Кіріспе
Гизадағы мемлекеттік университет, Египет. Каир университеті (جامعة القاهرة) – Египеттің жетекші мемлекеттік университеті. Оның бас кампусы Гиза қаласында, Нилден Каирге қарай орналасқан. Ол 1908 жылдың 21 желтоқсанында құрылған. Каирдің түрлі аймақтарында орналасқаннан кейін, оның факультеттері, бастапқыда Әдебиет факультеті, 1929 жылдың қазан айында Гизадағы қазіргі бас кампуста құрылды. Университет 1908 жылдан 1940 жылға дейін Египет университеті, 1940 жылдан 1952 жылға дейін Король Фуад I университеті және Фуад әл-Аувал университеті деп аталды. Университет Египеттегі Аль-Азхар университетінен кейінгі екінші ең көне жоғары оқу орны болып табылады, бұл университет құрамына кірген кейбір бұрынғы кәсіби білім беру мекемелеріне қарамастан. Университет 1908 жылы патшалық қолдаумен жеке азаматтар комитетімен құрылып, қаржыландырылды және 1925 жылы Король Фуад I тұсында мемлекеттік мекемеге айналды. 1940 жылы, оның қайтысынан кейін төрт жыл өткен соң, университет оның құрметіне Фуад I патша университеті деп қайта аталды. 1952 жылғы Египет революциясынан кейін ол тағы бір рет қайта аталды. Оның түлектерінің арасында үш Нобель сыйлығының лауреаты бар және ол әлемдегі ең ірі 50 жоғары оқу орнының бірі болып саналады.
Cairo University (جامعة القاهرة) is Egypt's premier public university. Its main campus is in Giza, immediately across the Nile from Cairo. It was founded on 21 December 1908; after being housed in various parts of Cairo, its faculties, beginning with the Faculty of Arts, were established on its current main campus in Giza in October 1929. The university was known as the Egyptian University from 1908 to 1940, and King Fuad I University and Fu'ād al Awwal University from 1940 to 1952. The university is the second oldest institution of higher education in Egypt after Al Azhar University, notwithstanding the pre existing higher professional schools that later became constituent colleges of the university. The university was founded and funded as the Egyptian University by a committee of private citizens with royal patronage in 1908 and became a state institution under King Fuad I in 1925. In 1940, four years following his death, the university was renamed King Fuad I University in his honor. It was renamed a second time after the 1952 Egyptian Revolution. It counts three Nobel Laureates among its graduates and is one of the 50 largest institutions of higher education in the world by enrollment.
Тарих
1907 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Ұлыбританияның Мысырдағы өкілі Лорд Кромер елде жоғары білім беруді орнатуға қарсы болды, себебі ол бұл елде наразылықтарды тудыруы мүмкін деп қорқыды. Университет 1908 жылы шағын жекеменшік мекеме ретінде ашылды. Оның алғашқы құрылуы және орналасуы оны кейінгі араб әлеміндегі университеттердің үлгісіне айналдырды. 1925 жылы ол мемлекеттік университет ретінде қайта құрылды және 1954 жылы Каир университеті болып аталды. Университет 1908 жылғы 21 желтоқсанда жоғары білім берудің ұлттық орталығын құру мақсатымен жасалған күш-жігердің нәтижесінде іргесі қаланды. Университет құрылғанға дейін бірнеше факультеттер ашылған, соның ішінде 1816 жылы құрылған, бірақ 1854 жылы Мысыр және Суданның хадиві Саид-паша жапқан Инженерлік факультет (كلية الهندسة) бар еді. Каир университеті Аль-Азхардың діни университетінен өзгеше, еуропалық үлгідегі азаматтық университет ретінде құрылды және басқа мемлекеттік университеттер үшін негізгі ұлттық үлгі болды. 1928 жылы университетте алғашқы әйел студенттер қабылданды. 2020 жылғы 27 қаңтарда Мысырдың Жоғарғы әкімшілік соты Каир университетінің 2015 жылы енгізілген профессорлардың ниқаб немесе бетперде киюіне тыйым салу туралы шешімін бекітті.
Қор
Ғасырдың басында мысырлық зиялылар мен қоғам қайраткерлері египеттіктерге заманауи, кәсіби білім беру үшін египеттік жоғары білім беру институтын құруға шақыруды бастады. Армениялық бюрократ Якуб Артин 1894 жылы египеттік университетті құру туралы алғашқы жарияланған сілтеме жасады. Ол бір есепте "қазіргі кездегі жоғары кәсіби мектептер университеттердің негізін қалай алады" деген пікір білдірді. Бұл жоғары оқу орындарына 1868 жылы құрылған Басқару және тілдер мектебі (1886 жылы Заң мектебіне айналды), 1866 жылы Суару және құрылыс мектебі (Инженерлік мектеп деп белгілі), 1872 жылы Дар-әл-Улум, 1867 жылы Ауыл шаруашылығы мектебі және 1869 жылы Ежелгі заттар мектебі кірді. Сириялық журналист Юржи Зайдан 1900 жылы ай сайын шығатын "Әл-Хилал" журналында "Египеттік колледж мектебіне" (медресе) шақырды. Ол осы жоғары білім беру институты үшін екі үлгі ұсынды: Үндістанның Алигарх қаласында батыстық үлгідегі білімді ағылшын тілінде ұсынатын Мухаммед Англо-Ориентал колледжі немесе Бейрутта американдық миссионерлер басқаратын Сирия протестант колледжі (қазіргі Бейрут американдық университеті). Жаңа мектеп Мұхаммед Әли бастаған Еуропаға студенттік миссияларға балама болар еді. Зайданның жарияланымдарына байланысты дау кейіннен оның университетке оқытушы болып орналасуына кедергі келтірді. Университеттің құрылуына бірқатар египеттік беделді тұлғалар да қатысты. Мұстафа Камиль, Мұхаммед Абдухтың шәкірттері, Қасым Амин, Саад Зағлул, сондай-ақ ханзада Аббас II және ханзада Ахмад Фуад I сияқты ірі жер иелері, бюрократтар, патшалық отбасының мүшелері, журналистер, заңгерлер және мектеп мұғалімдері жиналды. Дональд М. Ридтің жазуынша, "роялистік жақтастар Фуадтың негізін қалаушы рөлін баса көрсетті, ватанистер Мұстафа Камильдің университет құруға шақыруын атап өтті, ал вафдистер Саад Зағлул, Мұхаммед Абдух және Қасым Аминнің үлесін бағалады". 1905 жылдан бастап египеттік байлар университет құруға өз қаражатын беруді бастады. Принцесса Фатма Исмаилдің үлесі зор болды. 1900 жылдардың басында ол университет үшін жер сыйлады, бұл Мысырдың алғашқы ресми университетін құру үшін қаржы жинау науқанының бір бөлігі болды. Диншавей оқиғасынан кейін, Бени Суэйфтен шыққан бай Мұстафа Камил әл-Гамрави 1906 жылдың қыркүйегінде университет үшін 500 египет фунтын беруге уәде берді. Мұстафа Камиль қосымша қаражат сұрады, ал Саад Зағлул мен Қасым Амин Мұхаммед Фарид пен тағы 23 египеттік беделді тұлғалар қатысқан кездесу ұйымдастырды. Кездесуге қатысушылар Зағлулды вице-президент, Әмин хатшы етіп тағайындап, комитет құрды, олардың барлығы дерлік университетке кем дегенде 100 египет фунтын беруге уәде берді. Алайда, ватанистер, Абдухтың шәкірттері мен роялистер арасында тез жіктер пайда болды, нәтижесінде жоба сарайдың қолына өтті. 1908 жылы құрылған кезде ханзада Фуад I ректор болды және 1906 жылы кездескен адамдардың тек біреуі ғана комитетте қалды. Инженерлік факультет туралы 2006 жылы колледж келесі бағдарламаларды іске қосу арқылы кредит сағаты жүйесін енгізуді бастады: құрылыс инженериясы, компьютерлік және телекоммуникациялық инженерия. 2007 жылы механикалық жобалау инженериясы, архитектуралық инженерия және құрылыс технологиясы, сондай-ақ мұнай-химиялық инженерия бағдарламалары әзірленді. 2008 жылы құрылыс инженериясы бағдарламасы енгізілді. 2009 жылы Су және қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы енгізілді.
Негізгі міндеттер
Британдық отаршылдық үкімет, әсіресе лорд Кромер, мұндай университет құруға ұзақ уақыт бойы қарсы тұрды. Оның Мысырдан кеткенінен бір жыл өткен соң ғана, сэр Элдон Горст басшылығымен Мысыр университеті құрылды. Лорд Кромердің басшылығымен отаршылдық үкімет Мысырдың білім беру жүйесіне немқұрайлы қарады. Британдық билік орнағаннан кейін 20 жыл өткен соң, білім беру мемлекеттік бюджеттің 1 пайызынан да аз бөлігін алды. Кромер Мысыр сияқты ел үшін тегін мемлекеттік білім беру тиімді саясат емес екенін ашық айтты, бірақ Каирдегі заң мектебін жаңартуға қаражат табылды, соның арқасында сэр Джон Скотттың кедивтің сот кеңесшісі қызметін атқару кезеңінде мысырлықтар заңгерлік диплом алу үшін шетелге бару қажеттілігі болмады. Дональд М. Рид бұл еуропалық үлгідегі білім беру саяси тәртіпсіздікке немесе ұлтшылдық сезімдерге ұйтқы болуы мүмкін деген қорқыныстан туындады деп болжайды. Кромер жеке комитет колониялық үкіметтен тәуелсіз түрде мәселені қарастыра бастағаннан кейін университетке қаржылық көмек көрсетуге де қарсы болды. Университет алғашқы жылдары кампусы болмады, лекциялар баспасөз арқылы жарияланды. Лекциялар түрлі сарайлар мен конференц-залдарда өтті. 1908 жылы салтанатты ашылудан кейін ол көп жыл бойы қаржылық тұрақсыздыққа тап болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде құлауға жақын болды. 1908 жылы құрылған Мысыр университетінде әйелдер бөлімі болды, бірақ ол 1912 жылы жабылды. Әйелдер алғаш рет 1928 жылы гуманитарлық факультетке қабылданды. Осы кезеңдегі проблемалардың арасында негізін қалаушылардың білім беру көзқарасын іске асыру үшін кәсіби кадрлардың жетіспеушілігі де болды. Профессорлық лауазымдарды толтыру үшін докторлық дәрежесі бар, араб тілінде оқыта алатын және өз салаларында батыс әдебиетін білетін мысырлықтар болған жоқ. Сондықтан 1930 жылға дейін классикалық араб тілінде дәріс оқыған еуропалық шығыстанушылар көптеген лауазымдарды иеленді. Университет қажетті білім алу үшін өз студенттерін де білім беру миссияларына жіберді. Біріншіден, король Фуад I-нің Италиямен байланыстарының арқасында университет итальяндық Карло Наллино, Давид Сантильяна және Игнацио Гуидиді жұмысқа алды. Ливияны басып алғаннан кейін итальяндықтар кеткеннен кейін француз шығыстанушылары Гастон Виет және Луи Массиньон факультеттегі лауазымдарды иеленді. Неміс және британдық өкілдер аз болды. 1925 жылы университет қайта құрылып, Фуад I тұсында мемлекеттік мекеме ретінде кеңейтілді. 1908 жылғы гуманитарлық факультет (куллият әл-адаб) заң және медицина факультеттерімен біріктірілді және ғылым факультеті қосылды. Ахмет Лутфи әл-Сайид алғашқы президент болды.
Жаңа орталық кітапхана
Жаңа Орталық кітапхана салынуы жоспарлануда.