Кіріспе

Форт Саскачеван – Канаданың Альберта провинциясында Солтүстік Саскачеван өзенінің жағасында орналасқан қала. Ол провинция астанасы Эдмонтоннан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Эдмонтон санаулы метрополиялық аймағының бір бөлігі және Эдмонтон метрополиялық аймақ кеңесі құрамына кіретін 24 муниципалитеттердің бірі. 2021 жылғы федералдық санақта халық саны 27 088 адамды құрады. Қала Солтүстік-Батыс атты полиция күштерінің бекінісі ретінде негізделді, кейіннен ірі провинциялық түрмеге айналды. Алғашқы бекініс Ламурэ ауылының қарсы жағында орналасқан, ал Форт Саскачеван 2011 жылы түпнұсқалық орнының жанында бекіністің көшірмесін ашты. Форт Саскачеванның оңтүстігі мен шығысында Страткона округі, солтүстігі мен батысында Стерджен округі, оңтүстік-батысында Эдмонтон қаласы жатыр. Стерджен округі Солтүстік Саскачеван өзенінің ар жағында орналасқан. Қала Dow Chemical, Sherritt International, Nutrien (бұрынғы Agrium), Linde (Praxair) және Shell Canada сияқты химиялық өндіріс орталықтарына жақындығымен белгілі. Сонымен қатар, ол жаз айларында Fort Heritage Precinct аумағында мал жаюға шығарылатын 50 қойдан тұратын қой үйірімен де танымал.

Колонизацияға дейінгі кезең және құрылуы

Өңірді отарлаудан бұрын, қазіргі Форт-Саскачеван аймағы Кри және Метис сияқты көптеген жергілікті халықтардың жиналатын орны және мекені болған. Аймақтың жергілікті тұрғындары әдетте Солтүстік Саскачеван өзенімен каноэ арқылы саяхаттаған. Қазіргі Форт-Саскачеванның Кри тіліндегі атауы – waskwayâhtik ispatinaw (Birch Hills), себебі қайың қабығы каноэ жасауға және Кри силлабариясымен жазылған жазбаларға қолданылатын маңызды материал болған. Батысқа жасалған жорық кезінде Солтүстік-Батыс атты полициясының (NWMP) колоннасын басқарған инспектор Уильям Д. Джарвис 1875 жылы Стерджон-Крик бекетін құрды. «G» дивизиясының штаб-пәтері ретінде ол Форт Симпсон және Честерфилд шығанағына дейінгі аймақтарды патрульдеуге қызмет етті. Жергілікті тұрғындар Свифт Руннерді (Ка Ки Си Кутчин) ақылды және сенімді деп есептеген, ол бұрын жергілікті полицияға жетекші болған. CNR станциясы – бұл үшінші класс станция дизайнының өңделген нұсқасы (100 19 жоспары); CNR өз желісіндегі маңызды аялдамаларда қолданған «арнайы станция». Оның басқа үшінші класс станцияларынан ұзын фундаменті және жүк сарайы сияқты бірнеше ерекшеліктері бар; бұл Форт-Саскачеванның ауыл шаруашылығы ауданының орталығы және Эдмонтон мен Солтүстік Батлфорд, Саскачеван арасындағы CNR желісіндегі ең ірі елді мекен екенін көрсетеді. 1911 жылы станцияның батыс жағында халық санының және теміржол қозғалысының артуын көрсететін екінші жүк сарайы салынды. 2022 жылға дейін өзенде ескі тіреулер сақталған. 1987 жылдан бері барлық жүк және жолаушылар теміржол қатынастары Эдмонтонда жүзеге асырылады, ал Кловер Бар және Беверли көпірлерінің (Энтони Хендей Драйв) жанындағы жаңа көпір Форт-Саскачеванның өнеркәсіптік аймағынан өтетін теміржол желісін тұрғын аудандардан тысқары жүргізеді.

Су электр бөгеті

1910 жылы «Форт Электр Компаниясын» сатып алғаннан кейін, қалалық кеңес Стерджон өзенінің сағасына жақын жерде жер сатып алып, 30 000 долларлық ағаштан жасалған гидроэлектрлік бөгет пен электр стансасын салуға шешім қабылдады. Бұл құрылыстардың шамамен 20 жылға дейін тұруы күтілді. Қалаға келетін барлық жолдарға күзетшілер қойылды, денсаулық сақтау басқармасынан рұқсатсыз ешкім қалаға кіре де, шыға да алмады. 1973 жылдың басында түрме бастығының үйі кеңсе ретінде пайдаланыла бастады. 1973 жылға қарай түрмеде 220 адам жұмыс істеді және 300 ер және әйел сотталғандар ұсталды. Бұл нысан 15 тас жолының оңтүстігінде, 101 көшесінде салынды. Түрме блогы 1992 жылы бұзылды.

Көтеріліс

1955 жылы 19 қаңтарда түрме асханасында 96 тұтқын көтеріліс жасады, оған 12 жетекші тұтқын басшылық етті және олар түрме нан пісіру залында бекініп қалды. Көтеріліс басты күзетші мен тағы екі күзетші жұмыстан босатылғаннан кейін 24 сағат өткен соң басталды. Королева Елизавета II және Принц Филипп 1978 жылы 2 тамызда Вегревиллден арнайы пойызбен Форт-Саскачеванға келді. Патшалық жұп сол кездегі премьер-министр Лугидпен CNR станциясының алаңында кездесті, Тернер паркіндегі жергілікті тұрғындарға сөз сөйледі, содан кейін лимузинмен Эдмонтонға аттанды. Абдурахман 1983 жылы екінші мерзімге сайланды және 1985 жылы қала мәртебесін алғаннан кейін Форт-Саскачеван қаласының тұңғыш мэрі болды. Кейіннен ол провинциялық саясатта мансапты көздеу үшін мэрліктен кетті, ал оның орнын Прайс Альдерсон басты. Форт-Саскачеван 2020 жылдың 1 қаңтарында Страткона округінен жерлерді қосып алды. Жерлердің көп бөлігі қаланың бұрынғы шекарасының оңтүстігінде орналасқан. Форт-Саскачеван бастапқыда Страткона округінен, соның ішінде солтүстіктегі өнеркәсіптік жерлерді де қамтитын жерді сұраған, бірақ екі муниципалитет келісімге келіп, азау жерді қосып алды. Dow Chemical компаниясы осы жердің бір бөлігінде зауыт салған, ал мұнай өңдеу зауыты толыққаннан кейін 4 миллион доллар салық түсімдерін әкелуі күтілуде. Жауын-шашын жазда көбейеді, ал қардың көп түсуі қарашадан қаңтарға дейін байқалады.

Тіл

Канаданың ресми тілдеріне қатысты, 22 160 тұрғын тек қана ағылшын тілін меңгерген, 15 тұрғын тек қана француз тілін меңгерген, 1 385 тұрғын екі тілді, ал 60 тұрғын ресми тілдердің екеуін де меңгермейді. Бұл Торонтоның батысындағы Канаданың ең ірі өнеркәсіптік аймағы. Аймақта Dow Chemical, Sherritt International, Nutrien (бұрынғы Agrium) және Shell Canada сияқты компаниялар жұмыс істейді. Бұл зауыттар Форт-Саскачеван және айналасындағы аудандардың тұрғындары үшін маңызды жұмыс орындарын ұсынады. Қала Wal Mart, The Home Depot, Canadian Tire, Safeway, Federated CO OP және Freson Bros. сияқты көптеген ірі сауда желілерін тартты. 2015 жылдың 15 қыркүйегінде Haro Developments компаниясы бұл учаскені қайта жаңартудың бірінші кезеңін ашты және оған Fort Station Mall деген ат берді. Ескі сауда орталығының көп бөлігі бұзылып, сыртқа қаратылған сауда орындарымен алмастырылды. Форт-Саскачеван қаласының тапсырысымен жасалған есепте былай делінген: "2019 жылдың мәліметі бойынша, учаскенің тағы бір кезеңі әлі қайта жаңартылған жоқ, бірақ жоба аяқталуға қарай дамуда".

Көңіл көтеру

Форт Саскачеванның демалыс және мәдениет орталығы – Dow Centennial Centre, мұз аренасы, спорт залы, жабық алаң, жабық жүгіру жолы және фитнес орталығы бар көп мақсатты кешен. 2004 жылдың қыркүйегінде ашылған кешенде 550 орындық сахналық өнер театры, ай сайынғы көрмелермен тұрақты сурет галереясы, банкет залы және жергілікті керамика шеберлерінің гильдиясы бар. Қалада тағы екі жабық мұз аренасы бар: Юбилейлік демалыс орталығы және Спорттық кешен, оларды қыс айларында хоккей, рингет және мәнерлеп сырғанау федерациялары пайдаланады. Жаз айларында лакросс федерациясы оларды пайдаланады. Форт Саскачеван қаласында сондай-ақ Харбор бассейні бар: ыстық ваннасы, саунасы және сырғанағы бар жабық бассейн. Қала 2018 жылы ФИФА стандартына сәйкес жасанды газонды футбол және американдық футболға арналған Taurus Field ашты. Қала шегінде тоғыз тесікті гольф алаңы және алты жолақты керлинг клубы бар; екеуін де Форт гольф және керлинг клубы басқарады. Солтүстік Саскачеван өзені арқылы салынған жаяу көпір 2019 жылдан бері құрылыс жүріп жатыр; аяқталғаннан кейін ол Форт Саскачеванның жол желісін Стерджен округінің жолдарымен байланыстырады. Бұл Трансканада жол желісінің бір бөлігі болып табылады және Форт Саскачеванның көптеген провинциялық және ұлттық жолдардың торабы ретіндегі мәртебесін көрсетеді.

Мәдениет

11 гектар (27 акр) Форт мұрасы аумағы – қалалық басқарудағы музей және тарихи орын. Онда осы аймақтағы тарихи маңызы бар ғимараттардың алуан түрлілігі бар, олар тарихи ауылды құрайды. Форт мұрасы аумағында бастапқы NWMP фортының толық көшірмесі орналасқан, оны экскурсиялар барысында тамашалауға болады. Көшірме форттың бірінші кезеңі, ерлер мен офицерлер жатақтарын қамтитын, 2011 жылы ашылды. Көшірме форт түпнұсқа форт орнының жанында салынды, түпнұсқаның археологиялық тұтастығын сақтау мақсатында. Қала түпнұсқа форттың орнын көрсету үшін сегіз ағаш белгі орнатты: бір белгі қабырғалардың бұрын тұрған төрт бұрышының әрқайсысында, ал екі жиын белгі түпнұсқа шығыс және батыс қақпаларының орнын көрсетеді (олар елді мекенге және өзенге қол жеткізуді қамтамасыз еткен). Тарихи қоғам әр мамыр айында «Солтүстік Саскачеван халықтары» атты екі күндік шара өткізеді, ол студенттерге метистер мен қоныс аударушылар мәдениеті туралы білім береді. Мұражай аумағында әр жазда шөпті күтіп ұстау үшін қойлар ұсталады, және жұртшылыққа олармен қарым-қатынас жасауға рұқсат етіледі. Қалада «The Sheeptown Players Drama Society» деп аталатын жергілікті театр ұжымы бар, ол тұрақты түрде қоғамдық өнер көрсетулер ұйымдастырады.

Спорт

Капиталдың жасөспірімдер хоккей лигасының «Пирамида» корпорациясы «Хоукс» командасы Jubilee Recreation Centre мұз сарайында ойнайды. Альберта жастар хоккей лигасының «Форт Саскачеван Трейдерс» командасы 2007 жылы Сент-Альберт қаласына көшіп, «Сент-Альберт Стил» деп аталды. Форт-Саскачеванда 2016 жылы құрылған «Heartland Roller Derby Association» – жазық трассадағы роллер дерби лигасы орналасқан. Хоккей, футбол (ішкі және сыртқы), бейсбол, рингет, ішкі лакросс және мәнерлеп сырғанау бойынша жастар спорт мектептері, сондай-ақ тау шаңғысы және жүзу секциялары бар.

Полиция қызметі

Корольдік Канадалық атты полициясының K дивизиясы Форт Саскачеван қаласы мен оны қоршаған аймаққа қызмет ететін бөлімшеге ие. 2015 жылы бөлімше жаңа станцияға көшті, онда қаланың қорғау қызметтері мен муниципалдық құқық қорғау қызметкерлері де орналасқан. Жергілікті полиция өкілінің пікірінше, 21-ші тас жолға (Ветерандар жолы) тікелей қол жеткізетін жаңа орналасқан жер, офицерлерге төтенше жағдайларға жауап беру уақытын 60–90 секундқа дейін қысқартуға мүмкіндік береді.

Өрт сөндіру бөлімі

Өрт сөндіру бөлімі (құрылған 1906 ж.), Уолтер Томас өрт сөндіру станциясында орналасқан, 14 толық штатты өрт сөндірушімен жұмыс істейді, оларға жартылай штатты өрт сөндірушілер мен үш толық штатты әкімшілік қызметкер көмектеседі. Толық штатты өрт сөндірушілер 10 сағаттық күндізгі және 14 сағаттық түнгі ауысымдармен жұмыс істейді. Бұл енгізілгенге дейін өрт сөндіру станциясы әр кеш бос тұратын, ал төленген еріктілер төтенше жағдайға жауап беру үшін станцияға келуге міндетті болған. Форт Саскачеван Канаданың ең ұзақ қызмет еткен өрт сөндірушісі Уолтер Томасқа (1922–2017) да мекен болды. Уолтер 1947 жылдың 1 мамырында бөлімге қосылып, 2017 жылдың мамырына дейін, қайтыс болғаннан бірнеше ай бұрын қызмет етті. Уолтер бөлімдегі соңғы лауазымында ресми тарихшы болды. Ол 2012 жылы қаланың ескірген денсаулық сақтау орталығының орнына ашылды. Ол үйде күтім, психикалық денсаулық, оңалту, қоғамдық денсаулық және бала мен отбасы қызметтерін ұсынатын жаңа денсаулық сақтау мекемесімен біріктірілген. Fort Air Partnership (FAP) Эдмонтонның солтүстігі мен шығысында орналасқан ауа алабының ауа сапасын бақылайды. FAP 10 үздіксіз бақылау станциясын (үшеуі Форт Саскачеван қаласында орналасқан) және 47 пассивті бақылау станциясын ұстайды. Аймақтық саяхатты жеңілдету үшін Эдмонтон Транзит Сервисі Форт Саскачеванмен келісімшарт жасасып, Форт Саскачеван мен Эдмонтондағы Клэрвью Транзит орталығы арасындағы жүк көлемі жоғары сағаттардағы қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді.

Медиа

Форт-Саскачеван қаласында екі жергілікті газет бар. "The Fort Saskatchewan Record" ("The Fort Record") – бейсенбі күндері шығарылатын, үйге жеткізілетін апталық газет. Ол бұрынғы апталық газет "The Conservator" кеңсесі мен баспасын қабылдап алды және алғаш рет 1922 жылдың 5 сәуірінде жарық көрді. 1996 жылы құрылған "Sturgeon Creek Post" апта сайынғы газет, ол жергілікті дүкендерде және газет оқу орындарында қолжетімді. "Edmonton Journal" және "Edmonton Sun" газеттері де қала аумағында таратылады. Форт-Саскачеван қаласында тікелей эфирде хабар тарататын бір жергілікті радиостанциясы бар. Ол "Mix 107.9 FM" деп аталады және "Kenner Media Ltd." компаниясына тиесілі. Форт-Саскачеванның "FortRadio.com" деген интернет-радиостанциясы болған, ол 2010 жылдың қараша айында іске қосылған. Бұрын қалада "FortSaskOnline.com" деген жергілікті жаңалықтар сайты да болған, ол кейіннен Эдмонтон және айналасындағы аймақтарға (Шервуд Парк, Страткона округі, Сент-Альберт, Ламонт округі және Стерджен округі) арналған "Heartland News" жаңалықтар веб-сайтына жаңартылды, оны ұқсас аты бар бұрынғы KFVS телеарнасының жаңалықтарымен шатастырмау керек.