Абдул Жалил IV атағын алды. Осылайша, Жохордың билеуші үйлері танымал болған әулеттердің аттары берілді. Теменгонг әулеті қандық байланыс арқылы Бендахара әулетімен де байланысты; генеалогиялық жазбалар Сұлтан Абдул Жалил IV-нің Сұлтан Искандардың тікелей әке шежіресі бойынша атасы екенін көрсетеді.

Түсініктемелер

α. Әл Мутаваккил Аллаһ (араб тілінде Мотаваккил Аллаһ деп те жазылады), яғни "Құдайға сенгені мол" дегенді білдіреді. Бұл сұлтан қолданатын исламдық атақ. (Нажибабади, 465-бет)

α. Al Mutawakkil Alallah (also spelled in Arabic as Motawakkil Alallah), which means "He who puts his trust in God" is an Islamic title used by the Sultan. (Najeebabadi, pg 465)

β. In Islamic cultures, the title Al Marhum means "to one whom mercy has been shown. This is used for Muslim rulers who are deceased. (Schimmel (1989), pg 59)

γ. His first name, Mahmud, is also sometimes spelled as Mahmood by some sources. Bowker Saur, pg 297

δ. In Malaysian royalty, ibni means "son of" in English, derived from the Arabic term "ibn. Most laymen would otherwise use the term "bin" to denote "son of" in their names. Anglo American Cataloguing Rules (1978), pg 390

ε. Section B Planning and Implementation, Part 3 Physical Planning Initiatives, CHAPTER 13, Johor Bahru City Centre, Iskandar Malaysia, pg 6, " This was followed later by the 21st Sultan of Johor – Sultan Abu Bakar (1862–1895) who laid the foundation for developing Johor into a modern state. " NB: Sultan Abu Bakar of Johor is the great grandfather of Sultan Iskandar. ζ. On Sultan Iskandar's 69th birthday, various companies and organisations published congratulatory advertisements wishing him well for the birthday. In these advertisements, the Sultan was addressed by his honorary titles and name: Duli Yang Maha Mulia Baginda Al Mutawakkil Alallah Sultan Iskandar Ibni Almarhum Sultan Ismail, D. K. Sultan Dan Yang Dipertuan Bagi Negeri Dan Jajahan Takluk Johor Darul Ta'zim. (His first name "Mahmud" was not mentioned.) Advertisements, 8 April 2001, pg 2–3, 5–7, 9, 11, 13, 15, 17–19, New Sunday Times Special (Sultan of Johor's Birthday)

η. The Temenggong is a high ranking Malay official in ancient times, who is responsible to the Sultan. The duty of the Temenggong is to maintain law and order within the kingdom. In the case of Johor during the 19th century, the Sultan's powers were gradually diminished over the decades and it was under Temenggong Daeng Ibrahim when his authority supersedes those of the Sultan, effectively becoming Johor's paramount ruler. (Sardesai (1989), pg 58)

β. Ислам мәдениеттерінде Аль-Мархум атағы "мәрміреке көрсетілген кісіге" деген мағынаны білдіреді. Бұл атақ қайтыс болған мұсылман билеушілеріне қатысты қолданылады. (Шиммель (1989), 59-бет)

γ. Оның аты Махмуд, кейбір дереккөздерде Махмуд деп те жазылады. (Боукер Саур, 297-бет)

δ. Малайзия патшалығында "ibni" сөзі ағылшын тілінде "ұл" дегенді білдіреді, ол араб тіліндегі "ibn" сөзінен шыққан. Көптеген адамдар өздерінің есімдерінде "бин" сөзін "ұл" деген мағынада қолданады. (Англо-американдық каталогтау ережесі (1978), 390-бет)

ε. Б бөлімі – Жоспарлау және іске асыру, 3-бөлімі – Физикалық жоспарлау бастамалары, 13-тарау, Жохор Бахру қалалық орталығы, Искәндер Малайзиясы, 6-бет: "Осыдан кейін Жохордың 21-ші сұлтаны – Сұлтан Әбу Бакар (1862–1895) Жохорды заманауи мемлекетке айналдырудың негізін қалады." Ескерту: Жохор сұлтаны Әбу Бакар, Сұлтан Искандардың әкесінің әкесі болып табылады.

ζ. Сұлтан Искандардың 69 жылдығына орай түрлі компаниялар мен ұйымдар құттықтау жарнамаларын жариялап, оған ізгі тілектерін білдірді. Бұл жарнамаларда Сұлтанға оның құрметті атақтары мен есімімен жүгінді: Дули Янг Маха Мулия Багинда Әл Мутаваккил Аллаһ Сұлтан Искандар Ибни Әлмархум Сұлтан Исмаил, Д. К. Сұлтан Дэн Янг Дипертуан Баги Негери Дэн Джахахан Таклук Жохор Дарул Тазим. (Оның аты "Махмуд" есімдік атауы айтылмады.) Advertisements, 8 сәуір 2001, 2–3, 5–7, 9, 11, 13, 15, 17–19-беттер, New Sunday Times Special (Жохор сұлтанының туған күні)

η. Теменггонг – ежелгі замандағы жоғары лауазымды малайлық шенеунік, ол сұлтанға бағынышты болған. Теменггонгтың міндеті – патшалықта заң мен тәртіпті сақтау. Жохордың 19-ғасырындағы жағдайында сұлтанның билігі ондаған жылдар бойы біртіндеп азайды және Теменггонг Даэнг Ибрагимнің билігі сұлтанның билігінен басым түсіп, ол Жохордың ең жоғары билеушісіне айналды. (Sardesai (1989), 58-бет)