Кіріспе

Седгли – Англияның Вест-Мидлендс аймағындағы Дадли қалалық округінің солтүстігінде орналасқан қала. Тарихи тұрғыдан Стаффордширге қарасты Седгли, Вулвергемптон мен Дадли арасындағы A459 тас жолында жатыр және бұрын Горнал, Госпэл Энд, Вудсеттон, Этингшалл, Козли және Бриерли (қазір Брэдли) сияқты бірнеше кішігірім ауылдарды қамтитын ежелгі меншіктің орталығы болған. 1894 жылы бұл меншік Седгли және Козли қалалық аудандарын құру үшін бөлінді, олардың көп бөлігі 1966 жылы Дадли округіне қосылды. Алғашқы ежелгі ағылшын тіліндегі жер атауы – «Secg's lēah», мұнда Secg – жеке есім (қылыш ұстаған адам немесе жауынгер), ал lēah – ормандар, жайылымдар немесе орманның арасындағы кеңістік. Седгли «Соңғы сот кітабында» Дадли лорды Уильям Фитц Анскульфқа тиесілі меншік ретінде де көрсетілген. Орта ғасырларда шаруалармен толы болған бұл ауыл, көмір және әк тас сияқты табиғи ресурстар пайдаланылған кезде өнеркәсіптікке айналды, ал 18 ғасырда темір мен кірпіш сияқты өнімдер өндірілді. Седгли 20 ғасырдың басында, шикізаттың азаюына және өнеркәсіптің жалпы құлдырауына қарамастан, жақын орналасқан Баггеридж кенінің дамуына байланысты қарқынды өсті. Өнеркәсіптің одан әрі төмендеуімен, ауданның көп бөлігі қайта жаңартылды, қазір тұрғын үйлер аймақтың басым бөлігін құрайды, сондай-ақ 19 ғасырдың басында салынған сот үйі, қазір қоғамдық мейрамхана ретінде қолданылады.

Азаматтық тарих

Седглидің ежелгі иелігі тоғыз ауылдан тұрды: Седгли, Госпел-Энд, Котвол-Энд, Жоғарғы Горнал, Төменгі Горнал, Вудсетон, Козели, Этингшалл және Бриерли. 1897 жылы Козели, Этингшалл және Бриерли ауылдары Седгли иелігінен бөлініп, Козели қалалық округін құрды, ал Седглидің өзі, Госпел-Энд, Котвол-Энд, Жоғарғы Горнал, Төменгі Горнал және Вудсеттон Седгли қалалық округіне біріктірілді. Бүкіл аймақ 1832 жылы құрылған Вулвергемптон парламенттік округінің құрамына кірді. Седгли ауданының шығыс бөлігі 1926 жылы Дадлиге берілді, бұл Приория және Вренс Нест иеліктерінің дамуына жағдай жасады, онда Дадлидің орталық бөлігіндегі шаруашылықтарды бұзудан шығарылған отбасыларды орналастыру үшін жаңа кеңес үйлері салынды. 1950 жылдардың басында Ескі Парк фермасы қосылды. Седгли қалалық округтік кеңесі 1966 жылға дейін сақталды, содан кейін ауданның көп бөлігі Козели және Бриерли Хилл аудандарымен бірге Дадли округіне қосылды. Алайда, Госпел-Энд аймағы Сейздон ауылдық округіне (кейіннен Оңтүстік Стаффордшир) қосылды, ал аймақтың ең солтүстігіндегі Голдторн Парк иелігі Волвергемптонға берілді.

Бұқалар дүңгіршігі

Седглидің орталық аймағы, өйткені 1835 жылы бұл спортқа тыйым салынғанға дейін бұқашалық сайыс өткізілген жер ретінде танымал болған. Нақты сайыс алаңы шамамен 1930 жылы жол торабының құрылысы кезінде жойылды, бірақ жол торабы әлі де «Булл ринг» деп аталады. Қазіргі Булл рингті бірнеше маңызды ғимараттар қоршап тұр. 19 ғасырдың басында салынған Сот үйі бастапқыда Седглидің соты болған, бірақ басқа жергілікті пабтармен бәсекелесуге тырысқан бірнеше иесіне қарамастан, қазір бос тұр. Бұл соттар жақын жердегі полиция бөлімшесінің ғимаратына көшірілді, ал 1988 жылы қаланың соттары қажетсіз деп жарияланды. «Қызыл арыстан» Сот үйімен шамамен бірдей жаста, бұрын ауылдық түрме болған. Ол әлі де Сот үйімен өткел арқылы байланысты, бірақ ол көптен бері пайдаланылмайды. «Клифтон» 1937 жылы Седглидегі алғашқы кинотеатр ретінде ашылды және 1978 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін жабылып, 1998 жылы JD Wetherspoon компаниясы сатып алғанға дейін бинго залына айналдырылды. «Ақ ат» 19 ғасырда салынған және 2014 жылы жаңартылған. Содан бері ол Седглидегі ең көрікті паб болып табылады. «Монти» шарап бары да 1998 жылы бұрынғы азық-түлік дүкенінің орнында ашылды. Presto 1987 жылы қала орталығында, High Holborn көшесінде бұрынғы жанармай құю станциясының орнында үлкен супермаркет ашты. Бұрынғы қоғамдық тұрақ супермаркетке қосылды. Бір жылдан кейін ол Safeway деп қайта аталды, ал 2004 жылы Midcounties Co Operative компаниясы сатып алды. Бұл өз кезегінде 2017 жылдың сәуірінде жабылып, 2017 жылдың тамызында күрделі жөндеуден кейін Asda ретінде қайта ашылды.

Жоғары Аркалды егістік

Қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан. 1992-1996 жылдар аралығында үлкен даланың бір бөлігінде кезең-кезеңмен салынды; даланың бір бөлігі ашық қоғамдық кеңістік және ойын алаңы ретінде сақталған. Аймақта шамамен 300 тұрғын үй кооперативіне қарасты үйлер, пәтерлер және шатырлы үйлер бар. Үш бөлмелі үйлер осы аймақтағы ең көп кездесетін үй-жай түрі. Көптеген тұрғындар үйлерін жалға алып тұрады, ал кейбіреулері үлестік немесе толық меншікте ұстайды. Хай Аркал – Седглидегі 1970 жылдардан кейін салынған ең ірі тұрғын үйлер ауданы.

Бетті қабырғаның соңы

Котвоулл Енд ауылдық Котвоулл Енд аңғарының маңында орналасқан және Седгли поместьесінің тоғыз тарихи ауылының бірі. 1969 жылы Дадли кеңесі бұл аймақта Котвоулл Енд аңғары табиғи қорығын ашты. 2005 жылдан бері құтқарылған жануарларға күтім жасайтын, коммерциялық емес Броксвуд жануарлар қанағаттандыру орталығы табиғи қорықта жұмыс істеп келеді.

Браунсволдағы үйлер

Cotwall End Valley-дің солтүстігінде орналасқан бұл жеке тұрғын үй кешені 1956 және 1959 жылдар аралығында Coseley қаласындағы Joseph Webb құрылыс компаниясымен салынды. Ол екі немесе үш бөлмелі жартылай жеке және жеке тұрғын үйлер мен бунгалолардан тұрады. Көптеген үйлер үш бөлмелі жартылай жеке тұрғын үйлер болып табылады. Бұл кешенде үлкен футбол алаңы және бір кезде ойын алаңы бар демалыс аймағы да бар. Бірақ, 10 жылдан астам уақыт бойы жалғасқан вандализм мен ойын құралдарының біртіндеп жоғалуына байланысты ойын алаңы 2000 жылы демонтаждалды, соның салдарынан ол жергілікті балалардың арасында бұрынғысынша танымал болмай қалды.

Солтүстік жол

Cotwall End-тен солтүстікке қарай, Вулвергемптонмен шекараға жақын орналасқан. Дамыту 1950 жылдардың ортасында Gospel End Road-тың солтүстігіндегі жерде басталды, 1960 жылдары қарқын алып, 1970 жылдары көбінесе аяқталды (сол кезде шамамен 1000 үй салынды) және Вулвергемптон жолымен бірікті. Алдер Коппис бастауыш мектебі 1967 жылы Нортвей ауданында ашылды. 2019 жылдың қараша айында жергілікті табиғат қорығы болып жарияланған Алдер Коппис осы ауданның жанында орналасқан. Сондай-ақ, ауданмен шектесетін Седгли Холл паркі, 15 ғасырда салынған және 1966 жылы бұзылған Седгли Холлдың жерінде салынған. Паркте балаларға арналған ойын алаңдары бар, бірақ вандализм салдарынан 1990 және 2000 жылдары ойын құралдарының бір бөлігі бөлшектелді. Нортвей ауданының орталығында дүкендер, медициналық орталық және "Кабина" деп аталатын паб орналасқан, ол ауданның 1960 жылдардың соңындағы кезеңінің бір бөлігі болды.

Бейкон есімді жер

Бикон-эстейт 1920-1930 жылдары Седгли UDC компаниясымен Бикон-Хиллдің көлеңкесінде салынды, ал 1940-1950 жылдары екі шағын бөлігі қосылды. Седгли UDC компаниясы салған алғашқы үйлердің бір бөлігі осы эстейтте орналасқан. 2012 жылдың 28 шілдесінде таңғы сағаттарда эстейтте тұратын 23 жастағы Шейн Уотсон эстейттегі бір жолда өлтірілген күйінде табылған. Кейіннен Шиллон Вишарт және Джеймс Картрайт есімді екі жергілікті тұрғын Уотсонды өлтіргені үшін сотталды және өмір бойына түрмеге кесілді.

Барлық қасиеттілер шіркеуі

Барлық қасиеттілер шіркеуі – Седглидің орталығында орналасқан қауымдық шіркеу. Шіркеу туралы алғашқы жазбалар 1086 жылғы "Соңғы сот" тізіміне (Domesday Survey) дейін барады, бірақ қазіргі ғимарат 19 ғасырдың басында салынған. 1829 жылы аяқталған, нео-готикалық стильдегі бұл ғимараттың құны Дадли графының қаражатымен төленген. Алғашқыда 1000-нан астам орынға ие болған шіркеу, кейіннен 850 орынға дейін қайта жабдықталды. Шіркеу Викар көшесі мен Дин көшесінің қиылысында орналасқан, ал қазіргі викариат және шіркеу залы Викар көшесінің қарсы бетінде орналасқан. Ол кезде бұл Седгли қауымының жалғыз шіркеуі болды, өйткені қауым үлкен болғанымен, халық тығыз емес еді. Бірақ кейіннен қауым тоғыз елді мекенді қамту үшін бес діни округке бөлінді.

Баггеридж саябағы

Баггеридж паркі – Седгли қаласының оңтүстік-батысына қарай 1,5 шақырым жерде орналасқан ауылдық саябақ. Бұл жер бұрын Дадли графының Химли иелігінің бір бөлігі болған, ал 1902 жылы Баггеридж шахтасы ашылғаннан бастап көмір өндіру жұмыстары басталды. 1968 жылы шахта жабылып, Сейсдон ауылдық округтік кеңесі сатып алды, кейін 1970 жылы ауылдық саябақ мәртебесі берілді. Жерді толық қайта жаңарту жұмыстары 1981 жылдың қаңтарында басталды, ал саябақты ханшайым Анна 1983 жылдың маусымында ресми түрде ашты. Осы уақытқа дейін, бұл саябақта Седглидің басқа аймақтарында жиі кездесетін көптеген мәселелерге тап болмады.

Седгли Бейкон

Бикон-Тілл, Англиядағы бірнеше Бикон-Тіллдердің бірі, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, Батыс Мидлендс аймағындағы ең биік нүктелердің бірі. Ол қазба жәндіктерімен әйгілі. Бұл төбеде бұрын жергілікті халықты басқыншылардан ескерту үшін маяктар жағылатын. Седгли Бикон төбесінен Қара ел, Каннок Чейз және шығысқа қарай Бірмингем, ал батысқа қарай Урекин, Кли және Малверн төбелері көрінеді; өте ашық күндері Солтүстік Стаффордшир және Дербишир төбелерін, сондай-ақ Солтүстік және Оңтүстік Уэльстің тауларын көру мүмкін. Сонымен қатар, 15 шақырымдай қашықтықтағы тағы бір Бикон-Тілл – Барр Биконды да көруге болады.

Сара Хьюз сыра зауыты

1921 жылы Виктория стиліндегі сыра қайнату үйі мен пабта құрылған Сара Хьюз сыра зауыты Седжлидегі Билстон көшесінде, Beacon қонақ үйімен біріктірілген.

Бастауыш мектептер

Queen Victoria Primary School – 1897 жылы салынған, қала орталығында орналасқан. Мектеп мемлекеттік ресурстарды қоғамның игілігі үшін тиімді пайдалануды мақсат еткен, дәстүрлі оқу күнінен тыс қосымша бағдарламалармен мектеп уақытын ұзарту үшін үкімет демеушілігімен бастамаға бірінші болып қатысты. 2006 жылы мектепте 1970 жылдан бері болған жылжымалы сыныптардың орнына жаңа сыныптар салынды. 1897 жылғы алғашқы ғимарат әлі де бар, ал 1931 жылы салынған кеңейтім де әлі тұр. Queen Victoria мектебінен түлектер көбінесе The Dormston School-ға түседі; Queen Victoria мектебінің жанында орналасқан. Екі мектеп көбінесе жас оқушыларға қосымша білім беру үшін бастауыш мектепке баратын JSLA (Junior Sports Leaders Award) студенттері сияқты жас оқушылар үшін байыту бағдарламаларында бірлесіп жұмыс істейді. Queen Victoria мектебінің оқушылары Милл театрын мектептік қойылымдар үшін жиі пайдаланады, атап айтқанда, мұндай жағдайда өткен алғашқы қойылым – «Мыңжылдық» өндірісі үшін «Аспанда саяхаттаушы келді». Мектеп 3–11 жас аралығындағы оқушыларды қабылдайды, сондай-ақ 1970 жылдары ашылған балабақша да бар, ол кезде жергілікті білім беру жүйесін қайта ұйымдастыру аясында 12 жастағы балаларға да есік ашылды. Алайда, мектеп 1960 жылдары көптеген оқушыларын жаңа Алдер Коппис және Котволл Энд мектептеріне жоғалтты, олар соғыстан кейінгі жылдары Седглидің қарқынды өсіп келе жатқан халқына арналған. Сондай-ақ, 1937 жылға дейін 11 жастан асқан оқушылар үшін Queen Victoria мектебінде жоғары сыныптар болды, сол кезде Dormston мектебі жақын жерде ашылды. Бірінші және орта мектеп ғимараттары 1980 жылдардың басында жаңа әкімшілік аймақ құрылысымен біріктірілді. 1990 жылдың қыркүйегінен бастап жас аралығы 3–11 жасқа дейін өзгертілді. Cotwall End Primary School – 1962 жылы салынған, қала орталығынан батысқа қарай жарты миль жерде орналасқан. Бұл мектеп 3–11 жас аралығындағы оқушыларға екі сыныптан оқуға мүмкіндік береді. Бастапқыда бір сыныпты мектеп болған, ол 1971 жылы жаңа балабақша ғимараты аяқталғаннан кейін екі сыныпты мектепке айналды. Cotwall End бастапқыда жеке балабақша және кіші мектептерге бөлінген (1972 жылы бірінші және орта мектептерге айналды), бірақ 1981 жылы біріктірілді. Alder Coppice Primary School 1967 жылы ашылды және қала орталығынан солтүстік-батысқа қарай бір шақырым жерде орналасқан. Қазіргі уақытта мектеп директоры – Д. Дункан Джонс, ол 2006 жылдың қаңтарында мектепте 1999 жылдың сәуірінен бері қызмет етіп келген зейнеткерлік демалысына шыққан Дэвид Коксты алмастырды. Оның алдыңғы директоры – Барбара Картер ханым. Мектептің бұрынғы директоры Колин Гулд 1995 жылдың қазан айында тәртіптік бұзушылықтарға байланысты жұмыстан кетті. Alder Coppice 1999 жылдың желтоқсанында OFSTED инспекторлары мектептің ресурстарды нашар басқаруын және бағыттың жоқтығын сынға алғаннан кейін арнайы бақылауға алынды, бірақ ол 18 айдан кейін арнайы бақылаудан шықты және қайтадан табысқа жетті. Доктор Дункан Джонс 2006 жылдың қаңтар айында Дэвид Кокстың орнына келді. Бастапқыда бұл екі бөлек балабақша және кіші мектептер болды (тиісінше 5–7 және 7–11 жас), 1970 жылдары балабақша бөлімі қосылды, сонымен бірге балабақша мен кіші мектептер 1972 жылдың қыркүйегінде бірінші және орта мектептерге айналды. Алайда, бірінші және орта мектептер 1988 жылдың қыркүйегінде бастауыш мектеп құру үшін біріктірілді, ал екі бөлім 1990 жылдың қыркүйегінде балабақша мен кіші мектепке қайта оралды, өйткені орта білімге көшу жасы 12-ден 11-ге дейін төмендетілді. St Chad's Catholic Primary School – католик бастауыш мектебі, бірақ католик емес балаларға да оқуға рұқсат етіледі. Мектеп 1870 жылы шіркеуге жалғастырылған ғимаратта ашылды. Екі мұғалім шамамен 70 баланы оқытты. 1876 жылы Викториан мектебінің құрылысы аяқталды, бірақ ақырында толып кетті. 1954 жылы Жаңа мектептің құрылысы басталды. Алғашқы үш сынып 1956 жылы ашылды. Кейін 1962 жылы зал қосылды. 1969 жылдан кейін ескі мектеп асханаға айналды. 1969 және 1973 жылдары қосымша сыныптар салынды. Үш мектеп ғимаратының барлығы, сондай-ақ шіркеу әлі де осы жерде сақталған. Ол қала орталығынан оңтүстікке қарай шамамен төрттен бір миль жерде орналасқан. Straits Primary School – 1968 жылы (сонда) жаңа Straits тұрғын үй ауданына қызмет көрсету үшін салынған. Ол қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай екі шақырым жерде орналасқан. Қазіргі уақытта мектеп директоры – Лен Хаслехерст мырза, ол 2012 жылдың сәуірінен бері осы қызметте жұмыс істеп келеді. Оның алдында 15 жыл мектепте жұмыс істеген Адриан Слак болды. Адриан Слак келген кезде мектеп OFSTED инспекторлары тарапынан арнайы бақылауға алынды...

Орта мектептер

Дормстон мектебі – 1935 жылы салынған, Седгли қаласының орталығында орналасқан. 1960 жылдардың соңынан бері үлкен кеңейтімдер жасады, ал 1996 жылдан бастап Дадли колледжімен бірлесіп алтыншы сынып орталығы ашылды. 1975 жылы мектептің статусы орта білім беретін мектептен толық білім беретін мектепке өзгертілді. Ашылған кезде оқушылардың жасы 11+ болды, кейін 1972 жылы 12–16, ал 1990 жылы 11–16 жас аралығына өзгертілді. Аркаль орта мектебі – 1961 жылы салынған, Вудсеттон ауылында, Седглиден шамамен жарты миль шығысқа қарай орналасқан. 1975 жылға дейін гимназия болып келді, содан кейін толық білім беретін мектепке айналды. 1990 жылға дейін алтыншы сынып болды. 2002 жылы алтыншы сынып құралдары мектепке қайта келді, осы кезде Дормстон мектебі мен Дадли колледжімен бірлесіп жүргізілген алтыншы сынып Аркаль мектебіне кеңейтілді.

Бұрынғы мектептер

Flax Hall бастауыш мектебі 1950-жылдары ашылды, бірақ оқушылар санының азаюына байланысты 1989 жылы жабылды. Мектеп ғимараты қазірге дейін сақталған және қазір қоғамдық орталық ретінде пайдаланылуда. Tudor округінің бастауыш мектебі 19 ғасырдың соңында ашылды, 1986 жылдың шілдесінде жабылғанға дейін Жоғарғы Горнал қауымына қызмет етті. Мектеп ғимараттары 1996 жылы бұзылғанға дейін ересектер білімі орталығы ретінде қолданылды, ал оның орнына тұрғын үйлер салынды.

Көлік

Седглидің төбелі жер бедеріне байланысты, оның ешқашан теміржол немесе канал қатынасы болған емес. Дегенмен, оның тарихи шекарасы Кингсвинфордқа жақын жерде Стоурбридж мен Вулвергемптон арасындағы теміржолда 1925 жылы ашылып, пайдалануға енгізілген, бірақ жеті жылдан кейін 1932 жылы жабылған Горнал Хальт аялдамасы болған. Бұл теміржол желісі 1960 жылдарға дейін сақталған. Қазіргі таңда, Седгли Вулвергемптон, Дадли, Билстон және Типтон сияқты көршілес аймақтарға автобус бағыттары арқылы қызмет көрсетеді.

Қылмыс

Седжлидегі қылмыс 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басында күрт өсті, бірақ соңғы жылдары азайды. Седгли ауданында (қала орталығы, Браунсволл, Нортвей және Бикон елді мекендері, сондай-ақ Жоғары Аркал елді мекенінің бір бөлігі) бір айда 100-ден астам қылмыс тіркелгені жиі кездесетін. Әсіресе, жасөспірімдердің қоғамға қарсы әрекеттері кең таралған, көбінесе алкоголь немесе есірткі ішімдігінен туындаған. Полиция Дормстон мектебінде оқушылардың қатысуымен болатын оқиғалармен үнемі айналысып отырды. Дегенмен, 2014 жылға қарай Седгли ауданында тіркелген қылмыстардың саны ай сайын 50-ден асты, ал 2013 жылдың соңғы екі айында әр айда 40-тан аз қылмыс тіркелді.