Кіріспе

Қуат жүйелерінде жүйелік шамаларды бөлшектер түрінде беру Электртехниканың қуат жүйелерін талдау саласында бірлік жүйесі – жүйелік шамаларды белгілі бір базалық шаманың бөлшегі ретінде беру. Есептеулер оңайлатылады, себебі бірлікпен есептелген шамалар трансформатордың бір жағынан екінші жағына ауысқанда өзгермейді. Бұл қуат жүйесін талдауда, көптеген трансформаторлар кездескенде, маңызды артықшылықты құрайды. Сонымен қатар, ұқсас құралдардың кедергілері, тіпті бірлік өлшемдері әртүрлі болған жағдайда да, жабдықтың номиналдық мәніне шаққандағы бірлік бөлшегі ретінде берілгенде, тар сандық диапазонға ие болады. Бірлік шамаларды вольт, ом немесе амперге түрлендіру үшін, бірлік шамаларға сілтеме жасалған базалық шаманы білу қажет. Бірлік жүйесі қуат ағыны, қысқа тұйықталуды есептеу, электрмоторды іске қосу зерттеулері және т.б. салаларында қолданылады. Бірлік жүйесінің басты идеясы – абсолюттік мәндердегі үлкен айырмашылықтарды базалық қатынастарға сіңіру. Осылайша, жүйедегі элементтердің бірлік мәндері бойынша бейнеленуі біркелкі болады. Бірлік жүйесі қуат, кернеу, ток, кедергі және өткізгіштік бірліктерін ұсынады. Кедергі мен өткізгіштікті қоспағанда, кез келген екі бірлік бір-бірінен тәуелсіз және базалық мән ретінде таңдалуы мүмкін; әдетте қуат пен кернеу таңдалады. Барлық шамалар таңдалған базалық мәндердің еселігі ретінде беріледі. Мысалы, базалық қуат трансформатордың номиналдық қуатына тең болуы мүмкін, немесе жүйедегі қуат шамаларын ыңғайлы ету үшін кездейсоқ таңдалған қуат болуы мүмкін. Базалық кернеу шинаның номиналдық кернеуіне тең болуы мүмкін. Әртүрлі шамалар бірдей символмен (pu) белгіленеді; шаманың кернеу, ток немесе басқа өлшем бірлігі екені анық болуы керек.

Бөлшектердің арасындағы қатынас

Бірлік жүйесіндегі шамалардың арақатынасы жүйе бір фазалық немесе үш фазалық екеніне байланысты.

Үш фазалы

Қуат және кернеу бір фазалы жүйелердегідей көрсетіледі. Дегенмен, үш фазалы жүйелерде осы терминдердің әдетте білдіретін мәнінің өзгешелігіне байланысты, туынды шамалар үшін қатынастар өзгеше болады. Атап айтқанда, қуат жалпы (фазалық емес) қуат ретінде, ал кернеу – екі сым арасындағы кернеу ретінде беріледі. Үш фазалы жүйелерде теңдеулер және де қолданылады. Көрінетін қуат енді тең болады.

Бірлік жүйе формулалары

Бірлік жүйе формулаларының келесі тізімі Биманның Өнеркәсіптік қуат жүйелері нұсқаулығынан бейімделген. Теңдеу Негізгі санды таңдау Ом заңынан екі негізгі санды кездейсоқ таңдау: негізгі кернеу және негізгі ток 1 2 3 4 5 Балама ретінде, негізгі вольт пен негізгі кВА мәндерін таңдасақ, бір фазалы жүйелерде: 6 7 8 және үш фазалы жүйелерде: 9 10 11 Бірлік Омды есептеудің ыңғайлылығы үшін, бір фазалы және үш фазалы жүйелерде: 12 Қысқа тұйықталу есептеу формулалары Омды түрлендіру: 13 14 15 Омды бір кВА негізінен екіншісіне ауыстыру: 16 17 Келіп түсетін жүйенің реактивтілігін өзгерту: а. Егер жүйелік реактивтілік пайызбен берілген болса, 16-теңдеуді қолданып, бір кВА негізінен екіншісіне ауыстырыңыз. b. Егер жүйелік реактивтілік қысқа тұйықталудың симметриялық тиімді кВА немесе тогы арқылы берілген болса, бірлікке келесідей түрлендіріңіз: 20 Индукциялық моторлар және 0,8 қуат коэффициентімен синхронды моторлар үшін b. Бірлік қуат коэффициентімен синхронды моторлар үшін 21 Омды бір кернеуден екіншісіне түрлендіру: 22 Қысқа тұйықталу кВА және тогын есептеу Симметриялық қысқа тұйықталу кВА: 23 24 25 26 Симметриялық қысқа тұйықталу тогы: 27 28 29 Асимметриялық қысқа тұйықталу тогы және кВА: 30 31