Мезосомалар немесе хондриоидтар – бактериялардың плазмалық мембранасындағы бүктемелі инвагинациялар, олар электронды микроскопияға дайындалатын үлгілерді химиялық бекіту әдістерімен жасалады. 1960 жылдары осы құрылымдарға бірнеше функциялар ұсынылғанмен, 1970 жылдардың соңында олар артефакттар екені анықталды және қазір бактерия жасушаларының қалыпты құрылымының бөлігі деп есептелмейді. Бұл кеңейтімдер көпіршіктер, түтікшелер және ламеллалар түрінде кездеседі.
Mesosomes or chondrioids are folded invaginations in the plasma membrane of bacteria that are produced by the chemical fixation techniques used to prepare samples for electron microscopy. Although several functions were proposed for these structures in the 1960s, they were recognized as artifacts by the late 1970s and are no longer considered to be part of the normal structure of bacterial cells. These extensions are in the form of vesicles, tubules and lamellae.
Алғашқы ескертулер
Бұл құрылымдар грам-оң бактерияларда электрондық микроскопияға дайындау үшін химиялық тұрақтандырылған плазмалық мембрананың ішке қарай өңтелеулері болып табылады. Оларды алғашқыда "перифериялық денелер" деп атады. 1960 жылы Фиц Джеймс оларды "мезосомалар" деп атады. Бастапқыда мезосомалар жасушаның бірнеше процестерінде, мысалы, жасуша бөлінуі кезінде жасуша қабырғасының қалыптасуы, хромосомалардың көшірілуі немесе тотығу фосфорилирлеу орыны ретінде қызмет етеді деп есептелді. Мезосома жасушаның беттік ауданын ұлғайтып, жасуша тынысына көмектеседі деп саналды. Бұл еукариоттық жасушалардағы митохондриядағы кристаларға ұқсас, олар саусақ тәрізді өскіндер болып табылады және еукариоттық жасушалардың жасуша тынысын жүзеге асыруына көмектеседі. Мезосомалар фотосинтез, жасуша бөлінуі, ДНК көшірілуі және жасушаның бөлімделуі процестеріне де көмектеседі деген гипотеза болған.
These structures are invaginations of the plasma membrane observed in gram positive bacteria that have been chemically fixed to prepare them for electron microscopy. who referred to them as "peripheral bodies." They were termed "mesosomes" by Fitz James in 1960. Initially, it was thought that mesosomes might play a role in several cellular processes, such as cell wall formation during cell division, chromosome replication, or as a site for oxidative phosphorylation. The mesosome was thought to increase the surface area of the cell, aiding the cell in cellular respiration. This is analogous to cristae in the mitochondrion in eukaryotic cells, which are finger like projections and help eukaryotic cells undergo cellular respiration. Mesosomes were also hypothesized to aid in photosynthesis, cell division, DNA replication, and cell compartmentalisation.
Гипотезаның жалған екендігін дәлелдеу
Бұл модельдер 1970-ші жылдардың аяғында сұраққа толы болды, себебі мезосомалардың химиялық бекіту процесінде мембрананың зақымдалуынан пайда болатын артефактілер екенін көрсететін деректер жиналды және химиялық бекітілмеген жасушаларда олар кездеспейді. 1980-ші жылдардың ортасынан соңына қарай, криофиксация және электронды микроскопия үшін қатыруды алмастыру әдістерінің жетістіктері арқасында мезосомалар тірі жасушаларда табылмайды деген қорытындыға келді. Дегенмен, бірқатар зерттеушілер дәлелдер әлі де нақты емес екенін және мезосомалар кейбір жағдайларда артефактілер болмауы мүмкін екенін мәлімдейді. Соңғы кезде, кейбір антибиотиктер мен антибактериялық пептидтерге (дефензиндерге) ұшыраған бактерияларда мембранада осыған ұқсас бүктелулер байқалды. Бұл мезосомаға ұқсас құрылымдардың пайда болуы осы химиялық заттардың плазмалық мембранаға және/немесе жасуша қабырғасына зиян келтіруінің салдары болуы мүмкін. Мезосома гипотезасының ұсынылуы және одан кейін оның жоққа шығарылуы ғылым философиясы тұрғысынан ғылыми идеяның қалай жоққа шығарылуы мүмкін екендігінің және гипотезаның қалай қабылданбауының мысалы ретінде талқыланды, сондай-ақ ғылыми қауымдастық осы тестілеу процесін қалай жүзеге асыратынын зерттеу үшін талданды.
These models were called into question during the late 1970s when data accumulated suggesting that mesosomes are artifacts formed through damage to the membrane during the process of chemical fixation, and do not occur in cells that have not been chemically fixed. By the mid to late 1980s, with advances in cryofixation and freeze substitution methods for electron microscopy, it was generally concluded that mesosomes do not exist in living cells. However, a few researchers continue to argue that the evidence remains inconclusive, and that mesosomes might not be artifacts in all cases. Recently, similar folds in the membrane have been observed in bacteria that have been exposed to some classes of antibiotics, and antibacterial peptides (defensins). The appearance of these mesosome like structures may be the result of these chemicals damaging the plasma membrane and/or cell wall. The case of the proposal and then disproof of the mesosome hypothesis has been discussed from the viewpoint of the philosophy of science as an example of how a scientific idea can be falsified and the hypothesis then rejected, and analyzed to explore how the scientific community carries out this testing process.