Кіріспе

Мурли Деора (10 қаңтар 1937 – 24 қараша 2014) – үнді саясаткері, кәсіпкер және қоғамдық қайраткер. Ол Мумбай қаласының мэрі, Парламенттің екі палатасының – Жоғарғы және Төменгі палаталарының депутаты, сондай-ақ министрлік дәрежесіндегі министр болды. Ол Үндістан Ұлттық Конгресінің мүшесі еді.

Ерте өмір

Деора Бомбей қаласында Марвари отбасында дүниеге келді және Бомбей университетінен бакалавр дәрежесін алды. Оның отбасы Раджастхан штатындағы Лаксмангарх қаласынан шыққан.

Тарихи оқиға

2001 жылы Деора Жоғарғы Соттағы маңызды сот ісін жеңіп алып, қоғамдық орындарда темекі шегуге тыйым салды. Ол кезде заңнамалық ережелердің болмауына байланысты, Сот аудиториялар, ауруханалар, денсаулық сақтау ұйымдары, білім беру орындары, кітапханалар, сот ғимараттары, мемлекеттік кеңселер және қоғамдық көлік құралдары, оның ішінде теміржолдар сияқты қоғамдық орындарда темекі шегуді тыйымдады.

Саяси мансап

Өнеркәсіпші, әлеуметтік қызметкер, саясаткер 1968 жылы Бомбей қалалық корпорациясында корпоратор болып сайланғаннан кейін жұмыс істей бастады. Кейін 1977 жылы Деора Шив Сенаның қолдауымен Бомбей қаласының әкімі болып сайланды. Ол алғаш рет 1980 жылы Бомбей Оңтүстік сайлау округінен Лок Сабха сайлауына қатысты, бірақ «Джаната партиясының» Ратансинг Раджаға жеңілді. Алайда, келесі сайлауда Деора «БЖП-ның» Жаявантибен Мехтаны үлкен айырмамен жеңіп алды. Ол 1989, 1991 жылдары қайта сайланды, бірақ 1996 және 1999 жылдары Мехтадан жеңілді. Оның ұлы Милинд 2004 жылы Мехтаны жеңіп, сол округтен Лок Сабаға өтті. Деора – Мумбаидегі Ганди отбасының сенімді серігі. 2004 жылы ол Раджя Сабхаға сайланды және 2006 жылдың қаңтарында Орталық кабинетке мұнай министрі ретінде кірді. 2006 жылдың 29 қаңтарынан 2011 жылдың 18 қаңтарына дейін мұнай және табиғи газ министрі қызметін атқарды. 2011 жылдың 18 қаңтарынан 2011 жылдың 12 шілдесіне дейін корпоративтік істер министрі қызметін атқарды. 1981 жылдан 2003 жылға дейін 22 жыл бойы Мумбай аймақтық конгресс комитетінің төрағасы болды. 2009 жылы Конгресс қайта сайланғанда Деора премьер-министр Манмохан Сингхтің екінші үкіметінде мұнай және табиғи газ портфелін сақтап қалды.

Компьютерлік тегін білім беру

Бхаванның Ганди компьютерлік технология институтының вице-төрағасы ретінде Деора жақсы жұмыс мүмкіндіктері үшін компьютерлік сауаттылықты таратуды және Тегін компьютерлік білім беру бағдарламасын іске қосуды өзінің мақсаты етті. 2000 жылы ол Билл Гейтсті орталыққа шақырды, нәтижесінде орталық Билл және Мелинда Гейтс қорынан 5 миллион АҚШ доллары көлемінде грант алды. Бүгінде бағдарламаның бүкіл Үндістанда 56 орталығы бар, және 356 519-нан астам адам оның арқасында пайда тапты.

Көз лагерлері

Деора әркімнің жақсы көруге құқығы бар деп сенді және Мумбайда 78-нен астам көз лагерін ұйымдастырды, онда 5000-нан 7000-ға дейін адам көздерін тексеріп, тегін көзілдірік алды, сондай-ақ тегін көзге операция жасады. Әрбір лагерде операцияға патологиялық тексерумен бірге 300-ден 400-ге дейін тегін катаракта операциясы жасалды.

Жеке өмір

Мурли Деора жас кезінде өзінің қауымынан және ұқсас әлеуметтік ортадан шыққан Хема Деораға үйленді, бұл неке олардың отбасылары ұсынған дәстүрлі үндік тәсілмен жасалды. Олардың екі ұлы болды. Олардың ұлдарының бірі, Милинд Мурли Деора, әкесінің жолын жалғап саясатқа қадам басып, Мумбайдан Лок Сабхаға депутат болды. Ол танымал медиа және ойын-сауық компаниясы Adlabs-тың негізін қалаушы Манмохан Шеттидің қызы Поджа Деораға үйленген. Жұбайлардың екінші ұлы Мүкіл Деора Ниташа Деораға үйленген. Тапар бизнес-отбасында туған Ниташа Деора – Викрам Тапардың қызы және Карам Чанд Тапардың шөбере қызы.

Өлім және құрмет көрсету

Деораның қазасынан кейін парламенттің екі палатасы қысқы сессияның бірінші күні оған және қайтыс болған басқа да мүшелерге құрмет көрсету мақсатымен жұмысын тоқтатты. Партиялық бағытына қарамастан, көптеген құттықтаулар келіп түсті. Премьер-министр Нарендра Моди қайғысын білдіріп, Деораны «сергек басшы» деп сипаттады, оның «жомарт мінезі оны түрлі партия өкілдері арасында танымал етті». Қаржы министрі Арун Жейтли «The Times of India» газетінің бірінші бетінде Деораға арналған құрмет хат жазып, оны «өте көмекші» және «күші оның тіпті ұнамайтын адамдарды да сынамауында болған» деді. HDFC төрағасы Дипак Парех: «Ол өте жылы және мейірімді адам болды, көмек сұраған ешбір адамды қайтарған емес, әрқашан сөзінде тұрды» деді. Пранай Гупта The Huffington Post үшін жазған мақаласында: «Жеке өмірінде ол сыбайлас жемқорлыққа төзбеді» және «мүмкін, оның буынындағы басқа үнді саясаткерлерінен гөрі, Мурлиді жұртшылықта да, жеке өмірінде де шынайы ұнатып, құрметтеді. Себебі ол әркімге жақсы сөз айтты және көптеген адамға көмек қолын созды. Саясаткер болу – қызмет ету дегенді білдіреді, және Мурли солай істеді. Ол министрлер мен бюрократтар сайлау уақытынан басқа уақытта халықты елемейтін, жоғары лауазымды шенеуніктердің өз сайлау округінен тізе бүгіп, мың салам сәлем беруді күтетін елде қызмет етті, тіпті билік дәліздеріне кіруге рұқсат алмайынша. Бірақ Мурлидің есігі әрқашан ашық болды». Шанкар Айяр Деораның қарапайым өсіп-өнген кезеңдері туралы айтты, «түнде жуылған және көмірмен үтіктелетін бір киім киген Мурли туралы; көршісінің терезесіне ілісіп ән тыңдаған, Бабулнаттағы көше шамдарының астында оқыған Мурли туралы» және ол қалай қуатты саясаткер ретінде өзінің байланыстарын кедейлер мен мұқтаждарға көмектесу үшін пайдаланғанын баяндады. «Оның әрбір жаңа миллиард долларлық танысымы қайырымдастыққа айналдырылды – қалалық ауруханаға жүрек-өкпе аппаратын сыйлауға, көз емханасын ұйымдастыруға, Бхаратия Видья Бхаванда компьютерлік сауаттылық курсын қаржыландыруға және тағы да көптеген игіліктер жасауға көндірді».