Кіріспе

1992 жылғы Мадоннаның кітабы «Секс» – 1992 жылы американдық әнші Мадонна жазған кофе үстел кітабы, суреттері Стивен Мейзел студиясы мен Фабиен Баронға тиесілі. Оны Гленн О’Брайен редакциялап, Warner Books, Maverick және Callaway баспалары шығарды. Кітапта ересектерге арналған контент, оның ішінде жұмсақ порнография және садизм мен мазохизм сияқты сексуалдық актілердің имитациясы бар. Мадонна «Секс» кітабын Simon & Schuster баспасынан Джудит Риган эротикалық фотосуреттер жинағын ұсынғаннан кейін жазды. Ол оны 1930 жылдардағы актриса Дита Парлодан шабыттанған «Дита ханым» кейіпкерінің атынан жазды. Кітапқа панк-рок және Гай Бурден, Гельмут Ньютон және Роберт Мапплторп сияқты сән иконаларының ықпалы тиді. Суреттер 1992 жылдың басында Нью-Йорк пен Майамиде, қонақүйлерде, бурлеск театрларында және қала көшелерінде түсірілді. Кітапта актриса Изабелла Росселлини, рэперлер Big Daddy Kane және Vanilla Ice, модель Наоми Кэмпбелл, гей порножұлдызы Джоуи Стефано, актер Удо Кир және әлеуметтік беделді тұлға, княгиня Татьяна фон Фюрстенбергтің эпизодтық рөлдері бар. Мұқабасы алюминийдан жасалған, спиральмен тізілген және майлар пленкасына оралған. Мадоннаның баспагерлері кітаптың жарық көруіне және оның коммерциялық әлеуетіне күмәнмен қарады. Кітап 1992 жылдың 21 қазанында, Мадоннаның бесінші студиялық альбомы «Erotica» шыққаннан кейін бір күнде жарық көрді. Кітаппен бірге «Erotic» әні бар CD-сингл да шығарылды, ол композициясымен оның аттас «Erotica» сингліне ұқсас. Ол АҚШ-та алғашқы күні 150 000-нан астам дана сатылып, New York Times бестселлер тізімінде үш апта бойы көшбас болды. Бірнеше күн ішінде «Секс» әлем бойынша 1,5 миллионнан астам дана сатылып, ең көп сатылған және ең жылдам сатылатын кофе үстел кітабы атағын алды. Ол барлық уақыттағы ең ізделісті басылымдардың бірі болып қала береді. «Секс» кең медиа назарына ілікті және сынға ұшырады, бірақ Мадонна өзінің позициясынан мойын бұрмады. Бастапқыда жанкүйерлер мен сыншылар оны «шекке дейін барып кетті» деп сынағанмен, кейінгі сын-пікірлер оңай болды, ал академиктер оны Мадоннаның мансабындағы шешуші кезең деп бағалады. «Секс» әлеуметтік және мәдени әсерімен ерекшеленеді және постфеминистік батыл туынды саналады.

Негіздер мен даму

Entertainment Weekly басылымында жазылғандай, Мадонна кітап идеясын қалай ойлағанын екі нұсқа түсіндіреді. Біріншіден, ол эротикалық фотосуреттер кітабы туралы идеяны 1991 жылдың жазында «Өздерінің лигасы» фильмін түсіріп жүргенде ойлап тапқан. Кездесу соңында Мадонна «принцип бойынша» «Мадоннаның Эротика және жыныстық қиялдары» атты кітап жасауға келісті. Ол Реганға Диман қоңырау шалып, кітаптың егжей-тегжейін талқылайтынын айтты. Алайда, Мадонна Реганға қайта хабарласпады, ол бұл идеяны іске асыруға ниеті жоқ деп ойлады. «Секс» кітабының стильді, садо-мазохистік көрінісі панк-роктан бастап, Гай Бурдиннің сюрреализмі және Хельмут Ньютон сияқты ерте заманғы сәндік иконалардың ықпалында болды. Брассайдың 1933 жылы жарық көрген «Paris de nuit» («Түнгі Париж») кітабындағы фотосуреттер де кітаптағы бірнеше суреттер сериясына әсер етті. Бірақ ол Спайк Лидің «Малькольм Х» фильміне жарнама наурызы басталғанда ойын өзгертті. (Фильм кітаптан үш апта бұрын шықты). Ол Vogue журналына: «Біз оны X деп атауға жоспарлаған едік, бірақ содан кейін «Малькольм Х» фильмімен байланысты мәселелер туды. Алдымен мен «Бұл өте жақсы символ, мен осы идеяны бірінші болып келтірдім» деп ойладым. Бірақ бұл шатасуға немесе Спайк Лиді көшіріп алғандай көрінуі мүмкін екенін түсіндім. Сонымен қатар, «Секс» де соншалықты күшті: ол әмбебап, оны аудаудың қажеті жоқ – және ол X-тен екі әріп қана артық». Мадонна кітапты дамыту үшін білікті мамандарды шақырды: модель фотографы Стивен Мейзел, редактор Гленн О’Брайен, макияж шебері Франсуа Нарс және шаштараз Пол Кавако. Бір күні Флоридадағы төрт күндік түсірілім кезінде Мадонна Майамидегі 14 бөлмелі үйінің айналасында жалаңаш жүріп бара жатқанда, біреу оған көшеге шығуын әзілмен ұсынды. Ол екі рет топлесс және Vanilla Ice-пен бірге, ал толығымен жалаңаш түрде автостоп жасағандай болып көшеде пайда болды. Баронның айтуынша, көшеде «автомобильдер тізгінсіз тоқтады, жүргізушілер ысқырыды, ал бір велосипедші велосипедінен құлап кетті». «Секс» кітабы 128 беттен тұрады және алюминий мұқабасымен спиральға оралған, ортасында «Sex» деген сөз басылған. Алдыңғы бетінде көк фонға қарсы Мадоннаның суреті бейнеленген. Кітапты басып шығару үшін үш түрлі қағаз қолданылды. Мадонна мен Baron & Baron Inc. (Фабиен Барон мен фотограф Сиунг Фат Цзядан тұрады), сонымен қатар оның бесінші студиялық альбомы «Эротика» мұқабасын жасаумен де жұмыс істеді. Бұл Maverick жобасының алғашқысы болғандықтан, оның дизайнына ерекше мән берілді. Алайда, Мадонна Warner Books-тің «жаппай өндіріс» басып шығару процесіне сенбеді, сондықтан Барон олардың буып-түю жұмысын Николас Каллауэйдің жеке Callaway Editions компаниясына беруді ұсынды. Компания әр кітапқа шамамен бір фунттан алюминий сатып алды. Дизайнерлер кітаптың алдыңғы және артқы мұқабаларын жасауды бақылады, олар алюминий престе айналып тұрғанда штампталды және анодталды. «Секс» кітабында Мадонна өлеңдер, әңгімелер мен эсселер ұсынады. Ол неміс актрисасы Дита Парлоға құрмет көрсету үшін «Дита ханым» деген псевдонимді пайдаланды; әңгімелердегі оның достары Банни, Декс, Стелла, Чиклет және Шетелдік. Мәтін көбінесе фотосуреттерге басылғандай, өте сексуалды және жалаңаштық, жыныстық әрекеттерді имитациялау, құлдық, гомосексуализм және аналлинг сияқты суреттерді, сондай-ақ пышақтар, қамшылар, маскалар және тізбектер сияқты аксессуарларды бейнелейді. Кітапта модель Наоми Кэмпбелл, гей порножұлдызы Джоуи Стефано, актер Удо Кир, әлеуметтік беделді ханшайым Татьяна фон Фюрстенберг және түнгі клуб иесі Ингрид Касарес және аты-жөні белгісіз модельдер суреттелген. Оның гетеросексуалдық фотосуреттерінде тек Мадонна мен Vanilla Ice бейнеленген. Дита сондай-ақ: «Көптеген адамдар өздері қалаған нәрсені айқудан қорқады. Сондықтан олар қалағандарына қол жеткізе алмайды» деп атап өтті. «Секс» кітабын дайындау кезінде ұрланған суреттерді қалпына келтіргені үшін Мадонна ФБР-ге «Дж. Э. Гуверді айналдыратын суреттерді құтқарғаны үшін» алғыс айтты.

Жарияланым және жарнамалау

Кітаптың жарық көруі үлкен дау тудырды. Бір суретте жылаңаш Мадонна қоянның құйрығын киіп, жылаңаш адамның шашын қырқып, итпен ашық ауада жүргені көрсетілді, бұл жануармен жыныстық қатынас жасауды білдіреді. Үндістанның кеден қызметкерлері кітап елдің қоғамдық мораліне нұқсан келтіреді деп мәлімдеді. Үндістанның ішкі ақпарат агенттігі Press Trust of India (PTI) бас кеден қызметкерінің сөзін келтіре отырып, кітап кеден заңына сәйкес тартылып алынуы керек екенін хабарлады. Луизиана штатының Александрия қаласының тұрғындары, Америкалық Отбасылық Ассоциациясының Рапидс бөлімшесі атынан, Луизиана полициясына шағымданып, "Секс" Луизиананың әдепсіздікке қарсы заңдарын бұзады деп мәлімдеді. АҚШ-тың Оңтүстік баптистері өздерінің Киелі кітаптарын "Секс" кітабының басылған баспаханасында басылғысы келмеді және RR Donnelley баспаханасымен бизнес жасауды тоқтатумен қорқытты. Нэшвиллдегі Баптист жексенбілік мектебінің басқармасы, Оңтүстік баптист конвенциясының бөлімшесі, Donnelley-мен жасалған 2,1 миллион долларлық баспа келісімшартын қарастырды. Басқарма төрағасы Джеймс Дрейпер Donnelley-дің "мұндай әдепсіз кітапты" басып шығарғанына ашуланғанын айтты. Entertainment Tonight Мадоннаның "Erotica" музыкалық видеосының ашық мазмұнымен, дизайнер Жан Пол Готьедің сән көрсетімінде жалаңаш жүргенімен және Vanity Fair журналында жалаңаш суретке түскенімен жанжалды бастағанын хабарлады. The Sacramento Bee газетінің бір жазушысы, баспасөз "сенсация" іздесе, Мадонна оларға өзінің "көне заттарымен" "қорек" беруге дайын екенін айтты. Мадонна "Сексті" Американы азат ету үшін, барлық кедергілерден құтылу үшін жариялағанын мәлімдеді. Time Warner кітаптың жарық көруіне алаңдады, бірақ Vanity Fair журналына берген сұхбатында Warner Books президенті Уильям Сарнофф Мадоннаның "өз анықтамасына сәйкес жаратқыштықтың барлық жолдарын іздеуі керек" деп ойлайтынын айтты. Warner компаниясы "Секс" кітабының мақсатты аудиториясына жететініне кепілдік берді. Олар кітапты дүкенде көруге тыйым салу үшін Mylar қапқа оралғандығын және ескерту табелкісі бар екенін жұртшылыққа еске салды. Ол Кішкентай Бо Пип кейіпінде, ойыншық қойшанымен жүрді. Оның жасаған бірнеше жарнамаларының бірі – "Hippie trip" стилінде киінген "Vogue" журналының қазан айындағы санының мұқабасында пайда болуы болды. Бұл суреттерді Мейзель түсірген. 1992 жылдың 22 қазанында MTV арнасы Курт Лодердің (арнаның күнделікті шоуының атауымен ойын) жүргізуімен "Мадоннаның күні" атты арнайы бағдарламасын көрсетті. Бағдарлама Мадоннаның "Секс" кітабы мен "Erotica" альбомының жарық көруін көрсетті, тіпті кітапты көшеге шығарып, секс-терапевт және Нью-Йорк қаласындағы доминатристер тобы сияқты адамдарға оны көруге мүмкіндік берді. MTV сонымен қатар Нью-Йорктегі HMV музыка дүкенінде кітапты шығарған күні қарап шыққан адамдармен сұхбаттасты. Кітаптың жарық көруін тойлау үшін дүкен Мадоннаға ұқсайтын байқау өткізді және адамдар кітапты минутына бір доллар төлеп көре алатын стенд орнатты, ал түскен қаражатты ЖИТС зерттеуін қаржыландыруға көмектесетін музыка индустриясының Lifebeat ұйымына берді.

Алдын ала босату

Мадонна "Секс" кітабымен бірнеше әлемдік рекордты жаңартты. Кітаптың АҚШ-тағы бөлшек сауда бағасы 50 долларға, ал Еуропа бойынша Ұлыбританияда 25 фунт стерлингке, Испанияда 7500 песетаға (сол кездегі 70 долларға баламалы) сатылды. Бірінші басылымның алғашқы тиражы бес континентте және бес тілде бір миллион дананы құрады. Санта-Крус Сентинель газетінен Джон Робинсон көптеген кітап сатушылардың "Секс бұрынғыдан жақсы сатылды" және "олар мұндайды ешқашан көрген емес, әсіресе 50 долларлық кітап үшін" деген пікірде болғанын хабарлады. Канадада "Секс" кітабын таратушы H. B. Fenn and Company компаниясы 22 қазанға дейін елдің барлық кітап дүкендерінен 45 000-нан астам данаға тапсырыс алғанын мәлімдеді.