Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Энигма» машинасының құпияларын сатқан шпион Ханс Тило Шмидт
Hans-Thilo Schmidt
Ханс Тіло Шмидт – Екінші дүйнжүзылық соғыста неміс Enigma машинасының құпияларын француз тілдес барлау қызметіне сатқан шпион. Enigmaны бұзуға көмектесті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ханс Тило Шмидт (13 мамыр 1888 – 19 қыркүйек 1943) – Asché немесе Source D атты кодолық есіммен белгілі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс Энигма машинасы туралы құпияларды француздарға сатқан тыңшы. Ол ұсынған материалдар поляк математигі Мариан Реевскиге Энигма роторлары мен рефлекторындағы байланыстарды қайта құруға көмектесті; осыдан кейін поляктар Энигмамен шифрланған хабарлардың көп бөлігін оқи алды.
Hans Thilo Schmidt (13 May 1888 – 19 September 1943) codenamed Asché or Source D, was a spy who sold secrets about the German Enigma machine to the French during World War II. The materials he provided facilitated Polish mathematician Marian Rejewski's reconstruction of the wiring in the Enigma's rotors and reflector; thereafter the Poles were able to read a large proportion of Enigma enciphered traffic.
Энигма құпияларын сату
Бұрын офицер болған Шмидт Бірінші дүниежүзілік соғыста газға түскен соң әскерден кетуге мәжбүр болды. Бірақ, оның інісі Рудольф Шмидт оған неміс қарулы күштерінің шифрлау бас штабында, Шифрлау кеңсесінде азаматтық қызметке орналастырды. Энигма машинасының әскери үлгісі енгізілгеннен кейін көп ұзамай ол француз барлау қызметіне хабарласып, жаңа машина туралы ақпарат беруді ұсынды. Оның ұсынысын француз барлау қызметінің капитаны Густав Бертран қабылдады, оған француздар «Аше» кодын берді және «Рекс» кодын алған француз агентімен байланыс орнатты. Келесі бірнеше жыл бойы, Германиядағы лауазымын тастағанға дейін, ол Еуропаның әртүрлі қалаларында француз агенттерімен кездесіп, оларға Энигма машинасының нұсқаулықтарының көшірмелерін, жұмыс істеу ережелерін және кілттік параметрлердің тізімін тапсырды. Дегенмен, осы ақпаратқа қарамастан, француз барлау қызметі Энигмамен шифрланған хабарларды бұза алмады. Бертранға кеңес берген британдық криптологтар да ешқандай табысқа жете алмады. 1932 жылдың желтоқсанында Бертран «Ашеден» алынған ақпаратты Польша Бас штабының Шифрлау бюросымен (Biuro Szyfrów) бөлісті. Математик-криптолог Мариан Реевски сол кездегі жаңа неміс армиясының Энигма роторларының сымдарын сипаттайтын теңдеулер жүйесін құрған болатын. Шмидт ұсынған кілттік параметрлер тізімі Реевскидің формулаларындағы белгісіздерді толтыруға көмектесті, бұл оған теңдеулерді жылдам шешуге және сымдарды қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде поляктар Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін шамамен жеті жыл бойы Энигма хабарларын оқи алды, сондай-ақ соғыс басталғаннан кейін де француз барлау қызметімен бірлесіп жұмыс істеді. 1938 жылдың қаңтар айында екі апталық сынақ кезінде олар Вермахттың (неміс қарулы күштері) Энигмадан ұсталған хабарлардың шамамен үштен екісін шешіп, оқыды: шикі хабарлардың бөліктерінің кедергі салдарынан бұрмаланғанын немесе толық емес екенін ескерсек, бұл керемет нәтиже [Козачук, Энигма 1984, 45-бет]. Франция шайқасынан кейін Шмидттің ісін жүргізген француз агенті, «Родольф Лемуан» (fr) деген атпен танысқан және «Рекс» кодын қолданған Сталлман есімді неміс азаматы Гестапомен тұтқындалды және Шмидтті француз тыңшысы ретінде жариялады. Шмидт 1943 жылдың 1 сәуірінде тұтқындалды, ал 1943 жылдың қыркүйегінде оның қызы Жизель оның денесін тануға шақырылды; оның айтуынша (Хью Себаг Монтефиоре кітабында баяндалғандай), Шмидт өз-өзіне қол жұмсаған.
A former officer, Schmidt had been forced to leave the army having suffered from gas during the First World War. However, his brother, Rudolf Schmidt, secured him a civilian post at the German Armed Forces' cryptographic headquarters, the Cipher Office. Shortly after the military version of the Enigma machine was introduced, he contacted French intelligence and offered to supply information about the new machine. His offer was accepted by Captain Gustave Bertrand of French Intelligence, and he received from the French the codename Asché, and was assigned a contact, the French agent codenamed Rex. For the next several years, until he left his position in Germany, he met with French agents at various European cities and supplied them copies of the Enigma machine's instruction manual, operating procedures, and lists of key settings. Even with this information, however, French Intelligence was unable to break messages encrypted on the Enigma. Nor were the British cryptologists whom Bertrand contacted able to make any headway. In December 1932, Bertrand shared intelligence obtained from Asché with the Polish General Staff's Cipher Bureau (Biuro Szyfrów). Mathematician cryptologist Marian Rejewski had already set up a system of equations describing the operation of the then new German Army Enigma rotor wirings. The key settings lists provided by Schmidt helped fill in enough of the unknowns in Rejewski's formulae, allowing him to speedily solve the equations and recover the wirings. That accomplished, the Poles were henceforth able to read Enigma traffic for nearly seven years to the outbreak of World War II as well as for a time into the War, while operating in conjunction with French intelligence in France. In a two week January 1938 trial, they solved and read about three quarters of all Wehrmacht (German Armed Forces) Enigma intercepts: a remarkable result, considering that parts of the raw intercepts were garbled or incomplete due to interference [Kozaczuk, Enigma 1984, p. 45]. After the Battle of France, the French agent who had been Schmidt's case officer, a German citizen named Stallmann who went by the name "Rodolphe Lemoine" (fr) and used the codename "Rex," was arrested by the Gestapo and betrayed Schmidt as a French spy. Schmidt was arrested on 1 April 1943, and in September 1943 his daughter Giselle was called on to identify his body; her account (as recounted in Hugh Sebag Montefiore's book) suggests that Schmidt had committed suicide.