Кіріспе

Жеке адамды қорғауға тағайындалған қауіпсіздік қызметкері немесе адамдар.

Қорғаушы (немесе жақын қорғау офицері/операторы) – бұл қауіпсіздік қызметкері, мемлекеттік құқық қорғау органының қызметкері немесе әскери қызметші, ол адамды немесе адамдар тобын – әдетте куәгерлерді, жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерді немесе офицерлерді, бай адамдарды және танымал тұлғаларды – қауіптен қорғайды: әдетте ұрлық, шабуыл, ұрлау, кісі өлтіру, мазалау, құпия ақпараттың жоғалуы, қауіп-қатерлер немесе басқа да қылмыстық құқық бұзушылықтардан. VIP-ті қорғауға тағайындалған персонал тобы көбінесе VIP-тің күзет бөлімі деп аталады. Мемлекет басшылары, үкімет басшылары және облыс әкімдері сияқты ең маңызды қоғам қайраткерлері бірнеше күзетшімен немесе мемлекеттік агенттіктердің, қауіпсіздік күштерінің немесе полиция күштерінің күзетшілер тобымен қорғалады (мысалы, АҚШ-та, Құпия қызмет немесе Мемлекеттік департаменттің Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі). Көптеген елдерде мемлекет басшысы сонымен қатар әскери жетекші болса, жетекшінің күзетшілері дәстүрлі түрде корольдік күзетшілер, республикалық күзетшілер және басқа да әскери бөлімдерден болып келеді. Аз маңызды қоғам қайраткерлері немесе тәуекел деңгейі төмен адамдар жүргізуші қызметін де атқаратын жеке күзетшімен бірге жүруі мүмкін. Көптеген танымал тұлғалар мен бас директорлар да күзетшілерді пайдаланады. Кейбір елдерде немесе аймақтарда (мысалы, Латын Америкасында) бай адамдар саяхат еткен кезде күзетшілері болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда қауіпсіздік қызметкерлері броньды көліктерді пайдаланады, ол оларды және VIP-ті қорғайды.

Көпшілік арасында тараған қате түсініктер

Бодигвардияшылардың рөлі көбінесе жұртшылық тарапынан дұрыс түсінілмейді, себебі көпшілікке тән қорғаушылар туралы мәлімет көбінесе 2018 жылғы британдық «Bodyguard» телесериалы сияқты, әрекетке толы фильмдерде көрсетілген шайқастар арқылы жетеді. Фильмде бейнеленген қызықты өмір салтынан өзгеше, нағыз бодигвардияшының жұмысы көбінесе қарапайым болады; және бұл жұмыс бір адамның мойнына ауырмайды, сондай-ақ ол адам қауіпті атысқа түспейді. Керісінше, бодигвардияшының жұмысы бастысы маршруттарды жоспарлау, клиент баратын бөлмелер мен ғимараттарды алдын ала тексеру, клиентпен байланысатын адамдар туралы ақпарат жинау, көліктерді қарап шығу және клиенттің күнделікті іс-әрекеттерінде жанынан табылудан тұрады. Төтенше жағдайда бодигвардияшының басты міндеті – клиентті қауіпсіз жерге эвакуациялау, емес, қауіпке қарсы тұру.

Жүргізу

Кейде жансақшылар клиенттерді де алып жүреді. Әдетте, клиентті жалғыз жүргізуші-жансақшымен қорғау жеткіліксіз, себебі бұл жансақшының клиентті жаяу сүйемелдегенде көлікті қараусыз қалдыруын білдіреді. Көлік қараусыз қалған жағдайда, бірнеше тәуекел туындауы мүмкін: көлікке жарылғыш құрылғы орнатылуы мүмкін; көлікке электрондық «көшпе» орнатылуы мүмкін; көлік саботажға ұшырауы мүмкін; көлік ұрлануы мүмкін; немесе қалалық тұрақ қызметкерлері көлікті сүйреп әкетуі немесе дөңгелекке құлып қоюы мүмкін. Егер тұрақ қызметкерлері көлікті сүйреп әкетсе немесе құлыптаса, жансақшы клиент кездесу кезінде қауіпсіздікке қауіп төнген жағдайда оны клиентімен бірге қашу үшін пайдалана алмайды. Жүргізушіге көліктің бағытын өзгерту үшін қысқа радиуста бұрылу, жоғары жылдамдықта бұрылу және т.б. сияқты маневрлеу техникаларын үйрету керек. Клиент пайдаланатын көлік әдетте төмен орталыққа ие және қуатты қозғалтқышы бар үлкен седан болады. Кейбір елдерде VIP-тер үшін Chevrolet Suburban сияқты үлкен SUV көліктері қолданылады. Міндетті түрде, көліктің терезелерінде броньдық шыны, клиентті оқтан қорғау үшін броньдық күшейту және көбікпен толтырылған жанармай бакі болуы керек. «Жұмыс істейтін дөңгелектер» (қатты қабырғалары немесе төзімді толтырғышы бар, бұл дөңгелектердің жарылуына қарамастан, шектеулі қашықтықты, әдетте азайтылған жылдамдықпен, тұрақты зақым немесе қауіп тудырмай жүруге мүмкіндік береді) және жүргізушіге арналған броньдық қорғау да қажет. Көлікке қосымша аккумулятор, жүргізуші оқу компаниялары қолданатын қос педальді басқару жүйесі (жүргізуші жарақат алған немесе қабілетсіз болған жағдайда), микрофонмен және көліктің сыртында орнатылған мегафонмен дыбыс күшейткіш жүйе (жүргізушінің басқа конвой көліктеріне немесе жаяу жансақшыларға команда беруі үшін), көлікке шабуыл жасалған жағдайда (мысалы, «Молотов коктейлі») қолдануға арналған өрт сөндіргіштер, шабуылдаушы көліктерге соққы беруге арналған күшейтілген алдыңғы және артқы бамперлер, сондай-ақ жүргізушіге жақсы көру бұрышын қамтамасыз ету үшін қосымша айналар да орнатылуы мүмкін. Латын Америкасы елдерінде көптеген бронеавтомобильдерде жылдам шығу қажет болған жағдайларда пайдалануға арналған сирена мен шамдар болады. Қатардағыларды аңдып қалудың алдын алу үшін, алдау конвойлары мен көліктері қолданылады. Клиентті ұстап алып жүрген конвой қауіпсіздігіне қауіп төнген және шабуылға ұшыраған жағдайда, алдау конвойлары негізгі конвойға шабуыл жасаған күшке қарсы шабуыл жасай алатын күшейту күштері ретінде де әрекет ете алады. Кейбір клиенттер қоғамдық іс-шараларға немесе кездесулерге қатысқан кезде үйлеріне немесе жеке орынға еріп барудан аулақ болу үшін әртүрлі қалалардағы тұрғын үйлерді ауыстырады.

Қарулар мен қару-жарақ тактикасы

Қорғаушының құзыретіндегі заңдарға және олардың қандай агенттік немесе қауіпсіздік қызметіне қарасты болғанына байланысты, қорғаушылар қарусыз болуы мүмкін, бұрыштан шашырату газы, кеңейтілетін таяқ немесе Тазер (немесе осыған ұқсас электрошокер) сияқты аз зиянды қарумен қаруланған болуы мүмкін, немесе қол тапаншасы сияқты қауіпті қарумен, ал құпия қызмет сияқты агенттіктердегі мемлекеттік қорғаушы болған жағдайда – автоматтарымен қаруланған болуы мүмкін. Жоғары лауазымды мемлекеттік шенеуніктерді қорғаушылар немесе соғыс аймақтары сияқты жоғары тәуекелді ортада жұмыс істейтіндер шабуылдық мылтықтарды қолдануы мүмкін. Бұл қарулардан өзге, қорғаушылар тобы өздерінің қорғауындағы адамның қауіпсіздігін сақтауға көмектесетін арнайы қаруларға ие болуы мүмкін, мысалы, снайперлік мылтықтар және снайперден қорғауға арналған құралдар немесе оқшаулау мылтықтары. Усама бен Ладеннің жеке күзет тобы "оның жеке таңдаған қорғаушыларынан" тұрған. Олардың "арсеналына SAM 7 және Stinger зымырандары, AK-47 автоматтары, гранататар және PK автоматтары кірген". Жоғары тәуекелді клиенттерді қорғайтын қорғаушылар кевлар немесе керамикалық бронежилеттер киюі мүмкін. Қорғаушылар Кевлармен күшейтілген портфельдер немесе жапсырма тақталары сияқты басқа да баллистикалық қалқандарға ие болуы мүмкін, олар сырттай зиянсыз болғанымен, клиентті қорғау үшін қолданылуы мүмкін. Клиент жоғары тәуекелді жағдайларда бронежилет киюі де мүмкін.

Қарсы мергендік қару және тактика

Жақын қорғау офицері үшін снайперлік шабуылдарға қарсы басты тактика – қорғану: клиенттің атылу қаупіне түсіп қалмауын қамтамасыз ету. Яғни, клиент идеалды жағдайда бронетранспорттық құралда немесе қауіпті құрылымда болуы тиіс. Сондай-ақ, клиент көлік пен ғимарат арасында жылжыған кезде, снайпердің оқ ату уақытын қысқарту үшін оны жылдам жеткізу керек, ал снайпердің көру бұрышын және оның мүмкін болатын атысын тоқтату үшін жақын қорғау офицерлерінің бүйірлерінен сүйемелдеуді пайдалану қажет. Жансақшылардың қызметінде снайперге қарсы шабуылдық тактиканы қолдану өте сирек болады, себебі алыстағы, жасырылған немесе камуфляждалған снайперді анықтап, оған қарсы оқ ату, тіпті қауіпсіздік тобының автокөлігінде карабин немесе снайперлік мылтық болған жағдайда да, жансақшылар үшін өте қиын.

Күнделікті тапсырмалар

Шабуылға ұшырау қаупі бар жоғары лауазымды саясаткерді қорғау үшін құрылған қауіпсіздік тобының негізгі міндеті – клиентті қауіпсіз тұрғын үйден (мысалы, елшіліктен) күні бойы қатысуға тиіс кездесулерге және басқа да шараларға (кәсіби немесе әлеуметтік) сүйемелдеп жеткізу, содан кейін қайтадан тұрғын үйіне жеткізу болып табылады.

Жобалау және жауапкершіліктерді тағайындау

Күндіз команда жетекшісі бастаған қауіпсіздік тобының жиналысымен басталады. Топ клиенттің күні ішінде жоспарлаған әртүрлі іс-шараларын қарастырып, команданың көлікпен қамтамасыз ету, сүйемелдеу және бақылау міндеттерін қалай орындайтынын талқылайды. Күндіз клиент көлікпен, пойызбен және ұшақпен саяхаттауы, түрлі шараларға қатысуы мүмкін, оның ішінде кездесулер, мейрамханаларда тамақтануға шақырулар және демалыс, шаруалар сияқты жеке іс-шаралар да болуы мүмкін. Күн бойы клиенттің қауіп-қатер деңгейі әртүрлі болуы мүмкін, ең жоғары қауіптен (ашық аудандағы митингіде жұртшылықпен амандасу) ең төмен қауіпке (жоғары қауіпсіздігі бар, қақпасы бар эксклюзивті елдік клубта тамақтану) дейін. Кейбір жоспарлау жұмыстары бұрынғы күндері басталған болуы мүмкін. Іс-сапар жоспары белгілі болғаннан кейін, бір немесе бірнеше қауіпсіздік қызметкері маршрутты тексеру үшін барып, жолдағы кездейсоқ өзгерістерді (жол жұмыстары, айналымдар, жабық қатарлар) және нысанды тексереді. Нысанды іздеу құрылғыларына (бугілерге) тексеру қажет, сондай-ақ ғимараттың қауіпсіздігін (кіру және шығу орындары) тексеру қажет. Сонымен қатар, қауіпсіздік қызметкерлері клиентпен байланыста болатын қызметкерлердің есімдерін білуге ​​қызығушылық танытады, осылайша оларға қарапайым электрондық тексеру жүргізілуі мүмкін. Қауіпсіздік қызметкерлері көбінесе атыс тактикасы, қарусыз күрес, тактикалық жүргізу және алғашқы медициналық жәрдем көрсету бойынша оқытылады. Көп агенттік топтарда (мысалы, мемлекет басшысын қорғайтындар) бір немесе бірнеше қауіпсіздік қызметкерлері қорғаныш сүйемелдеу, көпшілікті тексеру және бақылау, жарылғыш заттарды немесе электрондық бақылау құрылғыларын іздеу сияқты нақты міндеттер бойынша оқытылуы мүмкін. Сондай-ақ, қауіпсіздік қызметкерлері басқа қауіпсіздік қызметкерлерімен бірге қауіп-қатерді бағалауды және қауіпсіздіктің әлсіз жақтарын талдауды үйренеді. Қауіпсіздік қызметкерлері клиенттер келгенге дейін ғимаратты немесе нысанды тексеруді, кіру және шығу орындарын анықтауды, қауіпсіздіктің әлсіз жақтарын табуды және персоналмен кездесуді (қызметкер ретінде ұсынылмауы үшін) үйренеді. Сонымен қатар, кейбір қауіпсіздік қызметкерлері клиентке төнген қауіп-қатерлерді білу үшін зерттеу жүргізуді үйренеді, мысалы, радикалды топтың наразылығы немесе белгілі қауіп төндіретін адамның қамақтан босатылуы сияқты. Жақын қорғау офицерлері клиентті қауіпті жағдайларда сүйемелдеуді де біледі, мысалы, тәртіпсіздікке ұшыраған көпшілік. Көптеген елдердің әскери күштері өздерінің қарулы күштерінің офицерлерін немесе мемлекет басшыларының қауіпсіздік қызметкерлері ретінде жұмыс істеуге таңдалған мүшелеріне жақын қорғау бойынша оқыту ұсынады (мысалы, британдық 22-ші арнайы әуе күштері полкі). Сонымен қатар, жеке қауіпсіздік қызметкерлерін оқыту бағдарламалары бар, олар қауіпсіздік қызметінің барлық аспектілерін, соның ішінде құқықтық аспектілерін (мысалы, күш қолдану, өлімге әкелетін күш қолдану), клиенттерді сүйемелдеуді, жүргізуді, нысандар мен көліктерді тексеруді және т.б. қамтиды.

Көлік құралдарын іздеу

Клиентпен алғашқы кездесуге бір сағат бұрын жүргізуші-жансақшы және тағы бір жансақшы клиентті тасымалдауға арналған көліктерді құлыпталған гараждан алып шығып, тексеріп қарап шығады. Тәуекел деңгейі төмен клиенттер үшін бір ғана көлік болуы мүмкін. Ал жоғары тәуекел клиенттер клиенттің көлігін қанатын қорғайтын, қорғаныс конвойын құру үшін қосымша көліктерге ие болады. Көліктерді жолға шығармай тұрып тексеріп бағады.

Клиентті көлік құралына ауыстыру

Көліктер тексеріліп, пайдалануға дайын деп табылғаннан кейін, олар клиент қауіпсіз ғимараттан шығу есігінің жанында тұрғызылады. Күтіп тұрған кезде кемінде бір жүргізуші-қорғаушы көліктермен бірге болады, себебі тексерілген көліктерді қараусыз қалдыруға болмайды. Конвой қараусыз қалған жағдайда, шабуылшы жарылғыш құрылғы орнатып немесе бір немесе бірнеше көлікті саботаж жасау мүмкін. Содан кейін, қорғаушылар тобы клиентті қауіпсіз тұрғын үйден көлікке дейін сүйемелдейді. Бұл сәт өте қауіпті деп есептеледі, себебі мұндай шабуылдардың 60% қорғалатын адам көлік құралында немесе оның маңында болғанда орын алады. Егер осындай шабуыл жасалса, оның 75% сәтті аяқталады.

Саяхаттау

Содан соң конвой мақсатқа қарай жолға шығады. Команда бір немесе екі бағытты таңдаған болады, ал кейбір жағдайларда саяхат үшін үш бағыт белгіленуі мүмкін, бұл бір қатарлы көпірлер немесе туннельдер сияқты ең қауіпті "қиын өтетін жерлерден" сақтану үшін жасалады, себебі мұндай бағыттардан қашу мүмкін емес және олар шабуылға көбірек ұшырайды. Кейде, егер клиент пойызбен саяхаттаса, күзетшілер олар отыратын вагонды және басқа вагондарды тексеріп қарастырады. Мақсатқа жаяу жүру өте қауіпті, себебі жасыруға мүмкіндік аз және айналадағы жағдайды бақылау қиын.

Мақсат жерге келу

Конвой сол жерге жеткенде, бір немесе бірнеше күзетші бірінші болып шығып, орын қауіпсіз екенін және сол күні жұмыс істеуге тіркелген қызметкерлердің бар екенін тексеріп растайды. Егер орын қауіпсіз болса, күзетшілер клиентті әкелуге болады деген сигнал береді. Клиент ғимаратқа екі жағынан сүйемелдеу арқылы кіргізіледі. Егер клиент ғимарат ішінде жеке кездесуге қатысатын болса, және ғимараттың өзі қауіпсіз болса (кіреберістер бақыланатын болса), клиентке ғимаратта күзетшінің сүйемелдеуі қажет болмайды. Күзетшілер клиенттің қауіпсіздігін қашықтан бақылай алады. Күзетшілер кіреберістер мен шығыстарды бақылайды, ал жүргізуші-күзетші көліктерді қадағалайды. Егер клиент кіру және шығу мүмкіндігі шектеулі, мысалы, жеке гольф алаңы сияқты бақыланатын ортада болса, күзет тобы бір немесе екі күзетшіге дейін азаюы мүмкін, ал қалған күзетшілер ғимаратқа кіреберістерді, көліктерді бақылайды және клиентпен бірге жүретін күзетшілермен байланыста болады. Күн бойы клиент өзінің іс-әрекеттерін орындаған сайын, клиентті сүйемелдейтін күзетшілердің саны тәуекел деңгейіне қарай артуы немесе азаюы мүмкін.

Қауіпсіз жерге қайтару

Күндізгі іс-шаралардан кейін клиент қауіпсіз тұратын жерге жеткізіледі. Көліктен түсіп, есікке дейін жаяу жүру клиентті қауіпке тікелей ұшыратады, сондықтан есікке жету уақытын қысқарту үшін қашықтық ең аз болуын қамтамасыз етеді. Клиент үйге кіргеннен кейін, түнгі күзетуге бекітілген күзетшілер үйдің ішінде немесе сыртында өздеріне бөлген орындарына орналасады. Көліктер құлыпталған гаражға қойылады (бұзу, саботаж немесе жарылғыш құрылғы орналастырудың алдын алу үшін). Команда мүшелерінің кейбіреуі командада қолданылатын жабдықтарды күтуге қосымша уақыт жұмсауы мүмкін. TL (команда жетекшісі) барлық жабдық тексерілгенін және келесі күнге дайын тұрғанын, сондай-ақ радиостанциялар келесі күнгі операцияға зарядталатынын қамтамасыз етеді.

Жұмысқа қойылатын талаптар

Қорғаушылар тәулік бойы қорғаныш беру үшін ұзақ кезеңмен жұмыс істейді, ал кезеңдер кешкі уақытты, демалыс және мереке күндерін қамтиды. Қорғаушылар клиенттерін күнделікті іс-әрекеттерінде сүйемелдейтіндіктен, жұмыс орындары жабық кеңселердегі кездесулерден немесе әлеуметтік шаралардан бастап, ашық аудандағы митингтерге немесе концерттерге дейін өзгеруі мүмкін. Көп жағдайда қорғаушылар клиенттерін көлік, мотоцикл, пойыз және ұшақпен сүйемелдейді. Кейбір жағдайларда халықаралық сапарлар қажет болуы мүмкін, яғни қорғаушыда тиісті саяхат құжаттары болуы керек. Қорғаушылардың көпшілігі әскери, полиция немесе қауіпсіздік қызметтерінде тәжірибесі бар, бірақ бұл міндетті емес. Мемлекет басшыларын қорғау – бұл ерекше жағдай; кейбір елдерде мұндай қорғаушылар әскери қорғаушыларға арналған оқу бағдарламаларынан өтуі керек. Ауғанстан, Ирак, Батыс жағалау, Солтүстік Ирландия, Бейрут және Баск елі сияқты қақтығыс немесе соғыс аймақтарындағы қалалық жерлердегі жаяу шарапаттау және конвойды сүйемелдеу тәжірибесі, оқыту арқылы қайта жасау қиын болуы мүмкін сарапнаманы қамтамасыз етеді. Қорғаушылар жақсы физикалық формада болуы керек, көру және есту қабілеттері жақсы болуы керек, сондай-ақ, әсіресе жоғары лауазымды тұлғаларды және мемлекет басшыларын жақыннан қорғау кезінде, ұсынысқа лайық сыртқы түрі болуы керек. Көп жағдайда қорғаушының жүргізуші куәлігі болуы қажет, осылайша ол жүргізуші ретінде де жұмыс істей алады. Ұлыбританияда және басқа да елдерде қорғаушылар SIA лицензиясына немесе сертификатына ие болуы керек, бұл жеке басын және қылмыстық тіркемесін тексеруді қамтиды. Мемлекет басшысын қорғайтын агенттікте жұмыс істеу үшін қорғаушы кең ауқымды тексерулерден және адалдық тексерулерінен өтуі керек. Қорғаушылар байқағыш болуы керек және шаршау сияқты алаңдатушы факторларға қарамастан, өз жұмысына назар аударуы керек. Сонымен қатар, олар команда мүшесі ретінде, белгілі тапсырмалармен жұмыс істей білуі керек немесе тәуелсіз әрекет ете білуі керек, және қажет болған жағдайда тиісті жауапты бейімдеп, импровизациялай білуі керек. Қорғаушылар қауіпті жағдайларды анықтап, қысым кезінде сабырлы болуы керек. Қорғаушы өз қорғау міндеттерін адал орындауы керек. Қорғаушылар көбінесе жергілікті полиция және басқа жеке күзетшілер сияқты басқа қауіпсіздік күштерімен бірлесіп жұмыс істеуі немесе олардың қорғанысын үйлестіруі керек болғандықтан, жақсы адамдық қарым-қатынас және коммуникация дағдыларына ие болуы керек. Қорғаушылар клиенттерін күні бойы сүйемелдейтіндіктен, клиенттің жеке өміріне қатысты ақпарат алады, сондықтан олар сыр сақтауға және құпиялылықты сақтауға тиіс.

Жақын қорғау бойынша оқу

Жансақшылар көбінесе қару-жарақ тактикасы, қарусыз күрес, тактикалық жүргізу және алғашқы медициналық жәрдем көрсету бойынша оқытылады. Көп агенттік топтарда (мысалы, мемлекет басшысын қорғайтындарда) бір немесе бірнеше жансақшыға қорғанышпен сүйемелдеу, көпшілікті тексеру және бақылау, немесе жарылғыш заттарды немесе электрондық тыңшылық құрылғыларын ("көңіздерді") іздеу сияқты нақты міндеттер бойынша оқыту қарастырылуы мүмкін. Сондай-ақ, жеке күзетшілер басқа қауіпсіздік қызметкерлерімен бірге қауіп-қатерді бағалауды және қауіпсіздіктің әлсіз тұстарын талдауды үйренеді. Жансақшылар клиенттер келгенге дейін үй-жайларды немесе іс-шаралар өткізілетін орындарды тексеруді, кіру-шығу жолдарын анықтауды, қауіпсіздіктің әлсіз тұстарын табуды және персоналмен танысуды (әрине, шабуылдаушы персонал ретінде кіріп кетпеуі үшін) үйренеді. Сонымен қатар, кейбір жансақшылар клиентке төнген қауіп-қатерлерді анықтау үшін зерттеу жүргізуді үйренеді, мысалы, радикалды топтың наразылығы немесе белгілі қауіпті адамның қамақтан шығуы сияқты жағдайларды мұқият бағалау арқылы. Жақын қорғау офицерлері клиентті қауіпті жағдайларда сүйемелдеуді де үйренеді. Көптеген елдердің әскери күштері өздерінің қарулы күштерінің офицерлерін немесе мемлекет басшыларын күзетуге таңдалған әскери қызметшілеріне жақын қорғау бойынша оқыту ұсынады (мысалы, Ұлыбританияның Корольдік әскери полициясының (RMP) Жақын қорғау бөлімі). Жеке секторда көптеген жеке жансақшыларды даярлайтын компаниялар бар, олар жергілікті заңдар мен қауіп деңгейіне сәйкес, физикалық қорғау (күш қолдану, қатаң күш қолдану), клиенттерді сүйемелдеу, жүргізу жаттығулары, нысандар мен көліктерді тексеру және т.б. сияқты жақын қорғаудың барлық аспектілері бойынша оқыту ұсынады. Ұлыбританияда бұл сала Қауіпсіздік индустриясы органы (SIA) тарапынан қатаң реттеледі және лицензия алу үшін жеке тұлға 3-деңгейлі кәсіби жақын қорғау біліктілігін алуы және күшейтілген қылмыстық тексеруден өтуі, сондай-ақ танылған алғашқы медициналық курстың сертификатын ұсынуы қажет. Көптеген Ұлыбританиялық қауіпсіздік фирмалары оперативтік қызметкерлерден, операциялар Ұлыбританиядан тыс жерлерде жүргізілсе де, SIA лицензиясын талап етеді. SIA моделі көршілес Ирландия және Франция елдері тарапынан қабылданып, өзгертілді. Францияда жансақшыларға заңды түрде жұмыс істеу үшін CNAPS (Conséil National des Activités Privées de Sécurité) лицензиясы қажет. SIA және CNAPS жылдар бойы лицензия иелеріне көмектеспегені және жеке қауіпсіздік саласындағы "стандарттарды көтеру" жөніндегі негізгі мақсаттарына қол жеткізе алмағаны үшін көп сынға ұшырады. Арнайы ережелері жоқ басқа елдерде оқыту ұйымдарына өз бағдарламаларын қажеттіліктеріне сәйкес құруға рұқсат беріледі. Халықаралық жеке күзетшілер қауымдастығы (IAPPA) маркетингтік мақсаттармен дене шынықтыру мен атуға көп көңіл бөліп, жұмыстың стратегиялық және талдау бөлігін елемегендігін пайдасыз деп сынап, "жансақшылардың ойын-сауық туризмі" деп атады.

Белгілі ұйымдар

Мемлекет басшысы әскери басшы немесе диктатор болған елдерде басшының қауіпсіздігін қамтамасыз етушілер элиталық әскери бөлім құрамына кіруі мүмкін. Мысалы, Македониядағы Соматофилактар, нацистік Германиядағы Шутцштаффель, бұрынғы Ирактың арнайы республикалық гвардиясы, Рим империясындағы преториандық гвардия және Византия кезеңіндегі оның кейінгі нұсқасы – Варанг гвардиясы, Скандинавияның және Англо-саксон Англиясының Хаускарлдары. Преториандық гвардияның беделі көптеген императорларды өлтіру және қастандықтармен байланысты болғандықтан, Константин I-нің бұйрығымен таратылды. Варанг гвардиясы римдік саясатына, аристократиясына және фракцияларына римдік сарбаздарға қарағанда аз байланысты болған шетелдік жалдамалылар болғандықтан, таққа адалдығымен танылды, бірақ Варангтардың рим императорына адал болмаған жағдайлары да болды. Олар император лауазымына адал болды, бірақ әрқашан тақты ұстаған адамға емес. Ұлыбритания монархының қызметінде үш дәстүрлі қауіпсіздік қызметі бар, олар бірлесіп Егеменнің қауіпсіздігін қамтамасыз етушілер деп аталады. Үндістанда VIP-ке Ұлттық қауіпсіздік күзетшілері (NSG) – терроризмге қарсы арнайы жасақ, сондай-ақ Орталық резервтік полиция күштері (CRPF) және Орталық өнеркәсіптік қауіпсіздік күштері (CISF) сияқты орталық жарымәскери күштер күзетіп тұрады. Премьер-министрді және оның жақын туыстарын қорғау міндеті Арнайы қорғау тобына (SPG) жүктеледі. SPG 1984 жылы сол кездегі премьер-министр Индира Ганди қатылысқан қастандықтан кейін премьер-министр мен оның отбасы мүшелерін қорғау үшін арнайы құрылған бөлімше ретінде құрылды. Бұрынғы премьер-министрлер де қызметтен кеткеннен кейін 5 жыл бойына SPG қорғанысына ие болады. Президенттің қауіпсіздігін қамтамасыз етушілер – Үндістан армиясының механикаландырылған полкі, сонымен қатар Президенттің ресми қауіпсіздік қызметін атқарады. Қауіп деңгейі төмен адамдарға Астанадағы Дели полициясы және басқа жерлерде тиісті мемлекеттік полиция күштерінің күзетуі беріледі. Пәкістанда Президент пен Премьер-министрге әскерилердің арнайы қызмет тобының элиталық бөлімдері күзетіп тұрады. Президент Первез Мушаррафтың азаматтық мемлекет басшысы ретінде армия штабының бастығы лауазымынан кеткеннен кейін бұл күзет алынып тасталуы тиіс еді, бірақ Пәкістан армиясы оның жеке күзет бөлімін сақтап қалды. Түркияда қатаң күзетпен айналысатын екі негізгі қызмет бар. Түркия Премьер-министрін Премьер-министрді қорғау басқармасының (Başbakanlık Koruma Dairesi Başkanlığı) бөлімшелерінің бірі – элиталық қарсы шабуыл жасағы Karşı Saldırı Timi'nde (KST) қорғайды. Премьер-министрді қорғау басқармасы – Түркияның азаматтық полиция күштері – Қауіпсіздік бас басқармасының (Emniyet Genel Müdürlüğü) құрамындағы қызмет. Президентті Түркия армиясының 2500 сарбаздан тұратын президенттік күзет полкі Cumhurbaskanligi Muhafiz Alayi тығыз қорғайды, ол 4-ші армия корпусына бағынады. Ол арнайы таңдалған қызметкерлерден тұрады және президентті (және оның отбасы мүшелерін), президенттік сарайлардың қауіпсіздігін қамтамасыз етумен, сондай-ақ Түркия президентінің көлік құралын (мысалы, TC ANA пилоттары, президенттік ұшақ және т.б.) күзетумен жүктеледі. АҚШ-та Құпия қызмет Президенттің, оның отбасының және басқа да атқарушы лауазымды адамдардың, соның ішінде бұрынғы президенттер мен вице-президенттердің өмірін сақтайды (кейбіреулері шектеулі мерзімге). Басқа бір агенттік, Мемлекеттік департаменттің дипломатиялық қауіпсіздік бюросы, АҚШ-тың шетелдегі миссияларын және олардың қызметкерлерін, сондай-ақ АҚШ-тағы таңдалған сауатты адамдарды, соның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшіні, Мемлекеттік хатшыны және мемлекет басшыларынан басқа шетелдік сауатты адамдарды қорғау үшін жауапты. Құпия қызметтің қауіпсіздік қызметі ең көрінетін болса да, оның тарихи рөлі АҚШ қазынашылығының агенттері болды (қазір олар Отандық қауіпсіздік департаментінің агенттері). Ұлыбританияда 1913-1914 жылдары суфражистер қозғалысы әйелдерге дауыс беру құқығын алуға бағытталған наразылықтарды ұйымдастырды. Суфражист басшыларына қауіп төнгеннен кейін белсенділер әйелдер әлеуметтік және саяси одағының басшыларын жалпы жұртшылықтың қысым-сүргісінен және «Мысық пен тышқан» заңы бойынша тұтқындалудан қорғау үшін әйелдерден құралған қауіпсіздік жасағын құрды. Қазіргі Ұлыбританияда Корольдік және дипломатиялық қорғау департаменті Метрополитен полициясының Сувереннің қауіпсіздігіне жауапты. Ватиканда Рим папасы мен басқа да жоғары лауазымды шенеуніктерді швейцариялық сақшылар қорғайды, олар қауіпсіздік қызметін, ресми күзет және сарай күзетшілерінің міндеттерін атқарады. 1981 жылғы 13 мамырда Мехмет Али Агканың Папа Иоанн Павел II-ге жасаған қастандық әрекетінен кейін сақшылар қарусыз күрес және қару қолдану бойынша қосымша оқудан өтті. Папаның бас қауіпсіздік қызметін Ватикан қаласының Жандармерия корпусының Бас инспекторы атқарады. Қырқыстын соңында және жиырма бірінші ғасырдың басында көптеген қауіпсіздік қызметкерлері бұрынғы немесе қазіргі полиция қызметкерлері, кейде бұрынғы әскери қызметкерлер немесе басқа да мемлекеттік органдардың қызметкерлері болып табылады.

Роман және әңгіме

Қожайынын қорғау үшін өлімге дайын, батыл және қатты қорғаушы көптен бері көркем әдебиетте бейнеленген. Шотландиялық батыр Квентин Дюрвард кейіпкері Франция королінің жеке күзетшісі ретінде әңгімелерде кездеседі. Шарль д'Артаньян кейіпкері француз тәжінің жеке күзетшісі ретінде әңгімелерде суреттелген. Аттикус Кодиак кейіпкері - Грег Рукканың романдары сериясының баяндаушысы және басты кейіпкері, ол кәсіби күзетші. Күзетшілер Миямото Мусашиге негізделген Стэн Сакаидің антропоморфты қоян самурайында, сондай-ақ "Артемида Құс" балалар кітаптары сериясында да кездеседі.

Кино және теледидар

Сондай-ақ, жансакшылар көптеген фильмдер мен теледидар бағдарламаларында бейнеленеді. "Жұлдыздар жолының" "Көзілдірмелер, көзілдірмелер" атты эпизодында капитан Кирк пен оның қону тобы жабайы параллель ғаламнан келген әріптестерімен алмасады. "Энтерпрайз" кемесінде кіші офицерлер жоғары офицерлерді өлтіруді жоспарлайды. Сондықтан Императорлық Киркке тек өзіне ғана адал (бәлкім өте жақсы төленген) қауіпсіздік қызметкерлері көлеңкелі. Ол бұл адамдарды өзінің "жеке күзетшілері" деп атайды. Жапон режиссері Акира Куросаваның "Йоджимбо" фильмі Жапониядағы самурай жансакшысын бейнелейді. The Bodyguard (1992) - атақты әншіні қорғайтын жансакшы туралы фильм. Гого Юбари - "Биллді өлтіру" фильміндегі О Рен Ишидің жансакшысы. Ғылыми фантастика / фантастика Жұлдызды соғыс фильмдерінде МагнаГардтар генерал Гривустың жансакшылары болып табылады. Жан қорғаушы болу - бұл да джедайлық рыцарлардың арнайы жағдайларда атқаратын міндеті. Lord of War фильмінде басты кейіпкердің ағасы оны қорғап, соғысқа ұшыраған елдерде қару-жарақ саудасын жүргізеді. My Bodyguard (1980) фильмінде жоғары сынып оқушысы Клиффорд Пичті (Крис Мейкпис) Мелвин Муди (Мэт Диллон) қорлайды. Клиффорд мектептен шығарылған Рики Линдерманнан (Адам Болдуин) өзінің жансакшысы болуын сұрайды. "Шанхай түні" фильмінде жекпе-жек өнерінің жұлдызы Джеки Чан қытайлық императорлық күзетші рөлін ойнайды. "Отпен жанып жатқан адам" (2004) фильмінде Джон Крейси (Дензел Вашингтон) - бұрынғы ЦРУ офицері және қарсы көтеріліс операторы, ол жас қыздың жансакшысы болады (дакота Фэннинг ойнады). Қамауға алушылар қызды ұрлап алуға тырысқанда, Крейси атыс кезінде ауыр жарақат алады. Фильмде оның атылғаннан кейін есінен танығанша қызды қорғауға тырысқаны суреттеледі. Ол сауыққаннан кейін Мексика қаласында кек алу үшін қашуға барады. Netflix-тің "Қосық" фильміндегі Сэм кейіпкері - бұл қызмет кезінде жарақат алғаннан кейін клиентін қорғауға тырысатын тағы бір жансакшы. Құпия қызметтің АҚШ президенті қорғауындағы рөлі туралы бірнеше фильмдер түсірілді, мысалы, In the Line of Fire және The Sentinel. Сондай-ақ, жансакшылар телешоуларда, комикстерде және басқа да ақпарат құралдарында бейнеленеді. Bodyguard) - Реико Такасиманың басты рөлін ойнаған жапондық телесериал. Ұлыбританияда, "Бодгардтар" - Ұлыбритания үкіметінің мүшелерін қорғаған мамандандырылған жақын қорғау тобы туралы 1990-шы жылдардың соңында шыққан британдық телесериал. Жақында "Бодгард" посттравматикалық стресспен ауыратын соғыс ардагері туралы әңгімелейді. Ол Метрополитен полиция қызметінің қорғаушы офицері болады және амбициялық министрді қорғауға тағайындалады. "Е" дыбысында! The Royals телесериалы (2015 қазіргі уақытқа дейін), HRH Принц Лиам Хенстриджді (Уильям Мозли) Маркус Джеффрис (Укули Роуч) қорғайды, оның ешқандай ақымақтық жасамайтын жансакшысы және сенімді адамы. Сонымен қатар, Лиамның әпкесі, ЕХС принцесса Элеонора Хенстридж (Александра Парк) жансакшы Джаспер Фрост (Том Остин) қорғауында, ол оны жыныстық қатынасқа түсу үшін шантаж жасайды және ЕХС королева Хелена Хенстридж (Элизабет Харли)мен қарым-қатынаста болады.

Бейне ойындар

Mortal Kombat жекпе-жек ойындары сериясында Шива Синделдің жеке күзетшісі. Суки – жасөспірім қыз бен 32 жастағы күзетші арасындағы қарым-қатынас туралы жапон мангасы. 2009 жылғы Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony видео ойынында басты кейіпкер Луис Фернандо Лопес түнгі клуб иесі Энтони "Гей Тони" Принстің күзетшісі болып жұмыс істейді. 2012 жылғы Dishonored видео ойынында ойыншы император Джессамин Калдвиннің күзетшісі Корво Аттано рөлін ойнайды және оның өліміне кінәлі деп айыпталады. 2011 жылғы Witcher 2: Assassins of Kings видео ойынында ойыншы Ривиялық Геральт рөлін алады, ол кәсіби монстр өлтіруші, ал оқиға Temeria патшасы Фольтестің еріксіз күзетшісі ретінде басталады.

Комикстер мен графикалық романдар

Адамдық нысана – американдық комикс және телесериал. Онда жеке детектив қызметін атқаратын, клиентінің орнына кіріп, оны өлтіруге ниетті адамның назарын аударуға тырысатын дене сақшы туралы айтылады. 2015 жылғы «Суфражицу: Пэнкхёрст ханымның Амазонкалары» графикалық роман трилогиясында нағыз өмірдегі радикалды әйелдер сайлау құқығы қозғалысының көшбасшыларын тұтқындау мен шабуылдан қорғаған жақын қорғау тобынан шабыт алған суфражистка дене сақшылар тобы бейнеленген. Ұзақ жылдар бойы жарық көріп келе жатқан тәуелсіз «Усаги Ёджимбо» («Ағылшын тілінде – «Қоян дене сақшысы») комиксінің басты кейіпкері Миямото Усаги – фантастикалық феодалдық Жапониядағы ронин, ол мүмкіндігі болғанда жеке дене сақшы ретінде жұмыс істейді.