1964 жылғы ғылым мен технологияның маңызды оқиғалары
1964 in science
1964 жылғы ғылым мен технология: «Электрон» спутнигі, ғарыштық микротолқынды сәулеленудің ашылуы, ESRO құрылуы – ғаламның пайда болуына қатысты маңызды жаңалықтар!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1964 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия және ғарыш зерттеулері
30 қаңтар – КСРО алғашқы «Электрон» спутниктерін ұшырды. Көктем – Космикалық микротолқынды фондық сәулеленуді анықтамалы құбылыс ретінде алғаш рет мойындау. 1964 жылы ғарыштық микротолқынды фонды табу және растау, ғаламның пайда болуы мен эволюциясының ең жақсы теориясы ретінде Үлкен жарылысты бекітті. 20 наурыз – Еуропалық ғарыш агенттігінің алдағысы, ESRO (Еуропалық ғарыш зерттеу ұйымы) 1962 жылғы 14 маусымдағы келісім бойынша құрылды. 31 шілде – Рейнджер бағдарламасы: Рейнджер 7 Айдың ең жақыннан түсірілген суреттерін жіберді; бұл суреттер Жердегі телескоптар арқылы алынған суреттерден 1000 есе аспақ. 12 қазан – Кеңес Одағы Жер орбитасына «Восход 1» ғарыш кемесін көп адамнан тұратын экипажбен және ғарыш костюмізсіз алғашқы рет ұшырды (әйтпесе экипаж ғарыш капсуласына сыймас еді).
January 30 – The Soviet Union launches the first Elektron satellites. Spring – First recognition of cosmic microwave background radiation as a detectable phenomenon. The discovery and confirmation of the Cosmic microwave background in 1964 secured the Big Bang as the best theory of the origin and evolution of the universe. March 20 – The precursor of the European Space Agency, ESRO (European Space Research Organization) is established (under an agreement of June 14, 1962). July 31 – Ranger program: Ranger 7 sends back the first close up photographs of the Moon; images are 1,000 times clearer than anything ever seen from Earth bound telescopes. October 12 – The Soviet Union launches the Voskhod 1 into Earth orbit as the first spacecraft with a multi person crew and the first flight without space suits (the crew wouldn't fit in the space capsule otherwise).
British molecular biologist Robin Holliday proposes existence of the Holliday junction in nucleic acid.
Компьютерлік ғылым
7 сәуір – IBM 32 биттік архитектурасы бар алты модельдегі System/360 жүйесін жариялайды. 1 мамыр – Джон Джордж Кемени мен Томас Юджин Курц BASIC (Beginners' All purpose Symbolic Instruction Code) тіліндегі алғашқы бағдарламаны іске қосады, бұл оқуға оңай жоғары деңгейлі бағдарламалау тілі, ол ақырында көптеген компьютерлерде және тіпті кейбір ойын консольдарында да қолданылады. PL/I (Programming Language I) – блоктық құрылымды компьютер тілі, оны IBM қызметкері Джордж Радин жасады. Programma 101 Дүниежүзілік көрмеде таныстырылады. Итальян инженері Пьер Джорджио Пероттоның өнертабысы болған бұл құрылғы, алғашқы коммерциялық бағдарламаланатын үстел калькуляторларының бірі.
April 7 – IBM announces the System/360, in six models with 32 bit architecture. May 1 – John George Kemeny and Thomas Eugene Kurtz run the first program created in BASIC (Beginners' All purpose Symbolic Instruction Code), an easy to learn high level programming language that will eventually be included on many computers and even some games consoles. PL/I (Programming Language I), a block structured computer language, is created by George Radin, while at IBM. Programma 101 is announced at the World's Fair. Invented by the Italian engineer Pier Giorgio Perotto, It is one of the first commercial desktop programmable calculators.
Жер ғылымдары
27 наурыз (Қасиетті жұма) – Аляскадағы ұлы жер сілкінісі, белгілі ең қуатты екінші жер сілкінісі, магнитудасы 9.2. Швейцариялық геолог Аугусто Ганссер «Гималай геологиясы» кітабын жариялады.
March 27 (Good Friday) – Great Alaskan earthquake, the second most powerful known, with a magnitude of 9.2. Swiss geologist Augusto Gansser publishes Geology of the Himalayas.
Ғылым мен технология тарихы
23 қаңтар – Смитсондар институтының Тарих және Технология мұражайы Вашингтон қаласында жұртшылыққа есігін ашты.
January 23 – The Smithsonian Institution's Museum of History and Technology opens to the public in Washington, D. C.
Математика
Пол Коэн континуум гипотезасының тәуелсіз екенін дәлелдейді. Жак Титс топтар теориясы бойынша маңызды жұмыстар жариялайды.
Paul Cohen proves the independence of the continuum hypothesis. Jacques Tits publishes significant work on group theory.
Палеонтология
Тамыз – Джон Остром Монтанада Deinonychus динозаврының қаңқасын тапты, ол құстарға жақын, кішкентай әрі епті түр екені маңызды.
August – John Ostrom identifies remains of the dinosaur Deinonychus in Montana, significant in being a small, agile species closely related to the birds.
Физика
Роберт Браут пен Франсуа Энглерт, Питер Хиггс және Джеральд Гуральник, Дик Хаген және Том Кибблдің үш мақаласы жарық көрді, олар Хиггс бозоны мен Хиггс механизмін (немесе Энглерт–Браут–Хиггс–Гуральник–Хаген–Киббл механизмін) болжады, бұл өлшегіш бозондардың спонтандық симметрия бұзу процесінде нөлдік емес масса алуына мүмкіндік береді. Physical Review Letters журналының 50 жылдығын мерекелеу аясында журнал осы еңбектердің әрқайсысын өзінің тарихындағы маңызды мақалалар ретінде таниды. Джеймс Бьёркен мен Шелдон Гласшоу шарм кваркінің болуы мүмкін екендігі туралы болжам жасайды. Джон Стюарт Белл EPR парадоксынан туындаған және Белл теоремасын құрайтын мақала жариялайды.
Three papers are published by Robert Brout and François Englert, Peter Higgs, and Gerald Guralnik, Dick Hagen, and Tom Kibble, predicting the Higgs boson and Higgs mechanism (or Englert–Brout–Higgs–Guralnik–Hagen–Kibble mechanism) which provides the means by which gauge bosons can acquire non zero masses in the process of spontaneous symmetry breaking. As part of Physical Review Letters 50th anniversary celebration, the journal will recognize each of these contributions as milestone papers in its history. Existence of the charm quark is speculated by James Bjorken and Sheldon Glashow. John Stewart Bell publishes a paper on the EPR paradox originating Bell's theorem.
Физиология және медицина
11 қаңтарда АҚШ Бас хиругі Лютер Терри темекі шегу денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін екенін мәлімдеді, бұл АҚШ Федералды үкіметінен жасалған алғашқы ресми хабарлама болды. 16 қаңтарда АҚШ-тың интервенциялық радиолог Чарльз Доттер бекіт артериясына алғашқы ангиопластика жасады. 23 қаңтарда АҚШ хирургі Джеймс Харди Бойд Рашқа шимпанзе жүрегін отырғызып, алғашқы жүрек трансплантациясын жүргізді, бірақ ағза бірнеше сағаттан кейін қабылданбады. 28 наурызда Энтони Эпштейн, Берт Ахонг және Ивонн Барр Лондонда Эпштейн-Барр вирусын алғаш рет сипаттады. 27 маусымда Иэн Макинтайр тобы жаңадан ашылған кальцитонин гормонын оқшаулап, оның тізбегін анықтады және оның қалқанша безінің парафолликулярлық жасушаларынан шығатынын көрсетті. Жером Хорвиц вирусқа қарсы препарат – зидовудинді (AZT) синтездеді. Темазепам алғаш рет синтезделді. Майкл Леш және Уильям Нихан Леш-Нихан синдромын алғаш рет сипаттады. Португалиялық Фернандо Альвес Мартинс гастрокамераға оптикалық талшықтарды қолданып, езофагогастродуоденоскопияда қолдануға арналған икемді талшықты құрылғының бірінші прототипін жасады.
January 11 – U. S. Surgeon General Luther Terry reports that smoking may be hazardous to health in the first such statement from the Federal government of the United States. January 16 – First angioplasty carried out, on the superficial femoral artery by U. S. interventional radiologist Charles Dotter. January 23 – First heart transplantation on a human, using a chimpanzee heart, carried out by U. S. surgeon James D. Hardy on Boyd Rush, but the organ is rejected after a few hours. March 28 – The Epstein Barr virus is first described, by Anthony Epstein, Bert Achong and Yvonne Barr in London. June 27 – Iain Macintyre's group reports it has isolated and sequenced the newly discovered hormone calcitonin and demonstrates its origin in the parafollicular cells of the thyroid gland. Jerome Horwitz synthesizes zidovudine (AZT), an antiviral drug that will come to be used in treating HIV. Temazepam first synthesized. Lesch–Nyhan syndrome is first described, by Drs Michael Lesch and William Nyhan. Fernando Alves Martins of Portugal applies optical fiber technology to a gastrocamera to produce the first such device with a flexible fiberscope, for use in esophagogastroduodenoscopy.
Психология
Эрик Берннің "Адамдар ойнайтын ойындар: Адам қарым-қатынастары психологиясы" кітабы жарық көрді.
Publication of Eric Berne's book Games People Play: The Psychology of Human Relationships.
Технология
Қазан – Доктор Роберт Муг өзінің синтезатор прототиптерін көрсетіп демострациялайды. Фаррингтон Дэниелстің "Күн энергиясын тікелей қолдану" кітабы жарық көрді.
October – Dr. Robert Moog demonstrates his prototype synthesizers. Farrington Daniels' book Direct Use of the Sun's Energy is published.
Жарияланымдар
Ғылымдық цитаталар индексі жариялануға бастайды.
Science Citation Index begins publication.
Өлімдер
5 ақпан – Матильда Е. Мозант (1878 жылы туған), американдық авиацияның алғашқы қадамын жасаған ұшқышы. 20 ақпан – Верена Холмс (1889 жылы туған), ағылшын инженер-механик және ойлап табушы. 14 сәуір – Татьяна Эренфест Афанасева (1876 жылы туған), Ресейде туған голланд математигі. 24 сәуір – Герхард Домагк (1895 жылы туған), физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері, неміс ғалымы. 30 мамыр – Лео Силард (1898 жылы туған), венгр-американдық физик. Қазан – Гай Стюарт Каллендар (1898 жылы туған), ағылшын термодинамикалық инженері және климатолог. 1 желтоқсан – Дж. Б. С. Холдейн (1892 жылы туған), британдық генетик. 17 желтоқсан – Виктор Франц Гесс (1883 жылы туған), американдық физик. 30 желтоқсан – Ханс Герхард Круцфельдт (1885 жылы туған), неміс нейропатологы.
February 5 – Matilde E. Moisant (born 1878), American pioneer aviator. February 20 – Verena Holmes (born 1889), English mechanical engineer and inventor. April 14 – Tatiana Ehrenfest Afanaseva (born 1876), Russian born Dutch mathematician. April 24 – Gerhard Domagk (born 1895), German winner of the Nobel Prize in Physiology or Medicine. May 30 – Leó Szilárd (born 1898), Hungarian American physicist. October – Guy Stewart Callendar (born 1898), English thermodynamic engineer and climatologist. December 1 – J. B. S. Haldane (born 1892), British geneticist. December 17 – Victor Franz Hess (born 1883), American physicist. December 30 – Hans Gerhard Creutzfeldt (born 1885), German neuropathologist.