Кіріспе

Нью-Йорк штатындағы округ, АҚШ. Нью-Йорк штатындағы округ.

Ченанго округі – АҚШ-тың Нью-Йорк штатының оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 47 220 адамды құрайды. Округ орталығы – Норвич қаласы. Округ атауы Oneida тіліндегі «ірі бұқа қызылқызыл» деген мағынаны білдіретін сөзден шыққан. Округ штаттың Оңтүстік аймағының бір бөлігі болып табылады.

Тарих

Бұл жер ұзақ уақыт бойы Ирокездер конфедерациясының немесе Гауденосаунелердің алғашқы бес ұлтының бірі – Онеида халқының аумағы болды. Олар осы аймақты Революциялық соғыстан кейін, патриот отаршылдардың одақтастары болғанымен, жерлерінен қуылғанға дейін басқарды. Оларға шағын резервация берілді, бірақ қоныс аударушылар оны жалғастырып басып алды. 1683 жылы ағылшын отаршылары қазіргі Нью-Йорк штатында округтер ұйымдастырған кезде, қазіргі Ченанго округі Олбэни округінің құрамына кірді. Бұл өте үлкен округ болды, оның ішінде Нью-Йорк штатының солтүстік бөлігі, сондай-ақ қазіргі Вермонт штатының барлығы және теория бойынша батысқа қарай Тынық мұхитқа дейін созылды. Дегенмен, қазіргі Пенсильванияның батысында орналасқан аумақтар Жаңа Францияның бөлігі ретінде француздардың тиімді бақылауында болды. Олбэни округінің көлемі 1766 жылы 3 шілдеде Камберленд округінің құрылуымен, ал 1770 жылы 16 наурызда Глостер округінің құрылуымен қысқартылды. 1772 жылы 12 наурызда Олбэни округінің қалған бөлігі үшке бөлінді, біреуі Олбэни округі деп аталды. Басқа бір бөлік, Трион округі, батыс бөлігін қамтыды (және, батыс шекарасы көрсетілмегендіктен, теориялық тұрғыдан батысқа қарай Тынық мұхитқа дейін созылды). Трайон округінің шығыс шекарасы қазіргі Шенеқтади қаласынан батысқа қарай шамамен бес миль қашықтықта болды, ал округ Адирондак тауларының батыс бөлігін және Делавэр өзенінің батыс тармағының батысындағы аумақты қамтыды. Сол кездегі Трайон округі деп аталатын аймақ Нью-Йорк штатының 37 округіне ұйымдастырылды. Округ Нью-Йорктің британдық колониялық губернаторы Уильям Трайонның есімімен аталған. 1776 жылға дейінгі жылдары, шиеленістердің артуы кезінде Трайон округінің көптеген лоялистері Батыс шекарасындағы Ниагара фортына қашты. 1784 жылы америкалық төңкеріс соғысын аяқтаған бейбіт келісімнен кейін американдықтар Трайон округіне АҚШ генералы Ричард Монтгомери құрметіне Монтгомери округі деп қайта атады. Ол Канаданың бірнеше жерін басып алды және Квебек қаласын басып алуға тырысқанда қайтыс болды. АҚШ-тың тұрғындары бұрынғы британдық губернатордың атын ауыстырды. 1788 жылы Онеида резервациясы Клинтонның сатып алуы деп аталатын жағдаймен едәуір қысқартылды, онда Унадилла өзенінің батысында жер сатылып, қазіргі 20 қала құрылды. (Оң жақтағы картаны қараңыз.) Нью-Йорк пен Жаңа Англияның шығысынан қоныс аударушылар келіп, ауыл шаруашылығын бастады. 1789 жылы Монтгомери округі Онтарио округінің бөлінуінен көлемін азайтты. Монтгомери округінен бөлінген аймақ қазіргі Онтарио округінен әлдеқайда үлкен болды, өйткені оған қазіргі Алегани, Каттараугус, Чаутауква, Эри, Дженниси, Ливингстон, Монро, Ниагара, Орлеанс, Стьюбен, Вайоминг, Йейтс және Скайлер мен Уэйн округтерінің бір бөлігі кірді. Бұл үлкен географиялық округ құру және елді мекендердің көбеюімен оны бөлу тәжірибесі болды. 1791 жылы Геркимер, Отсего және Тиога округтері Монтгомери округінен бөлінген жерлерден ұйымдастырылды. Ченанго округі 1798 жылы 15 наурызда Тиога және Геркимер округтерінің 1610 шаршы милі (4,170 км2) құрамында құрылды. Оның шығыс шекарасын Унадилла өзені құрайды. Жерді өткен жылы Онидадан сатып алған болатын, олар солтүстікке қарай кішігірім резервацияға көшірілді. 1804 жылы 4 сәуірде Ченанго округінің 70 шаршы милі (181 км2) Онеида округін кеңейту үшін бөлінді; Уотервилл мен Сангерфилд қауымдастықтары жаңа Онеида округіне тағайындалды. 1806 жылы 21 наурызда Ченанго округінің 650 шаршы милі (1683 км2) Мэдисон округін құру үшін бөлінді. Бұл 21-ші ғасырдың басына дейін сақталған Ченанго округінің қазіргі шекараларын белгіледі. Бұл аймақ 19-ғасырда ауыл шаруашылығы мақсатында дамыған және әлі күнге дейін негізінен ауылдық болып табылады.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 899 шаршы миль (2,328 км2) құрайды, оның ішінде 894 шаршы миль (2,315 км2) құрлық, ал 5,1 шаршы миль (13 км2) (0,6%) су. Ченанго округі штаттың шамамен орталық бөлігінде, Олбанидің батысында, Бингемтонның солтүстігінде және Сиракузаның оңтүстік-шығысында орналасқан. Бұл аудан Нью-Йорк штатының Оңтүстік аймағына жатады. Сускехана өзенінің саласы – Шенаго өзені округ арқылы оңтүстікке қарай ағып өтеді.

2020 жылғы халық санағы

+Шененго округінің нәсілдік құрамыRaceNum. Пайыз. Ақ (NH) 43 153 91,39%Қара немесе африкалық американдық (NH) 345 0,73%Түпкілікті американдық (NH) 93 0,19%Азиялық (NH) 236 0,5%Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары (NH) 15 0,03%Басқа/аралас (NH) 2 261 4,79%Испан немесе латиноамерикандық 1 117 2,37%

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 51 401 адам, 19 926 шаңырақ және 13 549 отбасы тұратын болды. Халық тығыздығы 23 890 тұрғын үй құрады. Округтің нәсілдік құрамы: 97,65% ақ нәсілді, 0,82% қара немесе афроамерикалық, 0,27% жергілікті американдықтар, 0,28% азиялықтар, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,22% басқа нәсілдер және 0,74% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Халықтың 1,07%-ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 2000 жылғы санақ мәліметтері бойынша, 20,2% ағылшын, 14,5% неміс, 13,8% ирланд, 12,3% американдық және 8,9% итальяндық тегінен шыққан. 96,7% ағылшын тілін, ал 1,3% испан тілін ана тілі ретінде меңгерген. 19 926 шаңырақтың 32,50%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 53,10%-ы бірге тұратын жұбайлар, 9,80%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 32,00%-ы отбасы емес. Барлық шаңырақтың 26,10%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 11,40%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдар бар. Шаңырақтың орташа мүше саны 2,52, ал отбасының орташа мүше саны 3,01 адамды құрайды. Округтегі халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 26,20%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 7,00%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 27,50%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 24,40%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 14,90%. Орташа жас 38-ге тең. Әр 100 әйелге 97,00 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,70 еркек тиесілі. Округтағы шаңырақтың орташа табысы 33 679 доллар, ал отбасының орташа табысы 39 711 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 30 363 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 429 долларға тең. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 16 427 долларды құрайды. Отбасылардың 10,70%-ы және халықтың 14,40%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 19,50%-ы және 65 жастан асқандардың 8,70%-ы.

Білім

Моррисвилл мемлекеттік колледжі Норвич қаласында филиалға ие.