Кіріспе
Юпитердің серігі, 1955 және 1975 жылдар аралығында осы атпен белгілі болған, негізгі белдеудегі астероид. Адрастея (/æ//d//r//ə/'s//t//iː//ə/), сондай-ақ Юпитер XV деп те аталады, Юпитердің төрт ішкі серігінің екіншісі және ең кішісі. Ол 1979 жылы «Вояджер-2» ғарыш кемесі түсірген суреттерде ашылды, бұл телескоп арқылы емес, планетаралық ғарыш кемесі түсірген суреттерден табылган алғашқы табиғи серік болды. Ол грек құдайы Зевстің асыраушы анасы, римдік Юпитер құдайының баламасы – мифологиялық Адрастеяның құрметіне ресми түрде аталды. Адрастея – Күн жүйесіндегі планетасының күнінен қысқа мерзімде айналатын сирек серіктердің бірі. Ол Юпитердің негізгі сақинасының шетінде айналып өтеді және Юпитер сақиналарына материалдың негізгі көзі деп саналады. 1990 жылдары «Галилео» ғарыш кемесінің жүргізген бақылауларына қарамастан, серіктің физикалық қасиеттері туралы, оның мөлшерінен және Юпитерге байланысты екендігінен басқа көп мәлімет белгілі емес.
the moon of Jupiter known by this name between 1955 and 1975
the main belt asteroid
Adrastea (/æ//d//r//ə/'/s//t//iː//ə/), also known as Jupiter XV, is the second by distance, and the smallest of the four inner moons of Jupiter. It was discovered in photographs taken by Voyager 2 in 1979, making it the first natural satellite to be discovered from images taken by an interplanetary spacecraft, rather than through a telescope. It was officially named after the mythological Adrasteia, foster mother of the Greek god Zeus—the equivalent of the Roman god Jupiter. Adrastea is one of the few moons in the Solar System known to orbit its planet in less than the length of that planet's day. It orbits at the edge of Jupiter's main ring and is thought to be the main contributor of material to the rings of Jupiter. Despite observations made in the 1990s by the Galileo spacecraft, very little is known about the moon's physical characteristics other than its size and the fact that it is tidally locked to Jupiter.
Ашылу және бақылау
Адрастея 1979 жылғы 8 шілдеде Дэвид С. Джуит және Г. Эдвард Дэниелсон Voyager 2 ғарыш зонды түсірген суреттерде ашылды және S/1979 J 1 белгісін алды. Бұл планетаралық ғарыш кемесімен табылган алғашқы ай болды. Оның табылуынан кейін көп ұзамай, бірнеше ай бұрын Voyager 1 түсірген суреттерде Юпитердің ішкі серіктерінің екеуі (Теба және Метис) байқалды. 1998 жылы "Галилео" ғарыш аппараты Айдың пішінін анықтады, бірақ суреттердің сапасы әлі де нашар. 1983 жылы Адрастея грек нимфасы Адрастеяның құрметіне аталды, ол Зевстің және оның сүйіктісі Ананкедің қызы. 2016 жылы Юпитерге жеткен Juno орбиталық станциясында JunoCam деп аталатын камера бар, бірақ ол негізінен Юпитердің өзіне бағытталған. Дегенмен, егер бәрі жақсы болса, ол Метис және Адрастея айларының шектеулі суреттерін түсіре алады.
Физикалық сипаттамалары
Адрастеяның пішіні дұрыс емес және оның көлемі 20×16×14 км-ге жетеді. Бетінің ауданы шамамен 840 және 1600 (~1200) км² аралығында болады. Бұл оны төрт ішкі айдың ең кішісі етеді. Адрастеяның көлемі, құрамы және массасы белгісіз, бірақ егер оның орташа тығыздығы Амальтеяныкі сияқты, шамамен 0,86 г/см³ болса, онда оның массасы 2 кг шамасында болуы мүмкін. Амальтеяның тығыздығы айдың 10–15% саңылаулылығы бар су мұзынан тұратынын көрсетеді, және Адрастея да осыған ұқсас болуы мүмкін. Қолда бар суреттердің төмен ажыратымдылығына байланысты Адрастеяның бетіндегі егжей-тегжейлер белгілі емес.
Орбиталық
Адрастея – ішкі Юпитер серіктері отбасының ең кішкентай және екінші жақын мүшесі. Ол Юпитердің негізгі сақинасының сыртқы жиегінде, шамамен (1.806 Юпитер радиусы) радиуста айналады. Оның орбитасының эксцентриситеті өте кішкентай, шамамен 0,0015-ке тең, ал Юпитер экваторына қатысты бұрылу шамасы 0,03° құрайды. Адрастея өз орбиталық периодымен синхронды түрде айналады, бір жағын үнемі планетаға қаратып тұрады. Оның ұзын осі Юпитерге қарай бағытталған, бұл ең төмен энергиялық конфигурация болып табылады. Адрастеяның орбитасы Юпитердің синхронды орбита радиусының ішінде орналасқан (Метистің орбитасы сияқты), нәтижесінде, гравитациялық күштер оның орбитасын баяу ыдыратып, бір күні Юпитерге соқтығысуына әкелуі мүмкін. Егер оның тығыздығы Амальтеяға ұқсас болса, онда оның орбитасы сұйық Рош шегінің ішінде болар еді. Алайда, ол ыдырамайынша, ол әлі де қатаң Рош шегінен тыс болуы керек.
Юпитер сақиналарымен байланысы
Адрастея – Юпитер сақиналарындағы материалдың ең ірі көзі. Бұл материал негізінен Юпитердің төрт кішкентай ішкі серіктерінің беттеріне метеориттердің шабуылдауынан шашыраған заттардан құралған. Бұл серіктерден шашыраған материалдың ғарышқа жоғалуы оңай, себебі серіктердің тығыздығы төмен және олардың беттері Гилл сфераларының шегіне жақын орналасқан. Адрастея осы сақина материалдарының ең көп мөлшерін беретін көз болып көрінеді, мұны ең тығыз сақинаның (негізгі сақинаның) Адрастея орбитасында және оның ішінде орналасқандығы дәлелдейді. Нақтырақ айтқанда, Адрастея орбитасы Юпитердің негізгі сақинасының сыртқы жиегіне жақын. Көрінетін сақина материалдарының мөлшері суреттердің фазалық бұрышына байланысты: алға шашыраған жарықта Адрастея негізгі сақинадан тысқары орналасқан, бірақ кері шашыраған жарықта (ірірек бөлшектерді көрсетеді) Адрастея орбитасының сыртында тар сақина бар сияқты көрінеді.