Кіріспе

Уранның айы

Пак – Уранның алтыншы үлкен айы. Ол 1985 жылдың желтоқсанында «Вояджер-2» ғарыш кемесімен ашылған. Пак атауы Уранның айларын Шекспирдің кейіпкерлерінің аттарымен атау дәстүріне сәйкес келеді. Пактың орбитасы Уранның сақиналары мен Уранның ірі айларының біріншісі – Миранданың арасында жатыр. Пактың пішіні шамамен шар тәрізді, диаметрі шамамен 162 км. Оның қараңғы, көптеген кратерлерге толы бетінде су мұзының спектральдік белгілері байқалады.

Ашылуы және атауы

Пукк – Уран планетасының ең ірі ішкі серігі – 1985 жылдың 30 желтоқсанында «Вояджер-2» ғарыш кемесі түсірген суреттер арқылы ашылды. Оған S/1985 U 1 деген уақытша белгі берілді. Кейіннен бұл серікке Шекспирдің «Жазғы түнгі арман» пьесасындағы Пук кейіпкерінің аты берілді, ол түнде әртүрлі елдерді аралап саяхаттаған, жындылармен бірге жүретін шағын жан. Кельт мифологиясында және ағылшын халық ауыз әдебиетінде Пук – көңіл көтеруге жарамды, бірақ христиандар тарапынан зұлым рух деп есептелетін жын. Бұл серік Уран XV деп те аталады.

Физикалық сипаттамалары

Пак – Миранданың орбитасының ішінде айналатын Уранның ең ірі ішкі серігі. Ол Порция (екінші ірі ішкі серік) мен Миранда (бес негізгі серіктің ең кішісі) арасындағы өлшемдерімен орташа есептелген. Пактың орбитасы Уранның сақиналары мен Миранда арасында орналасқан. Пак туралы оның орбитасынан, радиусы шамамен 81 км және көрінетін жарықтағы геометриялық альбедосы 0,11 шамасында ғана белгілі. «Вояджер-2» аппаратының түсірілім тобы ашқан серіктердің ішінде, Пак ғана аппараттың оны егжей-тегжейлі түсіруге мүмкіндік беретіндей ерте ашылған. Түсірілімдерде Пактың сәл сопақтау сфера пішіндес екені (осі арасындағы қатынас 0,93–1) көрсетілген. Оның беті көптеген кратерлермен жабылып, сұр түсті. Пактың бетінде үш атауы бар кратер бар, ең ірісінің диаметрі шамамен 45 км. «Хаббл» ғарыш телескопы мен ірі жер телескоптарының бақылаулары Пактың спектрінде су мұзының сіңірілу белгілерін анықтады. Пактың ішкі құрылымы туралы көп мәлімет жоқ. Ол, мүмкін, су мұзының қоспасынан тұрған, соқтығыс кезінде бұзылып, қираған материалдардан қайта жиналған болуы мүмкін. Оның беті негізгі сақиналарда кездесетін қара материалмен жабылған. Бұл қара материал, ықтимал, тау жыныстарынан немесе радиациялық өңдеуден өткен органикалық заттардан құралған; Уранның μ сақинасынан ішке спираль тәрізді айналып келетін материал Пактың алдыңғы жарты шарларын да жабуы мүмкін. Жарық сәулелері бар кратерлердің жоқтығы Пактың дифференциацияланбағанын көрсетеді, яғни мұз бен мұз емес компоненттер өзек пен мантияға бөлінбеген.