Тайлор Ван Цзинь – әуе кеңістігіне ұшқан тұңғыш қытай текті ғалым. 1985 ж. Challenger ғарыш кемесімен ғарышқа сапар жасады. Биогрфиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдың алғашқы ғарышкері Тейлор Гун Джин Ванг (; 16 маусым 1940 жылы туған) – Қытайда туған американдық ғалым. 1985 жылы ғарышқа ұшқан алғашқы қытай тегіндес адам болды. Ван реактивті қозғалтқыш зертханасының қызметкері ретінде Space Shuttle Challenger миссиясы STS 51 B-де жүк маманы болды.
First Chinese Astronaut
Taylor Gun Jin Wang (; born June 16, 1940) is a Chinese born American scientist and in 1985, became the first person of Chinese origin to go into space. While an employee of the Jet Propulsion Laboratory, Wang was a payload specialist on the Space Shuttle Challenger mission STS 51 B.
Ерте өмір және білім
Қытай Республикасының Цзянсу провинциясының Янчэн қаласындағы әулетінен бастау алған Ван, Шанхайда Ван Чжанның (王章) және Ю Цзиэхоңның (俞洁虹/俞潔虹) ұлы ретінде дүниеге келді. 1952 жылы отбасымен бірге Тайваньға көшіп келді. Ол Каосунь қаласында бастауыш мектептің жоғары сыныптарын оқыды және Тайбэйдегі Тайвань Ұлттық Педагогиялық Университетінің жанындағы жоғары мектепті бітірді. Кейін Гонконгқа көшіп кетті. 1963 жылы Калифорния университетінде (UCLA) физиканы оқуға түсті, 1967 жылы ғылым бакалавры, 1968 жылы ғылым магистрі және 1972 жылы төмен температуралық физика, супероқшағындық және қатты дене физикасы бойынша доктор ғылымын қорғады.
With ancestry in Yancheng, Jiangsu, Republic of China, Wang was born in Shanghai to Wáng Zhāng (王章) and Yú Jiéhóng (俞洁虹/俞潔虹). He moved to Taiwan in 1952 with his family. He studied his later part of elementary school in Kaohsiung, and graduated from The Affiliated Senior High School of National Taiwan Normal University in Taipei, Taiwan. He later moved to Hong Kong. He started studying physics in UCLA in 1963, and received his Bachelor of Science in 1967, and his Master of Science in 1968, and his doctoral in low temperature physics Superfluid and solid state physics in 1972
Мансап және зерттеу
Докторлық дәрежесін алғаннан кейін 1972 жылы Калифорния технология институтының реактивтік қозғалтқыш зертханасына (JPL) аға ғалым ретінде орналасты. JPL-де ол контейнерсіз өңдеу ғылымы мен технологиясының зерттеулерін бастау және дамытуға жауапты болды. Ол Spacelab 3 миссиясының NASA Drop Dynamics (DDM) эксперименттерінің жетекші зерттеушісі (PI) болды, сондай-ақ NASA SPAR ұшу эксперименті #77 18 "Сұйық көпіршіктің динамикасы", NASA SPAR ұшу эксперименті #76 20 "Контейнерсіз өңдеу технологиясы" және Энергетика министрлігінің "Сфералық қабық технологиясы" эксперименттерінің де жетекші зерттеушісі (PI) атанды. 1975 жылы АҚШ азаматтығын алды, ал келесі жылы нөлдік гравитацияда айналатын сфералардың динамикалық мінез-құлқы туралы мақала жариялады. Бұл мақала NASA-да назар аударды, нәтижесінде 1983 жылдың 1 маусымында Ван Spacelab 3 миссиясы үшін пайдалы жүк маманы ретінде таңдалды. Ван DDM үшін акустикалық левитация жүйелерін, бейтарап жүзу жүйелерін және құлау мұнараларын пайдалана отырып, жердегі зертханаларда алдын ала құлау динамикасы эксперименттерін жүргізді, сондай-ақ JSC-нің KC 135 ұшақтары мен SPAR зымырандары ұшқан кездегі жартылай салмақсыз ортада да тәжірибелер жасады. Бұл ұшулар Spacelab 3-те өткізілген DDM эксперименттеріндегі тәжірибелік параметрлер мен процедураларды анықтауға көмектесті. Ол DDM үшін акустикалық левитация және манипуляция камерасын өңдеп тапты. (Ванг, Т. Г., М. Саффрен, Д. Эльман және Дж. С. Флетчер (1975) Акустикалық түрғысынан қоздырылған резонанстық камерада материалды ұстау. АҚШ Патенті No 3,882,732)
After completing his doctorate, Wang joined the California Institute of Technology's Jet Propulsion Laboratory (JPL) in 1972, as a senior scientist. At JPL he was responsible for the inception and development of containerless processing science and technology research. He was the Principal Investigator (PI) on the Spacelab 3 mission NASA Drop Dynamics (DDM) experiments, PI on the NASA SPAR Flight Experiment #77 18 "Dynamics of Liquid Bubble," PI on the NASA SPAR Flight Experiment #76 20 "Containerless Processing Technology," and PI on the Department of Energy Experiment "Spherical Shell Technology." He gained US citizenship in 1975, and published a paper on the dynamic behavior of rotating spheroids in zero gravity the next year. The paper received attention in NASA, and Wang was selected as a payload specialist on June 1, 1983, for the Spacelab 3 mission. Wang conducted precursor drop dynamics experiments for the DDM in ground based laboratories employing acoustic levitation systems, neutral buoyancy systems and drop towers, and in the near weightless environment provided by JSC's KC 135 airplane flights and SPAR rockets. These flights have helped to define the experimental parameters and procedures in the DDM experiments performed on Spacelab 3. He is the inventor of the acoustic levitation and manipulation chamber for the DDM. (Wang, T. G., M. Saffren, D. Elleman and J. C. Fletcher (1975) Material Suspension Within an Acoustically Excited Resonant Chamber. U. S. Patent No. 3,882,732)
Ғарышқа ұшу
Ван STS 51 B Challenger-де ұшты (29 сәуір – 6 мамыр, 1985). STS 51B/Spacelab 3 Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, Калифорниядағы Эдвардс әуе базасына қонды. Бұл Spacelab-тің алғашқы толыққанды миссиясы болды. "Челленджер" бортындағы жеті адамнан тұратын экипаж кристалл өсуін, контейнерсіз материалдарды өңдеуге мүмкіндік беретін тамшы динамикасын, атмосфералық із газдарының спектроскопиясын, күн және планета атмосферасын модельдеуді, ғарыш сәулелерін, зертханалық жануарларды және адамдардың медициналық мониторингін зерттеді. Ван "Тамшы динамикасы модулі" деп аталатын эксперименттің бас дизайнері болды, мақсаты микрогравитациядағы сұйық тамшылардың негізгі физикалық қасиеттерін анықтау болды. Ол жан-жақты дайындалғанмен, эксперимент іске қосылғанда бұзылды. Қытай қауымдастығының үлкен үмітін сезінген Ван қатты күйзеліске түсті. Эксперименті сәтсіз аяқталғанда, Ван НАСА ұшу диспетчерлерімен оны жөндеуге мүмкіндік беру үшін келіссөздер жүргізді, тіпті рұқсат берілмесе қайта оралмаймын деп қорқытты, НАСА ұшу диспетчерлеріне: "Егер маған құралды жөндеуге мүмкіндік бермесеңіздер, мен қайтпаймын" деді. Ван жөндеуге рұқсат алды және экспериментті жөндеуде сәтті болды, бірақ оның сөзі экипаж мен миссия қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық тудырды. Миссия аяқталғаннан кейін Ван 110 Жер орбитасында 2,9 миллион мильден астам қашықтықты жүріп өтті және ғарышта 168 сағаттан астам уақыт өткізді. Миссия сәтті аяқталғанмен, STS 51B миссия командирі Овермайер Challenger апатын тергеу тобында жұмыс істеген кезде, 51 B ұшырылғанда О-сақиналарында да ұқсас мәселе болғанын анықтады. Мортон Тиоколь инженерлері Ванның экипаж мүшесі Дон Линдке: "Сіз өлімге бір секундтың үштен біріне жуық жақындадыңыз" деді. Оқиға 2024 жылдың 22 қаңтарында Ars Technica сайтында жарияланды. Сол жерде STS 51 G миссиясының маманы Джон Фабиан, 51 B-ден кейінгі келесі шаттл рейсі, жақында бүйірлік люктің есігіне құлып орнату себебін түсіндірді: "Біз орбитаға шыққан кезде есікті іштен ашуға және харакири жасауға, яғни бүкіл экипажды өлтіруге болмайтындай етіп орнатылды. Бұл біздің рейсіміздегі адамдарға байланысты емес, 51 G-дан бұрын ұшқан біреуге қатысты алаңдаушылық болды".
Wang flew on STS 51 B Challenger (April 29 – May 6, 1985). STS 51B/Spacelab 3 was launched from Kennedy Space Center, Florida, and returned to land at Edwards Air Force Base, California. It was the first operational Spacelab mission. The seven man crew aboard Challenger conducted investigations in crystal growth, drop dynamics leading to containerless material processing, atmospheric trace gas spectroscopy, solar and planetary atmospheric simulation, cosmic rays, laboratory animals and human medical monitoring. Wang was the principal designer of an experiment called the Drop Dynamics Module, which aimed to uncover the fundamental physical behavior of liquid drops in microgravity. Despite his extensive preparation, the experiment malfunctioned upon activation. Wang, feeling immense pressure and aware of the high expectations from the Chinese community, became deeply despondent. When Wang's experiment failed, he desperately negotiated with NASA flight controllers for a chance to repair it, even threatening not to return if not allowed to fix the instrument, telling NASA flight controllers "Hey, if you guys don't give me a chance to repair my instrument, I'm not going back." Wang received permission to attempt a fix and was successful in repairing the experiment, though his remark caused concern for the safety of the crew and the mission. At mission conclusion, Wang traveled over 2.9 million miles in 110 Earth orbits, and logged over 168 hours in space. While it was a successful mission, STS 51B mission commander Overmyer discovered while serving on the Challenger disaster investigation team that 51 B had had a similar problem with its O rings during the launch. Morton Thiokol engineers told Wang's crewmate Don Lind that "you came within three tenths of one second of dying". The incident was covered in an Ars Technica article on 22 January, 2024. There, John Fabian, mission specialist on STS 51 G, the very next shuttle flight after 51 B, was cited to explain why a lock was recently installed on the door of the side hatch: "It was installed when we got into orbit so that the door could not be opened from the inside and commit hara kiri, kill the whole crew. That was not because of anybody we had on our flight but because of a concern about someone who had flown before 51 G."
Профессорлық қызмет
Уанг кейіннен Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Вандербильт университетінің ғасырлық профессоры атанды. Ол 200-ге жуық ғылыми мақала жазды және акустика, тамшы және көпіршік динамикасы, тамшылардың соқтығысуы мен бірігуі, зарядталған тамшы динамикасы, контейнерсіз ғылым және тірі жасушаларды қаптау салаларында 28 АҚШ патентіне ие. Оның тәжірибелері 1985 жылы АҚШ-тың Spacelab 3 ғарыш зертханасында, 1992 жылы АҚШ-тың Микрогравитация зертханасы 1 (USML 1) ғарыш зертханасында және 1995 жылы USML 2 ғарыш зертханасында жүргізілді.
Wang later became a Centennial Professor at Vanderbilt University in Nashville, Tennessee. He has written about 200 journal articles and holds 28 U. S. patents on acoustics, drops and bubble dynamics, collision and coalescence of drops, charged drop dynamics, containerless science, and encapsulation of living cells. His experiments were carried out in 1985 aboard United States Spacelab 3, and in 1992 aboard United States Microgravity Laboratory 1 (USML 1), and in 1995 aboard USML 2.
Тану
Ван түрлі марапаттар мен сыйлықтар алды, соның ішінде 1985 жылғы NASA ғарыш ұшу медалі, 1987 жылғы NASA ерекше ғылыми жетістіктері медалі, 1989 жылғы Азия-Тынық мұхиты аймағының америкалық жетістіктері сыйлығы. 1994 жылғы Льюэллин Дж. Эванс атындағы ерекше ғылыми, инженерлік және басқару сыйлығы. 1996 жылғы Вандербильт университетінің түлектер лигасының білім беру сыйлығы. 2007 жылы CIE USA және Ұлттық инженерлер қорынан «Жылдың үздік азиялық-американдық инженеры» ғылыми-техникалық сыйлығымен марапатталды. 1990 жылы ол «Жалғыз ғана Жер күні» шарасы аясында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясында сөз сөйледі. Ван Беверли Фенгке (馮雪平) үйленген, олардың Кеннет Ван және Эрик Ван есімді екі ұлы бар.
Wang has received various honors and awards, including Space Flight Medal NASA 1985, Exceptional Scientific Achievement Medal NASA 1987, Asian Pacific American Achievement Award 1989. Llewellyn J. Evans Distinguished Scientific, Engineering and Management Award 1994. Educational Award Vanderbilt University Alumni League 1996. He was awarded Asian American Engineer of the Year Distinguished Science and Technology Award, CIE USA, National Engineers Foundation 2007. He addressed the United Nations' General Assembly in 1990 as part of the "Only One Earth Day". Wang is married to Beverly Feng (馮雪平) with two sons, Kenneth Wang and Eric Wang.