Кіріспе

Renault 9 және Renault 11 – француздық Renault компаниясының 1981–1988 жылдары салон (Renault 9) және хэтчбек (Renault 11) нұсқаларында шығарған шағын отбасылық автомобильдері. Солтүстік Америка нарығы үшін оның түрлерін American Motors Corporation (AMC) Renault Alliance және Renault Encore деп өндірген. Бұл автомобиль Түркияда 2000 жылға дейін жасалды. Модельдер алдыңғы доңғалақтарды жетектейтін көлденең қозғалтқыштан және төрт доңғалақты тәуелсіз аспадан тұрады. Олар 1982 жылы «Еуропаның жыл машинасы» атағын алды, сондай-ақ Motor Trend журналының «Жыл машинасы» және 1983 жылы Car and Driver журналының «10 үздік автомобильдің» бірі болып танылды.

Фазалары

Renault 9 өзінің өмір жолында үш рет, ал Renault 11 екі рет жаңартылды. 1983 жылы шыққан Renault 11, Renault 9-дан өзгешелене, қос фаралы жүйемен жабдықталды. 1985 жылы Renault 9 жаңартылып, GTS, GTD, TSE, TDE, TXE және GTX комплектацияларында Renault 11 сияқты алдыңғы бөлігі мен қос фаралы жүйеге ие болды. Ал C, TC, GTC, TL, GTL және TD модельдері 1-ші фазаның алдыңғы бөлігін сақтап қалды. Кейінірек шыққан Renault 9 Broadway сериясы да Renault 11-дің 1-ші фазасындағы 4 фаралы жүйеге ие болды. 1987 жылы жақсырақ аэродинамикалық қасиеттері бар 2-ші фаза пайда болды, содан кейін 9 және 11 модельдері тек артқы бөлігімен ғана ерекшеленді. Соңында, Еуропаның көп бөлігінде сатылмаған 3-ші фаза 1997 жылы Түркияда шығарылды. Бұл соңғы жаңартуда фаралар мен артқы шамдар дөңгелектелді, сондай-ақ бамперлер мен багаж қақпағының айналасында жұмыртқа тәрізді денеге жабылатын элементтер орнатылды, бұл көлікке көбірек заманауи көрініс беруді мақсат етті. Алдыңғы дизайн бастапқыда 1993 жылы Тайваньда "Renault Luxmore" деген атпен құрастырылған жаңартылған модель үшін жасалған. Бұл түрік өндірісінің кейінгі машиналары "Broadway" белгісімен қатар Renault 9 деген жазуды да алып жүрді, бірақ "Broadway" атауы бұрынғы фазалардағы арнайы шығарылымдарда да қолданылған еді.

Шолу

Renault 9 1981 жылдың қазан айында төрт есікті седан ретінде (Ұлыбритания нарығында 1982 жылдың наурыз айында оң жақтан басқару формасында) шығарылды, ал 11 1983 жылдың басында (Ұлыбританияда сол жылдың маусым айынан бастап) үш немесе бес есікті хетчбек ретінде ұсынылды. Екеуі де Renault L42 кодтық атауымен әзірленді және Роберт Опрон жобалады. Renault 1977 жылы Renault 5 және Renault 14 арасында орналасатын "төрт метрлік" модельдің (оның ұзындығына қатысты) концепциясын бастады. Opron дәстүрлі тұтынушыға ұнату үшін және Renault 14 стиліне тап болған жағымсыз қабылдаудан аулақ болу үшін дәстүрлі үш бөліктен тұратын дизайнды ойлап тапты. Көптеген тұтынушылар зерттеулері сатып алушылар инновацияларды қабылдамайтынын көрсетті, нәтижесінде, дизайн көзге түспес, бірақ шағын сәндік элементтері бар болды. Модельдер өндіріске енген кезде Renault жобаға 500-ден астам адамды тағайындады, 14 500 000 сағат зерттеулер мен сынақтар жүргізді, 44 прототип жасады, 130 қозғалтқышты сынап көрді және 2,2 миллионнан астам километрге жуық прототиптерді сынақтан өткізді. Екі автомобиль де консервативті инженерлік тұрғыдан жасалған, алдыңғы жетек сақталған, Renault 14 машинасымен Peugeot Citroën бірлесіп қолданған Douvrin (немесе "Қаптама") берілісін тастап, өзінің қуат блогын – C типті "Cléon" қозғалтқышын, соңында орналасқан беріліспен пайдаланды. Бұл механикалық орналасу, 9/11-дің аспалы дизайнымен бірге, келесі 15 жылға жуық уақыт бойы барлық шағын Renault машиналарының негізі болды. Renault 9 1982 жылғы "Еуропаның жыл автокөлігі" атағын алды, ал Alliance 1983 жылғы Car and Driver's Ten Best тізіміне енді және 1983 жылғы Motor Trend жыл автокөлігі атанды. 1983 жылғы Renault 11 TSE Electronic жақсы жабдықталған, синтетикалық дауыспен жабдықталған саяхат компьютерімен жабдықталған, бұл кластағы тұңғыш автомобиль болды, бірақ Renault Austin'нің Maestro Vanden Plas-ын озу үшін оның шығарылу күнін бірнеше күнге жылжытты. 9 және 11 автомобильдерінің атаулары мен кузов стилі әртүрлі болғанымен, олардың ішкі құрылымы бірдей болды және ескі Renault 14-ті алмастыруға арналған. 11-ші модель 9-шы модельден алдыңғы бөлігімен ерекшеленді, ол Солтүстік Америкадағы Alliance-та енгізілген екі шаршы пішіндес фарасымен ерекшеленді. 9-шы модель 1985 жылдың соңында 1986 жылғы модельге жаңа алдыңғы бөлікті алды. 11 қасақана дерлік сол уақытта ұсынылған үлкен бауыры – Renault 25 (сонымен қатар Роберт Опрон стилінде) стилін көшірді, оның ерекшелігі – орамалы артқы терезесі және эффектілі капот астындағы панель дизайны болды, сонымен қатар сандық приборлар панелі және дауыс синтезі саяхат компьютері бар "Electronique" деңгейі ұсынылды, бұл 25-тегідей болды. Ал 9-шы модельде қарапайым және консервативті көрінетін панель болды, сандық приборлар қолжетімді болған жоқ. Екі модель де Еуропа нарығы үшін тағы бір рет жаңартылды (2-ші кезең), 1987 жылғы модельге сәйкес келетін алдыңғы бөлік пен ішкі жарақтандырулар жаңартылды. 1985 жылдың қаңтар айында Брюссель автосалонында Renault 11 Société ұсынылды, бұл үш есікті хетчбектің жеңіл коммерциялық нұсқасы, артқы орындықтың орнына жүк платформасы орналасқан. 9-шы модельдің нұсқасы American Motors Corporation (AMC) компаниясымен АҚШ-та Renault Alliance ретінде сатылды және кішкентай AMC белгісімен жабдықталды. 1982-1987 жылдар аралығында 623,573 данасы шығарылған, AMC Alliance төрт есікті седан, екі есікті седан (төрт есіктіге қарағанда жоғары артқы дөңгелек аркалары бар) және 1984 жылдан бастап кабриолет ретінде ұсынылды. Renault 9 және 11 Францияда 1989 жылға дейін, Renault 19 ұсынылғаннан кейін бір жыл бойы өндірісте болды. Алайда, өндіріс басқа елдерде жалғасты, 2000 жылы Түркияда өндіріс тоқтатылғаннан кейін, шамамен 20 жылдан кейін тоқтатылды.

Жарыс

Renault 11 Turbo 1987 жылғы Әлемдік ралли чемпионатында Renault Sport компаниясының А тобындағы машинасы ретінде кеңінен пайдаланылды. Француз Ален Орей 1985 жылы Монте-Карло раллиінде N тобында жеңіске жетті, ал 1986 жылы А тобында жеңіске жетіп, жалпы есепте сегізінші орынды иеленді. Дегенмен, 1987 жылы Португалия және Сан-Ремо раллилерінде Renault 11 Turbo Жан Раньотти басқаруымен екінші және үшінші орындарға ие болды. 11 Turbo сонымен қатар 1985 және 1988 жылдары Польшаның ұлттық ралли чемпионатында, ал 1987 жылы Швейцария және Португалия ралли чемпионаттарында жеңіске жетті. Оның соңғы маңызды нәтижесі – 1988 жылғы Монте-Карло раллиінде Орейдің жалпы есепте төртінші орын алғаны болды.

Қозғалтқыштар

Бастапқыда екі автомобильде де Renault-ның ескірген Cléon Fonte қозғалтқышы қолданылды. Мотордың үстінен клапанды қозғалтқыштар 1,1 немесе 1,4 литрлік форматта, ал қарапайым аспа дизайны жүргізу тәжірибесі үшін көп мақтау алмады. Бұл ретте 9 Turbo және 11 Turbo ыстық хэтчбектер Renault 5-тен турбокомпрессорлы қозғалтқышты пайдаланды. C1E 1,1 литрлік қозғалтқыш тек R 11 үш есікті корпусында және Renault 9-да ғана қол жетімді болды. 1985 жылдан бастап 5 есікті Renault 11 TC және GTC C1G 1,2 литрлік қозғалтқышпен жабдылды. C1E 2-ші фазадан бастап сериядан алынып тасталды, соның нәтижесінде C1G серияның ең кішкентай қозғалтқышы болды. 11 Turbo бірінші болып ұсынылды және бастапқыда тек үш есікті кузовпен шықты. 5 Turbo немесе 205 GTi-ден айырмашылығы, 11 Turbo көбірек жайлылыққа бағытталған. Автомобильдер Renault 5-тен ауыр болғанымен, кейінгі модельдердегі қуаттың артуы жоғары өнімділікті қамтамасыз етті, ал раллиге арналған нұсқасы өте жылдам болды. 1983 жылдың соңында Volvo компаниясымен бірлесіп әзірленген жаңа F типті қозғалтқыш пайда болды (F2N), ол жоғары санаттағы GTX, GTE, TXE және TXE Electronic (Францияда – Electronique) нұсқаларын қуаттандырды. Бұл үлкен қозғалтқышты нұсқалар негізінен американдық нарық үшін әзірленді, бірақ олар Еуропа нарығының өзгеруіне де жақсы сай келді. Кейінгі нұсқаларда отын инжекторлы қозғалтқыштар да қолданылды. Alliance және Encore салыстырмалы түрде аз қуатты болғанымен, сол кезде Америкадағы басқа кішкентай автомобильдерге қарағанда жүру және басқару жағынан айқын артықшылыққа ие болды, тіпті олардың өздерінің SCCA жарыс сериясы – Alliance Cup-ы болды.

Қатарласу

TC – 1.1 л – 1108 см³;
GTC – 1.2 л – 1237 см³;
TL – 1.4 л – 1397 см³;
GTL – 1.4 л – 1397 см³;
GTS – 1.4 л – 1397 см³;
TSE – 1.4 л – 1397 см³;
TX – 1.7 л – 1721 см³;
TXE – 1.7 л – 1721 см³;
GTX – 1.7 л – 1721 см³;
GTE – 1.7 л – 1721 см³;
Turbo – 1.4 л – 1397 см³;
Turbo – 1.4 л – 1397 см³;
GTD – 1.6 л – 1595 см³;
TDE – 1.6 л – 1595 см³;

Аргентина

Renault 11 1984 жылдың қазанынан 1994 жылдың желтоқсанына дейін Renault Argentina компаниясының Санта-Исабель зауытында келесі жабдықталған түрлерімен өндірілді: GTL, RL, RN, TR, TS, TSE, TXE. 1.4 M1400 қозғалтқышы Renault Argentina компаниясымен, кейін CIADEA компаниясымен жасалды. Renault 9 өндірісі 1987 жылдан 1997 жылға дейін R11 сияқты бірдей түрлерде және қозғалтқыштармен, сондай-ақ 1.6 қозғалтқышпен жүзеге асырылды. ADEFA деректері бойынша 144 262 автомобиль (R9) және 79 037 (R11) өндірілді. Бүгінде R9 елде, кішкентай және үлкен қалаларда өте танымал автомобиль болып табылады. Аргентинада, Колумбияда және Түркияда өндірілген R11 және R9 түрлерінің барлығы приборлық тақта жасалған материалдың ультракүлгін сәулелердің әсерінен бүлінуінен және жарылуынан зардап шекті (әсіресе оң жағында, себебі оны тіреп тұратын руль бағанасы жоқ).

Колумбия

SOFASA 1983 жылы Renault 9 өндірісін бастады, 1400 см³ қозғалтқышпен жабдықталған GTL нұсқасын ұсынды. Бұл модельдің қозғалтқыш сыйымдылығы 1300 см³-ге дейін төмендетілді және 1985 жылы жақсы жабдықталған GTS (1400 см³) ұсынылғанда бастапқы модельге айналды. Еуропалық үлгідегі Renault 9-дың келесі рестайлингі Gama 2 деп аталды. 1987 жылы TL (1300 см³) енгізілді, одан кейін 1988 жылы жаңартқыш TSE 1.3 және GTX 1.4 үлгілері ұсынылды. Соңғы үлгіде алдыңғы электр терезелері, спойлер және жақсартылған интерьер болды. 1989 жылы жаңа топтық үлгі TXE ұсынылды, ол жаңартылған фаралар, электр айналар және TIR – құлыптарды басқаруға арналған инфрақызыл пультін қамтыды. 1990 жылы SOFASA 50 данадан тұратын, арнайы 50-ші жылдық Prestige басылымын шығарды, ол былғары орындықтарымен және жеңіл қорытпа дискілерімен ерекшеленді. 1992 жылы бұл үлгілердің өндірісі тоқтатылды және үш жаңа модель ұсынылды: негізгі Brío (1.3 л), орта деңгейдегі Súper (1.3 л) және Máximo (1.6 л). 1995 жылы Brío, Brío RN деп қайта аталды, бұл оны жақсырақ жабдықталған Brío RT үлгісінен ажыратуға мүмкіндік берді. RT үлгісінің қуатты нұсқасы Óptimo деп аталды. 1996 жылдың ортасында SOFASA автомобильдерді нарыққа ұсынудың икемдірек тәсілін сынап көрді. R9 Personnalité деп аталған бұл жоба клиенттерге әртүрлі қозғалтқыштар мен аксессуарларды таңдауға мүмкіндік берді, осылайша олар өз бюджеттеріне сәйкес көлікті құрастыра алды. Бұл дилерлік орталықтардағы арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы іске асырылды. Бір жыл өткен соң, үлгі жаңа дизайнға ие болды, жанармай инжекциясы, күшті рульді басқару және толығымен жаңа интерьер енгізілді. 16 жылдық өндірістен кейін Renault 9 Колумбияда өндірілісі тоқтатылды және оның орнына Renault 19 және Renault Mégane үлгілері келді. Бұл Колумбиядағы ең көп таралған отбасылық автомобильге айналды, 1983 және 1999 жылдар аралығында 115 000-нан астам данасы өндіріліп сатылды, бұл сол кезге дейін Колумбияның автомобиль тарихындағы рекордты көрсеткіш болды.

Тайвань

Тайваньдағы Sanfu Motors компаниясы Renault 9 машинасын 1983 жылдан 1996 жылға дейін құрастырды. Автоматты беріліс қойылған нұсқа 1985 жылдың қаңтарында қолжетімді болды. 1985 жылы бес есікті Renault 11 де қолжетімді болды, бастапқыда тек спорттық GTX нұсқасында, жеңіл қорытпа дөңгелектерімен және F2NA қозғалтқышымен жабдықталған. 1986 жылдың сәуірінен бастап Renault 9, 11-дің қос фаралы алдыңғы дизайнын алды, ал 11 GTX TXE үлгісімен ауыстырылды. 1986 жылдың қазан айынан бастап, бастапқыда R9 үшін арналған 1397 куб.см қозғалтқыш R11 GTS үлгісінде де қолжетімді болды, бұл оның спорттық модель ретіндегі позициясын әлсіретті, сонымен қатар 1,7 литрлік R9 TXE үлгісі де қосылды. 1987 жылдың қыркүйегінде 3-ші буын жаңарту жүзеге асырылды. 1989 жылы француздық өндіріс тоқтағаннан кейін Sanfu Motors Аргентина мен Колумбиядан қосалқы бөлшектерді алуға мәжбүр болды. Бұл оларға бағаны төмендетуге мүмкіндік берді, бірақ сапаға және осылайша Тайваньдағы Renault беделіне кері әсер етті. 1993 жылы 9 үлгісінің жаңартылған нұсқасы ұсынылды, қазір Renault Luxmore (雷諾銀鑽) деп аталады. Тек седан ретінде сатылатын бұл модельде Renault 19 Chamade артқы шамдарымен үйлесімді жаңа алдыңғы бөлік дизайны және 19 үлгісінің ішкі бөлігінің көп бөлігі қолданылды. Luxmore қозғалтқышы Clio-дан алынған 1,4 литрлік Energy SOHC агрегаты болды. Содан кейін бензинмен жұмыс істейтін GTC (1987) және 1988 жылы GTL үлгісін Broadway ауыстырды. Осы кезеңде Broadway GTE үлгісі де пайда болды. 1991 жылғы көктемде GTC үлгісінің орнына Renault 9 деп аталатын жаңа базалық үлгі ұсынылды. Қуаты үлгі мен шығарылған жылына байланысты өзгерді. 1993 жылдың сәуірінде 2-ші буын жаңарту дизайны қолданылды. 1,4 литрлік Broadway, 72 а.к. қуатымен Spring және басқа үлгілерді алмастырды, ал 1,6 литрлік Fairway үлгісі аргентиналық C2L қозғалтқышымен және екі камералы Weber карбюраторымен жабдықталды.