Шри-Ланкалық крикетші Ушанта Ваас: Мансап және жетістіктері

Кіріспе

Шри-Ланка крикетшісі Варнакуласурия Патабендиге Ушанта Джозеф Чаминда Ваас (27 қаңтар 1974 жылы туған) – Шри-Ланканың бұрынғы халықаралық крикетшісі. Ол жылдам орташа темппен доп тастайтын және халықаралық крикеттегі ең сәтті ойыншылардың бірі. 1996 жылғы Крикет әлем чемпионатында жеңіске жеткен Шри-Ланка құрамасының құрамында болды. 2004 жылы Ваас халықаралық деңгейде танымал болды, алғашқы ICC сыйлықтарында әлемдік тест және бір күндік командасына шақырылды. 2005 жылы ол тағы да әлемдік тест командасына ілікті. Өзінің он бес жылдық халықаралық карьерасында ол жарақаттардан салыстырмалы түрде құтылды. Боулер ретінде бірнеше ұлттық және халықаралық рекордтарды орнатқан. Ол бір күндік крикетте 300 викетке жеткен ең жас боулер. Ваас 2001 жылы Зимбабвеға қарсы, ал 2003 жылғы турнирде Бангладешке қарсы Крикет әлем чемпионатында бір күндік форматта хет-трик жасаған алғашқы шри-ланкалық болды. Оның әлем чемпионатындағы хет-трикі де иннингтің алғашқы үш доптан жасалған тұңғыш хет-трик еді. Ваас халықаралық крикетшілердің арасында ең ұзын аты барлардың бірі.

Отандық мансап

Ваас мектепті бітіргеннен кейін «Колтс» крикет клубына қосылды. Ол сондай-ақ 2010 жылғы T20 турнирінде «Нортгемптоншир» графтығының крикет клубына қосылды және үш рет жартылай ғасырлық көрсеткіш жасап, жақсы ойнағанына қарамастан, ерекше жағдайда – ойынды ашып, шабуылдайтын ойыншы болды. Кейіннен ол 2011 және 2012 жылдардың толық маусымдарына «Нортгемптоншир» клубымен келісімшартқа қол қойды. 2011 жылдың соңында ол 70 бірінші сынып қақпаларын орташа есеппен 21.44-ке дейін алып, сонымен қатар 26.9 орташа есеппен 403 ұпай жинап, жан-жақты жақсы өнер көрсеткені үшін «Маусымның үздік ойыншысы» атанды. Ваас 2012 жылғы маусым соңында жыл бойындағы тұрақты жарақаттарға байланысты «Нортгемптоншир» клубынан босатылды.

Алғашқы жылдар

Шамамен 4 жыл бұрын алғашқы сыныптық матчында өнер көрсеткеннен кейін, бар болғаны 13 матчтан соң Ваас 1994 жылғы тамызда Кандиде Пәкістанға қарсы Шри-Ланка құрамасы сапындағы алғашқы тестілік матчына қатысты. Ұлттық құрамадағы алғашқы жылында ол Шри-Ланканың Нейпирде Жаңа Зеландияға қарсы алғашқы тестілік жеңісіне үлкен үлес қосты, 5–47 және 5–43 қақпа алды, 33 және 36 ұпай жинады және «Матчтың үздік ойыншысы» атанды. Дюнединдегі екінші тестіде ол үшінші рет бес қақпа алды және тағы да «Матчтың үздік ойыншысы» деп танылды. 1996 жылғы Әлем кубогында бір күндік матчтар құрамасының тұрақты мүшесі болды, барлық алты матчқа қатысты, соның ішінде финалға да шықты, онда Шри-Ланка Австралияны жеңіп, алғаш рет әлем чемпионы атанды. Бұл жетістікке континенттегі жылдам доп тастаушылардың тек екеуі ғана қол жеткізді, олардың бірі – Имран Хан. 2003 жылы Оңтүстік Африкада өткен Крикеттен Әлем чемпионатында Ваас 23 қақпа алып, турнирдегі ең көп қақпа алған ойыншы атанды. Оның ішінде Бангладешке қарсы 6–25 есебімен үздік көрсеткішті көрсетті, сонымен қатар Бангладеш иннингінің алғашқы үш добымен хет-трик жасады. Бұл – тесттік немесе бір күндік матчтар тарихында доп тастаушының ойынның алғашқы үш добымен хет-трик жасаған алғашқы реті. 2004 жылғы тамызда SSC стадионындағы екінші иннингте ол алты қақпа алып, Шри-Ланкаға Оңтүстік Африкаға қарсы алғашқы жеңісін сыйлады. Жаңа жылдам доп тастаушы Ласит Малингамен бірге тәжірибелі Ваас бөгде командадан гөрі жағдайды жақсы пайдаланды және төртінші иннингте бұл екеуі Оңтүстік Африканың соққы берушілерін қорқытты. 2005 жылғы шілдеде Ваас Вест-Индияға қарсы тағы бір керемет бәсекеде жеңіске жетті, 13 қақпа алып, серияның үздік ойыншысы атанды. 2005 жылғы желтоқсанда Үндістанға қарсы тесттік матчта 300 қақпаға жетті. Сондай-ақ ол 2004 және 2007 жылдары ICC бір күндік матчтар командасының құрамына енді. Ваас екінші иннингте жарты ғасырлық ұпай жинады. Екінші тестіден жеңіліп қалғанымен, Шри-Ланка үшінші тестіді жеңіп, келесі бір күндік матчтар сериясында Англияны таза жеңді. 2007 жылғы 26 маусымда Коломбода ол Бангладешке қарсы алғашқы тесттік ғасырын соқты, жалпы есеп бойынша 577–6 көрсеткішімен 100 ұпай жинады. Бұл оның 97-ші тесттік матчында болды, сол кезде ең көп тесттік матчтарда бірінші ғасыр соққан рекорд (кейін Анил Кумбле бұл көрсеткішті жаңартты). Содан кейін 2007 жылғы қарашада Ваас Англияға қарсы өзінің 100-ші тесттік матчын өткізді, бұл Санат Джаясурияның Шри-Ланка құрамасы сапындағы соңғы тесттік матчы болды. 2007–08 жылдары Батыс Үнді аралдарында өткен тарихи турда, Кариб теңізіндегі алғашқы тесттік жеңіс кезінде ол жалпы он екі қақпа алды және бірінші тесттік матчтың үздік ойыншысы атанды. Ол сонымен қатар барлық раундтық Крис Гейлді рекордтық жетінші рет жеңіп, бірінші тестте оны қаз үшін шығарды.

Nearly 4 years after his first class debut, after just 13 matches, Vaas made his Test debut for the Sri Lankan cricket team against Pakistan at Kandy in August 1994. Within his first year in the national side, he made a great impact guiding Sri Lanka to their maiden Test Match away victory against New Zealand at Napier, taking 5–47 & 5–43 and scoring 33 & 36 and being nominated Man of the Match. In the second test at Dunedin, only his sixth Test, he took his third five wicket haul and was again named Man of the Match. He was a regular member of the ODI side during the 1996 World Cup, playing in all six matches including the Final, where Sri Lanka defeated Australia to become world champions for the first time. a feat only achieved by two fast bowlers in the subcontinent, the other being Imran Khan. At the 2003 Cricket World Cup, held in South Africa, Vaas picked up 23 wickets, becoming the leading wicket taker in the tournament. This included a best of 6–25 against Bangladesh, where Vaas also took a hat trick with the first three deliveries of the Bangladesh innings. It is the first time in Test or one day history that a bowler has taken a hat trick with the first three balls of a game. In August 2004, he took six wickets in the second innings at the SSC to deliver Sri Lanka their first ever series win over South Africa by handing out a comprehensive thrashing. Along with rookie fast bowler Lasith Malinga, a canny Vaas exploited conditions far better than the visitors and in the fourth innings the pair terrorised South Africa's batsmen. In July 2005, Vaas completed another excellent contest against West Indies, taking 13 wickets in a 2 0 drubbing to become Man of the Series. In December 2005, he reached the 300 wicket milestone in Tests against India. He was also named in the ICC ODI Team of the Year in 2004 and 2007. Vaas scored a half century not out in the second innings. Although losing the second test, Sri Lanka won the third test and went on to whitewash England in the subsequent ODI series. On 26 June 2007 at Colombo, he made his maiden test century against Bangladesh when he scored 100 not out in a total of 577–6 declared. This occurred in his 97th Test Match, which at the time was a record for the most number of Tests before scoring a maiden century (since overtaken by Anil Kumble). Soon after in November 2007, Vaas played his 100th Test match against England, in what was also Sanath Jayasuriya's final Test match for Sri Lanka. During the historic 2007–08 tour of the West Indies, Sri Lanka's first ever Test win on Caribbean soil, he took twelve wickets overall and was also named Man of the Match of the first test. He notably dismissed all rounder Chris Gayle for a record seventh time in as many tests, bowling him out for a duck during the first test.

Карьерасының соңғы жылдары

2008 жылдың 27 тамызында Ваас Үндістанға қарсы бір күндік серияның төртінші матчында Юврадж Сингхтің қақпасын түсіріп, соңғы бір күндік ойынында 400-ші бір күндік жүлдесіне қол жеткізді. Ол Васим Акрам, Вакар Юнис және командаласы Мутиа Муралитаранмен бірге халықаралық крикет тарихында 400 бір күндік жүлде алған төртінші шабуылшы болды. 2009 жылдың шілде айында Пәкістанға қарсы өткен үшінші тест матчынан кейін тестілік крикеттен зейнеткерлікке шықты.

Әлемдік рекордтар

Шаминда Ваас – Шри-Ланканың ең табысты жылдам доп тастаушысы. Ваас тест матчтарында 3000 рет қақпа соққан және 300 қақпа алған, аллы-жаллы ойыншының үштік жетістігін атқарды. Ваас бір күндік халықаралық крикеттегі ең жақсы боулинг көрсеткішіне ие, ол 2001 жылдың желтоқсан айында Сингал спорт клубы алаңында Зимбабвеге қарсы сегіз оверде 19 допқа 8 қақпа соқты. Ваас Зимбабвенің сол кездегі ең төменгі 38 ұпайлық бір күндік матчының алғашқы сегіз қақпасын алды, ал Муралитаран өзінің бірінші оверінде соңғы екі қақпаны алды. Бұл бір күндік матчтар тарихындағы жалғыз сегіз қақпалы көрсеткіш. Ваас бір күндік матчтарда ең жылдам бес қақпа алған рекордты иеленеді, ол Бангладешқа қарсы 16 доптың ішінде бес қақпа алды. Ваас мансабында екі бір күндік хет-трик жасады, бұл жетістікті қол жеткізген төрт ойыншының үшіншісі. Алғашқысы 2001 жылы 8/19 көрсеткішімен жасалған. Ваас сондай-ақ Маклин Паркте екі рет бес қақпа алған екі доп тастаушының бірі.

Жаттықтырушылық мансап

2012 жылдың қазан айында ол Шри-Ланкаға жасаған сапарында Жаңа Зеландияның жылдам добылаушыларын жаттықтыруға шарт жасасты, ол екі тестілік матчты қамтыды. 2013 жылдың мамыр айында Ваас Англияда өткен Чемпиондар кубогына қатысқан Шри-Ланка құрамасының добылау жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2016 жылдың қаңтар айында Ваас Ирландия крикет құрамасының добылау жаттықтырушысы болып тағайындалды. Оның қысқа мерзімді міндеттеріне БАӘ-де Біріккен Араб Әмірліктері құрамасына қарсы екі T20 матчы және Үндістанда өткен 2016 жылғы T20 әлем чемпионаты кірді. Келісімшарты аяқталғаннан кейін, ол 2016 жылдың тамызында Шри-Ланканың жылдам добылау жөніндегі кеңесшісі ретінде қайта жұмысқа алынды. 2017 жылдың 21 шілдесінде Ваас Шри-Ланканың добылау жаттықтырушысы ретінде Шампака Раманаяке орнына келді. Шри-Ланка Крикеті Ваас 2017 жылы Үндістанның Шри-Ланкаға сапары кезінде командаға жетекшілік ететінін хабарлады. 2021 жылдың 19 ақпанында Ваас Дэвид Сакердің орнына Шри-Ланканың жылдам добылау жаттықтырушысы болды. Бірақ Ваас 21 ақпанда, Шри-Ланканың Вест-Индияға сапарға шығу қарсаңында, жалақы мәселесіне байланысты қызметінен кетті.

Жеке өмір

Ваас – католик және әр ойын алдында дұға ететін еді. Ол жас кезінде дін қызметкері болуды жоспарлаған, бірақ Құдай оның крикет ойнауын қалаған деп сенген. "Дін қызметкері болуды қатты ойладым, бұл 12-14 жылдық оқуды білдіретін еді. Бірақ кейін крикет маңыздырақ бола бастады. Мені Құдай крикетші ретінде жаратты деп ойлаймын, сондықтан осы шақыруымды қабылдағаным үшін бақыттымын." 2009 жылы Лахорда Шри-Ланка ұлттық крикет құрамасының автобусына қарулы шабуыл жасаған кезде ол жеңіл жарақат алды, нәтижесінде Пәкістанмен жоспарланған сынақ сериясы тоқтатылды. Ол 1999 жылы Васанаға үйленді және олардың үш баласы бар – бір қызы және екі ұлы. BBC Radio's Test Match Special бағдарламасының ойын сарапшысы және статистигі Билл Фриндаллдың айтуынша, Шаминда – оның соңғыдан бұрынғы есімі, сондықтан оның инициалдары WPUJC болуы керек. Ваас толық аты крикет әлеміндегі ең ұзын есімдердің тізімінде жиі кездеседі. 1996 жылы Ваас Әлем кубогында жеңіске жетуге қосқан үлесі үшін Шри-Ланка үкіметінен Deshabandu орденін алды. Коломбоның шетіндегі Ватталаға жақын Маттумагала ауылының тумасы Ваас бастауыш мектепті Ваттала қаласындағы Сент-Энтони колледжінде бітірді және көптеген крикетшілер мен саясаткерлердің бітірушілерімен танымал Коломбодағы Сент-Джозеф колледжінің түлегі. Сент-Джозеф пен тарихи қарсыласы Сент-Энтони колледжі арасындағы жыл сайынғы крикет матчының жеңімпазына берілетін "Мурали Ваас кубогы" оның және Сент-Энтони колледжінің түлегі Муттия Муралитаранның құрметіне аталды. 2015 жылы Ваас пен Шри-Ланканың бұрынғы капитаны Марван Атапатту Мэрилебон крикет клубының құрметті өмірлік мүшесі атанды.