Кіріспе

Оңтүстік Африка мемлекеттік мекемесі

Оңтүстік Африканың Ұлттық кітапханасы – елге қатысты жарияланған барлық материалдардың ұлттық кітапханасын сақтайтын Оңтүстік Африка үкіметінің агенттігі.

Тарих

1818 жылы Кейп колониясының бірінші азаматтық губернаторы Лорд Чарльз Сомерсет шарап саудасын реттеу үшін жарлық шығарды, сату үшін Кейптаунға әкелінетін шарапқа салық салды. Алған табыс "Бұл алыс әлемнің бұрышындағы жастарға білім алу мүмкіндігін ұсынатын жүйенің негізін қалауға" (жер шарының бұрыштары бар екенін ескере отырып) және "өмірдің ең алғашқы нығметтерінің бірі деп ежелгі жазушылардың ең көрнектілері санаған 'үй біліміне' қол жеткізуге" жұмсалатын болды. Осыдан кейін Оңтүстік Африканың кітапханалық дамуы екіге бөлінді, бірақ Кейптаундағы кітапхана бастапқы мекеме болып қалды. Кейптаундағы "Халық кітапханасының" үлгісі болуы мүмкін ең ықтимал орын – 1805 жылы Афинеум стилінде құрылған Лондон институты. Дипломат Эдмунд Робертс 1833 жыл шамасында кітапханаға сапар шегіп, сол кездегі Оңтүстік Африка кітапханасы деп аталған оны "бір кезде колонияның мақтанышы мен айбары болған" деп сипаттады. Ол кітапханада шамамен 10 000 томдық кітап бар екенін айтып, оны "өте құрметті орын" деп атады.

Мемлекеттік кітапхана

Мемлекеттік кітапхана Нидерланд әдебиеті қоғамының кітаптарды сыйға тартуы арқасында құрылды. Бұл кітаптар негізінен голланд әдебиеті мен тілінен тұратын толық голланд кітапханасы болды, және ол Трансвааль Республикасы үкіметіне берілді. Кітаптардың алғашқы партиясы, сегіз сандық, 1883 жылы жеткізілді, оның ішінде Нидерланд Библия қоғамынан келген сандық та болды. 1887 жылдың 21 қыркүйегінде Трансвааль үкіметі Мемлекеттік кітапхананың құрылымын бекітті. Преторияның өсуімен бірге, қоғамдық кітапханаға мұқтаждық туды. Преторияның алғашқы қоғамдық кітапханасы 1878 жылы есігін ашты, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты 1890 жылы жабылды. 1893 жылы халықтың күшті қолдауы мен 700 кітаптан тұратын жиын, тағы бір қоғамдық кітапхананың ашылуына әкелді, бұл жолы ол Мемлекеттік кітапхананың қанатында және бұрынғы қоғамдық кітапхананың кітап қорымен бірге болды. Сол кезден бастап 1964 жылға дейін Мемлекеттік кітапхана қоғамдық және ұлттық кітапхана ретінде екі қызмет атқарды. Алғашқы ұлттық кітапханашы, африкаанс ақыны Ян Сельерс, кітапхана жинақтарын байытудың бір жолы ретінде алмасу келісімдерін қарастырды. Алғашқы алмасу келісімі 1898 жылы АҚШ-тың Вашингтондағы Смитсонов институтымен жасалды. Келісімге сәйкес Мемлекеттік кітапхана Оңтүстік Африка Республикасының әрбір ресми басылымының екі данасына алмастырылатын барлық американдық ресми басылымдарын алатын болды. 1930-жылдардың басында, көреген ұлттық кітапханашы Мэтью Стирлингтің басшылығымен Мемлекеттік кітапхана Оңтүстік Африканың орталық кітапханасының сипатын дамыта бастады, ұлттық кітапхана жүйесін құру және библиографиялық ақпарат орталығы болу сияқты функцияларды қабылдады.