Клетка биологиясы
-
Жасуша: Өмірдің негізгі құрылымдық бірлігі
Жасуша – тіршілік құрылысының негізгі бірлігі. Құрамы, қызметтері, пайда болу тарихы туралы мағлұматтар. Микроскоппен көруге болады.
-
Жасуша мембраналары: құрылысы, қасиеттері және функциялары
Жасуша мембранасы – жасушаның ішкі және сыртқы ортасын бөлетін, заттарды таңдап өткізетін биомембрана. Құрамында фосфолипидтер мен ақуыздар бар.
-
Эукариотикалық жасушаның ядродан басқа бөлігі
Цитоплазма – эукариоттық жасушаның ядродан басқа бөлігі. Құрамында цитозоль, органеллалар және жасушалық қосылыстар бар. Судың 80% құрайды.
-
Эукариотикалық жасуша ядросының құрылысы мен қызметі
Жасуша ядросы: Эукариотты жасушалардың ДНК-ны қорғайтын, маңызды генетикалық ақпаратты сақтайтын мембраналық органелласы. Құрылысы, функциясы туралы біліңіз.
-
Жасуша ішіндегі сұйықтық
Цитозоль – жасуша ішіндегі сұйықтық, жасуша көлемінің 30% дейін құрайды. Мембраналар бөлімдерге бөліп, жасуша функцияларын қамтамасыз етеді.
-
Эндоплазмалық ретикулум: құрылысы, түрлері және функциялары
Эндоплазмалық ретикулум – эукариотты жасушаның маңызды органелласы. Ақуыздарды синтездеу, бүктеу және өңдеуге қатысады. Құрамында дөңгелек және тегіс ретикулум бар.
-
Эукариотикалық жасушаның цитоплазмалық мембраналары
Эукариота жасушаларының цитоплазмасындағы мембраналар жүйесі: құрылысы, органеллалар (ядролық мембрана, эндоплазмалық ретикулум, Гольджи аппараты т.б.) және функциялары.
-
Жасушадағы ақуызды қаптаушы Гольджи аппараты
Гольджи аппараты – эукариотикалық жасушалардың протеиндерді қаптауға, өңдеуге және тасымалдауға жауапты органелласы. Құрамы, функциясы туралы біліңіз!
-
Жасуша мембранасы органелласы: Лизосома
Лизосома – жануар жасушаларында кездесетін, биомолекулаларды ыдыратушы ферменттерге толы органелла. Қабықшасы, қызметтері туралы біліңіз.
-
Түтікшелер: Жасуша қаңкасының құрамы және функциялары
Микротүтікшелер – эукариоттық жасушалардың цитоскелетінің құрамындағы түбулин полимері. Құрылым, пішін, жасуша процестерін қамтамасыз етеді.
-
Жасуша ішіндегі мамандандырылған құрылымдар
Жасуша органеллалары: қызметтері, түрлері (мембраналық және мембранасыз). Микроскопия және жасуша бөлшектеу арқылы зерттеледі. Жасуша құрылымы туралы біліңіз!
-
Фосфолипидтер: құрамы, қасиеттері және қолданылуы
Фосфолипидтер – жасуша мембраналарының құрамындағы липидтер класы. Омега-3 май қышқылдары (EPA, DHA) бар, амфифильді қасиеттерімен ерекшеленеді.
-
Ақуыз бағытталуының биологиялық механизмі
Ақуыз бағытталуы – жасуша ішінде немесе сыртында дұрыс орынға жеткізілу механизмі. Бұл процестің қателіктері ауруларға алып келуі мүмкін. 🔍🔬🧬
-
Жасуша ішіндегі сұйыққа толы қапшықтар (Vacuole)
Вакуоль – жасуша органелласы, су және түрлі молекулаларды сақтайды. Өсімдік, саңырауқұлақ жасушаларында кездеседі. Құрылысы жасушаның қажеттілігіне қарай өзгереді.
-
Эукариотикалық жасушалардың кірпікшесі
Эукариотикалық жасушалардағы кілжікшелер (цилиялар) – жасуша мембранасының ұсқын тігізді органелласы. Қозғалмалы және қозғалмаған түрлері бар, бактерияларда жоқ.
-
Жалған аяқтар: Эукариотты жасушалардағы сопақталу құрылымдары
Жалған аяқтар (псевдоподия) – эукариотты жасушалардың қозғалу және қоректік заттарды жұту үшін пайда болатын уақытша шоғырлары. Бактерияларда да кездеседі.
-
Жылдамдық талшықтарының үш түрінің шығу тегі
Жасушаның қамшыларының (эукариоттық, бактериялық, археялық) эволюциясы, құрылысы және олардың митоздық шпіндельден пайда болуы туралы мақала.🔬🧬
-
Жасушадан молекулалардың шығуы: Экзоцитоз процесі
Экзоцитоз – жасушадан молекулаларды шығарудың белсенді түрі. Нейротрансмиттерлер, ақуыздар тасымалданады, энергия қажет. Жасуша мембранасы арқылы өтеді.
-
Жанұя клеткасындағы бөлінуге көмектесетін органелла
Жанұя клеткасындағы центросома – митозға көмектесетін, микротүтіктерді ұйымдастыратын маңызды органелла. Эукариоттарда ғана кездеседі.
-
Мембраналық ақуыз домендері
Трансмембрандық домендер – жасуша мембраналарындағы белоктардың гидрофобтық бөліктері. Құрамы, функциясы және қасиеттері әртүрлі. Биология, белоктар.
-
Жасуша мембранасына берік байланысқан протеин түрлері
Жасуша мембранасының құрамындағы интегралды (IMP) ақуыздар туралы мағлұмат. Құрамы, қасиеттері, мембраннан бөліну әдістері. Биология, генетика.
-
Жасушаның ішкі қаңқасы: құрылымы мен қызметтері
Цитоскелет – жасушаның ішкі қаңқасы, құрылымы, түрлері (микрофиламенттер, микротүтікшелер). Жасуша пішінін сақтап, тіндерді тұрақтандырады.
-
Қос қабатты липидтік мембраналар
Жасуша мембранасы: Липид екі қабатты құрылымы, жасушалардың және органеллалардың қабығы. Иондарды, молекулаларды бөгеп, жасуша ішін қорғайды.
-
Жасуша мембранасының микроскопиялық өскіндері және олардың қызметтері
Микроворсинки – ұлпа жасушаларының бетін ұлғайтатын шағын өскіндер. Сіңіру, адгезия, механотрансдукция сияқты функцияларда маңызды. Құрамында актин талшықтары бар.
-
Жасуша мембраналарындағы белоктар
Мембраналық ақуыздар – жасуша мембраналарының құрамындағы маңызды молекулалар. Дәрілердің жартысынан астамы оларға бағытталған. Құрамы, түрлері туралы біліңіз!
-
Жақын қабықшалық ақуыздар және олардың қасиеттері
Жасуша мембраналарындағы перифериялық белоктар: уақытша байланыс, құрамы, және тазалау әдістері. Интегралды белоктардан өзгешелігі, сулы фракцияда жиналады.
-
Митокхондрия ішкі мембранасының бүктемелері
Микроскопия: Митохондрияның ішкі мембранасындағы кристалар – жасуша тынысы үшін маңызды, энергия өндірісіне көмектесетін құрылым. ATP синтезіне қатысады.
-
Гольги аппаратының цистерналары: құрылымы, қызметтері және маңызы
Гольги аппараты мен эндоплазмалық тордағы цистерналар – жасушадағы белок өңдеу, қаптау процестеріне қатысатын жалпақ қапшықтар. Құрылысы, құрамы әртүрлі.
-
Жасуша мембранасының кіші ойықтары: Кавеолалар және эндоцитоз.
Кавеола – жасуша мембранасының кіші ойықтары, эндоцитоз, сигнал беру, вирустарды сіңіруде маңызды. Холестерин, сфинголипидтерге бай.
-
Жартылай өткізгіш мембраналар және олардың қасиеттері
Жартылай өткізгіш мембрана: диффузия арқылы молекулалардың өтуі, қасиеттері, құрамы. Биологиялық және синтетикалық материалдар туралы ақпарат.
-
Протоплазма: Цитоплазма мен ядроплазманың жалпы аталымы
Протоплазма – клетканың тірі бөлігі, цитоплазма мен ядроплазмадан тұрады. Құрамы, анықтамасы, терминологиясы және қазіргі қолданысы туралы біліңіз.
-
Эукариотикалық жасушалардың цитоплазмасындағы актин жіпшелері
Эукариот жасушаларының цитоплазмасындағы микрофиламенттер – актиннен құралған цитоскелет құрауы, жасуша қозғалысы, пішін өзгерісіне жауап береді.
-
Жасуша бөліну кезіндегі плазма мембранасының ішке қарай өңтелеуі
Жасуша бөлінісіндегі плазма мембранасының ішке қарай өңделуі – цитокинез кезінде жануарлар жасушаларындағы жарық тесігінің қалыптасуы, актин-миозин сақинасы.
-
Жасуша ядросының ішкі ортасы
Ядроның ішкі сұйықтығы – нуклеоплазма: құрамы, қызметтері, және жасуша ядросының құрылымындағы рөлі. Биологиялық мақала.
-
Адамның NSF гені және мембраналық бірігу процесі
NSF гені: адам ағзасындағы маңызды фермент, мембраналық қосылыстарға жауапты. Везикулалардың тасымалы, SNARE ақуыздары және жасуша процестері туралы біліңіз.
-
Ақтын – жасушаның құрылымдық және қызметтік негізі
Ақтын – жасушаның құрылымын өзгертуге, қозғалысқа, қабылдауға және тіндердің қалыптасуына жауап беретін маңызды протеин. Қан қабынуы мен қатерлі ісіктерде де рөлі бар.
-
Жабын қабықшаларының қалыптасуындағы клатрин ақуызының ролі
Клатрин – жасушаларда қабықшалы көпіршіктердің қалыптасуына жауапты маңызды ақуыз. Құрамы, құрылысы және функциясы туралы біліңіз.
-
FtsZ генімен кодталатын ақуыз және бактериялардың бөлінуі
FtsZ гені бактериялардың бөлінуіне жауапты. Бұл протеин Z сақинасын құрап, прокариоттарда тубулинге ұқсас. Құрамы, қасиеттері туралы біліңіз!
-
Эукариотикалық жасушалардағы микротүтіктер ұйымдастыру орталығының құрылымы мен қызметі
Эукариота жасушаларындағы микротүтіктер ұйымдастыру орталығы (MTOC) – цилия, қамшы және митоздық шпіндел құралысын ұйымдастырады. Гамма-тубулин арқылы анықталады.
-
Жаңа синтезделген ақуыздардың N-ұшындағы сигналдық пептидтер
Сигналдық пептидтер – жаңа синтезделген ақуыздардың N ұшындағы шағын аминқышқыл тізбегі. Олар ақуызды жасуша мембранасына немесе органеллаларға бағыттайды.
-
Транслокон: Полипептидтерді мембрана арқылы тасымалдау механизмі
Транслокон – полипептидтерді мембрана арқылы тасымалдайтын протеин кешені. Эукариоттарда ER-ге, прокариоттарда плазма мембранаға енуге көмектеседі.
-
Ақуыз тасымалына қатысты жасуша құрылымдары және COPII кешені
Ақуыз тасымалындағы COPII кешені: эндоплазмалық ретикулумнан Гольджи аппаратына қарай тасымалдау, құрамы, және қатысы туралы мағлұмат. Биология, тасымалдау.
-
COPI кешені: Гольджи аппараты мен эндоплазмалық ретикулум арасындағы белок тасымалы
COPI кешені – Гольджи аппаратынан эндоплазмалық ретикулумға белоктарды тасымалдайтын маңызды протеин. Бұл кері тасымалдау, COPII-ден өзгеше. Биология, протеин, тасымалдау.
-
Жасушалар мен тіндердің заттарды реттелген шығаруы
Жасушалардың заттарды реттелген шығаруы – секреция. Поросомалар арқылы заттар шығарылады, бактерияларда эффект молекулалары тасымалданады. Биология, жасушалар.
-
Түтікшелердің құрамындағы ақуыз суперотбасысы
Түтікшелер (tubulin) – эукариот клеткаларының цитоскелетінің маңызды құрамы. Митоз бен қатерлі жасушаларды жоюға қатысады. Биологиялық мақала.
-
Мезосома: Бактерия қабықшасындағы құрылым және оның табиғаты
Мезосома – бактериялардың плазма мембранасындағы бұрмалау, электрондық микроскопиядағы артефакт. Құрылымы, функциясы және тарихы туралы ақпарат.
-
Эукариотикалық моторлық ақуыз - Кинезин
Эукариотикалық моторлық ақуыз – кинезин. Микротүтікшелер бойымен қозғалып, жасуша функцияларын (митоз, мейоз, тасымалдау) қамтамасыз етеді. АТФ энергиясын пайдаланады.
-
Дынейин ферменттері: құрылысы, қызметтері және вирустармен байланысы
Дынейин ферменттері – жасушалардың микротүтікшелерімен қозғалатын, АТФ энергиясын механикалық жұмысқа айналдыратын моторлы ақуыздар. Ретроградты тасымалдау.
-
Құрылымдық мұрагерлік және эпигенетикалық қасиеттердің берілуі
Ұрпақтан ұрпаққа қатысты құрылымдық мұра, ДНК емес, кеңістіктік құрылымдар арқылы эпигенетикалық белгілерді таратады. Приондар, жануарлар аурулары, және т.б. туралы ақпарат.
-
Жасуша ішіндегі цитоплазма ағыны
Цитоплазма ағыны – клетка ішіндегі цитоплазманың қозғалысы, молекулалар мен органеллалардың тасымалын жеделдетеді. Үлкен жасушаларда маңызды.
-
Жасушааралық байланыс тітігі: Коннексон құрылымы мен функциясы
Жасушааралық байланыс құрылысы – коннексон. 6 коннексиннен тұрады, иондар мен сигнал молекулаларын өткізеді. Құрамы, қасиеттері, жаңа рольдері туралы ақпарат.
-
Нейрон аксонының цитоплазмасы
Ақсон цитоплазмасы – нейрон ақсоны ішіндегі цитоплазма. Құрамы, аксондық тасымалдау, және нейрон қасиеттері туралы мағлұмат.
-
Эукариотикалық шапақшаның/жылжымалы талшықтың негізіндегі ақуыз құрылымы
Эукариоты жасушаларындағы кірпікшелер мен қамшылардың негізіндегі базалық денелер туралы мағлұмат. Құрылысы, функциясы және ашылу тарихы.
-
Жасуша қалдықтары және эндоплазмалық ретикулумның құрылымдық ерекшеліктері
Микросомалар – бұзылған эукариотикалық жасушалардан пайда болатын эндоплазмалық ретикулум фрагменттері (~20-200 нм). Құрамы, түрлері, және зерттелуі.
-
Жасуша мембраналарындағы липидтік аймақтардың құрамы мен қасиеттері
Жасуша мембраналарындағы гликосфинголипидтер, холестерин және белок қабылдағыштарының жиынтығы – липидтік рафтар. Олардың қасиеттері мен жасуша процестеріндегі рөлі туралы ақпарат.
-
Жасушаға кішкентай бөлшектерді енгізу жолдары
Піноцитоз – жасушаға шағын молекулаларды сіңіру жолы. Сыртқы сұйықтықтан бөлшектерді жасуша мембранасы арқылы алып, везикулаға қамап, ендосомамен біріктіреді.
-
Цитохаласин B: Қасиеттері, қолданылуы және клеткалық процестерге әсері
Цитохаласин B – цитотоксин, бұлжытуға қарсы әрекет етеді. Актын филаменттерінің құрылысын тежейді, жасуша зерттеулерінде қолданылады. Қозғалысты, бөлінуді тоқтатады.
-
Жасушалардың заттарды сіңіру процесі
Рецептормен қабылдаушы эндоцитоз – жасушалардың қалай заттарды (гормондар, ақуыздар, вирус) сіңіретінін түсіндіреді. Жасуша мембранасының ішке қарай бүгілуі арқылы жүзеге асады.
-
Кірпікшелер мен қамшылардың құрылымдық негізі – аксонема
Цилиум мен қамшының негізгі құрылысы – аксонема. Бұл микротүтікшелерден тұратын цитоскелеттік құрылым, қозғалысқа көмектеседі. Биологиялық маңызды ақпарат!
-
Митохондриялар аралық кеңістігінің құрылымы және функциялары
Митохондрия және хлоропласттар аралық мембраналық кеңістігі – жасуша тынысы мен метаболизмдегі маңызды рөл атқарады. Ядролық қабықша да бар.
-
Өсімдік жасушаларының бөлінуінде жаңа қабырға құратын құрылым
Өсімдік жасушаларындағы жаңа қабырға құруға көмектесетін фрагмопласт құрылысы туралы мақала. Микротүтікшелер, микрофиламенттер және эндоплазмалық тордың құрамы.
-
Ядро матриксінің құрылымы мен функциясы
Ядро матриксі – жасуша ядросы ішіндегі талшықтар желісі. Құрылымы, функциясы әлі де даулы, генетикалық ақпаратты ұйымдастыруға көмектеседі. 🔬🧬
-
Брефелдин А: Қасиеттері, қолданылуы және зерттеулер
Брефельдин А – Penicillium brefeldianum саңырауқұлағынан алынған антивирустық лактон. Ақуыз тасымалын тежейді, зерттеулерде қолданылады. Құрамы, қасиеттері.
-
SNARE ақуыздары: Везикулалық бірігу және нейротрансмиссия механизмі
SNARE ақуыздары: Везикулалардың мембранамен бірігуін қамтамасыз етеді. Нейротрансмиттерлердің босатылуында, экзоцитозда маңызды. Ботулизм, тетанус токсиндерінің әсерінен қорғайды.
-
Синаптобревин: құрылысы, функциясы және бактериялық токсиндердің әсері
Синаптобревин: жүйке қабықшаларының маңызды құрамы, экзоцитоз процесіндегі SNARE кешендерінің қатысуы, және оларды реттеушілер. (158 characters)
-
Жасушалардың молекулалық сигналдармен бағытталатын өздігінен қозғалуы
Жасушалардың қозғалысы – даму, жараны жауу, иммунитетте маңызды. Бұл процестегі қателер ауруларға алып келуі мүмкін. Терапиялық стратегиялар туралы ақпарат.
-
Серamidтер: құрамы, метаболизмі және жасушалық сигналдағы ролі
Серамидтер – майлы липидтер отбасы, жасуша мембранасында кездеседі. Жасуша дифференциациясы, көбеюі, бағдарланған өлім процесін реттеуде маңызды.
-
Cell plate
-
Жасуша цитоплазмасының ішкі қабаты (Endoplasm)
Жасуша цитоплазмасының құрамы: эндоплазма мен эктоплазманың айырмашылықтары, құрылысы, қызметтері. Амебалардың қозғалысындағы ролі. Цитоплазма туралы біліңіз!
-
Ретормер: Қайта өңдеу және нейродегенеративты аурулармен байланысы
Retromer күрделі ақуыз кешені, жад және Паркинсон ауруларымен байланысты. Рецепторларды қайта өңдеуде, тасымалдауда маңызды рөл атқарады. Биология, генетика.
-
Микрофибрилдер: құрылымы, синтезі және қызметтері
Микрофибрилдер – гликопротеин мен целлюлозадан тұратын жіңішке талшықтар. Құрылымы, 9+2 үлгісімен сипатталады, өсімдіктерде де кездеседі. Биология термині.
-
Спектрин: цитоскелеттік құрылым және қызметтері
Спектрин – қаңқалық ақуыз, жасуша мембранасын құрылтайды. Қызыл қан жасушаларында маңызды, мембрананың тұрақсыздығын сақтайды, құрылымдық рөл атқарады.
-
Sec61 кешенінің құрылымы және функциясы
Sec61 кешені – барлық тірі организмдерде кездесетін маңызды мембраналық ақуыз. Ақуыздарды жасуша ішіне/сыртына тасымалдайды, ER-ға жеткізеді. Құрамында SecY, SecE, SecG кіреді.
-
Нейрон аксонындағы органеллалардың қозғалысы
Ақсандардағы органеллалардың тасымалы: митохондрия, липидтер, ақуыздардың жүрекден ұшына қарай және кері тасымалы. Нейрондардың жұмысы үшін маңызды!
-
Молекулалық моторлы ақуыздар класы
Моторлы ақуыздар: цитоскелет бойымен қозғалып, АТФ арқылы энергияны механикалық жұмысқа айналдырады. Көлік және митоз процестерін қамтамасыз етеді.
-
Давсон-Даниелли мембрана моделі және оның эволюциясы
Жасуша мембранасының Давсон-Даниелли моделі: құрылымы, липидті екі қабат, протеин қабаттары, электрондық микроскопия арқылы дәлелденгені туралы ақпарат.
-
Эукариоттардағы Статмин ақуызы және цитоскелеттің реттелуі
Статмин (STMN1) – эукариоталық цитоскелетті реттеудегі маңызды 17 кДa белок. Жасуша циклiн, ұйымдастыруын және қозғалысын бақылайды.
-
Судың және майдың табиғатын біріктіретін химиялық қосылыстар
Амфифилді қосылыстар: суда және майда ерігіш қасиеттері, құрамы, қолданылуы. Биологиялық мембраналардың құрылысындағы ролі, химия мен биохимиядағы зерттеулер.
-
Хромосомалардың құрылымын қамтамасыз ететін SMC кешендері
SMC кешендері – хромосома құрылымындағы маңызды ATPазалар. Бактериядан адамға дейін сақталған, ДНК бөлінуіне көмектеседі. Хромосомалар, генетика.
-
Жасуша ішіндегі ақуыз тасымалы және эндоплазмалық ретикулум рөлі
Транспорттық TRAPP ақуызы органеллалар арасындағы бөлшектер тасымалына қатысады. Эндоплазмалық ретикулум (ER) ақуыздардың бүктелуіне және функционалдығына көмектеседі.
-
Катанин: Микротүтіктерді бөлуші АТФ протеіннің құрылымы мен функциясы
Катанин – микротрубочкаларды кесетін AAA протеині. Теңіз егіздерінде табылды, KATNA1 генімен кодталады. АТФ және микротрубочкалармен жұмыс істейді.
-
Миграциялық жасушалардың ламеллоподияларындағы актин проекциялары
Миграциялық жасушалардың алдыңғы жиегіндегі филоподиялар – актин шоғырлары. Химиялық сигналдарды сезуге, қозғалыс бағытын анықтауға көмектеседі.
-
GTP байланысқан ақуыздар отбасы және динамин функциясы
Динамин отбасысы: Эндоцитоз, органеллалардың бөлінуі, цитокинез және жасуша мембранасының түзілуіне жауапты GTP байланыстырушы ақуыздар.🔬🧬
-
Бактериялық цитоскелеттік ақуыз: Crescentin және жасуша пішінінің қалыптасуы
Бактериялық цитоскелет протеіні – кресцентін. Eukaryot жасушаларының аралық жіпшелеріне ұқсас, Caulobacter бактериясында қалыптасуға көмектеседі. Моторлық белсенділікке ықпал етеді.
-
Кінезин-13 отбасысы: Микротүтіктерді ыдырату механизмі және митоздық рөлі
Кинезин 13 отбасысы – жасуша ішіндегі материалдарды тасымалдайтын моторлы ақуыздар. Бұл отбасының ерекшелігі – катализдік доменінің орналасуы.🔬🧬
-
Жасуша мембранасының ішкі қабатындағы цитоплазмалық қаңқа
Жасуша қабығының ішкі бетіндегі цитоплазмалық ақуыз қабаты – жасуша кортексі. Пішін қалыптастыру, механикалық тұрақтылық, жасуша беттік қасиеттерін реттеуде маңызды.
-
Цитохаласиндер: әсерлері мен қолданылуы
Цитохаласиндер – актин филаменттерін бұзып, жасуша процестерін тежейтін саңырауқұлақ метаболиттері. Апоптозға, ангиогенездің тоқтауына әсер етеді.
-
Radial spoke
-
Cellular compartment
-
Treadmilling
-
Osmotic shock