Кіріспе
Күзетшілерді орнату, күзетті ауыстыру немесе күзетшілерді алмастыру – маңызды мекемелерде салтанатты күзет міндетін атқаратын күзетшілердің жаңа топпен алмастырылатын ресми рәсім. Мұндай рәсімдер көбінесе күрделі және нақты жоспарланған болады. Олар 17-ші және 18-ші ғасырлардың басында бөлімдердің ынтымақтастығы мен тиімділігін артту мақсатында енгізілген бейбіт және жауынгерлік әскери жаттығулардың нәтижесінде пайда болды.
Guard mounting, changing the guard, or the changing of the guard, is a formal ceremony in which sentries performing ceremonial guard duties at important institutions are relieved by a new batch of sentries. The ceremonies are often elaborate and precisely choreographed. They originated with peacetime and battlefield military drills introduced to enhance unit cohesion and effectiveness in the late 17th and early 18th centuries.
Армения
2018 жылдың қыркүйегінен бастап Еревандағы Президент резиденциясының алдындағы күзетші қораларында Қорғаныс министрлігінің Құрмет сақшылары батальонының салтанатты күзетшілері кезекшілік міндетін атқарады. Олар қысқаша күзет алмастыру салтанатында орналастырылып, алмастырылады, онда барлық бес сақшы (келіп жатқан сақшылар, кетіп жатқан сақшылар және күзет командирі) көрнекі жаттығуларын көрсетеді. Күзет алмастыру салтанаты әр сенбі және жексенбі күндері түстен кейін және кешке өтеді.
Барбадос
Барбадоста күзетшілердің ауысуы – 1804 жылғы Басты күзет немесе Сағат мұнарасының алдында өтетін шара. Барбадос қорғаныс күштерінің сақшылары қазіргі кезде "Басты күзет" деп аталады. Күзетшілер Барбадос легионының мүшелерінен, зейнеткерлерден және Барбадос полкінен таңдалады. Салтанат кезінде Барбадос қорғаныс күштерінің әскери оркестрінен домбырашылар тобы музыкалық қосымша ұсынады. Бұл шара әр бейсенбі күні таңертең жүзеге асырылады.
Беларусь
Минск қаласындағы Жеңіс алаңындағы №1 пост – қарулы күштердің әскери қызметшілері, оның ішінде Қарулы Күштердің Құрмет қарауылының сарбаздары мен Беларусь әскери академиясының курсанттары кезекшілік тартатын орын. Алаңдағы кезекшілікке көмектесетін ұйымдардың арасында Беларусь Республикалық Жастар одағының мүшелері, Беларусь Шекара қызметі институты, сондай-ақ Минск қаласының жалпы білім беретін және кәсіптік-техникалық училищаларының оқушылары бар. №1 пост 1984 жылдың 3 шілдесінде Минск қаласының азат етілуінің 40 жылдығына арналған салтанатты шара аясында ашылды. Оның құрамына 26 оқушы (17 ұл және 9 қыз) кіреді, олар мынадай ретпен ұйымдастырылған: құрмет қарауылының бастығы, құрмет қарауылының бастығының көмекшісі, 4 күзетші (ұлдар), алғашқы төрт сменада 8 ұл, 8 қыз, 13 ұлдан тұратын тудың бастығы, дежурлік байланысшы (қыз). Құрмет қарауылы №1 постта суық күндері сағат 9.00-дан 17.00-ге дейін, ал жылы күндері сағат 9.00-дан 18.00-ге дейін бір апта бойы кезекшілік тартты. Әр сменаның ұзақтығы 10-20 минутты құрайды. Құрметті қарауылды сақтаудағы жалғыз үзілістер 1988 жылдың 15 мамырынан 1 қарашасына дейін, 2003 жылдың 1 маусымынан 20 қарашасына дейін және 2003 жылдың 1 желтоқсанынан 2004 жылдың 20 сәуіріне дейін болды.
Болгария
Президенттің алдындағы құрмет сақшыларының қадамын ауыстыру рәсімі 2003 жылдың 5 қарашасынан бері күн сайын сағат 12:00-де өткізіліп келеді. Бұл рәсім Софиядағы Белгісіз сарбаз ескерткішінің жанында да өтеді. Бұл салтанатқа тек Болгария Ұлттық гвардиясы ғана қатысады.
Канада
Канаданың ұлттық астанасы Оттавадағы мемлекеттік міндеттер ресми түрде екі жаяу әскер полкі – Канадалық гранадиерлер гвардиясы және генерал-губернатордың жаяу әскер гвардиясы – жүктеледі. Олардың басты міндеттерінің бірі – Канада үкіметін Оттавада қолдау үшін ресми мемлекеттік шараларда күзетшілерді ұйымдастыру және күзетке қою. Екі бөлімше де құрметті қонақтарға салтанатты эскортты қамтамасыз етуге міндетті. Бұл екі жаяу әскер полкісі, сондай-ақ Торонтода орналасқан генерал-губернатордың атты гвардиясы Канаданың үйлесімді дивизиясын құрайды. Канада армиясы маусымның соңынан тамыздың соңына дейін Оттавада мемлекеттік міндеттерді атқаратын Церемониялық гвардия атты жазғы жасағын да пайдаланады. Церемониялық гвардия Канада армиясының әскерлік қызметшілерінен және резервистерінен тұрады, бірақ құрамына Корольдік Канада әуе күштері мен Корольдік Канада теңіз күштерінің әскерлік қызметшілері мен резервистері де кіреді. Церемониялық гвардия Ұлттық соғыс ескерткіші, Ридо Холл және Парламент төбесіне күзет қояды. Бұл бағдарлама ресми түрде Церемониялық гвардияның басқару құрылымына бағынады, бірақ оның еріктілері өз бөлімшелерінің/қызметтерінің толық салтанатты формасын киюге құқылы. Квебек қаласындағы Квебек цитаделінде, әскери орналасқан жерде және монарх пен генерал-губернатордың екінші резиденциясында да күзеттік тізімдер жүргізіледі. Корольдік 22-полк маусымның соңынан бастап Еңбек күніне дейін (қыркүйектің бірінші дүйсенбісі) Цитадельде күзетке тұрады. Полк 1928 жылдан бері Цитадельде күзеттік тізімдерді жүргізіп келеді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде 1939 жылдан 1945 жылға дейін қысқа үзіліс болды.
Чили
Чилидің Сантьяго қаласындағы Ла Монеда сарайында күзетшілерді ауыстыру рәсімі әр тақ күні, соның ішінде жексенбі күндері өткізіледі. Чилидің қарабинерлерінің Президенттік күзет тобы күзетті қамтамасыз етеді. Екі атты бөлімше қарабинерлердің орталық әскери оркестрін, барабаншыларды және кернейшілерді, сондай-ақ жаңа күзетшілерді Ла Монеда сарайының алдындағы алаңға бастап келеді, онда оларды келіп жатқан күзетшілер тобы күтіп алады. Патриоттық және халық музыкасы орындалғанда, салтанатты күзетшілер шығып, басты қақпада және әр бөлімшенің офицерлері арасында ескі және жаңа күзетшілер амандасады. Рәсім оркестрдің, барабаншылардың және кернейшілердің ескі күзетшілермен бірге шеруімен аяқталады.
Қытай
Қытай Халық Республикасының астанасы Пекиндегі күзетшілердің ауысуы Тяньаньмэнь алаңында Халықтық азаттық армиясының екі түрлі рәсімін білдіруі мүмкін. Біріншісі – екі келіп тұратын, екі кетіп бара жатқан сарбаз бен Халық Қарулы Полициясының Құрмет гвардиясы батальонының командирінен тұратын дәстүрлі күзет ауысуы. Келіп тұратын және кетіп бара жатқан сарбаздар тудың алдында амандасып, содан кейін оның қасына орналасады. Екінші күзет ауысуы – бұл әр таңертең алаңға Қытай туының көтерілуі. 2018 жылдан бері бұл рәсімді Пекин гарнизонының Құрмет гвардиясы батальонының қызметкерлері атқарады, олар бұрын 1982 жылдан бері осы міндетті атқарып келген Халық Қарулы Полициясынан қабылдады. Тағы бір күзет ауысуы Мао Цзедун мазартасында, оның сақталған денесі орналасқан Тяньаньмэнь алаңының оңтүстік жағында, дәл Қытай қақпасы тұрған жерде өтеді. Бұл рәсімді де Пекин гарнизонының Құрмет гвардиясы батальоны орындайды. Синьхуаменде салтанатты күзет ауысу рәсімін Халық Қарулы Полициясы жүргізеді. Салтанатты мылтықтарымен қаруланған Халық Қарулы Полициясының Құрмет гвардиясының екі мүшесі қақпаны күзетіп тұрады. Рәсім әр 2 сағат сайын өтеді.
Куба
Куба революциялық қарулы күштерінің салтанатты бөлімшесінің сарбаздары Сантьяго-де-Кубадағы Хосе Марти мазартасын күзетіп тұрады. Күзет әр жарты сағат сайын ауыстырылады, бұл сағат мұнарасының қоңырауларымен хабарланады, бұл кеңес күзетшілерінің Ленин мазартасында Спасская мұнарасының қоңырауларын пайдаланған тәсіліне ұқсас. Келесі күзетшілер тобы бұрынғы бөлімшені алмастыру үшін шеру кезінде патриоттық музыка ойнатылады. Әдетте, музыка тікелей музыкалық тобының орындауынан емес, мазартастың айналасына орналасқан аудио динамиктерден ойнатылады.
Чехия
Күн сайын сағат 12-де Прага қамалының (Чехия Республикасы Президентінің ордасы) күзеті ауыстырылады. Прага қамалының күзеті – осы салтанатқа күзетшілерді жіберетін бөлімше.
Сан-Марино
Гвардия ди Рокка сәуірден қыркүйекке дейін сағат 8:30-дан 18:30-ға дейін әр жарты сағат сайын Палаццо Публикода құшақтап амал жасау рәсімін өткізеді.
Сингапур
Сингапурда рәсім Сингапур президентінің резиденциясы – Истананың басты кіреберісінде өтеді. Әр айдың бірінші жексенбісінде өткізілетін бұл рәсім Орчард жолындағы «The Heeren» сауда орталығының артында басталады. Онда Сингапур қарулы күштерінің әскери полиция командасының (SAFMPC) «Тыныш дәлдік бұрғылау отряды» әскери полицейлері жаңа күзетшілер тобын алып келеді, және олар Истанаға қарай жолмен шеру тартады, ал Сингапур қарулы күштерінің оркестрі музыкамен сүйемелдейді. Истана қақпаларына келгеннен кейін күзетшілерді ауыстыру рәсімі өтеді, содан кейін «Тыныш дәлдік бұрғылау отряды» оркестрдің музыкалық сүйемелдеуімен өте дәл бұрғылау көрсетілімдерін орындайды. Ескі күзетшілер оркестрмен бірге Handy Road көшесіне қарай жүріп кетеді, онда бүкіл рәсім аяқталады. COG рәсімін алғаш рет 1980 жылдың 4 мамырында SAFMPC-ге тапсырылғанға дейін гвардия құрамының әскери қызметшілері орындаған. 1987 жылы рәсімге «Тыныш дәлдік бұрғылау отряды» қосылды. COG сағат 18:00-де басталады. Жаңа күзетшілер сағат 17:45-те шеруді бастайды, ал ескі күзетшілер шамамен сағат 18:30-да шеруді аяқтайды.
Оңтүстік Корея
Оңтүстік Кореяда күзетшілерді ауыстыру рәсімдері сейсенбі күнін қоспағанда, күнделікті Деокугун және Кёнбокгун сарайларында өткізіледі. Бұл Жосон дәуірінде сақталған дәстүрлі күзетшілерді ауыстыру рәсімінің қайта жандандырылуы. Күзетшілерді қамтамасыз ететін бөлім – Корея Республикасы Армиясының 3-ші жаяу әскер дивизиясының дәстүрлі күзет жасағы.
Испания
Испанияда әр айдың бірінші сәрсенбісінде сағат 12:00-ден 14:00-ге дейін (шілде, тамыз және қыркүйек айларын қоспағанда), ауа райына байланысты, егер басқа ресми шарамен сәйкес келмесе, Мадридтегі Корольдік сарайда күзетшілерді ауыстыру рәсімі өтеді. Күзетшілерді испан корольдік гвардиясының Құрмет тобы қамтамасыз етеді. Бұл салтанатты рәсім 1994 жылғы 23 қарашада енгізілгеннен бері әр айдың бірінші сәрсенбісінде жүзеге асырылып келеді. 2007 жылғы желтоқсанда Корольдік үй рәсімді қайта форматтап, Ұлыбритания немесе Дания әскерлеріне ұқсас, оны көпшілыққа ашуға шешім қабылдады. Бұдан басқа, AHQ 1-ші Корольдік Естелік жаяу әскер полкі Мадридтегі Буэнависта сарайында, испан армиясының штабында, апта ішінде сағат 12:00-де күзетке шығу рәсімдерін жүргізеді, ол да көпшілікке ашық. Күзетті қамтамасыз ететін бөлім – полктің Құрмет күзетші батальоны "Кастилияның Ескі гвардиясы", олармен бірге полк тобы мен барабаншылар корпусы болады, және бұл рәсім король Карл III-нің әскери ережелері мен олардың барабан мен сыбызғы дауысы бойынша жүзеге асырылады. Құрмет батальонының фузилер және гренадер роталары 18-ші ғасырдың соңындағы регламенттік киім киеді және сол дәуірге тән мылтықтарды алып жүреді, ал жаттығулар да аталған ережелерге сәйкес келеді.
Шри-Ланка
Президент үйінің алдындағы салтанатты күзеттің ауысуы күн сайын Шри-Ланка әскери полиция корпусының Президент сарайының салтанатты күзет ротасы жүргізеді, ал Шри-Ланка Қарулы күштерінің басқа бөлімдері кейде осы міндетті атқарады.
Швеция
Швеция королі мен патшайымының ресми резиденциясы – Стокгольм сарайындағы күзет салтанаты күн сайын сыртқы ауласында өтеді. Жылдың көп бөлігінде күзетті Сақшылар полкінің Швеция Корольдік гвардиясы атқарады, ал Швеция Қарулы Күштерінің басқа бөлімдері қажет болған жағдайда күзеттік міндеттерді алмастырып тұрады.
Тайвань (Қытай Республикасы)
Қытай Республикасында (Тайваньда) күзетшілерді ауыстыру рәсімі Тайбэйдегі үш жерде – Ұлттық Чианг Кайшектің ескерткіш залында, Сунь Ятсеннің ескерткіш залында және Ұлттық шейіттер қабірінде өтеді. Бұл үш ескерткіш ашық болатын уақытта салтанатты күзетшілер сағат сайын ауыстырылады. Қытай Республикасы Қарулы Күштерінің құрметті қарауыл отрядының әскери қызметшілері осы жерлерде күн сайын кезекпен күзеттік міндетін атқарады.
Тайланд
Бангкоктың Ұлы сарайында әр күн сайын күзетшілерді ауыстыру рәсімі өтеді, онда Корольдік қауіпсіздік басқармасының 1-ші жаяу әскер полкі – Корольдің жеке күзетшілерінен сарбаздар қатысады. Басқа елдердегіден өзгеше, кезекші күзетшілер бұл рәсімде қауырсынсыз шлемдер киеді.
Түркия
Анкарадағы Аниткабирде сақшылардың алмасу рәсімі болады. Аниткабирде қазіргі Түркияның негізін қалаушы Мұстафа Кемал Ататүрктің мазары орналасқан.
Түрікменстан
Гвардияны ауыстыру рәсімін Түрікменстан Қорғаныс министрлігінің Тәуелсіз Салтанатты Эскадронының Ашхабадтағы бөлімі жүргізеді. Бұл шара Түрікменбашы Рухи мешітінде, Түрікменстанның Ұлттық мұражайында және Ашхабадтағы Тәуелсіздік монументінің алдында өтеді, және оған 6 гвардияшы мен командирдің орынбасары қатысады.
Украина
Күн сайын Украина Ұлттық гвардиясының Арнайы құрмет гвардиясы батальонының сарбаздары Конституция алаңындағы Жоғарғы Рада ғимараты жанында гвардияны ауыстыру және ту көтеру рәсімдеріне қатысады. Батальонның құрмет сақшылары демалыс және мереке күндері сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін ғимаратта кезектеседі. Қыс айларында сақшылар сағат сайын, ал жаз айларында екі сағат сайын ауысады. 2020 жылдың 1 наурызында осы жаңа дәстүрді еске алу үшін алғашқы рәсім өткізілді. Олар 2015 жылдың 31 тамызында Ұлттық гвардияның төрт офицері қаза тапқан ғимараттың сол жағында орналасқан.
Ұлыбритания
Корольдік күзет (әмірдегі монарх әйел болған кезде Королева күзеті деп аталады) – Лондон және Эдинбургтағы корольдік резиденцияларды күзетуге бекітілген толық құрамдағы жаяу әскер мен атты әскер бөлімдеріне берілген атау. Осыған байланысты, күзет Букингем сарайында, Сент-Джеймс сарайында, Лондон мұнарасында, Виндзор қасарында және Холирудхаус сарайында орналасады. Британ армиясының Үйші дивизиясы, яғни Аяқ күзетшілері (Foot Guards) және Үйші атты әскері (Household Cavalry) әдетте Корольдік күзетті құруға жауапты. Англияда монархия қайта орнатылуға дейін болған алғашқы Корольдік күзет атты және жаяу күзетшілерден тұрды, олар кейіннен дамыды және король II Карл билеген кезеңнен бастап егеменнің сарайларын күзетуге жауапкер болды. Алғашқы салтанатты рәсім 1689 жылға дейін Уайтхолл сарайында өтті, содан кейін Сент-Джеймс сарайына көшірілді. 1837 жылы королева Виктория Букингем сарайына көшіп келгеннен кейін, Королева күзеті Сент-Джеймс сарайында қалды, ал бір бөлім жаңа резиденцияға ауыстырылды. Аяқ күзетшілерінен басқа, Корольдік әуе күштерінің Корольдік түсті эскадрильясы, Гуркха бригадасы және Корольдік теңіз жаяу әскері де мерзімді түрде күзетке шығады. 2017 жылдың қарашасында Корольдік теңіз флоты құрылғаннан бері алғаш рет 45 кеме мен жағалаудағы мекемелерден еріктілерден құралған рота көлеміндегі бөлімшемен күзетке отырды. Бұл Корольдік теңіз флотының Королева күзетін өздігінен құраған алғашқы реті болды (Корольдік теңіз жаяу әскері арқылы емес). Король немесе Королева күзетіне алғаш рет шетелдік әскерлер 1916 жылы CEF 117-ші (Шығыс қалашықтары) батальонының мүшелері кірді, содан бері Канада басқа кез келген елден көбірек күзетшілерді орнатты. 2000 жылы Австралия Федерация күзеті Лондонда қоғамдық міндеттерді орындады, оған тарихтағы алғашқы әйел күзет командирі басшылық етті. 2008 жылы 1-ші батальон, Корольдік малай полкі, британдық монархтың мемлекет басшысы емес елдердің арасында күзетке тұрған алғашқы ел болды.
Америка Құрама Штаттары
Арлингтондағы белгісіз сарбаздың қабірінде тұрақты күзет орнатылады, Арлингтон ұлттық зиратында, Вирджиния штатында, Вашингтон қаласынан алыс емес жерде. Бұл жұмысты 3-ші АҚШ жаяу әскер полкінің бір әскери қызметшісі атқарады. Қабір күзетшісі қабірдің үстінен 19 метрлік қашықтыққа (63 фут) жүріп өтетін кезінде қатаң тәртіпке бағынады. Күзетші:
Қабірдің артындағы қара кілемшеден 21 қадам төмен түседі. Айналып, 21 секундқа шығысқа қарай бет бұрады. Тағы айналып, 21 секундқа солтүстікке қарай бет бұрады. Кілемшемен 21 қадам төмен түседі. Әскерге қарауыл ауысқанға дейін осы тәртіпті қайталап орындайды. Әр айналымнан кейін күзетші M14 мылтығын келушілерге ең жақын иығына қоятын "демеуге тұр" (shoulder arms) қозғалысын шапшаң орындайды. Бұл күзетші қабір мен кез келген қауіп-қатердің арасында тұрғанын көрсетеді. Жиырма бір саны – ең жоғары әскери құрметтің белгісі – 21 зеңбірекпен жасалатын салют символы. Күзетшінің әрбір айналымы нақты және бірден өкшелердің қатты дыбыстауымен сүйемелденеді. 1937 жылдың 2 шілдесінен бастап, тәулік бойы, аптаның жеті күні күзетшілік қызметі үздірілмей жалғастырылуда. Ауа райының қолайсыз болуы немесе террористік шабуыл болған жағдайларда да күзетшілік жалғастырылады. Сәуірдің 1-інен қыркүйектің 30-ына дейінгі жаз айларында күзетшілер әр жарты сағат сайын ауыстырылады. Қыс айларында, қазанның 1-інен наурыздың 31-іне дейін күзетшілер әр сағат сайын ауыстырылады. Зират жұртшылыққа жабық болған кезде (сәуірден қыркүйекке дейін кешкі 7-ден таңғы 8-ге дейін, қазаннан наурызға дейін кешкі 5-тен таңғы 8-ге дейін) күзетшілер әр 2 сағат сайын ауыстырылады. Салтанатты рәсімді Арлингтон ұлттық зираты ашық болған кезде жұртшылық көре алады. Күзет алмасуы өте маңызды, сонымен қатар Армия ережелеріне сәйкес жүргізіледі. Күзет алмасу үшін көмекші командир немесе оның орынбасары және келесі күзетшінің қатысуы міндетті. Көмекші командир күзетшіге "өкілеттіліктеріңді" келесі күзетшіге беруді бұйырады. Күзетші келесі күзетшіге: "Пост пен бұйрықтар, көрсетілгендей сақталады" дейді. Келесі күзетшінің жауабы әрқашан: "Бұйрықтар қабылданды" болады. Рәсімге жұртшылық қатысып отырғанда, командир халыққа рәсімнің басталуы туралы және қатысушылардың бүкіл рәсім бойы "тыныш және тік тұруын" ескертеді. Күзетшілердің барлығы АҚШ Армиясының әскери қызметшілері болғамен, "кілемшеде жүрген" әскери қызметші шынжыр белгісін тақпайды, белгісіз сарбаздардың шынжыр белгісі қандай болса да, олардан жоғарырақ болмауы үшін. Кіші офицерлер (әдетте, Көмекші командирлер мен олардың орынбасарлары) күзет алмасу кезінде ғана шынжыр белгісін киеді. Олардың жеке киімдері (шынжыр белгісіз) бар, олар нақты белгісіз сарбаздарды күзеткенде немесе "Постта" тұрғанда киеді. Қабір күзетшілерінің үлгісі елдің түкпір-түкпіріндегі басқа ұйымдармен де көшіріліп келеді. Чикаго полиция департаментінің (CPD) Құрметті күзетшілері және Тулса азаматтық әуе патрулі сияқты кәсіби бөлімшелер Арлингтондағы қабір күзетшілеріне ұқсас салтанатты күзет орнату дәстүрін сақтайды. Humble High School JROTC бағдарламасы 2007 жылдан бері Ардагерлер күні салтанатында курсанттардың қатысуымен күзет алмасу рәсімін қайтадан орындайды.
Вьетнам
Вьетнамның Ханой қаласында гвардияны ауыстыру Вьетнам Қорғаныс министрлігінің арнайы құрмет батальоны күзетіп тұратын Хо Ши Мин мавзолеінде өтеді. Бұл Вьетнам Халық армиясындағы осындай екі құралымның бірі. Мавзолейде Хо Ши Миннің сақталған денесі орналасқан. Ол Ханойдағы Ба Дин алаңының солтүстік жағында, 1945 жылдың 2 қыркүйегінде Вьетнам Демократиялық Республикасының Тәуелсіздік жариялауын оқыған жерде тұр. Қытайдағы ұқсас батальондардан өзгеше, құрмет сақшы батальонының жауапкершілік аймағы (AOR) Ханой қаласымен, әсіресе Ба Дин алаңының маңымен шектеледі. Батальон – қоғамдық міндеттерді атқаратын бөлімше. Күзетке тағайындалған қызметкерлер ақ түсті толық мерекелік форма киеді, оған үшбұрышты бас киім және алтын жалатылған белбеу түйреуіші кіреді.