Кіріспе

Америка Құрама Штаттарында автосалон – автомобильдерді сататын бизнес. Автосалон жаңа және қолданылған автокөліктерді сататын франчайзингтік дилерлік орын немесе тек қолданылған автокөліктерді сататын қолданылған автокөлік дилерлік орын болуы мүмкін. Көбінесе дилерлік кеңселер автомобильдерге техникалық қызмет көрсету және жөндеумен қатар, саудаға беру, лизинг және клиенттерге қаржыландыру опцияларын ұсынады. Қолданылған автосаудагерлер әртүрлі өндірушілердің автокөліктерін тасымалдауы мүмкін, ал жаңа автосаудагерлердің басым бөлігі бір немесе бірнеше өндірушілермен байланысты франшиза болып табылады. Кейбір жаңа автосауда орындарында бір өндірушінің бірнеше маркасы болуы мүмкін. Кейбір аймақтарда дилерлік кеңселер біріктірілген, ал корпорация бірнеше түрлі өндірушілерді ұсынатын дилерлік кеңселер тізбегін басқара алады. АҚШ-та жаңа автомобильдерді тікелей өндірушіден сатып алуға франшизалық заңдар бойынша тыйым салынған, бұл жаңа автомобильдерді тек дилерлер арқылы сатуды талап етеді. Экономистер бұл ережелерді «рента іздеу» түрі ретінде сипаттайды, ол автомобиль өндірушілерінен рента алып, тұтынушылар үшін шығындарды арттырады, жаңа автомобиль дилерлерінің кіруін шектейді және қолданыстағы автомобиль дилерлерінің пайдасын арттырады. Зерттеулер көрсеткендей, осы заңдардың нәтижесінде автомобильдердің бөлшек сауда бағасы көтеріледі. Сатушылар, көбінесе тек комиссиялық жүйеде жұмыс істейтіндер, сатып алушылармен келіссөздер жүргізу арқылы соңғы сату бағасын анықтайды. Көп жағдайда бұл саудаға берілетін автомобильдің бағасын келісуді қамтиды; дилердің сатып алушының қазіргі автомобильін сатып алуын. Дилерлік орын тұрғысынан келіссөздер – сатушы келісімді келіссөздер жүргізгеннен бастап, клиент жаңа көлікке ұсыныс жасағанға дейінгі сауда-саттық процесі, көбінесе клиенттің қазіргі көлігі де келісімнің бөлігі ретінде қарастырылады. Сатушы сату менеджеріне ұсынысты, сондай-ақ клиенттің адалдық белгісін – депозит немесе несие картасы бар чекпен ұсынады. Бұл әдетте қайтарылатын бронь сомасы деп аталады. Сату менеджері ай сайынғы төлем, қаржыландыру және бағалау опцияларын тапсырыс берушіге «кестелеу» деп аталатын процесте қайтарады. Егер клиент пен сату менеджері шарттарда келіссе, олар таңдалған опцияға қол қояды. Келесі қадам – сатып алу-сату келісім-шарты немесе сату келісім-шарты, содан кейін нақты ақшалай төлем жасалады. Менеджер мен клиент осы құжатқа қол қояды, содан кейін клиент «қорапқа» немесе қаржы және сақтандыру кеңсесіне жіберіледі, онда әртүрлі қосымша қызметтер сатылады, оларға арнайы күтім, дөңгелектерді қорғау немесе көбінесе кепілдікті кеңейту кіреді. Бұл кезеңде соңғы құжаттар да басылады. Адамдардың бір бөлігі «кестелеу» келіссөздер процесінің бөлігі деп санайды, бірақ бұл тек сатушы клиенттен көлікке заңды ұсыныс алғаннан кейін және сату менеджеріне адалдық белгісін тапсыра алатын болғанда ғана болады, атап өткендей. Автосаудагерлер өндірушіден көліктерді заказ жасап, оларға пайыз төлейді (бұл «еденді жабу» немесе «еденді жоспарлау» деп аталады). Дилерлерге қайтару – өндірушілер өз дилерлеріне төлейтін төлем жүйесі. Қайтару төлемдері дилерлерге көлік құралдарының қорын сақтауға және дилерлердің табыстылығын арттыруға көмектеседі. Әдетте қайтару сомасы көліктің өндіруші ұсынған бөлшек сауда бағасының (MSRP) 1-3% құрайды. Қайтару көбінесе тұтынушы төлейтін бағаның келісілетін бөлігі емес, бірақ дилерлер ұзақ уақыт бойы қорында тұрған автомобильден арылу үшін немесе қосымша сату оларды өндірушінің бірлік бонусына қол жеткізу үшін қосымша ынталандыру төлемдеріне жеткізсе, дилерлік қайтарудан бас тартады. Қайтару бастапқыда жаңа автосаудагердің автокөлікті сақтау үшін қарыз алған ақшаға пайыз төлеуге жұмсалатын шығынды өтеуге көмектесу үшін жасалған, бірақ іс жүзінде дилердің жалпы пайдасын төмендетеді, демек қызметкерлерге төленетін сату комиссиясын да азайтады. Қайтару дилерлік кеңселерге шот-фактура бағасына немесе оған жақын бағаға сатуды және осындай мәмілелерден қолайлы пайда табуға мүмкіндік береді.

Көліктерге сауда жасау

Орташа дилер үшін сауда-саттықтың нақты ақшалай құны – бұл көлікті алты аптадан үш ай ішінде аукционда сатуға болатын ақылға қонымды баға, егер дилер сауда-саттықты көпшілікке қайта сата алмаса немесе сатқысы келмесе, қалпына келтіруге қажетті шығыстардан кем. Көптеген штаттарда дилерлерге белгілі бір бағада халыққа сатылатын пайдаланылған көлікке кепілдік беру немесе тіпті кепілдік беру талаптары қойылады, сондықтан дилер бұрын алынған (қазір пайдаланылған) көлікті сатудан пайда табуы керек. Сауда құны – автомобиль мәмілесінің маңызды бөлігі. Көптеген веб-сайттар сауда құнын бағалауға көмектеседі. Дегенмен, олардың көпшілігі белгілі бір марка мен модельдің соңғы орташа сату бағасына негізделген теориялық кестелерге сүйенеді. Егер белгілі бір марка мен модельге қатысты соңғы аукцион бағаларынан деректер жеткіліксіз болса, дилер көлікті бағалауда көбірек сақтық танытады. Дилерлер әрбір саудаға ұсынылған көлікті бағалайтын менеджер тағайындауы мүмкін. Бұл адам көбінесе дилер атынан пайдаланылған автомобильдер аукционына қатысып, сатып алу және сату операцияларын жүзеге асырады. Ол сауданың нақты ақшалай құнын жақсы біледі. Дилер саудаға алынған көліктің кузов зақымдануларын, жел әйнегінің сынықтарын, қозғалтқыштан келетін шуды және белгілі бір модельдегі мәлім проблемаларды қарастырып, оны пайдамен қайта сату үшін бағалайды.

Қосымша қызметтер

Көлік сатушылардың көпшілігі көлік сатып алу үшін түрлі қаржыландыру мүмкіндіктерін ұсынады, соның ішінде несиелер мен лизингтер. Қаржыландыру дилерлік компаниялар үшін өте тиімді болуы мүмкін. Дискриминациялық немесе жауыздық несие беру практикасына қатысты кейбір даулар болды, нәтижесінде көптеген мемлекеттерде көлік құралдарын қаржыландыру қатаң реттеледі. Мысалы, Калифорнияда үй-жайларда бірнеше белгілер болуы керек, ал келісімшартта "САЛЫМ СҮЙІНШІ КЕЗЕҢІ ЖОҚ" сияқты бірнеше айқын ескертулер болуы керек. Қос бөліктен тұратын келісімшарттың шарттарын сатушы сатып алушымен келіседі, бірақ сатушылардың азы ғана тұтынушыларға тікелей несие береді. Мұндай дилерлер "Мұнда сатып ал, мұнда төле" дилерлік кеңселері деп аталады. Бұл дүкендер тікелей клиенттерге несие бере алады, өйткені егер клиент несиеден бас тартса, көліктерді қайтарып алудың құралдары бар. "Мұнда сатып ал, мұнда төле" дилерлері көлікті қайтарып алудың тәсілдері мемлекетке байланысты әр түрлі. Дилерлердің көпшілігі жанама несие берушілерді пайдаланады. Бұл дегеніміз, төлемді несие келісімшарттары бірден "тапсырылады" немесе "қайта сатылады" үшінші тараптың қаржы компанияларына, көбінесе автомобиль өндірушісінің GM Financial, Ally Financial немесе банктер сияқты бөлімшесіне, олар дилерге төлейді, содан кейін сатып алушы уәде еткен айлық төлемдерді жинау арқылы қалдықты қайтарып алады. Мұндай тапсырмаларды жеңілдету үшін дилерлер әдетте несие берушілер алдын ала бекіткен бірнеше стандартты келісімшарттардың біреуін қолданады. АҚШ-та көлік құралдарын бөлшек саудада сату туралы келісімшарттардың ең танымал отбасы бизнес процесінің сатушысы Reynolds and Reynolds сатады; олардың келісімшарттары дилерлер мен клиенттер арасындағы сот іс-шараларында кеңінен (және жиі жауыз) сот түсіндіруіне ұшырады. Дилер келісімшарттың пайыздық мөлшерлемесін жоғарылатып, осы үстеме мөлшерлеменің бір бөлігін ұстап қалу мүмкіндігіне ие. Мысалы, банк 6,75% мөлшерлемемен көтерме ақша мөлшерлемесін бере алады, ал дилер тұтынушыға 7,75% мөлшерлемесімен сыйақы бере алады. Банк дилерге айырманы немесе оның бір бөлігін төлейді. Бұл жүйелі практика, себебі дилерлік компания банкті сатып алған кезде, клиентке көлік салғандай келісімшартты сатады. Көптеген банктер немесе мемлекеттер келісімшарт мөлшерлемесін белгілей алатын соманы қатаң шектейді (олар келісімшартты сатып алатын мөлшерлемелер ауқымын беру арқылы). Көп жағдайда бұл клиенттің төлемінде аз айырмашылықты тудырады, өйткені ипотекалық несиеге қарағанда қарыз сомасы аз және мерзімі қысқа. Сондай-ақ, клиенттер дилерлерден жергілікті банкке немесе несиелік одаққа қарағанда жақсы баға ала алады. Алайда, өндірушілер жиі төмен пайыздық мөлшерлемемен немесе қолма-қол ақшалай жеңілдікпен, егер көлік дилер арқылы қаржыландырылмаса ұсынады. Жеңілдік мөлшеріне байланысты, тұтынушы үшін үлкен жеңілдік қолдану сатып алуды аз қаржыландыруы фактісіне байланысты төмен төлемге әкелетінін тексеру ақылға қонымды. Мысалы, егер дилерде 7,9% қаржыландыру немесе $2000.00 жеңілдік бойынша пайыздық ставка ұсынылса және тұтынушының несие беру көзі 8,25% ұсынса, тұтынушы несие одағында $2000.00 кем қаржыландырған жағдайда қандай төлемдер мен жалпы пайыз төленгенін салыстыруы керек. Дилер несие берушіге тұтынушының несиелік жағдайын тексеруді тапсыра алады. Тұтынушы несие берушіге де осыны істеуге рұқсат бере алады және нәтижелерді салыстыра алады. Жаңа автосалондардың көбіне көлік құралын өндірушілердің қаржы бөлімдері немесе жергілікті банктер қаржылай көмек көрсетеді. Дилерлер басқа да қызметтерді ұсына алады. Бұл қосымша қызметтерге мыналар кіреді: Сервистік келісімшарттар: АҚШ-та сатылатын кез келген көлік құралы өндірушінің кепілдігімен қамтылған, бірақ клиенттерде машинаның механикалық ақаулығынан кейін оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін көптеген таңдау бар. Қызмет көрсету келісімшарттарында көліктің бастапқы өндірушісінің кепілдігі сияқты талаптар болуы мүмкін, бірақ олар жиі болмайды. Қызмет көрсету келісімшарттарында көбінесе сақтандыру келісімшарттары сияқты шегерімге жатады. Таңдауға болатын көптеген нұсқалар бар, сондықтан тұтынушылар келісімшартқа отырмас бұрын, қандай сақтандыру шараларын қолданатынын білуі керек. Әдетте, бұл қызмет көрсету келісімшарттары тежегіштер, сұйықтықтар немесе сүзгілер сияқты тұрақты техникалық қызмет көрсету шараларын қамтымайды. Кейбір мемлекеттерде, әсіресе Флоридада, мұндай келісімдердің құны қатаң реттеледі. Қызмет көрсету келісімшарттарының үш негізгі түрі ұсынылады. Біріншісі өндіруші арқылы дилерлік арқылы ұсынылады және әдетте АҚШ-тағы сол франшизаға ие кез келген дилерлік орында жарамды. Кепілдік жөндеу жұмыстары қажет болғанда, дилер өндірушіге талап береді және тұтынушы төлеген шегерімді ескере отырып, жөндеу үшін өтемақы алады. Осы қызмет келісімшарты бойынша дилерді көлікті жөндеуден басқа ештеңе жасауға мәжбүрлемейді, өйткені өндірушіден алынатын өтемақы әдетте тиімді. Екінші қызмет келісімшарты әдетте дилер көтерме бағамен сатып алатын және дилер үшін жұмыс істейтін үшінші тарап арқылы басқарылатын қарапайым сақтандыру полисі болып табылады. Бұл "үшінші тарап" көбінесе ірі сақтандыру компаниясы болуы мүмкін. Дилерден тұтынушыдан жиналған ақша қызмет келісімшартының ұзақтығы және/немесе мерзімі үшін "қойма" қорына салынды. Жөндеу қажет болғанда, дилер жөндеуді үшінші тарап әкімшілігімен келіседі, әдетте жөндеу жасалғанға дейін. Үшінші тарап дилердің қойма қорынан жөндеу шығындарын шегереді. Қызмет келісімшарты бойынша жасалған төлемдер немесе шегерімдер неғұрлым аз болса, дилерге пайда соғұрлым көп, өйткені "қойманың" пайдаланылмаған кез келген бөлігі қызмет келісімшарты тоқтаған кезде әкімшілік ақысы шегерілгеннен кейін бастапқы сатушы дилерге қайтарылады. Үшінші қызмет келісімшарларын бірнеше автомобиль сақтандыру компанияларынан тікелей сатып алуға болады. GAP сақтандыруы: GAP сақтандыруы – көлік жол апаттарының немесе ұрлықтың салдарынан жоғалған жағдайда несиеге қорғау. GAP полисі толық жоғалту жағдайында несие бойынша қалған төлемдер төленетінін қамтамасыз етеді, сонда тұтынушы енді өзіне тиесілі көлік үшін төлеуге міндетті болмайды. Көптеген мемлекеттер GAP сақтандыруын реттейді (мысалы, Нью-Йорк дилерлерге GAP сақтандыруын сатудан пайда табуға рұқсат бермейді). Несиелік/Өмірлік/Мүгедектік сақтандыруы: Бұл сақтандыру түрі дилерлік үшін пайда табу орталығы екенін және жоғарыда осы мақалада сипатталған екінші қызмет келісімшарты түріне ұқсас жұмыс істейтінін ескеру маңызды және несиенің шарты ретінде талап етілмейді. Тұтынушылар/Несие алушылар несиеге мүгедектікке байланысты қорғауды сатып алуға мүмкіндік алады, егер несие алушы төлем жасау қажеттілігі бар кезеңде жұмыс істеуге қабілетсіз болса. Әдетте, жабылу бір айдан кейін немесе 31-32 күні басталады: Яғни, несие алушы 30 күндік мерзімнен астам жұмыс істеуге қабілетсіз болса ғана талапты жолдауға болады. Әдетте, несие алушы мүгедектік туралы талапты растау үшін құжаттарды ұсынуы керек. Өмірлік несие сақтандыруы келісімшарт мерзімі ішінде несие алушы қайтыс болған жағдайда несиенің қалған толық сомасын әдетте жабады. Тұтынушылар осы қамтамасыз етуді өз сақтандыру компанияларынан алуға болады. Тұтынушылар ставкалары мен саясатты өз сақтандыру компанияларымен салыстыруы керек. Пікірлері үшін Consumer Reports-қа қараңыз. Автокөлік аксессуарлары: Көптеген дилерлік кеңселер өндіруші тікелей ұсынбайтын аксессуарларды ұсынады. Бұл тұтынушылар үшін қауіпті болуы мүмкін, өйткені кейбір дилерлік кеңселер заңсыз "төлемді қаптауға" қатысады, яғни, көліктің айлық төлемін көтеріп көрсету арқылы тұтынушыларды арзан бағамен ұсынылатын автокөлік аксессуарларын сатып алуға көндіру. Бір аксессуар дистрибьюторының сатушысы осы практиканың заңдылығы туралы сұрақтар қойғаннан кейін жұмыстан босатылды; 2007 жылы Калифорния апелляциялық соты бұрынғы жұмыс берушісіне қоғамдық саясатты бұзу фактісі үшін салған $480,003 сомасының сот шешімін толығымен қолдады. Cr сияқты...

Реттеу

АҚШ-та автомобиль сату салонының жұмысының көптеген жақтары штат деңгейінде реттеледі. Автомобильдерге тіркеу куәліктері әр штаттың Көлік құралдары департаменті арқылы беріліп, ауыстырылады. Көліктің бағасы көбінесе дилердің штаттың DMV-сіне (Көлік құралдары департаменті) төлейтін түрлі алымдарды қамтиды, бұл көліктің тіркеу куәлігін сатып алушыға беру үшін жасалады. Көптеген штаттарда DMV автомобиль сату салондарына лицензия береді және оларды реттейді. Көптеген штаттарда автомобиль сатушылары клиент атынан DMV-ге қажетті барлық құжаттарды тапсыруға және мәміленің жүріп жатқанын растау үшін уақытша құжаттар беруге құқылы, бұл клиентке ең жақын DMV кеңсесіне бару қажеттігін жояды. Автомобиль сату салондарына қатысты тұтынушылардың шағымдары әдетте сатушы орналасқан штаттың Бас прокуратурасы тарапынан қарастырылады. Егер DMV автомобиль сату салондарын лицензиялап, реттесе, онда тұтынушылардың шағымдарын алғашқы кезенде қарау жауапкершілігі DMV-ге жүктелуі мүмкін, ал штаттың Бас прокуратурасы сатушының қылмыс жасағанына дәлелдер болған жағдайда ғана іске қосылады.

Клиенттік тәжірибе

Бір зерттеуге сәйкес, дилерлік орталық клиенттерінің жартысынан астамы ешқандай ақшалай жеңілдіксіз тікелей өндірушіден сатып алуды қалайды. Талдаушылардың бағалауынша, тікелей сату моделі көлік құралының бағасын 8,6%-ға төмендетуге мүмкіндік береді. Бұл қазіргі кезде тікелей өндіруші сату моделіне сұраныс одан да артық екенін көрсетеді. Дегенмен, АҚШ-тың көптеген штаттарында заңдар өндірушілерге тікелей сатуға тыйым салады, соның салдарынан клиенттер жаңа көліктерді тек дилерлер арқылы ғана сатып алуға міндетті.

Азық-түлік

Зерттеулер көрсеткендей, кейбір автосауда орындары әйелдерге және этникалық азшылықтарға, оның ішінде азиялықтар мен афроамерикалықтарға қарсы жоғары пайыздық ставкалар қолданып немесе бағаларын көтеріп жатады. Мұндай жағдайлар кейде ұлттық белгісі бойынша кемсітуге негізделген сот процестеріне, соның ішінде топтық сотқа дейін алып келген.