Кіріспе
Ғимаратты ауа райынан қорғау; оны қатаң ауа райынан сақтау
Ауа райынан қорғау (американдық ағылшын тілінде) немесе ауа райынан қорғау (британдық ағылшын тілінде) – ғимаратты және оның ішкі кеңістігін табиғаттың әсерінен, әсіресе күн сәулесінен, жауын-шашыннан және желден қорғау, сондай-ақ энергия тұтынуды азайту және энергия тиімділігін арттыру мақсатында ғимаратты өзгерту амалы. Ауа райынан қорғау, ғимаратты оқшаулаудан ерекшеленеді, бірақ оқшаулаудың тиімді жұмыс істеуі үшін ауа райынан қорғау қажет. Оқшаулаудың көптеген түрлерін ауа райынан қорғаудың бір түрі деп санауға болады, себебі олар жел соқпауды қамтамасыз етеді немесе суық желден қорғайды. Оқшаулау негізінен жылудың өткізгіштік арқылы берілуін азайтады, ал ауа райынан қорғау негізінен жылудың конвекция арқылы берілуін азайтады. АҚШ-тағы ғимараттар тұтылатын барлық энергияның үштен бірін және барлық электр энергиясының үштен екісін пайдаланады. Энергияны көп жұмсау салдарынан, олар қалалық ауаның сапасын нашарлататын ластаушы заттардың және климаттың өзгеруіне әкелетін факторлардың маңызды көзі болып табылады. Ғимараттардағы энергия тұтыну күкірт диоксидінің шығарылымының 49 пайызын, азот оксидінің шығарылымының 25 пайызын және бөлшектік заттардың шығарылымының 10 пайызын құрайды.
Ауа сапасы
Жылытқыш шаралар әдетте ауаға жаңа зиянды заттар қосып, үй ішіндегі ауа сапасын нашарлатпайды. (Бірақ кейбір ерекшеліктер бар, мысалы, герметиктер кейде зиянды заттарды бөліп шығаруы мүмкін.) Дегенмен, дауыл терезелерін орнату, жел өткізбейтін жолақтарды жабыстыру, герметиктеу және қабырғаға үсімелі изоляция салу сияқты шаралар үйге сыртқы ауаның кіруін азайтуы мүмкін. Осының салдарынан, жылытқыш шаралардан кейін үй ішіндегі ауаның зиянды заттарының концентрациясы артуы мүмкін. Егер дұрыс орындалмаса, жылытқыш шаралар үй ішіндегі ауа сапасына кері әсер ете алады, әсіресе бұрыннан тыныс алу жүйесіне қатысты аурулары бар адамдарда. Сыртқы ауаның ластану деңгейі жоғарылаған кезде, мысалы, өрт кезінде, ғимараттардың тығыздығы да осындай қорғаныс ұсынады.
АҚШ ауа райына қарсы көмек бағдарламасы
Ауа райының нашар әсерін азайту – ғимараттың немесе үйдің энергия тиімділігін арттыруға бағытталған шаралар мен тәжірибелер жиынтығы, басты мақсаты энергия тұтынуды төмендету және коммуналдық төлемдерді қысқарту. Ауа райының нашар әсерін азайтудың негізгі мақсаты – құрылысты, әсіресе экстремалды ауа райы жағдайларында, тұруға ыңғайлы және экономикалық жағынан тиімді ету. Бұл ғимараттың жылу оқшаулауын, ауа тығыздауын және жалпы энергия жүйелерін жақсартуды қамтиды. Энергия тиімді экономика жөніндегі американдық кеңес 2018 жылдың ақпан айына дейін 7 миллионнан астам үйдің ауа райының нашар әсерінен қорғалғанын, осының нәтижесінде жыл сайын 2,6 ТВт/сағ электр энергиясы, табиғи газ және көмірқышқыл газы шығарылымы азайғанын хабарлады. АҚШ Энергетика министрлігінің бағалауынша, бағдарламаға жұмсалған әрбір долларға 2,69 доллар қайтарылады, бұл энергия және энергия емес салалардағы пайдадан көрінеді. Ауа райының нашар әсерінен қорғалған үйлердегі отбасылар алғашқы жылы коммуналдық төлемдерден 358 доллар үнемдей алады деп күтілуде. Көптеген штаттардағы төмен кірісті үйлерге энергия көмегі бағдарламалары энергия тапшылығы мәселесін шешу үшін WAP бағдарламасымен бірлесіп жұмыс істейді, жедел және ұзақ мерзімді шешімдер ұсынады.