Кіріспе

уақытша сынақ жабдығы

Ауа есігі – ғимараттың ауа тығыздығын тексеру үшін қолданылатын құрал. Ол сондай-ақ ғимараттың бөліктері арасындағы ауа ағынын өлшеуге, ауа жүргізгіштердің герметикалық жабылуын тексеруге және ғимараттың қаптамасындағы ауаның ағып кету орындарын анықтауға көмектеседі. Ауа есігінің үш негізгі бөлігі бар: әртүрлі өлшемдегі ғимараттарды қысымдауға және вакуумдауға жеткілікті ауа ағынын тудыра алатын калибрленген, өзгеретін жылдамдықты желдеткіш немесе вентилятор; желдеткіш бетіндегі және ғимараттың қаптамасындағы қысым айырмасын бір мезгілде өлшеуге арналған манометр деп аталатын қысымды өлшеу құралы; және желдеткішті есік немесе терезе сияқты ғимарат ашылуына орнатуға арналған монтаждау жүйесі. Ауа тығыздығын тексеру көбінесе тұрғын үйлерде жүргізіледі. Бұл коммерциялық ғимараттарда да жиі кездеседі. АҚШ Федералдық қызметтер басқармасы (GSA) жаңа федералдық ғимараттарды сынауды талап етеді. Ауа есігінің ауа тығыздығын анықтау үшін ғимараттың сыртқы қысымы мен желдеткіштің ауа ағыны өлшемдерін пайдалануға болады. Бұл көрсеткіштер өлшеу әдістері, есептеулер және қолданылуы бойынша өзгеше. Ауа есігі сынақтарын ғимарат зерттеушілері, жылынаудан қорғаушылар, үйдің жұмысын жақсартушылар, үйдің энергиясын аудиттеушілер және басқа да мамандар ғимараттың қаптамасының сапасын бағалау, ауа ағып кету жолдарын анықтау, ауа ағып кету арқылы қамтамасыз етілетін желдету мөлшерін бағалау, осы ағып кетуден туындаған энергия шығындарын бағалау, ғимараттың тым тығыз немесе тым бос екенін анықтау, ғимаратқа механикалық желдету қажеттігін анықтау және ғимараттың жұмыс істеу стандарттарына сәйкестігін бағалау үшін пайдаланады.

Желдету есіктерін тексерудің әдісі

Негізгі сору есігі жүйесі үш компоненттен тұрады: калибрленген желдеткіш, есік панелі жүйесі және қысымды өлшеу құралы (манометр).

Сынақ орнату

Ауа сорғышы есік панельдік жүйесі арқылы сыртқы есікке уақытша орнатылады. Барлық ішкі есіктер ашылады, ал барлық сыртқы есіктер мен терезелер жабылады. Жылыту, вентиляция және кондиционер (ЖВК) теңгерімдеу клапандары мен тіркемелерін реттеуге болмайды, сондай-ақ камин мен басқа да ашылатын клапандарды жабу керек. Үйдегі барлық механикалық желдеткіштер, мысалы, ванна бөлмесінің желдеткіші, ас үйдің тартқышы немесе кір жуу машинасы, өшірілуі керек. Қысымды өлшеуге арналған түтіктер сорғыштың қысымын өлшеу үшін қолданылады, сонымен қатар ғимараттың сыртына созылады, осылайша ішкі және сыртқы қысым арасындағы айырманы өлшеуге болады. Сыртқы қысым датчиктері желден және тікелей күн сәулесінен қорғалуы тиіс. Тест сорғыштың бетін герметтеуден және ішкі/сыртқы қысымның бастапқы деңгейін өлшеуден басталады. Тест барысындағы барлық ішкі/сыртқы қысым айырмашылығы өлшемдерінен орташа мән алынып тасталады.

Сынау тәртібі

Ауа сорғыш желдеткіш ғимаратқа ауа үрлеу немесе сыртқа шығару үшін қолданылады, бұл ішкі және сыртқы қысым арасында оң немесе теріс айырмашылықты тудырады. Бұл қысым айырмашылығы ғимараттың қаптамасындағы барлық саңылаулар мен тесіктер арқылы ауаны өткізеді. Ғимарат неғұрлым тығыз болса (мысалы, саңылаулар аз болса), ғимараттағы қысымды өзгерту үшін ауа сорғыш желдеткіштен аз ауа қажет болады. Әдетте, тек қысымды төмендету сынағы ғана жүргізіледі, бірақ қысымды төмендету және арттыру сынақтарының екеуін де жасау артық. Ғимарат қаптамасының бағытталған ауа ағынына реакциясының нәтижесінде, ауа сорғыш көрсеткіштерінің қысымды арттыру және төмендету кезінде әртүрлі болуы мүмкін. Ауа сорғыш желдеткішінің максималды мақсатты ішкі/сыртқы қысым айырмашылығына жетуіне мүмкіндік беретін ең кішкентай желдеткіш сақинасы қолданылуы тиіс. Көп нүктелі сынақ қолмен немесе деректерді жинау және желдеткішті басқару бағдарламалық құралдарын пайдалану арқылы жүргізілуі мүмкін. Қолмен жүргізілетін сынақ желдеткішті ішкі/сыртқы қысым айырмашылығының бірнеше деңгейін сақтап тұру үшін реттеуден және одан кейін желдеткіштің орташа және ішкі/сыртқы қысымын тіркеуден тұрады. Балама ретінде, бір нүктелі сынақ жүргізілуі мүмкін, онда ауа сорғыш желдеткіш анықталған ішкі/сыртқы қысым айырмашылығына дейін жылдамдығы арттырылады және желдеткіш қысымы тіркеледі. Көбінесе ауа сорғыш жабдығы желдеткіш қысымын тікелей ауа ағынының шамасына ауыстырады.

Жарықшы есігінің өлшемдері

Ауа өткізгіштігін тексеру сынағы қалай жүргізілсе, алынған деректерден ғимараттың ауа тығыздығы және ауа ағынының әртүрлі көрсеткіштерін есептеуге болады. Ең көп қолданылатын көрсеткіштер мен олардың түрлері төменде талқыланады. Төмендегі мысалдарда SI жүйесіндегі қысым өлшеу бірлігі – Паскаль (Па) қолданылады. Империялық жүйедегі өлшем бірліктері әдетте су бағанасының дюймі (WC Inch немесе IWC) болып табылады. Айналдыру шамасы 1 WC дюймі = 249 Па. Төмендегі мысалдарда 1 IWC-нің 20%-ын құрайтын 50 Па қысымы қолданылады.

Белгіленген ғимарат қысымында ауа ағыны

Бұл есікті сору сынағынан алынатын алғашқы көрсеткіш. 50 паскаль (Q50) қысымдағы ғимараттың сыртқы қысымға қатысты ауа ағыны (империялық өлшемде минут сайын текше фут, SI жүйесінде секунд сайын литр). Бұл стандартталған, бір ғана нүктеде жүргізілетін сынақ, бірдей эталондық қысымда өлшенген үйлерді салыстыруға мүмкіндік береді. Бұл желдеткіш арқылы өтетін ауа ағынын ғана көрсететін нақты мән. Әртүрлі көлемдегі, бірақ ұқсас қаптама сапасы бар үйлердің нәтижелері осы сынақта әрқалай болады.

Бірлік жер беті немесе еден ауданы бойынша ауа ағыны

Көбінесе ғимараттың көлемі мен жоспарлауын ескере отырып, ауа ағынын белгілі бір ғимарат қысымында ғимараттың еден ауданына немесе оның жалпы беттік ауданына шаққандағы мәніне келтіру арқылы бақылауға тырысады. Бұл шамалар желдеткіш арқылы өтетін ауа ағынының мөлшерін алып, оны ауданға бөлу арқылы есептеледі. Бұл көрсеткіштер құрылыс сапасын және ғимараттың сыртқы қаптамасын бағау үшін жиі қолданылады, себебі олар ғимараттың жалпы ақаулы ауданын, ақаулардың пайда болуы мүмкін барлық ауданға шаққандағы мәніне келтіреді. Яғни, қабырға, еден, төбе сияқты құрылымдардың бірлік ауданына қанша ақаулы ауа өтеді.

Нақты соғу ауданы

Желдің қысымынан туындаған мәндерді алып, оларды табиғи ауа алмасуды анықтау үшін ғимараттың тиімді ағып кету ауданы есептелуі тиіс. Ғимараттың сыртқы қаптамасындағы әрбір жарық пен тірек ғимараттың жалпы ағып кету ауданына белгілі бір мөлшерде үлеседі. Тиімді ағып кету ауданы ғимараттағы барлық жеке ағып кету аудандары бір идеалды тесік ретінде біріктірілгенін қарастырады. Бұл мән әдетте ғимарат иелеріне олардың ғимаратында тәулік бойы, жылдың әр күні ашық тұрған терезе ауданымен теңестіріледі. Тиімді ағып кету ауданы (ELA) оны есептеу үшін қолданылған эталондық қысымға байланысты өзгереді. АҚШ-та әдетте 4 Па қолданылады, ал Канадада – 10 Па эталондық қысым қолданылады. Ол былай есептеледі:

NFPA корпустың тұтастығын тексеру

NFPA корпустың тұтастығын тексеру – бұл ғимараттардағы таза өрт сөндіру жүйелерімен қорғалған бөлмелердің герметикалықтығын өлшейтін арнайы корпус сынау түрі. Бұл сынақ жүйе орнатылған және іске қосылған кезде жүргізіледі және NFPA, ISO, EN және FIA стандарттары бойынша міндетті болып табылады. Егер алдыңғы сынақтан алынған герметикалықтық туралы күмән болса, сынақ жыл сайын қайталау қажет. Мұндай корпустар әдетте көптеген компьютерлік және электрондық құралдар орналасқан серверлік бөлмелер болып табылады, олар суға негізделген өрт сөндіру жүйелерінен зақымдануы мүмкін. «Таза» деген сөз жүйе босағаннан кейін тазалау қажеттілігінің болмауын білдіреді – агент атмосфераға таралады. NFPA 2001 (2015 жылғы басылым) Солтүстік Америкада, көптеген Азия елдерінде және Таяу Шығыста қолданылады. 1985 жылдан бері уақытты сақтау талдауы талап етілуде. ISO 14520 2015 нұсқасы немесе EN 15004 стандарттары Еуропа бойынша, ал FIA стандарттары Ұлыбританияда қолданылады. Барлық стандарттардың нәтижелері өте ұқсас. NFPA стандарттары жабдықты калибрлеу үшін басқа сынақ түрлеріне ұқсас, сондықтан кез келген заманауи «есік үрлегіш» жабдығы NFPA корпустың тұтастығын тексеруге жеткілікті дәлдікке ие. Әдетте он минутқа созылатын уақытты сақтау үшін арнайы бағдарламалық құрал немесе күрделі есептеулер қажет. NFPA стандарты «есік үрлегішті» басқарушының оқытылуын талап етеді, бірақ оқытудың сипаты мен көзін нақты көрсетпейді. Қазіргі уақытта корпустың тұтастығын тексеру әдістемесі бойынша NFPA ресми оқуы қолжетімді емес. NFPA корпустың тұтастығын тексеру нәтижесі әдетте агенттің уақытты сақтау түрінде беріледі, ол өртті сөндіру және оның қайта тұтануын болдырмау үшін бөлме жобалық концентрацияның кемінде 85% сақтай алатын уақытты көрсетеді. Бұл уақыт бөлменің ағып кету ауданына кері пропорционал, ол басты фактор болып табылады. Ағып кету орындары, қорғалатын биіктік, үнемі араласу және қолданылатын таза агент уақытты сақтауға да әсер етеді. NFPA 2001-нің 2008 жылғы басылымында ең жоғары қысымды бағалау да қажет болды, бірақ АҚШ-тағы өнеркәсіп бұл маңызды талапты енгізуге баяу болды, себебі төгілу кезіндегі артық қысым көптеген корпустарды зақымдады. Бұл талап осыған жол бермеу үшін әзірленді.