Кіріспе
Автоматты тарату жүйесі (АТЖ) – радио немесе теледидар станциясының таратушы және антенна жүйесін ұзақ мерзім бойы тікелей адамның араласуынсыз немесе бақылауынсыз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін автоматтандырылған жүйе. Мұндай жүйелерді автомобильдегі автоматты беріліспен шатастыруды болдырмау үшін кейде автоматты беріліс жүйесі деп те атайды.
An automatic transmission system (ATS) is an automated system designed to keep a broadcast radio or television station's transmitter and antenna system running without direct human oversight or attention for long periods. Such systems are occasionally referred to as automated transmission systems to avoid confusion with the automatic transmission of an automobile.
Тарих
Дәстүрлі түрде радио және теледидар станцияларында лицензиясы бар оператор, техник немесе электр инженері болуы қажет еді, ол таратушы жұмыс істеп тұрған немесе жұмыс істей алатын кезде оны қадағалау үшін міндетті болды. Басқа хабар тарату қызметтеріне кедергі келтіруі мүмкін кез келген жағдай (мысалы, бұрмаланған немесе дұрыс емес жиілікте тарату) қателікті түзету немесе таратушыны эфирден шығару үшін дереу қолмен араласуды талап етті. Сондай-ақ, таратылатын сигналды нашарлатуға немесе тарату жабдықтарына зақым келтіруі мүмкін кез келген ақаулықтарды бақылау қажет болды. Хабар таратушылар көбінесе хабар тарату студияларынан бөлек орналасқандықтан, қадағалау үшін оператор таратушы орнында болуы керек еді. 1950-1960 жылдары студиядағы оператор таратушыны қосуға немесе өшіруге мүмкіндік беретін қашықтан басқару жүйелері енгізілді. 1953 жылы Калифорнияда Пол Шафер осыған ұқсас жүйені әзірледі, ол айналмалы телефонды пайдаланып таратушының параметрлерін қашықтан реттеуге мүмкіндік берді. Технология жетілдікке жеткен сайын таратушылар сенімдірек болды және проблемаларды тексерудің және кейіннен түзетудің электромеханикалық тәсілдері кеңінен қолданыла бастады. Соңғы рет ережелер осы жетістіктерге сәйкес келіп, АТС арқылы қадағаланбаған жұмысқа рұқсат берді. 1977 жылы АҚШ Федералды байланыс комиссиясы АТС-тері бар АҚШ станцияларына таратушының жұмысын автоматты түрде бақылауға және АТС-ке таратушының модуляциясын автоматты түрде реттеуге немесе жұмыс белгілі шектен шыққан жағдайда оны өшіруге мүмкіндік беру үшін операциялық ережелерді жеңілдетті, бірақ нақты ережелер Төтенше жағдай туралы ескерту жүйесіне енгізілген өзгерістермен және цифрлық радионың пайда болуымен бірге дамуын жалғастырды.
Жұмыс істеу теориясы
ATS таратушы шкаф немесе корпустағы кернеу, ток және температура сияқты жағдайларды бақылайды, сондай-ақ көбінесе сыртқы сенсорларды, әсіресе антеннада қолданады. Кейбір жүйелерде телеметриялық байланыс арқылы бас блокқа хабарлайтын қашықтан бақылау пункттері болады. Күрделі жүйелер антенна элементтерінде немесе радиодомаларда мұзды анықтау сияқты маңызды деп саналатын басқа да мәселелерді бақылап қана қоймай, түзетуге де мүмкіндік береді, сондай-ақ VSWR (қоспаған антеннадан қайта таратушыға шағылысқан қуат) тым жоғарыламауы үшін жылытқыштарды қосады. Құрғату сорғыларын пайдаланатын жоғары қуатты станциялар қуат беру желісіне құрғақ азотты енгізу үшін (ылғалдылықты ығыстырып, тиімділікті арттыру үшін) қысымды да бақылай алады. Генераторлар, аккумуляторлар және келіп түсетін электр энергиясы да бақылауға жатады. Егер ATS шеше алмайтын нәрсе болса, ол пейджер, телефондық дауыстық хабарлама немесе арнайы телеметриялық байланыс арқылы телестудия сияқты белгілі бір орынға көмекке шақыру жібере алады. Студия/таратушы байланысынан үнсіздік байқаудан басқа, ATS бағдарламалауды немесе студиялық жабдықтарды, мысалы, хабар таратуды автоматтандыруды қамтымайды, ол тек "таратушы құрылғысын" бақылайды. ATS күндіз және түнде әртүрлі таралу үлгілеріне сәйкес лицензия талаптарын орындау үшін AM радиостанциясының тарату қуатын күн батқанда төмендету және күн шыққанда көтеру сияқты жоспарланған тапсырмаларды автоматтандыру үшін де қолданылуы мүмкін.