Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Философияда, объектілердің өздерінің жағдайы, бақылаудан тәуелсіз.
In philosophy, the status of objects as they are, independent of observation
Кант философиясында, нәрсе өзінде (Ding an sich) – объектілердің өздерінің жағдайы, бейнелеу және бақылаудан тәуелсіз. Бұл ұғымды неміс философы Иммануил Кант енгізді, және келесі ғасырларда кейінгі философтар арасында қызу пікірталас тудырды. Ол Канттың ноумендер, яғни зерттеу нысандары туралы түсінігімен тығыз байланысты, олар феномендерден, оның көріністерінен өзгеше.
In Kantian philosophy, the thing in itself (Ding an sich) is the status of objects as they are, independent of representation and observation. The concept of the thing in itself was introduced by the German philosopher Immanuel Kant, and over the following centuries was met with controversy among later philosophers. It is closely related to Kant's concept of noumena or the objects of inquiry, as opposed to phenomena, its manifestations.
Кант философиясы
Трансценденталды идеализм туралы ілімінде Кант барлық заттардың жиынтығы, эмпирикалық әлем – біздің өкілдіктерімізде ғана болатын құбылыстардың жиынтығы екенін айтты. Кант «өз-өзіндегі нәрсе» ұғымын былай енгізеді:
In his doctrine of transcendental idealism, Kant argued the sum of all objects, the empirical world, is a complex of appearances whose existence and connection occur only in our representations. Kant introduces the thing in itself as follows:
Шындығында, біз сезімдер арқылы танылатын объектілерді тек құбылыс ретінде қарастыра отырып, олардың «өз-өзіндегі нәрсеге» негізделгенін мойындаймыз, бірақ осы нәрсені өз-өзінен білмейміз, тек оның құбылыстарын ғана білеміз, яғни осы белгісіз нәрсе біздің сезімдерімізге қалай әсер ететінін білеміз. «Пролегомена» § 32.
And we indeed, rightly considering objects of sense as mere appearances, confess thereby that they are based upon a thing in itself, though we know not this thing as it is in itself, but only know its appearances, viz., the way in which our senses are affected by this unknown something. |Prolegomena|§ 32
Ф. Х. Якоби
Өзінен-өзі зат ұғымын бірінші болып сынға салған Ф. Х. Якоби былай деді:
The first to criticize the concept of a thing in itself was F. H. Jacobi, with the expression:
Мен өзінен-өзі зат ұғымын қабылдамай жүйеге кіре алмаймын, ал екінші жағынан, осы ұғыммен жүйеде қала алмаймын.
I could not enter into the system without the assumption of the concept of the thing in itself and, on the other hand, I could not remain in it with this concept.
Г. Э. Шульце
Анонимді түрде жарияланған "Энезидем" еңбегі Канттың жобасына қарсы ең табысты шабуылдардың бірі болды. Канттың ілімі бойынша, заттардың өзі құбылыстарға себеп бола алмайды, себебі себеп-салдар санаты тек тәжірибелік нысандарға ғана қолданыла алады. Сондықтан Канттың заттың өзінің бар екенін айтуға құқығы жоқ. Бұл қайшылық кейіннен заттың өзінің негізгі мәселесі деп қабылданды. Заттың өзіне жасалған шабуыл және жалпы скептикалық еңбек Фихтеге үлкен әсер етті, ал Шопенгауэр автор екені белгілі болған Г. Э. Шульцені Канттың қарсыластарының "ең өткір" санаған.
The anonymously published work Aenesidemus was one of the most successful attacks against the project of Kant. According to Kant’s teaching, things in themselves cannot cause appearances, since the category of causality can only find application on objects of experience. Kant, therefore, does not have the right to claim the existence of things in themselves. This contradiction was subsequently generally accepted as being the main problem of the thing in itself. The attack on the thing in itself, and the skeptical work in general, had a big impact on Fichte, and Schopenhauer called G. E. Schulze, who was revealed to be the author, “the acutest" of Kant’s opponents.
Иоганн Готлиб Фихте
Бастапқыда Фихте Канттың философиясын, соның ішінде өзіндік нәрсені қабылдады, бірақ Шульцедің еңбегі оны өз ұстанымын қайта қарауға мәжбүр етті. Мен онжылдықтың ең тамаша туындысы деп санайтын "Энезидем" мені бұрыннан болған күдігімді растады: Кант пен Рейнгольдтың еңбектерінен кейін де философия әлі ғылым емес. "Энезидем" менің жүйемді түбінен дірілдетті, ал ашық аспан астында тыныш өмір сүруге болмайтындықтан, мен жаңа жүйе құруға мәжбүр болдым. Философия бір ғана принциптен туындағанда ғана ғылымға айнала алады деп сенемін, бірақ ол геометрия сияқты өзінен-өзі айқын болуы керек. Фихте кейіннен жариялаған "Білім ғылымы" еңбегі өзіндік нәрсені жоққа шығарады.
Initially Fichte embraced Kantian philosophy, including a thing in itself, but the work of Schulze made him revise his position. Aenesidemus, which I consider one of the most remarkable products of our decade, has convinced me of something which I admittedly already suspected: that even after the labors of Kant and Reinhold, philosophy is still not a science. Aenesidemus has shaken my own system to its very foundations, and, since one cannot live very well under the open sky, I have been forced to construct a new system. I am convinced that philosophy can become a science only if it is generated from one single principle, but that it must then become just as self evident as geometry. The system which Fichte subsequently published, Science of Knowledge, scraps the thing in itself.
Шопенгауэр
"Еркі мен бейнелеу ретінде Дүние" (1818) еңбегіне қосымша жазылған "Кант философиясын сындау" атты трактатында Артур Шопенгауэр Канттың "өз-өзіндегі нәрсе" ұғымын енгізу әдісі сыншылар айтқандай, дұрыс емес екенімен келісті, бірақ Канттың оның бар екенін дәлелдеуі дұрыс деп санайды және "өз-өзіндегі нәрсе" мен құбылыс арасындағы айырмашылықты Канттың ең үлкен жетістігі деп бағалады.
In his "Critique of the Kantian Philosophy" appended to The World as Will and Representation (1818), Arthur Schopenhauer agreed with the critics that the manner in which Kant had introduced the thing in itself was inadmissible, but he considered that Kant was right to assert its existence and praised the distinction between thing in itself and appearance as Kant's greatest merit.
Негізгі ел
Филипп Майнлендер ерекше пікір білдіреді, ол Кантты өзінің философиясының қағидаларын бұзып, «өздігінен бар нәрсе» бар екенін жариялағаны үшін жоғары бағалады.
A unique position is taken by Philipp Mainländer, who hailed Kant for breaking the rules of his own philosophy to proclaim the existence of a thing in itself.