Кіріспе

Уэльстік кәсіби снукер ойыншысы (1932 жылы туған)

Реймонд Рирдон (8 қазан 1932 жылы туған) – зейнеткер Уэльстік кәсіби снукер ойыншысы. 1967 жылы кәсіпқойлыққа өтіп, 1970-ші жылдары спортта үстемдік құрды, алты рет әлем чемпионатында жеңіске жетіп, оннан астам басқа турнирде де жеңімпаз атанды. Рирдон 1970, 1973, 1974, 1975, 1976 және 1978 жылдары әлем чемпионы болды, ал 1982 жылы күміс жүлдегер атанды. Ол 1969 жылы Pot Black турнирін, 1976 жылы Мастерс турнирін және 1982 жылы Professional Players турнирін жеңіп алды. Рирдон 1976–77 маусымда әлемдік рейтинг жүйесі енгізілген кезде «әлемнің бірінші нөмірі» атанған алғашқы ойыншы болды және келесі бес жыл бойы осы мәртебесін сақтап қалды. 1982 жылы ол қайтадан көшбасшылық позицияны иеленді, бірақ содан кейін формасы төмендеп, 1986–87 маусымынан кейін элиталық топ 16-ға кірмей қалды. Ол 50 жасқа дейін снукердің үздік ойыншыларының бірі болып қала берді, бірнеше рекордтарды орнатты. 1978 жылы Рирдон 45 жас 203 күндік шақта әлемнің ең қарт снукер чемпионы атанды, бұл рекорд 2022 жылға дейін сақталды, содан кейін 46 жас 148 күндік Ронни О’Салливан бұл титулға ие болды. Рирдон сондай-ақ рейтингтік турнирде жеңіске жеткен ең қарт ойыншы болып танылды, ол 1982 жылы 50 жас 14 күндік шақта осы жетістікке қол жеткізді. Ол турнирлерде максималды брейк жасаған емес; жарыстағы ең жоғары көрсеткіші – 146 ұпай. Рирдон 1991 жылы кәсіби спорттан қанағаттанды. Рирдон 2004 жылғы әлем чемпионатында О’Салливанға кеңес беріп, оның екінші әлем чемпионатында жеңіске жетуіне көмектесті. 1978 жылы кәсіпқойлыққа өтуге дейін Стив Дэвис Рирдонның ойын стилінің белгілі бір аспектілерін ұстануға тырысты, оның ойынша бұл оның өзінің ойынын жақсартар еді. Рирдонның қара түсті шашының жоғары бөлігі және көзге түсетін тістері оған «Дракула» деген лақап атын сыйлады. Ол Девондағы Чёрстон гольф клубының президенті, ол 40 жылдан бері оның мүшесі. Рирдон 1985 жылы Британ империясы орденінің мүшесі болып тағайындалды.

Ерте өмір

Рирдон 1932 жылғы 8 қазанда Уэльстің Монмутшир графтығындағы Тредэгар көміршілер қаласында дүниеге келген. Үш сағат бойы тас құлап көмілгеннен кейін, Сьюдің ынталандыруымен ол 1960 жылы отбасымен Стаффордширдегі Сток-он-Трентке көшіп келгенде кеншіліктен бас тартып, полиция қызметкері болды. Реардон алғаш рет 1950 жылы Уэльс әуесқойлар чемпионатында жеңіске жетті, финалда титулдың бұрынғы иесі Джон Фордты 5:3 есебімен ұтты. Ол 1956 жылы Англия әуесқойлар чемпионатының финалына өтті, онда бірінші күні Томми Гордоннан 7:3 есебімен алға шықты, бірақ екінші күні ерте кезеңде өз мүмкіндігінен айырылып, 9:11 есебімен жеңілді. Рирдон Тредэгарлық Клифф Уилсонмен бірнеше рет ойнады және әуесқойлар турнирлерінде бірнеше рет кездесті. Олардың бәсекелері жүздеген көрерменді тартты, ал 1979 жылғы кітабында Клайв Эвертон оларды "қазіргі заманғы снукерде қолмен ұрысқан жүлделі жекпе-жектің ең жақын нұсқасы" деп сипаттады. 1957 жылы Англия әуесқойлар чемпионатының бірінші турында жеңілгеннен кейін Реардон өзінің ойынын жақсарту үшін уақыт алуға шешім қабылдады. Ол келесі рет 1964 жылы чемпионатта жеңіске жетті, финалда Джон Спенсерді 11:8 есебімен ұтып алды. Бұл жеңіс оған Джонатан Барронмен Оңтүстік Африкаға саяхаттауға шақыру әкелді, бұл өте табысты болды және Реардонға қайта оралып, кәсіби саяхаттауға мүмкіндік берді. Осы ұсыныс негізінде ол полициядан кетіп, 1967 жылы кәсіби ойыншыға айналды.

Снукерден алты дүркін әлем чемпионы

Рирдонның әлемдік снукер чемпионатына алғашқы қатысуы 1969 жылы Сток-он-Трентте Фред Дэвиске қарсы ширек финалда болды. Матчта ойыншылар арасында ұзақ тактикалық айқас жүрді, нәтижесінде әлем чемпионаттарындағы ең ұзақ сессиялар тіркелді. 1969 жылдың шілдесінде BBC «Pot Black» телешоуын көрсетуді бастады, бұл бір фреймдік матчтардан тұратын жарыс көрермендердің қызығушылығын тудырып, қатысушылардың беделін және табысын арттырды. Рирдон алғашқы серияда Спенсерді 88:29 есебімен жеңіп, бір фреймдік финалда жеңіске жетті. 1970 жылдың сәуір айында Лондонда Рирдон әлем чемпионатында тұңғыш рет жеңіске жетті, ширек финалда Дэвисті, жартылай финалда Спенсерді, ал финалда Джон Пулманды 37:33 есебімен жеңді. Пулман 34:33 есебімен бір фреймге дейін қысқартқанша, Рирдон 27:14 есебімен көш бастады. Келесі әлем чемпионатында, 1970 жылдың қарашасында Австралияда өткен турнирде, Рирдон төрт топтық матчының төртеуінде де жеңіске жетіп, жартылай финалға жолдама алды, онда Спенсер оған қарсы 25:7 есебімен жеңіс көрсетті және Рирдон 1971 жылдың қазанында «Park Drive 2000» турнирінің жеңімпазы болды, финалда Спенсерді 4:3 есебімен жеңіп, топтық кезеңде екінші орын алды (Спенсер бірінші орын алған). 1972 жылдың көктемгі турнирінде ол топтық кезеңде 146 ұпай жинады, бұл сол кездегі бәсекелестік ойындардағы ең жоғары көрсеткіш болатын. Бұл Рирдонның мансабындағы ең жоғары ресми үзіліс болып қала берді.

1972 жылғы әлем чемпионатында Рирдон ширек финалда Рекс Уильямсқа 22:25 есебімен алғашқы матчын ұтты. 1973 жылы Манчестерде өткен әлем чемпионатының финалына жетіп, Джим Медоукрофтті 16:10 есебімен, ал Спенсерді 23:22 есебімен жеңді. Финалдағы алғашқы жеті фреймді Эдди Чарльтоннан ұтқанмен, келесі 23 фреймнің 17-сін жеңіп, 17:13 есебімен төрт фреймдік басымдыққа ие болды, содан кейін 27:25 есебімен алға шықты. Осы сәтте ол ұйымдастырушыларға теледидар жарығының шағылысуына шағымданды. Оның шағымын ұйымдастырушылар шешпеген соң, ол турнирдің демеушілеріне жүгініп, жарыстан бас тартумен қорқытты, содан кейін жарық өзгертілді. Рирдон соңғы күні 31:29 есебімен алда болды және 38:32 есебімен жеңіп, екінші әлем чемпионатының жеңімпазы атанды. Ол сондай-ақ 1974 жылы «Pontins Professional» турнирінің жеңімпазы болды, финалда 9:4 есебімен көш бастап, Спенсер бес фреймді қатарынан жеңіп, шешімді матчқа мәжбүрлегенімен 10:9 есебімен жеңіске жетті. 1975 жылы Рирдон жартылай финалда Уильямсқа 5:4 есебімен жеңіп, тұңғыш «Masters» финалына жолдама алды, бірақ финалда Спенсерге 8:9 есебімен ұтылды. 1975 жылы Австралияда өткен әлем чемпионатында ол Спенсерге қарсы қиын ширек финалда 19:17 есебімен жеңіске жетті, содан кейін жартылай финалда Алекс Хиггинсті 19:14 есебімен жеңіп, финалда Чарльтонмен кездесті. Рирдон 16:8 есебімен алға шықты, бірақ Чарльтон келесі тоғыз фреймді жеңіп, содан кейін 28:23 есебімен алға шықты, бірақ Рирдон келесі сегіз фреймнің жетісін жеңіп, 30:29 есебімен қайтадан көш бастады. Чарльтон 60-шы фреймді жеңіп, теңестірді, бірақ Рирдон маңызды 61-ші фреймді жеңіп, үшінші жыл қатарынан әлем чемпионы атанды. Бір аптадан кейін Уэльстің Престатин қаласындағы «Pontins» турнирінде ол кәсіби титулын сақтап қалды және «Spring Open» титулын жеңіп алды. Рирдон 1976 жылдың қаңтарында Майлзды 7:3 есебімен жеңіп, «Masters» турнирінің жеңімпазы атанды. Ол финалдағы орнын төртінші финалда Пулманды 4:1 есебімен жеңіп, ең жоғары брейк (Пулман жасаған) 22 ғана болған матчта, ал жартылай финалда Чарльтонды 5:4 есебімен жеңіп алды. 1976 жылы Рирдон Джон Дуннингті 15:7, Деннис Тейлорды 15:2 және Перри Мансты 20:10 есебімен жеңіп, бесінші рет әлем чемпионы атанды. Манчестерде Хиггинске қарсы финалда Рирдон теледидар жарығы (өзгертілген), үстелдің сапасы (кейіннен түзетулер жасалған) және төреші (оның орнын басқан) туралы шағымданды. Хиггинс матчтың алғашқы кезеңдерінде көш бастады, бірақ Рирдон келесі 15 фреймнің 12-сін жеңіп, 27:16 есебімен жеңіске жетті. Екі ойыншы да матчта бір ғасырлық үзіліс жасады, Рирдон алғашқы үш фреймді жоғалтқаннан кейін 8:5 есебімен алға шықты, бірақ кейін Дэвис 9:8 есебіне жеткенде соңғы екеуіне қажет болды. Рирдон 1977 жылғы «Masters» финалына жетіп, ширек финалда Уильямсты 4:1 және жартылай финалда Майлзды 5:2 есебімен жеңіп алды, бірақ финалда 6:7 есебімен Дуг Маунтджойдан жеңілді. Ол сондай-ақ 1977 жылы «Benson & Hedges Ireland Tournament» турнирінде 2:5 есебімен Хиггинске жеңіліп, екінші орынға ие болды. Рирдонның әлем чемпионатындағы табысты жолы 1977 жылы Шеффилдтегі «Crucible Theatre» театрында аяқталды, ол ширек финалда Спенсерге 6:13 есебімен ұтылды; бұл оның 1972 жылы Уильямсқа ширек финалдағы жеңілісінен кейін әлем чемпионатындағы алғашқы жеңілісі болды. 45 жас 203 күндік Рирдон әлемдік снукер чемпионатының ең үлкен жеңімпазы болды, бұл рекорд 2022 жылға дейін сақталды, осы жылы Ронни О’Салливан 46 жас 148 күндік жасында титул жеңіп алды. Осы рекордты орнатқаннан кейін Рирдон «Pontins Professional» титулын қайта жеңіп алды, оны бес жылдың төртеуінде жеңіп алды, финалда Спенсерді 7:2 есебімен жеңді. Осы жылы оның Тредегардан бұрынғы қарсыласы Уилсон әлемдік аматорлар чемпионатының жеңімпазы атанды.

Кейінгі кәсіби мансабы

1978 жылдың соңында Рирдон Пэтси Фаганды 6:1, ал Хиггинсті 11:9 есебімен жеңіп, Daily Mirror газетінің демеушілігімен және Уэмбли Конференция орталығында өткен «Чемпиондар Чемпионы» турнирін жеңіп алды. Сондай-ақ, ол 1979 жылы Forward Chemicals турнирінде де жеңіске жетті. Рирдон 1979 жылы финалда Маунтджойды 2:1 есебімен жеңіп, Pot Black титулын қайта иеленді. Бұл Рирдонның 1969 жылы турнирдің алғашқы өткенінде жеңіске жеткеннен бергі алғашқы жеңісі болды, дегенмен ол 1970, 1972 және 1980 жылдары күміс жүлдегер атанды. 1979 жылғы әлем чемпионатында ол ширек финалда Деннис Тейлорға есе жіберіп, 1980 жылы да сол кезеңде Дэвид Тейлордан жеңілді. 1981 жылы ол Спенсерді 13:11, Вербениукті 13:10 есебімен жеңіп, жартылай финалда Маунтджойға есе жіберді. Маунтджой матчта 145 ұпайлық рекордтық брейк жасап, 16:10 есебімен жеңіске жетті. 1979 жылы Рирдон Маунтджоймен және әлем чемпионы Терри Гриффитспен бірге Уэльс құрамасы үшін алғашқы Әлем Кубогын жеңіп алды, финалда Англияны (Фред Дэвис, Спенсер және Майлз) 14:3 есебімен ұтты. 1980 жылы Уэльс командасы осы титулды сақтап қалды. 1982 жылғы Хайленд Мастерс турнирінде Рирдон жартылай финалда Стив Дэвисті жеңіп, финалда Спенсерді 11:4 есебімен ұтты. Ол 1982 жылғы әлем чемпионатының финалына жетті, бірақ Хиггинске 15:18 есебімен есе жіберді. Финалға дейін ол Джим Доннеллиді 10:5, Джон Виргоны 13:8, Сильвино Франсисконы 13:8 және жартылай финалда Чарлтонды 16:11 есебімен жеңді, соңғы бес фреймді қатарынан ұтып, 11:11 тең есептен кейін жеңіске жетті. Финалда Рирдон 5:3 есебімен көш бастады, бірақ бірінші күнінің соңында 7:10 есебімен артта қалды. Кейін ол есепті 15:15 теңестірді, бірақ Хиггинс соңғы үш фреймді жеңіп алып, титулға ие болды. 1982–1983 маусымында Рирдон әлем рейтингінде бірінші орынға қайта оралды, ол кезде рейтинг бұрынғы жылдардағы әлем чемпионаттарындағы өнер деңгейіне негізделген болатын. 1982 жылдың соңында ол Профессионалдық ойыншылар турнирін жеңіп алды, финалда Джимми Уайтты 10:5 есебімен ұтты, Бенсон және Хеджес Мастерс финалына жетті, бірақ Клифф Торбернге 7:9 есебімен есе жіберді, сондай-ақ 1983 жылғы Халықаралық Мастерс турнирін жеңіп алды, онда ол жартылай финалдық топтық кезеңдерде Дэвисті 2:1 есебімен жеңіп, финалда Уайтқа қарсы 9:6 есебімен жеңіске жетті, ол 3:5 есебімен артта қалған болатын. Профессионалдық ойыншылар турнирінде Рирдон 50 жас 14 күндік шақта рейтингтік турнирдің ең қарт жеңімпазы ретінде рекорд орнатты. 1983 жылғы әлем чемпионатында ол екінші раундта Тони Ноулзге 12:13 есебімен есе жіберді, 1984 жылы ширек финалға жетті, бірақ Кирк Стивенске 2:13 есебімен жеңілді. Рирдон 1985 жылы Британ Ашық чемпионатында алғаш рет көзілдірік киді, ол 4:1 есебімен көш бастағаннан кейін Дейв Мартинге 4:5 есебімен есе жіберді. Ол 1985 жылғы әлем чемпионатының жартылай финалына жетті (көру қабілетін жақсартусыз ойнады), онда Дэвиске 5:16 есебімен жеңілді. Ол 1986 жылғы әлем чемпионатының бірінші раундында Джон Кэмпбеллге, ал 1987 жылы екінші раундында Дэвиске есе жіберді. 1987 жылы топ-16 тізімінен шығып қалғаннан кейін, Рирдон 1988 жылғы Британ Ашық чемпионатының үшінші раундында Дэвисті 5:0 есебімен ұтты, ол өзінің әлем чемпионаттарын жеңіп алғанда қолданған ескі кезектерін пайдаланды (Дэвис оны қайта жасауға ынталандырды). Келесі раундта теледидар жарығының астында ойнағанда, ол контактты линзалардың кептіруінен зардап шекті (ол оларды 1987 жылы қолдана бастады) және Дэвид Роудан 2:5 есебімен жеңілді, ол 2:1 есебімен көш бастаған болатын. 1985 жылы Рирдон екі баласы бар Сьюдан ажырасып, Кэрол Ковингтонмен бірге тұра бастады. Ол Daily Mirror газетінің тілшілеріне Сью оның Ковингтонпен сегіз жылдық қарым-қатынасы туралы «толық хабардар» болғанын айтты.

Зейнетақы және мұра

Рирдон өзінің соңғы бәсекелестік рейтингтік матчын 1991 жылғы әлем чемпионатының екінші раундында өткізді, онда ол Джейсон Принске 5:10 есебімен жеңілді, соңғы қара шарда үш фреймді жоғалтты. Кейін Рирдон "ешқандай ашуланбағанын", бірақ қайта оралмайтынын айтты. 58 жасында және уақытша рейтингте 127-ші орынға түсіп, Рирдон өзінің ойыншылық мансабын тоқтатты, келесі маусымда ешқандай турнирге қатыспағанын атап өтті, себебі іріктеу кезесінің күндері демалыс лагерінің көрмелерімен сәйкес келмейді, бірақ "мүмкін болса да, [ол] тек шақыру немесе ветерандар турнирлерінен басқа ойнамас еді" деді. Кейін ол 2000 жылғы World Seniors Masters турнирінде ойнады, онда алғашқы бір фреймдік матчында Майлсқа 46:69 есебімен ұтылды. Ол 2004 жылғы әлем чемпионатында Ронни О'Салливанның жеңіске жетуіне психологиялық және тактикалық көмек көрсетті. Снукердің әлемдік рейтингісі 1976 жылы енгізілген кезде Рирдон әлемдегі бірінші орынды алған бірінші ойыншы болды және оны 1981 жылға дейін сақтап қалды. 1982 жылы 50 жасында өткен кәсіби ойыншылар турнирінде жеңіске жеткені, әлем чемпионатынан басқа турнирлер бойынша есептелетін рейтингтердегі бірінші орынды қайта иеленуіне септігін тигізді. Рирдон мен Спенсер 1970-ші жылдардың басында снукерге қызығушылықтың артуымен пайда болған коммерциялық мүмкіндіктерді пайдаланған алғашқы ойыншылардың бірі болды. 1969 жылы Pot Black турнирін жеңіп алғаннан кейін және 1970 жылы әлем чемпионы болғаннан кейін, Рирдон көрме матчтарына және демалыс лагерінің көрмелеріне қатысуға келісім берді. Эвертон мен Гордон Берн (1986) оның ойыншылық карьерасының шыңы 1980-ші жылдардағы снукердің нағыз өрбуінен бұрын болғанын атап өтті. 1976 жылдың қаңтар айында Рирдон британдық телешоудың бір бөлігі болды – "This is Your Life", онда қонақтардың арасында Спенсер, Чарльтон, Хиггинс, Пулман, Майлз, Торберн, Джеки Риа және Джойс Гарднер болды. Сол жылы ол "The David Nixon Show" бағдарламасына қонақ шақырды, ал 1979 жылы "Parkinson", "A Question of Sport" және "The Paul Daniels Magic Show" бағдарламаларында болды. Кейінгі қонақтардың қатарында "Punchlines" (1981), "Saturday Superstore" (1984), "The Rod and Emu Show" (1984), "Sorry!" (1985) және "The Little and Large Show" (1987) бағдарламалары болды. Ол бірнеше рет снукер тақырыбындағы "Big Break" ойын шоуына қатысты. Ян Вулдридж 1984 жылы BBC2 телеарнасында Рэй Риардтонға арналған арнайы бағдарлама жасады және ұсынды, ал сол арна 2012 жылы "Ray Reardon at 80" бағдарламасын көрсетті. Рирдон 1979 жылы BBC Radio 4-тің "Desert Island Discs" бағдарламасында қатысты және өзінің сүйікті заттары ретінде гольф таяқтары мен доптарын таңдады. Оның көзге түсетін тіс тізімі мен жесірдің шашы оған "Дракула" деген лақап ат берді; бұл лақапты алғаш рет Пол Дэниелс Рирдонның телешоуларының бірінде пайда болғаннан кейін қолданды. Эвертон Рирдонды оның ерте карьерасында "өте қауіпті ойыншы" деп сипаттады және оның "фреймді жеңіп алу мүмкіндігін сезіп, пайдалана білу қабілетін" жоғары бағалады. Ол Девонда тұрады және Чёрстондағы гольф клубының президенті, ол кем дегенде 2004 жылдан бері осы қызметте болып келеді және 1970 жылдан бері клуб мүшесі. Ол 2010 жылдың шілдесінде Плимут қаласында өткен Snooker Legends кешінде ойнады. Вельс ашық чемпионатының кубогы оның құрметіне 2017 жылғы турнирден бастап Рэй Риардон кубогы деп аталды.

Карьералық финалдар

Рейтингтік және рейтингтік емес соңғы нәтижелердің дереккөздерін жоғарыдағы "Өнімділік уақыт жолағы" бөлімінен табуға болады.

Командалық финал: 6 (3 атақ)

Нәтиже №. Жыл Чемпионат Команда/серіктес Финалдағы қарсыластар Есеп Сілтеме (Дереккөз) Жеңімпаз 1. 1975 Ladbroke International Әлемнің қалған бөлігі ENG ENG ENGАнглия командасы: Стив Дэвис, Тони Ноулз, Тони Мио Жеңімпаз 2. 1951 Уэльс әуесқойлар чемпионаты (2) 5–2 Жеңімпаз 3. 1952 Уэльс әуесқойлар чемпионаты (3) 5–3 Жүлдегер 1. 1956 Англия әуесқойлар чемпионаты 9–11 Жеңімпаз 7. 1964 Англия әуесқойлар чемпионаты 11–8