Кіріспе

Американдық физик (1966 жылы туған)

Стивен Дао Хуэй Хсу (1966 жылы туған) – американдық физик, бұрын технологиялық компанияның басшысы және университет әкімшісі қызметтерін атқарған.

Ерте өмір және білім

Хсу Айова штатының Эймс қаласында туып өскен. Оның әкесі Ченг Тинг Хсу (1923–1996), сол кездегі Қытай Республикасының Чжэцзян провинциясының Вэнлинг қаласында дүниеге келген, 1958 жылдан 1989 жылға дейін Айова штатының Эймс қаласындағы мемлекеттік университетінде аэроғарыш инженериясының профессоры болған. Стивен Хсудың анасы да Қытайдан шыққан, ал Хсудың қытайлық Гоминьдан үкіметінің Ұлттық революциялық армиясында генерал болып қызмет еткен әкесінің әкесі болған. Хсу 1986 жылы 19 жасында Калифорния технология институтынан (Кальтек) бакалавр ғылымының (B. S.) және 1991 жылы Берклидегі Калифорния университетінен философия докторы (Ph. D.) дәрежесін алған. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін 1991 жылдан 1994 жылға дейін Гарвардтың кіші ғылыми қызметкері және Суперөткізгіш супер коллайдер ғылыми қызметкері болды.

Мансап

1995 жылы ол Йель университетінде профессор ассистенті болды, ал 1998 жылы Орегон университетіне көшіп, теориялық физика профессоры және Теориялық ғылым институтының директоры болды. Хсудың зерттеулері бөлшектер физикасы және космология салаларында, соның ішінде ерте ғаламдағы фазалық өтулер, жоғары тығыздықтағы кварк материясының негізгі күйі, қара тесіктер және кванттық ақпарат, кванттық гравитациядан ең аз ұзындық, қара энергия және кванттық негіздерге қатысты. 2012 жылдың шілдесінде Мичиган мемлекеттік университеті оны ғылыми-зерттеу жұмыстары және аспирантура жөніндегі вице-президент етіп тағайындады. Ол кезде Inside Higher Ed және Lansing State Journal басылымдары Хсудың адамның зиялы деңгейін арттыру үшін генетикалық модификацияны қолдау туралы пікірлері мен оның блогындағы адам нәсілдерін биологиялық жағынан дұрыс деп сипаттаған жазбаларына байланысты бұл тағайындауды даулы деп баялады. 2020 жылдың 10 маусымында Мемлекеттік университеттің аспиранттар одағы Хсуды әкімшілік лауазымынан босатуды талап етті. Студенттік қауымдастық та оның лауазымынан кетуін сұрады, сондай-ақ бірнеше петиция таратылды, оның ішінде қарсы петиция да болды. 17 маусымдағы мәліметтерге сәйкес, босату туралы петицияға 700 және 470 адам қол қойған, ал қарсы петицияға 970-тен астам адам қол қойған. 2020 жылдың 19 маусымында Мемлекеттік университеттің президенті Сэмюэл Л. Стэнли Хсу вице-президент лауазымынан кетіп, штаттан тыс профессорлық қызметке оралғанын хабарлады.

Технологиялық жұмыстар

2000 жылы Хсу Орегон университетінен демалысқа шығып, Safeweb анонимділік қызметін құрды. Хсу – Геномдық болжау компаниясының негізін қалаушы, ол генетикалық тестілеу технологияларын дамытады. Хсу сонымен қатар психометрия және адам генетикалық вариациясына қызығушылық танытады, осы тақырыптарда блогында және басқа жариялымдарда жазады. 2017 жылы Хсу және бес әріптесі Ұлыбритания биобанкінің деректерін пайдалана отырып, күрделі адам қасиеттерінің (бой, сүйек тығыздығы, танымдық қабілет) геномдық болжамдарын құру үшін лассо әдісін қолдану туралы «Генетика» журналында мақала жариялады. Олардың генотиптік бой болжамы ересектердің бойын шамамен бір дюймдік дәлдікпен анықтады. 2018 жылы оның зерттеу тобы осы әдісті гипотиреоз, (резистентті) гипертония, 1 және 2 типті диабет, сүт безінің қатерлі ісігі, простата қатерлі ісігі, ұрық қатерлі ісігі, өт тастары, глаукома, подагра, жүрек айрығы, жоғары холестерин, астма, базальды жасушалы карцинома, меланома және жүрек шабуылы сияқты күрделі аурулардың геномдық болжамдарын құру үшін сол деректер жиынтығында қолданды. Тәуекел көрсеткішіндегі ерекше жағдайлар (мысалы, 99-шы перцентиль) сынақ нәтижелерінде, белгілі бір ауруларға шалдыққан қарапайым адамдарға қарағанда он есеге дейін жоғары тәуекелге ие екені анықталды. Бұл болжамдар әрбір адам үшін өлшенген ондаған, тіпті мыңдаған жалпы SNP ақпаратын пайдаланады.