Кіріспе

Ирландиялық футболшы және менеджер
Ирландиялық халықаралық футболшы

Ниалл Джон Куинн (құрметті МБЭ; 6 қазан 1966 жылы туған) – ирландиялық бұрынғы кәсіби футболшы, менеджер, бизнесмен және спорттық теледидар сарапшысы. Ойыншы ретінде шабуылшы болып "Арсенал", "Манчестер Сити" және "Сандерленд" клубтарында жоғары деңгейдегі футбол ойнады, сонымен қатар "Сити" және "Сандерленд" командаларында Премьер-лигада өнер көрсетті. Куинн Ирландия Республикасы ұлттық футбол құрамасы сапында 92 матч өткізіп, 21 гол соқты, бұл оны Ирландияның барлық уақыттағы екінші ең көп гол соққан ойыншысы етеді. Ол 1988 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатында және 1990 және 2002 жылғы ФИФА Әлем чемпионаттарында Ирландия құрамасымен қатысты. Кейіннен ол "Сандерленд" клубын сатып алуға қатысқан консорциумның құрамына кірді және клуб төрағасы болды. Ол клуб директоры лауазымына дейін менеджерлік қызмет атқарды. 2012 жылдың ақпан айында клубтан кетіп, содан бері Sky Sports телеарнасында сарапшы болып жұмыс істеп келеді.

Клубтық мансап

Мен "Арсеналда" мамандығымды үйреніп, "Манчестер Ситиде" футболшы болдым, бірақ "Сандерленд" маған әсер етті. Мен "Сандерлендті" жақсы көремін. Ол сонымен қатар Дублин жасөспірімдер футбол және харлинг командаларында ойнады. 1983 жылдың шілдесінде Куинн Дублин колледждерінің GAA тобының капитаны болды, Австралияға бір айлық тур жасады. 16 жасында ол 1983 жылғы Бүкіл Ирландия кішігірім харлинг чемпионатының финалында ойнады және кәсіби австралиялық футбол ойнауға шарт ұсынылды, бірақ ассоциациялық футболда мансап құруды жөн көрді. Ол зейнетке шыққаннан кейін Килдар округінің "Эйдстаун" клубында гейлдік футбол ойнады және 2008 жылы юниорлық C округтік титулын жеңіп алды. Ол өзінің футбол карьерасын ирландиялық "Манортаун Юнайтед" клубында, содан кейін Дублин 12 қаласының Крумлин ауданындағы "Лурдес Селтик" клубында бастады.

Арсенал

Фулхэмде сәтсіз сынақтан өткеннен кейін, ол 1983 жылы ағылшын клубы «Арсеналмен» кәсіби келісімшартқа қол қойды. Бастапқыда орталық шабуылшы ретінде алынған, бірақ «Арсеналдың» үшінші құрамында қысқа мерзімге орталық қорғаушы болып та ойын көрсетті. 1985–86 маусымының бірінші жартысында 18 резервтік матчта 18 гол соққаннан кейін, Куинн «Ливерпульге» қарсы матчқа негізгі құрамға шақырылды. Ол сол маусымда «Арсенал» сапында тағы 11 лигалық ойын өткізіп, еш гол соға алмады, ал команда лигада жетінші орынды иеленді. Маусым соңында Куинн тұңғыш рет Ирландия Республикасының ұлттық құрамасына шақырылды. Келесі маусымда Куинн жаңа бас жаттықтырымен ойнады, себебі Дон Хоудың орнына Джордж Грэм тағайындалды. Куинн сол маусымда 35 лигалық ойында өнер көрсетіп, сегіз гол соқты. Сонымен қатар, «Арсенал» «Ливерпульді» 2:1 есебімен жеңіп, ол Футбол лигасы кубогының жеңімпазы болды. Алайда, «Арсенал» 1987 жылы Алан Смитпен келісімшарт жасағаннан кейін, Куинн командаға ену үшін күресті. Келесі үш маусымда ол барлығы 20 лигалық ойын мен бес гол соқты – 1988–89 маусымындағы үш ойыны титул жеңісіне жеткіліксіз болды. Куинннің мүмкіндіктердің жетіспеуіне байланысты, ол 1989–90 маусымының басында трансфер сұранысын берді. Барлығында ол «Арсенал» сапында 94 матчта 20 гол соқты, оның 81-і негізгі құрамдағы ойындар болды. Ол дебюттік матчында «Майн Роудта» «Челсиге» қарсы өткен 1:1 есебімен тең түскен кезде гол соқты. Осы кезде «Ситидің» қақпашысы Тони Котон Дин Сондерсті құлатып, пенальти добын тағайындағандықтан алаңнан қуылды. Сол кезде командалар қақпашыларды қосалқы құрамға сирек алып, Куинн Котонның орнына қақпаға тұрды. Басқа да ерекше ойындардың қатарында 1993 жылдың 7 қарашасында өткен Манчестер дербисі бар, онда ол бірінші таймда екі гол соғып, «Ситиді» «Юнайтедке» қарсы 2:0 есебімен алға шығарды, бірақ «Юнайтедтің» керемет қайтарылуы «Ситидің» 3:2 есебімен жеңілуіне әкелді. 1993 жылғы маусым соңында «Эвертон» Куиннге қол қоюға ұсыныс жасады, ал 1993–94 маусымының басында тағы бір ұсыныс жасалды, бірақ екі ұсыныс та қабылданбады және Куинн тағы үш маусымға «Мэн Роудта» қалды. 1993 жылдың қарашасында «Шеффилд Уэнсдейге» қарсы матчта тізе буынының жарақаты алғаннан кейін, Куинн 1993–94 маусымының көп бөлігін өткізіп жіберді және 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатында ойнау мүмкіндігінен айырылды. Ол 1994–95 маусымының басында оралды, бірақ оның болмаған кезінде Уве Рёслер мен Пол Уолш құрған серіктестік оны әрқашан негізгі құрамға қоймады. Жалақыны азайту мақсатында «Манчестер Сити» 1995 жылғы маусымда Куиннді сатуға тырысты, бірақ Лиссабонның «Спортинг» клубымен келісімге келе алмағандықтан трансфер сәтсіз аяқталды. Ол «Мэн Роудта» алты жылдан астам уақыт бойы барлығы 193 лигалық матч өткізіп, 64 гол соқты.

Сандерленд

Куинн өзінің мансабын «Сандерленд» клубында өте сәтті аяқтады. Ол 1996 жылдың тамызында солтүстік-шығыс клубына клубтық рекордтық 1,3 миллион фунт стерлингке қосылды, бірақ үш жыл бұрынғы әлем чемпионатына қатысу мүмкіндігін жоққа шығарған тізе жарақатына ұқсас жарақат салдарынан алғашқы маусымның алты айына жарыс жолынан шықты. Жарақат алғанша, ол «Сандерленд» сапындағы мансабын жарқын бастады – «Нотингем Форест» клубымен өткен матчта (4:1) дебюттік ойынында екі гол соқты. Қыркүйектен наурызға дейін алаңнан тыс қалғандықтан «Сандерленд» клубтың ойынына қиындықтар туды. Ол маусым соңында қайтадан ойынға шықса да, клуб бірінші лигадан төмендеді. 1997 жылы жазғы трансферлік кезеңде келген Кевин Филлипспен құрған серіктестігі 1990-жылдардың соңы мен 2000-жылдардың басында Футбол лигасының ең нәтижелі серіктестіктерінің біріне айналды (1997/98-ден 2002/03-жылдарға дейін барлық турнирлерде екеуінің соққан голдарының саны – 194) және клубқа 1999/2000 маусымында Премьер-лигаға қайта оралуға көмектесті. 1999 жылдың наурыз айында Куинн тағы да қақпашы рөлінде ойнауға мәжбүр болды, бұл жолы жарақат алған Томас Серенсенді «Брэдфорд Сити» клубымен өткен матчта алмастырды. 1991 жылы «Манчестер Сити» клубында «Дерби Каунти» клубына қарсы өткен матчтағы жағдайға ұқсас, Куинн гол соқты, содан кейін қақпаға тұрып, таза қақпаны сақтап, командасының жеңіске жетуіне көмектесті. Сонымен қатар, ол 1997 жылы «Манчестер Сити» клубына қарсы «Сандерлендтің» «Stadium of Light» стадионында гол соққан алғашқы ойыншы атанды. Ол «Сандерленд» клубының нағыз аңызына айналды, 1999 жылы клуб тарихындағы рекордтық бірінші дивизион титулын жеңіп алған маусымда 21 гол соққандығы үшін «Сандерленд» және Солтүстік-Шығыс спорт жазушыларының «Жылдың үздік ойыншысы» сыйлығын жеңіп алды. «Сандерленд» сапындағы соңғы ойыны 2002 жылдың 19 қазанында «Вест Хэм Юнайтед» клубына қарсы өтті. 17 жылдық мансабында ол Премьер-лига мен Футбол лигасында барлығы 475 матч өткізіп, 141 гол соқты.

Халықаралық мансап

Куинн 1986 жылғы 18 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатының іріктеу турнирінде ойнады және 1985 жылғы қаңтарда Seaview стадионында Солтүстік Ирландияға қарсы өткен жолдастық ойында 6:1 есебімен жеңіске жетіп, 17 жасқа дейінгі құрама сапындағы тұңғыш халықаралық дебютін жасады. Бұл екі елдің арасындағы алғашқы матч болды. Куинн пен Эмон Долан екеуі де хет-трик жасады. Бірақ «Арсенал» Куинннің 1985 жылғы ФИФА жастар чемпионатында ойнауына рұқсат бермеді. Куинн 1986 жылы Исландияда өткен үш командадан тұратын турнирде қарсыластарға қарсы орынбасар ретінде аға құрамадағы тұңғыш ойынын өткізді. Куинн 1990 және 2002 жылдары екі рет әлем чемпионаттарына қатысты. 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатында жарақат алғандықтан қатыса алмады. Куинн 1988 жылғы Еуропа чемпионатында Ирландия құрамасының құрамында болды, онда тек бір рет алаңға шықты – Ирландия Республикасының Штутгартта Англияны 1:0 есебімен жеңген матчында орынбасар ретінде. 1990 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Куинн Нидерландыға қарсы гол соғып, теңестірді, бұл Республикаға турнирдің екінші кезеңіне өтуге мүмкіндік берді. 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу турнирінде ол өзінің 35 жылдығында Кипрға қарсы гол соғып, Франк Стейплтонның ұстаған барлық уақыттағы гол соққан рекордты жаңартты. Турнирде оның басымен берген пасы Робби Киннің Германияға қарсы соңғы минуттағы теңестіру голына әкелді, бұл Германия финалға дейін өткізген жалғыз гол болды. Екінші кезеңде, Республика Испаниядан 1:0 есебімен қалып қойғанда, Куиннге жасалған бұзушылық Ирландияның соңғы минуттағы пенальтисіне себеп болды, оны Робби Кин голға айналдырып, ойынды теңестірді және қосымша уақытты қамтамасыз етті, бірақ Республика пенальти сериясында 3:2 есебімен жеңілді. Турнирден кейін ол халықаралық футболдан кетуін жариялады, ол 92 матч өткізген. Ол кезде ол 21 голмен елдің үздік мергені болды, бірақ бұл рекордты 2004 жылдың қазан айында Робби Кин жаңартты. 2002 жылы Куинннің құрметіне Сандерленд пен Ирландия Республикасы арасындағы матч өтті. Ол түскен барлық қаржыны қайырымдылыққа берді, бұл үшін көптеген наградалар алды, соның ішінде құрметті MBE ордені. Ойынға қатысқаны үшін ешқандай сыйақы алмаған ойыншылардың барлығы науқас баладан хат алды. Куинн матч барысында екі команданың да құрамында ойнады, нәтижесінде 1 миллион фунт стерлингтен астам ақша жиналды. Ирландия Республикасы матчты 3:0 есебімен жеңіске жетті.

Ойын-сауық мансабынан кейін

2003 жылы 37 жасында зейнеткерлікке шыққан Куинн «Сандерленд» клубында қысқа мерзімге жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Куинн «Sky Sports» телеарнасында бұрынғы командаларының ойындарына сарапшы және комментатор ретінде де көрінді. Ол 2006 жылғы наурыз айында Тайланд премьер-лигасының «BEC Tero Sasana» командасының сапында бір ойынға қатысып, лиганың және команданың «Арсеналмен» байланысын нығайтуға көмектесті. Куинн 2002 жылы жарық көрген «Ниалл Куинн – Автобиография» атты танымал автобиографиясын шығарды, оны Том Хамфрис жазған. Ол алғашқы Британдық спорт кітабы сыйлығының «Үздік өмірбаян» номинациясын жеңіп алды және «Уильям Хилл» сыйлығына ұсынылды. Кітап хронологиялық тәртіппен емес, Куинннің мансабының соңғы кезегі – 2002 жылғы Оңтүстік Корея мен Жапонияда өткен әлем чемпионатына байланысты құрылған. 2006 жылғы маусымда ирландиялық бай бизнесмендердің «Drumaville Consortium» консорциумын басқарған Куинн «Сандерлендтің» бақылау үлесін сатып алу бойынша келісімге қол жеткізді. Шілде айында Куинн «Сандерленд» клубының төрағасы және бас менеджері болды. Келісім 27 шілдеде аяқталды, консорциумға толық бақылау алу үшін жеткілікті акциялар сатылды. Оның басқару мансабы сәтті басталған жоқ, команда лигадағы алғашқы төрт ойынында жеңіліске ұшырады. 22 тамызда «Сандерленд» Лига кубогының аясында «Бьюри» командасымен кездесіп, 2:0 есебімен жеңілді. Матчтан кейін Куинн «Сандерлендтің» келесі ойындарына дейін жаңа бас бапкер тағайындалатынын мәлімдеді. Куинн шетте қалды (Сандерленд төрағасы лауазымын сақтап), Рой Кинге жол ашты. Бұл екі футболшы арасындағы жақын қарым-қатынас емес екенін ескеретін болсақ, бұл күтпеген жағдай болды, себебі Киннің 2002 жылғы әлем чемпионатына қатысуына қатысты дау туындаған еді. 28 тамызда Кин клубтың бас бапкері болып тағайындалды. Тағайындама сәтті аяқталды, «Сандерленд» футбол лигасының чемпионы ретінде Премьер-лигаға оралды. Куинн жаңа ойыншыларды сатып алуға көп ақша бөлді, өйткені ол «Сандерлендті» жетекші клуб ретінде орнатуды мақсат тұтқан. 2008 жылы ол Дублин университетінің әдеби және тарихи қоғамының Джеймс Джойс сыйлығын алды. 2010 жылы Куинн Сэр Бобби Робсон қорының меценаты атанды. 2011 жылдың қазан айында Эллис Шорт Куинннің орнына «Сандерлендтің» төрағасы болды. Куинн клуб атынан Халықаралық даму директоры болып тағайындалды және 2012 жылдың ақпанында лауазымынан кеткенге дейін осы қызметте болды. Алты жыл клубты басқарғаннан кейін ол: «Сандерлендтің үлкен жетістіктерге жете алуы үшін барлық жағдай жасалған, мен әрқашан осыны қаладым» деді. «Сандерлендтен» кеткеннен кейін Куинн Ирландиядағы «Q Sat» спутниктік кеңжолақты компаниясының төрағасы болды. 2012 жылы Куинн «Sky Sports» телеарнасында комментаторлық жұмысын бастады және көбінесе Мартин Тайлермен бірге жұмыс істейді. Ол 2012 жылы Солтүстік-Шығыс футбол жазушылар қауымдастығының 2011 жылғы «Жыл тұлғасы» сыйлығын жеңіп алды. 2020 жылдың қыркүйегінде ол уақытша бас директорлық лауазымынан бас тартты.

Жарыстар арасындағы қарым-қатынастар

Квиннің "Ниалл Квиннің диско-шаловарлары" деген жеке әні бар. Ән бастапқыда 1992 жылы Италияның Пенола қаласындағы маусым алдындағы турне кезінде «Манчестер Сити» жанкүйерлері тарапынан туындаған. «Сити» командаласы Стив МакМахонмен жанжалдасқаннан кейін, Квинн жыртылған және қанға боялған жейдесін шешіп, Рик Холденмен бірге тек кесілген джинсы киіп билеген. Ол «көптеген «Сити» жанкүйерлерінің» оны бақылап отырғанын «сезбеген», ал олар оған «маңдайынан өмір бойы іздейтін әннің алғашқы орындалуын» сыйлаған. Әнді «Сандерленд» жанкүйерлері қабылдап, клубтың арнайы фанзині «A Love Supreme» оны сингл ретінде шығарған. 1999 жылдың сәуір айында Ұлыбритания сингл чартында 56-орынға ие болды. Квинн «Сандерленд» жанкүйерлерімен арақатынасы үшін мақтау алды. Бұл 2007 жылдың наурызында, Квинн клуб төрағасы болған кезде, клуб қаражатынан 8000 фунт стерлингтен астам ақша төлеп, «Сандерлендтің» 80 шамасындағы жанкүйеріне Бристоль әуежайында рейстен шығарылғаннан кейін үйлеріне таксимен оралуға мүмкіндік берген кезде айқын көрінді. Оқиға сенбі күні түнде Квинн, «Сандерленд» қызметкерлері және жанкүйерлер тобы «Сандерлендтің» Чемпиондық лигадағы қарсыласы «Кардиффтен» 1:0 есебімен жеңіске жеткеннен кейін Бристольден Ньюкаслға «EasyJet» рейсіне отырғанда болды. Квиннді көріп қалған көптеген жанкүйерлер ән айта бастап, оған «Ниалл Квиннің диско-шаловарлары» әнімен шырқады. «EasyJet» пилоты бірнеше жанкүйердің мас болғанын және олардың ұшақтан шығарылғанын мәлімдеді. Жанкүйерлерге жасалған қатыстыра ашуланған Квинн де ұшақтан түсіп, жанкүйерлерді үйлеріне қайтару үшін таксилер мен микроавтобустарды жалға алды.

Жеке өмір

Квинннің ата-анасы екеуі де Типерри округінің Тюрлз қаласынан. Оның әкесі, сондай-ақ анасының ағалары Типерри үшін хёрлинг ойынынан ойнады. Олардың екі баласы бар: Айслинг пен Майкл. 2005 жылы Квинн үш айға көлік жүргізуден шеттетілді және мас күйде көлік жүргізгенін мойындағаннан кейін 200 евро айып төлеуге міндеттелді.

Халықаралық

Голдар мен нәтижелер тізімінде Ирландияның голдары бірінші болып көрсетілген, ұпал бағаны әрбір Куинн голынан кейінгі есепті көрсетеді. + Нилл Куинннің халықаралық голдарының тізімі

№ ДатаОйын өткізілген жерҚарсыласЕсепНәтижеЖарыс1 10 қараша 1987 Далймаунт Паркі, Дублин 5–0 Достық2 2 маусым 1990 Ұлттық стадион, Та’ Қали, Мальта 3–0 Достық3 21 маусым 1990 Стадио Ренцо Барбера, Палермо, Италия 1–1 1990 жылғы Әлем чемпионаты4 17 қазан 1990 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 5–0 Еуро-1992 іріктеуі5 6 ақпан 1991 Racecourse Ground, Врэксем, Уэльс 3–0 Достық6 7 27 наурыз 1991 Уэмбли стадионы, Лондон, Англия 1–1 Еуро-1992 іріктеуі8 29 сәуір 1992 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 4–1 Достық9 31 наурыз 1993 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 3–0 1994 жылғы ФИФА Әлем чемпионаты іріктеуі10 28 сәуір 1993 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 1–1 1994 жылғы ФИФА Әлем чемпионаты іріктеуі11 12 қазан 1994 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 4–0 Еуро-1996 іріктеуі12 13 29 наурыз 1995 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 1–1 Еуро-1996 іріктеуі14 2 маусым 1996 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 2–2 Достық15 31 тамыз 1996 Sportpark Eschen Mauren, Эшен, Лихтенштейн 5–0 1998 жылғы ФИФА Әлем чемпионаты іріктеуі16 17 14 қазан 1998 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 5–0 Еуро-2000 іріктеуі18 9 маусым 1999 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 1–0 Еуро-2000 іріктеуі19 9 қазан 1999 Philip II Arena, Скопье, Македония 1–1 Еуро-2000 іріктеуі20 4 маусым 2000 Giants Stadium, Ист-Ратерфорд, Оңтүстік Африка 2–1 АҚШ кубогы21 6 қазан 2001 Лэнсдаун Роуд, Дублин, Ирландия 4–0 2002 жылғы ФИФА Әлем чемпионаты іріктеуі

Басқарушылық статистика

КомандаҰлттанКөрсеткішОйнатылғанЖылдарЖеңісТөңкеріс%Сандерленд25 шілде 200630 тамыз 2006615016.67