Кіріспе

Суреттерді түсіретін оптикалық құрылғы. Камера – суреттер мен бейнелерді электрондық бейне сенсор арқылы немесе фотопленка сияқты жарыққа сезімтал материал арқылы химиялық түрде түсіріп, сақтауға қолданылатын құрал. Фотография және видеография салаларындағы маңызды технология ретінде камералар бейнелеу өнерінің, медианың, ойын-сауықтың, бақылаудың және ғылыми зерттеулердің дамуына зор үлес қосты. Камераның ойлап табуы 19 ғасырға дейін жетеді және технологияның жетістіктерімен бірге дамып, 21 ғасырда түрлі типтер мен модельдердің кең ассортиментіне әкелді. Камералар бірнеше механикалық компоненттер мен принциптердің үйлесімді жұмысы арқасында жұмыс істейді. Оларға сенсорға немесе пленкаға түсетін жарықтың мөлшерін реттейтін экспозицияны басқару, жарықты шоғырландыратын линза, пайдаланушыға көріністі алдын ала қарауға мүмкіндік беретін видоискатель және суретті түсіретін пленка немесе сенсор кіреді. Камералардың әртүрлі типтері бар, олардың әрқайсысы нақты мақсаттарға арналған және ерекше мүмкіндіктер ұсынады. Бір линзалы рефлекстік (SLR) камералар линза арқылы нақты уақыт режимінде дәл бейнелеуді қамтамасыз етеді. Үлкен және орта форматты камералар жоғарырақ кескінді ұсынады және көбінесе кәсіби және көркемдік фотосуреттерде қолданылады. Портативтілігімен және қарапайымдылығымен танымал компакт-камералар тұтынушылар арасында кең таралған. Қашықтық өлшегіш камералар, бөлек қарау және бейнелеу жүйелерімен жабдықталған, тарихи тұрғыдан фотожурналистикада кеңінен қолданылған. Кинокамералар киномазмұнды түсіруге арналған, ал 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында кең таралған цифрлық камералар суреттерді түсіру және сақтау үшін электрондық сенсорларды пайдаланады. 21 ғасырдағы смартфон камераларының қарқынды дамуы арнайы камералар мен көп функциялы құрылғылар арасындағы шекараны жойып, қоғамның бейне мазмұнын қалай жасауға, бөлісуге және пайдалануға терең ықпал етті.

19 ғасыр

Камера обскураны қолданудан бастап, күрделі фотокамераларға өтуге дейін, 19-шы ғасырдағы технологияның дамуын Томас Веджвуд, Нисефор Ньепс және Генри Талбот сияқты пионерлер жетекке алды. Олар бастапқыда камера обскураны химиялық тәжірибелер үшін қолданды, соңынан химиялық фотосуретке арналған камералар жасады, кейін камераның өлшемдерін кішірейте түсті және линзалардың конфигурациясын жақсартты. 1839 жылы дагеротип процесінің енгізілуі коммерциялық камера өндірісіне мүмкіндік берді, түрлі өндірушілер әртүрлі үлгілер ұсынды. 1850 жылдары камера жасау мамандыққа айналған кезде, үлгілер мен өлшемдер стандартталуға түсті. Ғасырдың екінші жартысында құрғақ пластиналар мен рулонды пленка пайда болды, бұл 1888 жылы тұңғыш рет шығарылған түпнұсқа Kodak камерасымен көрнекіленген кішірек және арзан камераларға көшуге әкелді. Осы кезеңде линза технологиясында да маңызды жетістіктер болды және түсті фотосуретке түсіру пайда болды, нәтижесінде камераларға иеленушілер саны арта түсті.

20 ғасыр

ХХ ғасырдың бірінші жартысында миниатюризация және жаңа өндірістік материалдарды енгізу жалғасты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия камера дамытуда жетекшілікке шықты, өнеркәсіпті консолидациялауға және жоғары дәлдікпен жасалған камераларды өндіруге бағытталды. Өнеркәсіпте Leica және Contax сияқты маңызды өнімдер пайда болды, бұл пленка және линзалар дизайнындағы жетістіктердің нәтижесінде мүмкін болды. Сонымен қатар, Eastman Kodak компаниясының алғашқы 16 мм және 8 мм кері айналдыру қауіпсіз пленкаларын өндіруі әуесқойлар үшін бейнелеу өнеріне қолжетімділіктің айтарлықтай жоғарылауына әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде әуедегі барлау және құралдарды тіркеуге арналған жабдықтарды дамытуға басымдық берілді, тіпті әскери емес камералар саласындағы инновациялардың қарқыны да төмендеді. ХХ ғасырдың екінші жартысында жапондық өндірушілер камера технологиясын одан әрі жетілдірді. 1952 жылы қолжетімді Ricohflex III TLR-дің таныстырылуынан бастап, 1960 жылы автоматты экспозициясы бар алғашқы 35 мм SLR, Olympus AutoEye-ға дейін, жаңа дизайн мен мүмкіндіктер үздіксіз пайда болды. 1970-ші жылдары электроника камера дизайнының маңызды бөлігіне айналды, бұл Polaroid SX 70 және Canon AE 1 сияқты модельдерде жақсы көрінді. Цифрлық фотографияға көшу ХХ ғасырдың соңында басталды, нәтижесінде 2003 жылы АҚШ-та цифрлық камералардың сатылымы пленкалық камераларды басып өтті. Осы кезеңде Ұлыбританияда, Батыс Еуропа мен АҚШ-та пленкалық камералар өндірісі төмендеді, ал өндіріс КСРО, ГДР және Қытайда Батыс үлгілерін көшіру арқылы жалғасты.

Механика

Көптеген камералар көрінетін спектрден жарықты түсіреді, ал арнайы камералар электромагниттік спектрдің басқа бөліктерін, мысалы, инфрақызыл сәулелерді түсіреді. Барлық камералар бірдей негізгі құрылымды қолданады: жарық жабық қорапқа жинақталатын немесе дөңгелек линза арқылы кіреді және бейне жарыққа сезімтал ортаға жазылады. Затвор механизмі жарықтың камераға түсу уақытын реттейді. Көптеген камераларда сондай-ақ видоискатель болады, ол түсірілетін көріністі көрсетеді, сонымен қатар фокус, диафрагма және затвор жылдамдығының әртүрлі комбинацияларын реттеу мүмкіндігін ұсынады.

Апертура

Жарық апертура арқылы камераға кіреді, ол апертура сақинасы деп аталатын, бірін-бірі жабатын пластиналармен реттелетін тесік. Әдетте линзада орналасқан бұл тесікті фильмге немесе сенсорға түсетін жарық мөлшерін өзгерту үшін кеңейтуге немесе тарылтуға болады. Жарық мөлшері әрбір арттырумен екі есеге төмендейді. Нәрсенің қалыпты түрде нақты фокусқа түсуі шатасу шеңберімен, фотосурет техникасымен, қолданылатын жабдықпен және түпкі суреттен күтілетін ұлғайту дәрежесімен анықталады.

Жапқыш

Жалюз, аспаппен қатар, камераға кіретін жарықтың мөлшерін бақылаудың екі жолының бірі болып табылады. Жалюз жарыққа сезімтал беттің жарыққа қанша уақытқа толуын анықтайды. Жалюз ашылады, жарық камераға кіреді және пленканы немесе сенсорды жарыққа шығарады, содан кейін жалюз жабылады. Механикалық жалюздің екі түрі бар: жапырақшалы жалюз және фокалдық жазықтықтағы жалюз. Жапырақшалы жалюз линзаның ішінде немесе оның артында серіппелік кернеумен ұсталып тұратын дөңгелек диафрагманы пайдаланады, ол жалюз босатылғанда жылдам ашылып, жабылады. Жалюз ашық болатын уақыт жабылу жылдамдығы немесе экспозиция уақыты деп аталады. Типик экспозиция уақыты бір секундтан секундының 1/1000 бөлігіне дейін ауытқуы мүмкін, бірақ одан ұзақ немесе қысқа мерзімдер де жиі кездеседі. Фотографияның алғашқы кезеңдерінде экспозиция көбінесе бірнеше минутқа созылатын. Бұл ұзақ экспозиция уақыты көбінесе бұлыңғыр суреттерге әкелетін, өйткені бір нысан экспозицияның барлық уақытында бір суретте бірнеше жерде тіркеледі. Мұны болдырмау үшін қысқа экспозиция уақытын пайдалануға болады. Өте қысқа экспозиция уақыты жылдам қозғалысты түсіріп алып, қозғалыс бұлыңғырлығын жояды. Оның негізгі функциясы – жарықты камераның пленкасына немесе цифрлық сенсорына бағыттап, сурет жасау. Фокус линзадағы фокус сақинасы арқылы реттеледі, ол линза элементтерін сенсорға жақындатады немесе алыстатады. Автофокус – көптеген линзаларда қамтылған мүмкіндік, ол линзаның контрасты немесе фазалық айырмашылықтарды анықтауына негізделген фокусты жылдам және дәл реттеу үшін линза ішіндегі моторды пайдаланады. Бұл мүмкіндікті линза корпусындағы ауыстырғыштар арқылы қосуға немесе өшіруге болады. 1954 жылы жапондық Asahi (Pentax) компаниясы шығарған Asahiflex II әлемдегі бірден қайта оралатын айнасы бар алғашқы SLR камерасы болды. Бір линзалы рефлекс камерада фотограф көріністі камера линзасы арқылы көреді. Бұл видоискатель немесе қарау линзасы қабылдау линзасынан бөлінген кезде туындайтын параллакс проблемасын болдырмайды. Бір линзалы рефлекс камералар бірнеше форматта жасалған, соның ішінде 5x7" және 4x5" парақ пленкасы, 220/120 роликтерінде 120 роликте 8, 10, 12 немесе 16 сурет түсіріледі, ал 220 пленкасында екі есе көп. Бұл 6x9, 6x7, 6x6 және 6x4,5 өлшемдеріне сәйкес келеді (барлық өлшемдер см-де). Үлкен форматты және ролик пленкалы SLR камералардың танымал өндірушілеріне Bronica, Graflex, Hasselblad, Seagull, Mamiya және Pentax жатады. Дегенмен, SLR камераларының ең көп таралған форматы 35 мм болды, содан кейін цифрлық SLR камераларына көшу болды, олар шамамен бірдей өлшемдегі корпус пен кейде бірдей линза жүйелерін пайдаланады. Көбінесе барлық SLR камералар жарықты линзадан қарау экраны мен пентапризма арқылы окулярға бағыттау үшін оптикалық жолда алдыңғы бетіне орналасқан айнаны пайдаланады. Экспозиция кезінде жалюз ашылғанға дейін айна жарық жолынан жоғары көтеріледі. Кейбір ертедегі камералар объектив арқылы қараудың басқа әдістерін, соның ішінде Canon Pellix-тегі жартылай мөлдір қабықшаны және Corfield Periflex сериясындағы кішкентай перископты сынап көрді.

Үлкен форматты камера

Ірі форматты камера, пленкалық қағазды қолданатын, ертедегі пластиналық камералардың тікелей мұрагері болып табылады және жоғары сапалы фотосуреттерге, сондай-ақ техникалық, архитектуралық және өнеркәсіптік фотосуреттерге қолданылды. Олардың үш негізгі түрі бар: монорельсті және далалық камера нұсқалары бар көріс камерасы және баспасөз камерасы. Оларда линзасы мен жапқышы алдыңғы жағында линзалық пластинаға орнатылған, кеңейтілетін қапталдары бар. Стандартты қараңғы слайдқа қосымша, пленка орамдарын және кейіннен цифрлық арт жақтарын орнатуға болады. Бұл камералар фокус пен перспективаны қатаң бақылауға мүмкіндік беретін кең қозғалыс диапазонына ие. Көріс камераларында композиция мен фокусқа қатысты жұмыс балқытылған шыны экранды қарау арқылы жасалады, ол экспозиция жасау үшін пленкамен ауыстырылады; олар тек жылжымайтын нысандарға ғана қолайлы және пайдалануы қиын.

Тақта камерасы

Елеулі көлемде шығарылған алғашқы камералар пластиналы камералар болды, олар сезімталданған шыны пластиналарды қолданды. Жарық линзаға кіретін, ал линза пластинадан созылатын қабырғамен бөлінген линза тақтасына орнатылды. Шыны пластиналарға арналған қарапайым қорап камералары болды, сондай-ақ алмастырылатын линзалары бар және тіпті түсті фотосуретке түсіруге арналған (Autochrome Lumière) бір линзалы рефлекс камералары да болды. Көптеген камераларда перспективаны басқару үшін линзаны жоғарылату, төмендету және алға немесе артқа иілуге арналған бақылау элементтері болды. Бұл пластиналы камералар фокус нүктесіндегі матовое шыны экраны арқылы бағытталды. Линза дизайны салыстырмалы түрде кішкентай диафрагмалы линзаларды ғана мүмкін еткендіктен, матовое шыны экрандағы кескін әлсіз болды, сондықтан көптеген фотографтар шоғырлану мен композицияны жылдамдату үшін басын жабатын қара мата қолданды. Фокус және композиция қанағаттанарлық болған кезде, матовое шыны экран алынып, оның орнына қараңғы слайдпен қорғалған сезімтал пластина қойылды. Экспозиция жасау үшін қараңғы слайд сақтықпен сыртқа жылжытылып, қақпақ ашылып, содан кейін жабылып, қараңғы слайд қайта орнатылды. Шыны пластиналар кейіннен табақ пленкасы үшін қараңғы слайдтағы табақ пленкасымен алмастырылды, ал табақ ұстағыштарында табақ пленкасын пайдалануға мүмкіндік беретін адаптерлер жасалды. Матовое шыныдан басқа, қарапайым оптикалық видоискатель де орнатылды.

Орта форматтағы камера

Орта форматтағы камералардың пленкасының мөлшері үлкен форматты камералар мен кіші 35 мм камералардың арасында болады. Әдетте, мұндай жүйелер 120 немесе 220 ролл пленкасын қолданады. Ең көп таралған сурет өлшемдері – 6×4,5 см, 6×6 см және 6×7 см; ал ескі 6×9 см көбінесе қолданылмайды. Осы типтегі камералардың дизайны үлкен форматты камераларға қарағанда әлдеқайда әртүрлі, монорельсті жүйелерден бастап, бөлек артқы бөлігі бар классикалық Hasselblad моделіне дейін, тіпті кішкентай диапазондық камераларға дейін жетеді. Бұл форматта ыңғайлы әуесқойлық камералар да кездеседі.

Екі линзалы рефлектілі камера

Екі линзалы рефлекс камералар дерлік бірдей екі линзаны қолданды: біреуі бейнені жасау үшін, екіншісі – көру экраны ретінде. Линзалар көру линзасымен қабылдау линзасының тікелей үстіне орналастырылды. Көру линзасы бейнені көру экранына проекциялайды, оны жоғарыдан қарап көруге болады. Mamiya сияқты кейбір өндірушілер камераны қолданғанда көзге жақын ұстауға мүмкіндік беру үшін көру экранына бекітілетін рефлекс басын да қосты. ТЛР-дің артықшылығы – оны көру экраны арқылы оңай фокусқа келтіруге болады және көбінесе көру экранында көрінетін сурет пленкаға түскен суретпен бірдей болады. Дегенмен, жақын қашықтықта параллакс қателіктері кездеседі, сондай-ақ кейбір камераларда композицияның қандай бөлігінен бас тартылатынын көрсететін индикатор да болды. Кейбір ТЛР-лерде алмастырылатын линзалар болды, бірақ олар жұп линзалар болғандықтан, салыстырмалы түрде ауыр болды және SLR қолдайтын ошақтық аралықтарын қамтамасыз ете алмады. Көптеген ТЛР-лер 120 немесе 220 пленканы пайдаланды; ал кейбіреулері кішірек 127 пленкасын қолданды.

Тез камера

Ашылғаннан кейін әрбір сурет дереу түсіріліп, камера ішіндегі қысым роликтерінен өтеді. Осы арқылы қағаз "сендвич" құрамындағы дамыту пастасы сурет бетіне таратылады. Бір минут өткен соң, қорғау қабатын алып тастау керек, нәтижесінде бір-бірлеп түпнұсқа оң суреттерге ие боласыз, олардың форматы белгілі. Кейбір жүйелерде фотолабораторияда көшірмелер жасауға болатын дереу түсірілген негативтерді алуға да мүмкіндік болды. Polaroid компаниясының SX 70 жүйесі – бұл соңғы жетістік, онда қозғалтқышпен басқарылатын он суреттің тізбегін бірде-бір қорғау қабатын алып тастамай-ақ түсіруге болады. Әртүрлі форматтарға арналған дереу түсірілетін камералар, сондай-ақ орта және үлкен форматты камераларда дереу түсірілетін пленканы пайдалануға арналған адаптерлер де болды.

Субминьятуралық камера

Субминиатюралық камералар алғаш рет ХХ ғасырда жасалды және 35 мм-ден едәуір кіші фильм қолданды. 1937 жылдан 1976 жылға дейін компания өндірген жалғыз камера түрі – қымбат 8×11 мм Minox, кеңінен танылды және көбінесе тыңшылыққа пайдаланылды (кейін Minox компаниясы ірі камералар да өндірді). Кейіннен, жалпы қолдануға арналған арзан субминиатюралар жасалды, олардың кейбіреулері қайта оралған 16 мм кинофильмді пайдаланды. Осындай кішкентай фильмдердің сапасы шектеулі болды.

Қалқалай камера

Фильмдердің енгізілуі тақта камераларының бұрынғы конструкцияларын әлдеқайда кішірейтуге және негізгі тақтасын бүктелетіндей етіп жасауға мүмкіндік берді, осылайша балғаны қысып жинауға болады. Бұл конструкциялар өте ықшам болды, ал кішкентай модельдер «жилет қалта камералары» деп аталды. Қалқаланатын пленкалық камералар, басқа конструкцияларға қарағанда ықшам болатын, тақта камераларын алдын ала пайда болды.

Қорап камерасы

Қорап камералары бюджеттік деңгейдегі камералар ретінде пайда болды және оларда бақылаулар аз немесе мүлдем болмады. Алғашқы қораптық "Брауни" модельдері камераның үстіне орнатылған кішкентай рефлекстік видоискательмен жабдықталған, диафрагмасы мен фокустау бақылаулары болмаған, тек қарапайым тескіш болды. Кейінірек шыққан "Брауни 127" сияқты модельдерде үлкен тікелей көрініс оптикалық видоискательдері және линзаның кемшіліктерін азайту үшін иістік пленка жолы болды.

Қашықтық өлшегіш камерасы

Камера линзалары технологиясы дамыған сайын және кең апертуралы линзалар жиі қолданыла бастағанда, фокусты дәлдеу үшін арақашықтық өлшегіш камералар пайда болды. Алғашқы арақашықтық өлшегіштерде екі бөлек видоискатель терезесі болды, олардың біреуі фокустау механизмдерімен байланыстырылып, фокус сақинасы бұрылғанда оңға немесе солға жылды. Екі бөлек кескін матовое шыны экранда біріктіріледі. Суретке түсірілген нысанның тік сызықтары біріктірілген кескінде нақты түйіскенде, нысан фокуста болады. Қарапайым композициялық видоискатель да қарастырылған. Кейін видоискатель мен арақашықтық өлшегіш біріктірілді. Көптеген арақашықтық өлшегіш камераларда ауыстырылатын линзалар болды, әр линзаның арақашықтығы мен видоискательге байланысы жеке қажет болды. Арақашықтық өлшегіш камералар жартылай және толық кадрлы 35 мм және пленкалық (орта форматта) түрде шығарылды.

Камералар

Видеокамера – видеокамера және видеожазба құралын біріктіретін электрондық құрылғы. Нарықта "видеокамера" деген сөз жиі қолданылса да, қаптамада және нұсқаулықта көбінесе "видеокамера жазғышы" деп аталады. Видео жазуға қабілетті көптеген құрылғылар – бұл негізінен фотосуреттерге арналған камералы телефондар мен цифрлық камералар; "видеокамера" термині бейне түсіру мен жазу – оның басты міндеті болатын, портативті, дербес құрылғыны сипаттау үшін қолданылады.