Кіріспе

Microsoft Windows API
Тыңдауға қарсы тұратын деректерді беру тәсілі

Криптографияда, қауіпсіз арна – тыңдау мен бұрмалауға төзімді деректерді беру тәсілі. Құпия арна – деректерді тыңдау немесе құлақтандыру (мысалы, мазмұнын оқу) үшін жарамды, бірақ міндетті түрде бұрмалауға (яғни мазмұнын өңдеуге) қарсы тұра бермейтін деректерді беру тәсілі. Расту арнасы – деректерді бұрмалауға қарсы тұратын, бірақ тыңдауға міндетті түрде қарсы тұра бермейтін деректерді беру тәсілі. Қауіпсіз арнадан өзгеше, қауіпсіз емес арна шифрланбаған және тыңдау мен бұрмалауға ұшырауы мүмкін. Егер берілетін мазмұн жіберілгенге дейін шифрланса, қауіпсіз емес арна арқылы қауіпсіз байланыс мүмкін.

Нақты әлемдегі қауіпсіз арналар

Нағыз әлемде толыққанды қауіпсіз арналар жоқ. Бар болғаны, қауіпсіз емес арналарды (мысалы, курьерлер, жабдырылған мысықтар, дипломатиялық сөмкелер және т.б.) аздап қауіпсіз етудің жолдары бар: курьердің білегі мен портфель арасына құлып салу, адалдыққа тексеру, қауіпсіздікке бақылау, курьерлерге қару беру, дипломатиялық сөмкелерге дипломатиялық иммунитет беру және т.б. 1976 жылы екі зерттеуші кілт алмасу әдісін ұсынды (қазір олардың атымен аталады) – Диффи–Хеллман кілт алмасу (D H). Бұл протокол екі тарапқа белгілі бір математикалық мәселені (мысалы, олардың ұсынысындағы Диффи–Хеллман мәселесі) есептеу арқылы шешу мүмкін болмайтын (яғни, өте қиын) және екі тараптың сенімді арнаға қол жеткізімі бар деген шартпен, тек оларға ғана белгілі кілт жасауға мүмкіндік береді. Қысқасы, екі тарап алмасып алған барлық хабарламаларды тыңдай алатын, бірақ оларды өзгерте алмайтын, дәстүрлі түрде «Ева» деп аталатын тыңшы, алмасылған кілтті білмейді. Мұндай кілт алмасу симметриялық шифрларға негізделген бұрынғы белгілі криптографиялық схемалармен мүмкін емес еді, себебі осы схемалармен екі тараптың алдымен құпия кілт алмасуы қажет, демек, сол кезде оларға құпия арна қажет болар еді, ал біз осыны құруға тырысып жатырмыз. Кілттер қауіпсіз алмастырылмаса немесе, егер олар қауіпсіз алмастырылған болса да, басқа жолмен белгілі болып кетсе (мысалы, қарақшылық немесе қорқыту) көптеген криптографиялық әдістердің оңай бұзылатынын атап өту маңызды. Егер кілттерді қауіпсіз алмастыру үшін қауіпсіз емес арнаны пайдалануға болады және қарақшылық, пара беру немесе қорқыту болмаса, шын мәнінде қауіпсіз арна қажет емес. Мәңгілік мәселе болды және қазіргі заманғы кілт алмасу протоколдарымен де солай болып қалады – қауіпсіз емес арна қауіпсіз жұмыс істеді ме (немесе, мүмкін, одан да маңыздысы, жұмыс істемеді ме) және біреуге пара берілді ме, қорқытылды ма, әлде кілт туралы ақпарат бар дәптер (немесе ноутбук) жоғалды ма, білу қалай? Бұл нағыз әлемде қиын мәселелер және ешқандай шешімі белгілі емес – тек уақытша шаралар, импровизация және басқаша жолдар ғана бар.

Болашақтағы мүмкіндіктер

Зерттеушілер қауіпсіз канал құру мақсатында кванттық криптографияны ұсынды және оның мүмкіндігін көрсетті. Оның жұмыс істеуі үшін қажетті ерекше жағдайлар, шулы, лас және кемшіліктері бар нақты әлемде тиімді болатыны әлі анық емес, өйткені көптеген нәрселер осындай жағдайда жұмыс істеуге талап қояды. Бүгінгі күнге дейін, осы техниканы іске асыру өте нәзік және қымбатқа соқты, оның қолданылуын тек арнайы мақсаттағы салалармен шектейді. Бұған қоса, кванттық криптографиялық құралдар құрастырылған оптикалық компоненттердегі нақты іске асырулар мен кемшіліктерге байланысты шабуылдарға ұшырауы мүмкін. Классикалық криптографиялық алгоритмдерді іске асыру жылдар бойы жаһандық деңгейде зерделенді, бірақ 2014 жылға дейін кеңінен қолданылмағандықтан, кванттық криптожүйелердің қазіргі заманғы іске асырылуының қауіпсіздігін бағалауға бағытталған зерттеулер шектеулі көлемде ғана жүргізілді.

Қауіпсіз арнаны модельдеу

Қауіпсіз арнаның қауіпсіздік анықтамалары оның қасиеттерін нақты іске асырылуына тәуелсіз модельдеуге тырысады. Қауіпсіз арнаны жобалау алдында және криптографиялық протоколда оны қолданудың тиімділігін бағалау алдында осы қасиеттерді жақсы түсіну қажет. Бұл – растамалы қауіпсіздік тақырыбы. Кез келген қауіпсіз шифрлау протоколында қолданылғанда да қауіпсіздігін сақтайтын қауіпсіз арнаның анықтамасы – жалпы құрастырылатын криптографияның маңызды құрылыс бөлігі. Цифрлік қолтаңбалар мен ашық кілт инфрақұрылымын пайдаланып, жалпы құрастырылатын аутентификацияланған арнаны құруға болады. Гибридтік шифрлау мен ашық кілт инфрақұрылымына негізделген есептеу қиындықтары тұрғысынан қарағанда, жалпы құрастырылатын құпия арналардың бар екені белгілі.