Спутник-3: кеңістік және атмосфераны зерттеу үшін 1958 ж. ұшырылған советтік спутнигі. Жабдықтары, мақсаты және Халықаралық геофизикалық жылдағы ролі туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үшінші жасанды Жер серігі
Third Artificial Earth Satellite
Аспаптар: Төрт полюсті массалық спектрометр – Жоғарғы атмосфераның құрамы, Иондау және магниттік манометр – Жоғарғы атмосфераның қысымы, Гейгер санағыштары – Зарядталған бөлшектер, Пьезоэлектр метеорит санағышы – Микрометеориттер, Флюксгейт магнитометрі – Магниттік өріс, Өріс тігізбесі электрометрі – Электр өрісі.
InstrumentsQuadrupole Mass Spectrometer Composition of the upper atmosphere Ionization and Magnetic Manometer Pressure of the upper atmosphere Geiger counters Charged particles Piezo Electric Meteorite Counter MicrometeoroidsFluxgate Magnetometer Magnetic fieldField Mill Electrometer Electric field
Спутник-3 (Спутник 3, Satellite 3) – 1958 жылдың 15 мамырында Байқоңыр космодромынан модификацияланған R-7/SS-6 құрлық аралық баллистикалық зымыранымен (МБР) ұшырылған кеңестік спутник. Ол жоғарғы атмосфера мен жақын ғарыштың геофизикалық зерттеулері үшін көптеген ғылыми құралдарды алып жүрді. Спутник-3 – 1958 жылы ұшырылған жалғыз советтік спутнигі. Америкалық «Авангард-1» спутнигі сияқты, Спутник-3 де Халықаралық геофизикалық жылда орбитаға шықты.
Sputnik 3 (Спутник 3, Satellite 3) was a Soviet satellite launched on 15 May 1958 from Baikonur Cosmodrome by a modified R 7/SS 6 ICBM. The scientific satellite carried a large array of instruments for geophysical research of the upper atmosphere and near space. Sputnik 3 was the only Soviet satellite launched in 1958. Like its American counterpart, Vanguard 1, Sputnik 3 reached orbit during the International Geophysical Year.
Тарих
1956 жылдың 30 қаңтарында КСРО Министрлер Кеңесі R-7 ракетасын қолдана отырып, жасанды Жер серігін ұшыру жобасын бекітті. “D нысаны” деп аталған бұл серік, R-7 континентаралық баллистикалық ракетасы үшін жасалған бесінші типті жүк болды, сондай-ақ ол GURVO белгісімен 8K71 ретінде де танымал еді. Бастапқы жоспар бойынша, күрделі зертхананың салмағы 1000-1400 кг, оның ішінде 200-300 кг ғылыми құралдардан тұруы тиіс еді. Михаил Тихонравовтың бұрынғы жұмыстарына қарамастан, серіктің көп бөлігі жаңа болды. Қысымды жабдықтарды, ұзақ қашықтықтағы байланыс жүйелерін, автоматтандырылған коммутаторларды және Жер орбитасында жұмыс істейтін металл конструкцияларын жасау және пайдалану – бәрі дерлік зерттелмеген салалар еді. 8А91 – бұл бастапқы 8К71 сынақ үлгісі R-7 мен әлі ұшырылмаған 8К74 арасындағы көпірлік дизайн болды. Өндіріс процестерін жақсарту арқасында жанармай бактерілеріндегі толқынды сөндіргіштердің қалыңдығы азайтылып, салмақ қысқартылды. Қозғалтқыштардың қуаты сәл артты, ал массадағы өзгерістер ұшу жоспарына түзетулер енгізуге әкелді – яғни, негізгі саты төмендетілді, ал қосымша ракеталар ажыратылғанға дейін 25%-ға арттырылды. Ракетаның жоғарғы бөлігіндегі радиожабдық бөлімінің орнына аралық бөлім орнатылды, сондай-ақ телеметриялық жабдық та осы жерге көшірілді. Ұшыру 20 сәуірге жоспарланған еді, бірақ техникалық кешігулерге байланысты бірнеше күнге ықшамдатылды. 27 сәуірде 8А91 ракетасы LC-1 ұшыру алақанынан көтерілді және ұшырудың алғашқы минутына жуық уақыт бойы бәрі қалыпты болды. Бір жарым минуттан кейін жағдай нашарлады. Қосымша ракеталар негізгі ракетадан ажырап кетті, соның салдарынан ұшу аппараты құлап түсті. Радарлық деректерді бақылаған жердегі экипаж, траектория бұрышының теріс мәнге өзгергенін байқады, одан кейін сигнал толығымен жоғалып кетті. Соңғы алынған деректер пакеті ракетаның сигнал жоғалғанда 227 километрге ұшқанын көрсетті. Телеметриялық деректер бойынша, 90 секундтан кейін ракетада аномальды діріл пайда болды және жеті секундтан кейін аппарат бұзылды. Іздеу тобы құлау орнын анықтады. Дірілдің себебі нақты белгісіз болды, бірақ резервтік ракета мен серікті ұшыруды жалғастыру туралы шешім қабылданды. Құрылымдық жүктемені азайту мақсатында, қозғалтқыштар T+85 секундта төмендетілді. Ракетада дірілдің себебін анықтауға жеткілікті құралдар болмағандықтан, бұл құбылыс жанармай бактерілерінің босауынан туындаған нәрсе болып шықты, және бұл жыл соңында Айға зондтарды ұшыру кезінде қайталанатын мәселеге айналды. Серік ұшу аппаратынан бөлініп, апат орнына жақын жерде көбінесе зақымсыз қалпында табылды. Ол Байқоңыр ғарыш айлағына жөндеуге жіберілді, бірақ электрлік қысқа тұйық электрондық бөлімде өрт туғызды, сондықтан оны қайта пайдалану мүмкін болмады. Резервтік ракета мен серік 15 мамыр күні таңертең сәтті ұшырылды, себебі бұл күн R-7 ракетасының алғашқы ұшуының мерейтойы болды. Алайда, телеметриялық деректер көрсеткендей, дірілдер ұшу аппаратына қайтадан әсер етті және ол бұрынғы серіктей тағдырға ұшырауға жақын болды.
On 30 January 1956, the USSR Council of Ministers approved a project to launch an artificial Earth satellite using the R 7 rocket. Nicknamed "Object D", it would be the fifth type of payload built for the R 7 intercontinental ballistic missile, also known by its GURVO designation as 8K71. The original plan envisioned a sophisticated laboratory limited to 1,000 to 1,400 kg, of which 200 to 300 kg would be scientific instruments. Despite earlier work done by Mikhail Tikhonravov, much of the satellite's design had little precedent. The creation and use of pressurized equipment, long range communications systems, automated switches, and a metal construct to work in Earth orbit were all uncharted territories. The 8A91 was a transitional design between the initial 8K71 test model R 7 and the operational 8K74, which had yet to fly. Improvements in manufacturing processes were used to reduce the gauge of the slosh baffles in the propellant tanks and cut down on weight. The engines were slightly more powerful and the changes in mass resulted in modifications to the flight plan the core stage would be throttled down and the strap ons throttled up 25% prior to their jettison. An interstage section replaced the radio equipment bay at the top of the booster, and the telemetry package was also moved here. The launch was planned for 20 April, but technical delays meant that several more days were needed. On 27 April, the 8A91 booster lifted from LC 1 and all appeared normal for over a minute into the launch. Around 1 1/2 minutes, things went awry. The strap on boosters broke away from the core and the entire launch vehicle tumbled to earth downrange. Ground crews monitoring radar tracking data from the booster noticed the trajectory angle change to negative numbers, followed by a complete loss of signal. The last data packet received indicated that the booster had flown only 227 kilometers at signal loss. Telemetry data indicated that abnormal vibrations began affecting the booster at T+90 seconds and vehicle breakup occurred seven seconds later. A search plane located the impact site. It was not clear what had caused the vibrations, but the decision was made to go ahead with the backup booster and satellite. The engines would be throttled down at T+85 seconds in the hope of reducing structural loads. Since the booster did not carry sufficient instrumentation to determine the source of the vibrations, which ultimately proved to be a phenomenon resulting from the propellant tanks emptying, it would end up being a recurring problem on lunar probe launches later in the year. The satellite had separated from the launch vehicle and was recovered near the crash site largely intact. It was taken back to the Baikonur Cosmodrome for refurbishment, but an electrical short started a fire inside the electronics compartment and it could not be reused. The backup booster and satellite were launched successfully on the morning of 15 May, specifically chosen as it was the anniversary of the R 7's maiden flight. On the downside, telemetry data indicated that vibration affected the launch vehicle again and it came close to meeting the same fate as its predecessor.
Ғарыш кемесі
1958 жылдың сәуір айында «Спутник-2» орбитадан шыққаннан бері советтік спутниктер орбитада болмағанмен, «Спутник-3» американдық үш белсенді спутниктің ең ауырсынан 100 есе салмақтырақ болды және олардың жиынтық ғылыми деректерді жинау мүмкіндіктерін де асып түсті. Бұл автоматты ғылыми зертхана ғарыш кемесі еді. Оның пішіні конус тәрізді, ұзындығы 3,57 метр, ал негізінің ені 1,73 метр болатын. Спутниктің салмағы 1327 кг (1,46 тонна) және он екі ғылыми құралдармен жабдықталған. 692 күн орбитада болғаннан кейін «Спутник-3» атмосфераға қайта кіріп, 1960 жылдың 6 сәуірінде жанып кетті. Ол күміс-мырыш аккумуляторларымен және кремнийлі күн панельдерімен қуаттандырылды, олар шамамен 6 апта бойы жұмыс істеді.
While no Soviet satellite had been in orbit since the end of Sputnik 2 in April 1958, Sputnik 3 weighed about 100 times as much as the heaviest of the three active American satellites, and exceeded their combined scientific data abilities. It was an automatic scientific laboratory spacecraft. It was conically shaped and was 3.57 m (11.7 ft) long and 1.73 m (5.68 ft) wide at its base. The satellite weighed 1,327 kg (1.46 tons) and carried twelve scientific instrumentation. After 692 days in orbit, Sputnik 3 reentered the atmosphere and burned up on 6 April 1960. It was powered by silver zinc batteries and silicon solar cells which operated for approximately 6 weeks.
Миссия
Спутник 3 он екі ғылыми құралды қамтыды, олар жоғарғы атмосфераның қысымы мен құрамы, зарядталған бөлшектердің концентрациясы, ғарыш сәулелеріндегі фотондар, ғарыш сәулелеріндегі ауыр ядролар, магниттік және электростаттық өрістер, сондай-ақ метеорлық бөлшектер туралы мәліметтерді ұсынды.
Sputnik 3 included twelve scientific instruments that provided data on pressure and composition of the upper atmosphere, concentration of charged particles, photons in cosmic rays, heavy nuclei in cosmic rays, magnetic and electrostatic fields, and meteoric particles.