Кіріспе

АҚШ, Нью-Йорк штатының округі

Каюга округі – АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халық саны 76 248 адамды құрайды. Округ орталығы және ең ірі қаласы – Оберн. Округ Каюга тайпасының атымен аталыпты, олар Ирокез конфедерациясындағы жергілікті американдық тайпалардың бірі. Округ штаттың Орталық Нью-Йорк аймағының бір бөлігі болып табылады. Каюга округі Оберн, Нью-Йорк микрополитендік статистикалық аймағын қамтиды, ол Сиракуз-Оберн, Нью-Йорк біріккен статистикалық аймағына да кіреді.

Тарих

Нью-Йорк провинциясында 1683 жылы округтер құрылған кезде, қазіргі Кайуга округі Олбани округінің бір бөлігі болды. Бұл өте үлкен округ болды, қазіргі Нью-Йорк штатының солтүстік бөлігін және қазіргі Вермонт штатының барлық аумағын қамтиды, және теория бойынша батысқа қарай Тынық мұхитына дейін созылды. 1766 жылдың 3 шілдесінде Камберленд округінің құрылуымен, ал 1770 жылдың 16 наурызында Глостер округінің құрылуымен бұл округтің көлемі кішіретілді. 1772 жылдың 12 наурызында Олбани округінің қалған бөлігі үш бөлікке бөлінді, олардың бірі Олбани округі деп аталды. Басқа бөлік, Трион округі, батыс бөлігін қамтыды (және батыс шекарасы нақты көрсетілмегендіктен, теориялық тұрғыдан батысқа қарай Тынық мұхитына дейін созылды). Трион округінің шығыс шекарасы қазіргі Шенектади қаласынан батысқа қарай шамамен бес миль қашықтықта орналасқан, ал округ Адирондак тауларының батыс бөлігін және Делавэр өзенінің Батыс тармағының батысындағы аумақты қамтыды. Сол кездегі Трион округі деп белгіленген аймаққа Нью-Йорк штатының 37 округі кірді. Округ Нью-Йорк колониясының губернаторы Уильям Трионның құрметіне аталды. 1776 жылға дейінгі жылдары Трион округіндегі көптеген лоялистер Канадаға қашып кетті. 1784 жылы, Американ революциялық соғысын аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін, Трион округінің атауы генерал Ричард Монтгомеридің құрметіне Монтгомери округі деп өзгертілді, ол Канадада бірнеше жерді басып алған және Квебек қаласын басып алуға тырысқанда қаза тапқан еді, бұл британ губернаторына деген жек көруді алмастырды. 1789 жылы Монтгомери округінің көлемі Онтарио округінің бөлінуімен кішіретілді. Монтгомери округінен бөлінген аумақ қазіргі округтен әлдеқайда үлкен болды, сонымен қатар қазіргі Алегани, Каттараугус, Чаутауква, Эри, Дженниси, Ливингстон, Монро, Ниагара, Орлеанс, Стьюбен, Вайоминг, Йейтс және Скайлер мен Уэйн округтерінің бір бөлігі кірді. Геркимер округі 1791 жылы Монтгомери округінен бөлінген үш округтің бірі болды (қалғандары – Отсего және Тиога округтері). Онондага округі 1794 жылы Геркимер округінің бөлінуінен құрылды. Кайуга округі 1799 жылы Онондага округінің бөлінуінен құрылды. Алайда, бұл округ қазіргі Кайуга округінен әлдеқайда үлкен болды. Ол кезде қазіргі Сенека және Томпкинс округтері де оның құрамына кірді. 1804 жылы Сенека округі Кайуга округінің бөлінуінен құрылды. Содан кейін 1817 жылы Сенека округінің бір бөлігі Кайуга округінің қалған бөлігімен біріктіріліп, Томпкинс округі құрылды. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында бұл аймаққа еуропалық иммигранттар тартылып, шаруашылықтар құрды немесе Италия мен Польшадан келгендер сияқты, бар болған шаруашылықтарды иеленді.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 864 шаршы миль (2,238 км2) құрайды, оның ішінде 692 шаршы миль (1792 км2) құрлық, ал 172 шаршы миль (445 км2) (20%) су. Кайуга округі штаттың батыс-орталық бөлігінде, Саусақ көлдері аймағында орналасқан. Оваско көлі округтің орталығында жатыр, ал Кайуга көлі батыс шекарасының бір бөлігін құрайды. Онтарио көлі солтүстік шекарада орналасқан, ал Скенетелс көлі мен Крос көлі шығыс шекараның бір бөлігін құрайды. Кайуга округі Атлант мұхитына жақын жатпаған штаттың басқа округтерінен көбірек жағалауға ие.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 81 963 адам, 30 558 үй шаруашылығы және 20 840 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 35 477 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтың этникалық құрамы: 93,34% ақ нәсілді, 3,99% қара немесе афроамерикалық, 0,31% американдық үндістер, 0,42% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,88% басқа нәсілдер және 1,03% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,97% -ы испаниялық немесе латын американдықтар. 2000 жылғы санақ бойынша, 16,3% -ы ирланд, 16,0% -ы ағылшын, 15,7% -ы итальян, 11,3% -ы неміс, 9,5% -ы американдық және 6,3% -ы поляк тегінен шыққан. 94,9% ағылшын, 2,0% испан және 1,0% итальян тілдерін ана тілі ретінде меңгерген. 30 558 үй шаруашылығының 32,60% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 52,00% -ы бірге тұратын жұбайлар, 11,00% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 31,80% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 26,20% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 11,90% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,53 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,04 адамды құрайды. Округтағы халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 25,10%, 18-24 жас аралығындағылар – 8,20%, 25-44 жас аралығындағылар – 29,70%, 45-64 жас аралығындағылар – 22,60%, 65 жастан асқандар – 14,40%. Орташа жас – 37 жас. Әр 100 әйелге 102,20 еркек, ал 18 жастан асқан әр 100 әйелге 101,80 еркек шалысады. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы – 37 487 доллар, ал отбасының орташа табысы – 44 973 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 33 356 доллар, ал әйелдердің – 23 919 доллар. Жан басына шаққандағы орташа табыс – 18 003 доллар. Отбасылардың 7,80% және халықтың 11,10% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 14,90% және 65 жастан асқандардың 8,20% кедейлікте. 2,3% көрсеткішпен, Кайуга округі Нью-Йорк штатындағы кез келген округтерге қарағанда украиндық американдықтардың ең көп үлесіне ие. Кайуга округіндегі украиндық американдық халқы негізінен Оберн аймағында шоғырланған.