Кіріспе

АҚШ, Нью-Йорк штатының округі

Каттарагус округі (жергілікті атауы Кэтт округі) – Батыс Нью-Йоркте орналасқан округ, бір жағы Пенсильваниямен шектеседі. 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, халқы 77 042 адамды құрайды. Округ орталығы – Литтл-Вэлли қаласы. Округ 1808 жылы құрылып, 1817 жылы ұйымдастырылды. Округ штаттың Батыс Нью-Йорк аймағының құрамына кіреді. Каттарагус округі Олеан, Нью-Йорк микрополитендік статистикалық аймағын қамтиды, ол Буффало-Чиктовага-Олеан, Нью-Йорк біріктірілген статистикалық аймағына енейді. Округ шегінде Нью-Йорк штатының Сенека тайпасының Аллегани үнді резерваты және Аллегани мемлекеттік паркі орналасқан. Аллегей өзені округ аумағынан ағып өтеді.

Тарих

Көне заманда, бұл аумақ қазір жойылып кеткен Венроронон үндістерінің дәстүрлі отаны болған. Кейіннен ол Хауденосауне халқының бес тайпасының бірі – Сенека халқының жеріне айналды. Колониялық дәуірде АҚШ-тың кем дегенде үш аймағы – Нью-Йорк колониясы, Массачусетс шығанағы колониясы және Пенсильвания провинциясы осы аумаққа талаптанды, және олардың колониялық иеліктері Революциялық соғыстан кейін ғана батысқа қарай кеңейді. 1683 жылы Нью-Йорк провинциясында округтер құрылғанда, Каттарагус округінің аумағы Олбани округінің құрамына кірді. Бұл өте ірі округ болды, оған Нью-Йорктің солтүстік бөлігі, сондай-ақ қазіргі Вермонт штатының барлық аумағы кірді, және теория бойынша Тынық мұхитына дейін созылды. Жаңа аумақтар қоныстанған сайын, округ 1766 жылғы 3 шілдеде Камберленд округін құру арқылы, ал 1770 жылғы 16 наурызда Глостер округін құру арқылы кішірейтілді, екеуі де қазір Вермонт штатында орналасқан. 1772 жылғы 12 наурызда Олбани округінің қалған бөлігі үш бөлікке бөлінді, біреуі Олбани округі деген атпен сақталды. Басқа бөлігі, Трион округі, батыс бөлігін қамтыды (және батыс шекарасы нақты көрсетілмегендіктен, теориялық тұрғыдан Тынық мұхитына дейін созылды). Трион округінің шығыс шекарасы қазіргі Шенеқтади қаласынан батысқа қарай шамамен бес миль қашықтықта орналасқан. Округ Адирондак тауларының батыс бөлігін және Делавэр өзенінің Батыс саласының батысындағы аумақты қамтыды. Сол кезде Трион округі деп аталған аймақ 21-ғасырда Нью-Йорктің 37 округімен бейнеленген. Округ Нью-Йорк колониясының губернаторы Уильям Трионның құрметіне аталған. 1776 жылға дейінгі жылдары Трион округінің көптеген лоялистері Ниагара шекарасы арқылы қазіргі Онтариоға, Канадаға қашып кетті. 1784 жылы Революциялық соғысты аяқтаған бейбіт келісімнен кейін (және Массачусетспен Батыс Нью-Йоркке кімнің иелік ететінін анықтаған келісімнен кейін), Трион округінің атауы генерал Ричард Монтгомеридің құрметіне Монтгомери округіне өзгертілді, ол Канадада бірнеше жерлерді басып алған және Квебек қаласын басып алуға тырысқанда қаза тапқан. Бұл британдық губернаторға деген жек көрініштің орнына жаңа атау қойылды. Бірақ, шындығында, бұл округтер қазіргі Каттарагус округін немесе Батыс Нью-Йоркті қамтыған жоқ. Бұл аумақтың көп бөлігі британдықтар Форт-Стенвикс келісімінде құрған үнді резерватына кірді; ол жергілікті американдықтар үшін арналған және еуропалықтардың қоныстануына тыйым салынған. Жаңадан тәуелсіз болған АҚШ британдықтар Миссисипи өзенінің шығысындағы және Ұлы көлдердің оңтүстігіндегі аумақтарын АҚШ-қа бергеннен кейін жергілікті резерваттарды таратуға тырысты. Бұл Нью-Йорктегі ирокездердің аумағын қамтыды; британдықтардың одақтасы болған төрт тайпа негізінен Онтариоға, Канадаға көшірілді, онда Тақ оларға шығындарының орнын толтыру үшін жер берді. 1794 жылғы Канандаигуа келісімі жергілікті құқықтардың қалған бөлігін жойды, бірнеше резервацияларды қоспағанда, олардың үшеуі кем дегенде жартылай қазіргі Каттарагус округінде орналасқан. Онтарио округі 1789 жылы Моррис қорығы құрылғаннан кейін Монтгомери округінен бөлінді. Өз кезегінде, Генсези округі 1802 жылы Голландия сатып алуының нәтижесінде Онтарио округінен бөлінді. Бұл кезең осы батыс аумақта еуропалық американдықтардың қоныстануының күшеюінің бастамасы болды. Одан кейін, 1806 жылы Аллегани округі құрылғаннан кейін Генсези округі кішірейтілді. Каттарагус округі 1808 жылы Генсези округінен бөлінді. Бастапқыда халықтың азайып кеткеніне байланысты округтік үкімет болмады. 1812-1814 жылдары Каттарагус округі Аллегани округіне қосылды; 1814-1817 жылдары округтің жазбалары Белмонт (Аллегани округі) және Буффало (содан кейін Ниагара округінде) арасында бөлінді. "Каттарауг" атауы Сенека тілінен шыққан, "жаман иісті жағалар", бұл тау жыныстарынан шығып жатқан табиғи газдың иісіне сілтеме жасайды. 1817 жылы Хебе қаласының оңтүстік-батыс бұрышында, қазіргі Элликотвилл қаласында Каттарагус округі үшін округтік үкімет құрылды. Округтегі көптеген қалалар Голландия жер компаниясының агенттерінің құрметіне аталған, соның ішінде Элликотвилл (Джозеф Элликот), Франклинвилл (Виллиам Темпл Франклин, спекулянт және Бенджамин Франклиннің немересі) және Отто және Ист Отто (Жейкоб Отто). Округтегі алғашқы қоныс Олианда болды. 1860 жылдан кейін теміржолдың салынуына байланысты (қазіргі Пат МакГи жолы) округтің орталығы Литтл Вэллиге көшірілді. Аллегани үнді резерваты округ шекарасында орналасқан және штаттың батыс бөлігіндегі федералды түрде танылған Нью-Йорк Сенака тайпасының бақылауындағы екі жердің бірі; Сенаканың басқа аумақтары, Каттарагус резерваты және Ойл Спрингс резерваты, екеуі де округ шекараларында орналасқан. Саламанка, Нью-Йорк қаласының оңтүстігінде, резерват ішінде орналасқан Аллегани мемлекеттік паркі Пенсильваниядағы Аллегейни ұлттық орманымен жалғасқан.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 1322 шаршы миль (3,424 км2) құрайды, оның ішінде 1308 шаршы миль (3,388 км2) құрлық, ал 14 шаршы миль (36 км2) (1,1%) су. Каттарагус округі штаттың оңтүстік-батыс бөлігінде, Пенсильвания штатының шекарасының солтүстігінде орналасқан және Пенсильвания штатының Маккин округі мен Уоррен округімен шектеседі. Каттарагус округінің оңтүстік бөлігі – Нью-Йорк штатының батысындағы соңғы мұз дәуірінің мұздықтарымен жабылмаған жалғыз аймақ. Бұл аймақ көршілес аймақтардан айқын түрде қалың, себебі олардағы тау шыңдары мұздықтан дөңгеленген және аңғарлар мұздықпен толтырылған. Бүкіл аймақ – Пенсильвания және Миссисиппи кезеңдеріне жататын тілімделген плато, бірақ қарапайым көзқараспен таулы болып көрінеді. Осы тау сияқты шыңдардың тізбегі округке «Сиқырлы таулар» деген жарнамалық атауын берді. Плато – жақын орналасқан Пенсильвания штатының Аллегани платосының жалғасы. Оңтүстік Каттарагус округі сол мұнай кен орнының бір бөлігі болып табылады, және мұнай бұл аймақтың бұрынғы ресурсы болған. Қазір оның көп бөлігі тозығы жеткен, бірақ табиғи газты өндіру жалғастырылуда. Миссисипи өзені мен Ұлы көлдер су алаптары арасындағы құрлықтың бөлігі Каттарагус округі арқылы өтеді. Округтің солтүстік шекарасын Каттарагус өзені құрайды, ал Аллегей өзені округ арқылы ағып өтеді.

Әуежайлар

Грейт Вэлли әуежайы Каттарагус округінде, Грейт Вэллидің орталық бизнес ауданынан оңтүстік-шығысқа қарай бір теңіз милі (1,85 км) қашықтықта орналасқан. Каттарагус округі Олиан әуежайы Олиан қаласының сыртында, Ишуа қаласында орналасқан.

Автобустар қызметі

Қалааралық автобус қызметі Coach USA арқылы қамтамасыз етіледі, ол күніне екі рет Джеймстауннан Олеанға қатынайды (Бффало және Нью-Йорк қаласына байланыспен). Trailways Buffalo мен Пенсильванияның оңтүстігіндегі нүктелер арасында күніне бір рет солтүстіктен оңтүстікке қатынайды. Округта бірыңғай қоғамдық көлік жүйесі жоқ. Сенека ұлты өз резервацияларын байланыстыратын автобус желісі арқылы округтің көп бөлігіне қызмет көрсетеді; тағы бір қызмет, Олеан аймағының көлік жүйесі, Саламанка және Олеан қалаларын байланыстырады.

Темір жол

Каттарагус округінде тұрақты жолаушылар теміржол қызметі жоқ; Amtrak бұл округке қызмет көрсетпейді. Олеан қаласында орналасқан WNY & PA Railroad Каттарагус округіндегі көптеген теміржол бағыттары бойынша жүк тасымалын жүзеге асырады; New York and Lake Erie Railroad солтүстік-батыс бөлігіне, ал Buffalo and Pittsburgh Railroad солтүстік-оңтүстік бағытында қызмет етеді.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 83 955 адам, 32 023 шаруашылық және 21 647 отбасы тұратын. Халық тығыздығы – шаршы шақырымға… адам. 39 839 тұрғын үй бар, орташа тығыздығы – … бірлік. Округтың этникалық құрамы: 94,63% ақ нәсілді, 1,06% қара немесе афроамерикалық, 2,60% үнді миссиясы, 0,46% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,23% басқа нәсілдерден және 1,01% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 0,94% – испаниялық немесе латын америкалықтар. 2000 жылғы санақ мәліметтері бойынша, 26,8% неміс, 13,2% ирланд, 11,3% ағылшын, 9,1% поляк, 8,2% итальян және 7,4% американдық тегінен шыққан. 95,2% ағылшын тілін, ал 1,4% испан тілін ана тілі ретінде қолданады. 32 023 шаруашылықтың 32,10% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 52,30% – бірге тұратын жұбайлар, 10,80% – күйеуі жоқ әйелдер, ал 32,40% – отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 26,80% жеке адамдардан тұрады, ал 11,60% – 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,52 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,05 адамды құрайды. Округта халық жас бойынша былай бөлінген: 18 жасқа дейінгілер – 26,20%, 18-24 жас аралығы – 9,30%, 25-44 жас аралығы – 26,50%, 45-64 жас аралығы – 23,50%, ал 65 жастан асқандар – 14,60%. Медианалық жас – 37 жас. Әр 100 әйелге 95,90 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 92,50 еркек келеді. Шаруашылықтың медианалық табысы 33 404 доллар, ал отбасының медианалық табысы 39 318 долларды құрайды. Ер адамдардың медианалық табысы 30 901 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 22 122 доллар. Округтағы жан басына шаққандағы табыс 15 959 долларды құрайды. Отбасылардың 10,00% және халықтың 13,70% кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 18,60% және 65 жастан асқандардың 9,90% кедейлікте өмір сүреді.

Қосымша деректер

"Тас қала" деп аталатын екі геологиялық құрылым, көшелермен жоспарланған қала сияқты көрінеді. Бірі Олианда, екіншісі Литтл-Вэллиде орналасқан. Олиан – округтың ең ірі қаласы және бизнес орталығы. Каттараугус округі шаңғылы аймақтардан өтеді; Элликотвилл қаласында екі шаңғы курорты бар, олар канадалықтардың арасында танымал: Holiday Valley Resort және HoliMont. Бұрын Каттараугус округінде көптеген шаңғы курорттары болған, олар округ аумағында шашырап жатқан, бірақ 1980 жылға қарай олардың саны Элликотвиллге дейін азайды. Сонымен қатар, округ арқылы бірнеше қар мотоциклі жолдары өтеді, оның ішінде округтың жол жүйесінің флагманы – Пат МакГи жолы және Солтүстік ел жолы. Каттараугус округі Аппалачияның, сондай-ақ Батыс Нью-Йорк, Нью-Йорк штатының солтүстігі, Оңтүстік жазық, Твин-Тирс және Буффало-Чиктовага-Олиан біріктірілген статистикалық аймағының құрамына кіреді. Географиялық тұғырлардың тоғысында орналасқандықтан, Каттараугус округінің халқы әртүрлі акценттерде сөйлейді, Аппалачия ағылшын тілінің жұмсақ түрлерінен бастап Солтүстік Америка ағылшын тіліне дейін, ал кейбіреулері Буффало ағылшын тілінде, дауыстап және мұрынды сөйлейді. Каттараугус округіндегі сату салығы 8% құрайды (4% Нью-Йорк штатынан, 4% округтен). Округтың батыс бөлігінде ірі Амиш қауымы орналасқан; шамамен 2500 тұрғыны бар, олар округ халқының 3% -дан азын құрайды. Осы қауымның бір бөлігі өте консервативті және ішкі санитарлық тораптардан бас тартады, ал дәстүрлі өмір салтын сақтайтын аз санды Сенека тайпасымен бірге бұл округта ішкі санитарлық тораптары жоқ үйлердің саны жақын маңдағы округтерге қарағанда жоғары болады.

Теледидар станциялары

WWHC LD (Бөлім 20, Олеан)
WVTT CD (Бөлім 25, Олеан қаласында лицензиясы бар, Макиас/Йоркшир қалаларының шекарасында хабар таратады)
WBUO LD (Бөлім 30, Олеан қаласында лицензиясы бар, Элликотвиллде орналасқан хабар таратушы)